Βασίλης Κοκοτσάκης: Γιατί αποχώρησα από την " Ελπίδα Δημοκρατίας " και τα νέα δεδομένα για τα Τέμπη.

Ο Βασίλης Κοκοτσάκης, ειδικός δικαστικός πραγματογνώμονας και τεχνικός σύμβουλος οικογενειών θυμάτων των Τεμπών, μιλάει στον 98.4  στην πρώτη του συνέντευξη μετά την αποχώρησή του από το πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού. Όπως λέει, "πίστεψα όπως και εκατοντάδες άλλοι πολίτες σε όλη την Ελλάδα, ότι επιχειρούσαμε να μεταφέρουμε στη δημόσια ζωή το αυθεντικό κοινωνικό αίτημα για Αλήθεια, Δικαιοσύνη και Λογοδοσία. Ένα πραγματικό Κίνημα Πολιτών ενάντια στη σήψη του πολιτικού συστήματος.  Δυστυχώς, στην πορεία διαπίστωσα όπως και πολλοί άλλοι, ότι η κατεύθυνση απείχε ουσιωδώς από την εξαγγελθείσα. Αντί για συλλογικές διαδικασίες, διαφάνεια και θεσμική συγκρότηση, διαμορφώθηκε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο αποφάσεων από ελάχιστα πρόσωπα, με λογικές "αυλών", μηχανισμών και παρασκηνιακών ανταγωνισμών και με συγκεκριμένη ιδεολογική κατεύθυνση και μάλιστα ενίοτε ακραία".  Σημειώνει όμως ότι δεν ήταν μόνο οι οργανωτικές και πολιτικές διαφωνίες του, ιδίως στο ότι αντί για συγκρότηση ενός κινήματος από τα κάτω, διαπίστωνε αρχηγικές και προσωποκεντρικές παρασκηνιακές μεθοδεύσεις, αλλά όπως λέει:

"Υπήρξε μία ηθική κόκκινη γραμμή που, για μένα, ξεπεράστηκε. Και αυτή ήταν η υπόθεση του ακινήτου και του πλειστηριασμού. Δεν αποχώρησα επειδή προέκυψε μόνο αυτό το θέμα. Η απόφασή μου είχε ουσιαστικά ωριμάσει μέσα από όλα όσα προανέφερα. Τον τρόπο λειτουργίας, την απουσία συλλογικότητας, την έλλειψη λογοδοσίας, την περιφρόνηση των οργανωτικών αποφάσεων και την εγκατάλειψη των αρχών πάνω στις οποίες ζητήσαμε από εκατομμύρια πολίτες να μας εμπιστευθούν. Το θέμα του ακινήτου ήταν η τελευταία επιβεβαίωση ότι δεν μπορούσα πλέον να παραμείνω. Δεν μιλώ για παρανομία. Δεν είμαι δικαστής ούτε αποδίδω ποινικές ευθύνες. Μιλώ αποκλειστικά με βάση τον δικό μου αξιακό κώδικα. Για μένα, όταν ένας άνθρωπος φιλοδοξεί να ηγηθεί ενός κινήματος που διακηρύσσει κοινωνική δικαιοσύνη, προστασία των αδυνάτων και σύγκρουση με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, η συμμετοχή, έστω και απολύτως νόμιμη ,σε μια διαδικασία μέσω της οποίας ένας οικονομικά αδύναμος άνθρωπος χάνει το σπίτι του, δημιουργεί ένα τεράστιο ηθικό ζήτημα. Δεν μπορώ να το προσπεράσω". Αίσθηση όμως προκαλούν και τα όσα λέει ως τεχνικός σύμβουλος και για τις εξελίξεις στην υπόθεση των Τεμπών με μία σειρά νέων συγκλονιστικών αποκαλύψεων, για τις εκταφές αλλά και την εισήγηση του Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ιδίως για την αλλοίωση του πεδίου αλλά και την αιτία της φωτιάς από την οποία κατέληξαν 28 άνθρωποι.

“Ο Γιάννης ο φονιάς”

Νίκος Μπογιόπουλος

H έκταση που πήρε το θέμα με την απαγόρευση από τον γιό και κληρονόμο του Μάνου Χατζιδάκι να τραγουδήσει ο Μανώλης Μητσιάς το τραγούδι “Ο Γιάννης ο φονιάς” των Χατζιδάκι – Γκάτσου, σωστά έκανε τον αγαπημένο μου Σταμάτη Κραουνάκη να σχολιάσει σαρκαστικά το συλλογικό μας “φτήνεμα”, λέγοντας ότι ολοφυρόμαστε κατά της απαγόρευσης λες και ότι μόλις σηκωνόμαστε το πρωί το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να βάζουμε να ακούσουμε τον “Γιάννη τον φονιά” κι αμέσως μετά το ρίχνουμε στην Κάλλας…

Ομως, ούτε στην Ακρόπολη σηκωνόμαστε να πάμε κάθε πρωί (και δεν ξέρω και πόσοι νεοέλληνες έχουν πάει έστω και μια φορά). Αλλά όταν θα αποφασίσουμε να πάμε, ε, δεν θα ζητήσουμε και την άδεια κανενός για να πάμε! Πάμε – δεν πάμε!

Αυτό σημαίνει ότι καταργείται το κληρονομικό δικαίωμα και ό,τι νόμιμο απορρέει από αυτό, όσον αφορά την διαχείριση της δημιουργίας του Μάνου Χατζιδάκι; Οχι φυσικά!

Αλλά και κανένα κληρονομικό δίκαιο δεν θα ανατρέψει την σχέση ανάμεσα στο νόμιμο και το ηθικό.

Κανένα κληρονομικό δίκαιο δεν διαγράφει την δυνατότητα να αξιολογείς πότε η νόμιμη διαχείριση του έργου γίνεται μηχανισμός καταχρηστικής ιδιοποίησης του έργου και πότε όχι, πότε συμβαδίζει με την βούληση του δημιουργού και πότε αυθαιρετεί (παρ)ερμηνευοντάς την, ειδικά όταν ο δημιουργός δεν δύναται και να… αντιδράσει.

Κανένα κληρονομικό δίκαιο δεν στερεί το δικαίωμα σε αυτούς (ειδικά σε αυτούς) που πήγαν να ακούσουν μια συναυλία του Μητσιά, συναυλία αφιερωμένη, μάλιστα, στον Γκάτσο (και μάλιστα υπό την καθοδήγηση της Αγνής Δημητρούκα, κληρονόμου του Γκάτσου) να θεωρούν τον “Γιάννη τον φονιά” και όλα τα τραγούδια που έγραψαν οι Χατζιδάκις – Γκάτσος, “δικά” τους. Δηλαδή, όλων μας.  

Κανείς δεν μπορεί να απαγορεύσει την μνήμη να θυμάται ότι αυτό το τραγούδι που απαγορεύτηκε στον Μητσιά (απαγορεύτηκε στον Μητσιά!) να το τραγουδήσει, γράφτηκε πριν από ακριβώς 50 χρόνια για τον Μητσιά! 

Κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τον ίδιο τον Μάνο Χατζιδάκι που έλεγε για τον επιστήθιο φίλο και συνεργάτη του: “Ο Γκάτσος είναι ο λόγος στα τραγούδια μου και ο λόγος που γράφω τραγούδια”.   

Ακούσαμε την εξήγηση που δόθηκε για την απαγόρευση. Οτι το 2026 έχει ανακηρυχθεί έτος Μάνου Χατζιδάκι και ότι οι συναυλίες, οι παραστάσεις και οι εκδηλώσεις που θα περιλαμβάνουν δημόσια εκτέλεση έργων του συνθέτη είναι «απολύτως συγκεκριμένες» και έχουν ήδη σχεδιαστεί και εγκριθεί αποκλειστικά από την ομάδα του Γιώργου Χατζιδάκι, τον γιό και κληρονόμο του Μάνου Χατζιδάκι.

Ετσι προέκυψε η απαγόρευση (!) στον Μανώλη Μητσιά (επαναλαμβάνω: στον Μανώλη Μητσιά!) να τραγουδήσει το τραγούδι “Ο Γιάννης ο φονιάς” (ένα τραγούδι – επαναλαμβάνω – που γράφτηκε από τους Χατζιδάκι και Γκάτσο για τον Μητσιά το 1976) σε συναυλία του μεγάλου ερμηνευτή αφιερωμένη (επαναλαμβάνω) στον Νίκο Γκάτσο.

 Θα μπορούσαμε να κλείσουμε εδω, με ένα πολύ απλό σχόλιο: “Είναι δυνατόν; Μα είναι ποτέ δυνατόν;;;”.

Ομως, θέλω να θυμίσω ένα γεγονός παραπλήσιο που συνέβη προ μερικών μηνών.

Η ιστορία έχει ως εξής: Δυο υπέροχοι καλλιτέχνες θα συμμετείχαν σε μια παγκόσμια περιοδεία, με έργα των Μ.Θεοδωράκη και Μ.Χατζιδάκι, που στα 100 χρόνια από τη γέννηση των δύο κορυφαίων μορφών της ιστορίας της ελληνικής μουσικής, θα ταξιδευε την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο, από το Theatre Royal Drury Lane στο Λονδίνο, το Carnegie Hall στη Νέα Υόρκη, την Όπερα του Σίδνεϊ, το Roy Thomson Hall στο Τορόντο μέχρι το Strathmore Concert Hall στην Ουάσινγκτον.

Σε μια εποχή αφόρητης σήψης και κατακλυσμιαίας αισθητικής κατάρρευσης, με την κυρίαρχη πολιτισμική κουλτούρα των σκουπιδιών να επελαύνει καταστροφικά, είναι πρόδηλο πως μια τέτοια πρωτοβουλία συνιστούσε πράξη ανάτασης.

Το “ταξίδεμα” στους ωκεανούς του Μίκη των λαϊκών αγώνων, της ελπίδας και της αλληλεγγύης, της συντροφικότητας και της θυσίας, του έρωτα και της επανάστασης,

το “ταξίδεμα” στους ωκεανούς του Μάνου Χατζιδάκη, του Μεγάλου Ερωτικού, της δωρικής και ανεπιτήδευτης ευαισθησίας, της αυθεντικής λαϊκότητας, της ασυμβίβαστης “στράτευσης” στην ευγένεια και την αισθητική, της πρωτοπορίας στη τέχνη, είναι πράξη και πρόταση ΑΝΑΤΑΣΗΣ.

Ομως… Ομως, και τότε, ο κ.Γιώργος Χατζικάκις, γιος, κληρονόμος και διαχειριστής του έργου του Μ. Χατζιδάκι, είχε άλλη άποψη για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της σύμπραξης και κάνοντας χρήση των δικαιωμάτων που του δίνει η διαχείριση του έργου του σπουδαίου συνθέτη, έκρινε ότι έπρεπε να κινηθεί νομικά κατά της διοργάνωσης επειδή “δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι”…

Η σύμπραξη, λοιπόν, του Πάνου Λιαρόπουλου, του και καθηγητή σύνθεσης στο Berklee College of Music και καθηγητή Πιάνου στο μουσικό τμήμα του University of Massachusetts Boston, με τους δυο καλλιτέχνες, την Μποφίλιου και τον Χαρούλη, “δεν ανταποκρίνετο – κατά τον κ.Γιώργο Χατζιδάκι – στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι”…

Το αποτέλεσμα ήταν να ακυρωθεί το εγχείρημα – ανεξάρτητα από την θέληση και χωρίς καμία εμπλοκή των καλλιτεχνών – μετά την διάσταση μεταξύ των φορέων που εμπλέκονταν στην υπόθεση.

Είχαμε διατυπώσει, τότε, δυο παρατηρήσεις, τις οποίες θα επαναδιατυπώσουμε και σήμερα: 

Πρώτη: Μια τέτοια πράξη – πρόταση ΑΝΑΤΑΣΗΣ θα έπρεπε, κατά την γνώμη μας, να στηρίζεται, να ενισχύεται και να προωθείται και όχι να υπονομεύεται και να πολεμιέται. Πολύ περισσότερο που αποτελεί “κοινό μυστικό” ότι ο Μάνος Χατζιδάκις ερμηνεύεται μάλλον σπάνια στην Ελλάδα, ακόμα και από τις κρατικές ορχήστρες. Πολύ περισσότερο που σήμερα και λόγω ακριβώς των συνθηκών σήψης που προαναφέρθηκαν, τα υψηλά αισθητικά και ποιοτικά Χατζιδακικά προτάγματα με ένα τρόπο “προστατεύονται”: δια της (δια)παιδαγωγικής τους διάχυσης και λειτουργίας μέσα στο λαό, χωρίς να περιχαρακώνονται σε απροσπέλαστα αρχεία και στα “κληρονομικά δικαιώματα” που εκδηλώνονται με όρους ελιτισμού. Αλλά ακόμα κι αν ο Χατζιδάκις και το έργο του δεν χρειάζεται “προστασία” – και δεν χρειάζεται – την προστασία του Χατζιδάκι την χρειάζεται ο λαός, και όλοι οι λαοί.

Δεύτερη: 

Οταν η εταιρεία COSMOTE πουλάει τα προϊόντα της με διαφημίσεις που έχουν ως ηχητικό “τελάλη” της πραμάτειας της το “χάρτινο το φεγγαράκι”, τότε – κατά τον κ.Γιώργο Χατζιδάκι – αυτό “ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι”; 

Οταν η εταιρεία ΚΑΤΣΕΛΗΣ πουλάει τα προιόντα της με διαφημίσεις που έχουν ως ηχητικό “τελάλη” της πραμάτειας της το “έχω ένα μυστικό”, τότε – κατά τον κ.Γιώργο Χατζιδάκι – αυτό “ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι”;… 

Οταν η εταιρεία AEGEAN πουλάει τα προιόντα της με διαφημίσεις που έχουν ως ηχητικό “τελάλη” της πραμάτειας της το “βαλς των χαμένων ονείρων”, τότε – κατά τον κ.Γιώργο Χατζιδάκι – αυτό “ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του Μάνου Χατζιδάκι”; Η’ μήπως αυτά συμβαίνουν χωρίς γνώση και την άδεια του κ.Γιώργου Χατζιδάκι;

Τότε είχαμε κάνει και μια τρίτη παρατήρηση. Αυτήν: “Κρίμα…”.

Σήμερα, μετά και την νέα απαγόρευση, συμπληρώνουμε: Κρίμα στο τετράγωνο…

Δεν ξέρουμε πως θα εξελιχτεί αυτή η υπόθεση, εντούτοις στο άκουσμα της απαγόρευσης του τραγουδιού, οι θεατές της συναυλίας έδωσαν την “λύση”: Αρχισαν να τραγουδούν εκείνοι τον “Γιάννη τον φονιά”! Κι έτσι αχρηστεύτηκε, “απαγορεύτηκε” κάθε απαγόρευση.

Βλέπετε, ο λαός – όπως είπε και ο Μητσιάς – εδωσε την λύση. Εχει αυτή την δυνατότητα ο λαός. Να δίνει την λύση. Οταν το αποφασίζει. 

www.imerodromos.gr

Το πρόβλημα της Νέας Δημοκρατίας έχει ονοματεπώνυμο: Κυριάκος Μητσοτάκης

Editorial

Ολοένα και περισσότερο η κυβερνητική παράταξη αναμετριέται με το γεγονός ότι η μεγαλύτερη πολιτική της επισφάλεια είναι ο ίδιος ο ηγέτης της

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος

Εάν κανείς κοιτάξει την επικοινωνιακή εκστρατεία που ξεδιπλώνει ενόψει την εκλογών, όποτε και εάν γίνουν αυτές, το Μέγαρο Μαξίμου, τότε θα διαπιστώσει ότι αυτή επικεντρώνεται πρωτίστως στην παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ως εάν αυτός να παραμένει το «ισχυρό χαρτί» της Νέας Δημοκρατίας και ο άνθρωπος που μπορεί να κερδίσει τις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Γι’ αυτό πολύ συχνά οι σχετικές ενημερώσεις υπογραμμίζουν πόσο ικανός είναι στις μεγάλης διάρκειας προεκλογικές εκστρατείες. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ο Πρωθυπουργός φροντίζει πάντα να δίνει το παρών σε εγκαίνια και μεγάλες εξαγγελίες ώστε να υπογραμμίζει ότι το κυβερνητικό έργο είναι πρωτίστως δικό του έργο.

Όμως, εάν κανείς διαβάσει προσεκτικά τις δημοσκοπήσεις, θα διαπιστώσει ότι ολοένα και περισσότερο ο Κυριάκος Μητσοτάκης γίνεται η βασική πολιτική επισφάλεια της Νέας Δημοκρατίας. Προφανώς ο σκληρός πυρήνας όσων τώρα δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν τη Νέα Δημοκρατία στις επόμενες εκλογές, εκφράζουν θετική γνώμη για τον Πρωθυπουργό και επισημαίνουν την καταλληλότητά του ως πρωθυπουργού, όμως οι αριθμοί κάθε άλλο παρά αποτυπώνουν μια πλειοψηφική απήχησή του.

Αντιθέτως, η δυσαρέσκεια για την κυβερνητική πολιτική ολοένα και περισσότερο στρέφεται και εναντίον του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτός ταυτίζεται στα μάτια της κοινωνίας όχι μόνο με μια προβληματική οικονομική και κοινωνική συνθήκη – αυτό που συνήθως περιγράφουμε ως «ακρίβεια» –, αλλά – και αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό – πλέον θεωρείται αναξιόπιστος ως προς την ικανότητα να δώσει λύσεις σε προβλήματα.

Αυτό αποτελεί μια σημαντική μεταστροφή σε σχέση με την πρώτη τετραετία της διακυβέρνησής του. Τότε, ακόμη και όταν η χώρα κατέγραφε δυσανάλογα μεγάλο κόστος σε ζωές από την πανδημία, ήταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης που μπορούσε να επιτελεί τον καθησυχαστικό ρόλο του ηγέτη. Κάτι που άλλωστε φάνηκε και στην ικανότητά του να κερδίσει τις εκλογές του 2023.

Τώρα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: όσα μέτρα και εάν ανακοινώσει, όσες «παροχές» και εάν εξαγγείλει, όσο μεγάλα και εάν είναι αθροιστικά τα ποσά που η κυβέρνησή του θα ανακοινώσει ότι πρόκειται να διαθέσει για την ανακούφιση των πολιτών από την αύξηση του κόστους ζωής, η κοινωνία τα αντιμετωπίζει με αυξανόμενη δυσπιστία.

Όλα αυτά δεν περνούν απαρατήρητα και μέσα στο ίδιο του το κόμμα. Ας μην ξεχνάμε ότι η Νέα Δημοκρατία διαθέτει σήμερα τον μεγαλύτερο κομματικό μηχανισμό και άρα έχει, ιδίως στο επίπεδο των βουλευτών που παραμένουν ο κρίσιμος κομματικός αρμός, την ικανότητα τα παίρνει έγκαιρα και με σαφήνεια τη μηνύματα από την κοινωνία. Επομένως, λαμβάνουν και όλα αυτά τα μηνύματα δυσαρέσκειας, αλλά και αναξιοπιστίας του πρωθυπουργού από την κομματική βάση και την κοινωνία γενικότερα.

Γι’ αυτό και όποιος μιλάει με βουλευτές και στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, ολοένα και περισσότερο διαπιστώνει ότι θεωρούν τον Κυριάκο Μητσοτάκη μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης.

Και βέβαια δεν είναι χωρίς σημασία το ίδιο το γεγονός ότι οι δύο εν ζωή πρώην πρωθυπουργοί που προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία είναι σήμερα απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ανοιχτά και στη διαδρομή για τη συγκρότηση κομματικού σχηματισμού ο Αντώνης Σαμαράς, εμμέσως πλην πάρα πολύ σαφώς ο Κώστας Καραμανλής, που όχι μόνο έχει τοποθετηθεί αρνητικά για επιλογές της κυβέρνησης, αλλά και έχει πάρα πολύ καιρό να κάνει οποιαδήποτε δήλωση που θα μπορούσε να θεωρηθεί υποστηρικτική του Πρωθυπουργού. Σε ένα κόμμα εξουσίας, βαθιά συνδεδεμένο με την ιδέα της διαχείρισης του κράτους και της πολιτικής εξουσίας, το γεγονός αυτό αποκτά μεγάλη σημασία και έρχεται σε ρήξη με την παράδοση της ίδιας της ΝΔ που ήταν οι «πρώην» να μη βάζουν τρικλοποδιές στην κομματική ηγεσία.

Εδώ πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι τα ζητήματα που αφορούν την κρίση των θεσμών δεν αποτελούν μόνο παράγοντες που επιτείνουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια και τη γενικότερη κρίση αξιοπιστίας της κυβέρνησης και του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά έχουν και εσωκομματικό αντίκτυπο. Δεν είναι τυχαίο ότι και ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής έχουν πάρει θέση για το σκάνδαλο των υποκλοπών. Γιατί έχοντας ηγηθεί ενός κατεξοχήν «κόμματος του κράτους» και έχοντας περάσει από τη θέση του πρωθυπουργού, γνωρίζουν πολύ καλά ότι υπάρχουν «πράγματα που γίνονται αλλά δεν λέγονται», αλλά ξέρουν ότι υπάρχουν και «κόκκινες γραμμές» που ένας πρωθυπουργός δεν μπορεί να ξεπεράσει. Και μία από αυτές είναι ότι δεν μπορεί να υποκλέπτει τις επικοινωνίες των κυβερνητικών στελεχών για να τα «κρατά».

Ούτε κάνει τα πράγματα καλύτερα το γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης «πιστώνεται» στα μάτια του στελεχιακού δυναμικού του κόμματός του την ιδιαίτερη προτίμηση σε πολιτικά στελέχη που δεν προέρχονται ιστορικά από τη Νέα Δημοκρατία. Αρκεί να αναλογιστούμε πώς φαντάζει π.χ. το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός έχει περίπου χρίσει ως επίσημο «δελφίνο» τον Κυριάκο Πιερρακάκη.

Και βέβαια το στελεχιακό δυναμικό αυτό δεν πείθεται εύκολα και από αμιγώς επικοινωνιακού χαρακτήρα μεταστροφές, όπως π.χ. η δεξιά (και συχνά ακροδεξιά) στροφή της ρητορικής της κυβέρνησης αλλά και του ίδιου του Πρωθυπουργού σε ζητήματα όπως το προσφυγικό. Γιατί πολύ απλά έχουν την εμπειρία να αντιλαμβάνονται τον χειριστικό και τον καιροσκοπικό χαρακτήρα τέτοιων μετατοπίσεων.

Όλα αυτά δεν πρόκειται να έρθουν εύκολα στην επιφάνεια. Η Νέα Δημοκρατία είναι ένα κόμμα εξουσίας με μια παγιωμένη αντίληψη για το πώς πρέπει να συμπεριφέρονται οι βουλευτές, ακόμη και όταν αμφισβητούν την ηγεσία. Ξέρουν πως εκ των προτέρων αμφισβήτηση δεν έχει νόημα, εκτός και εάν είναι αποφασισμένοι σε έξοδο, γιατί υπάρχει πάντα και το ρητό «όποιος βγαίνει από το μαντρί, τον τρώει ο λύκος». Γι’ αυτό και κάνουν υπομονή. Περιμένουν τις εκλογές και το αποτέλεσμά τους, που ξέρουν ότι θα είναι μια ήττα του Κυριάκου Μητσοτάκη, ακόμη και εάν η ΝΔ είναι πρώτο κόμμα, γιατί πολύ απλά το αποτέλεσμα δεν θα επιτρέπει στη ΝΔ να διεκδικήσει αυτοδύναμα την εξουσία, με υπαρκτό το ενδεχόμενο να χάσει τον «δεύτερο γύρο».

Και τότε θα είναι η ώρα του λογαριασμού για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Θα «πιστωθεί» την ήττα, θα αντιμετωπιστεί ως ηγέτης που δεν μπορεί να διατηρήσει τη ΝΔ στην εξουσία, θα γίνει σαφές ότι η ΝΔ θα χρειαστεί αλλαγή ηγεσίας. Τα στελέχη που έχουν συνδέσει την ανέλιξή τους περισσότερο με αυτόν θα τον στηρίξουν, για ένα διάστημα, αλλά ο κύριος όγκος θα κάνει σαφές ότι ήρθε το τέλος του δρόμου.

www.in.gr

Νομοσχέδιο που γιγαντώνει ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ενισχύει τη ΡΑΑΕΥ και ανοίγει δρόμο για ακριβότερο νερό

 

Πρωτοβουλία Δημόσιο Νερό

Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις σχεδόν του συνόλου των θεσμικών φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση του κύκλου του νερού, των εργαζομένων και των τοπικών κοινωνιών, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάθεση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την Επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.

Παρά τη διαχρονικά εκφρασμένη βούληση της κοινωνίας για αποκλειστικά δημόσια διαχείριση του νερού, παρά τη σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπερασπίζονται τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο της ύδρευσης, η κυβέρνηση, αφού οδήγησε τους οργανισμούς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ασφυξία μέσα από υποστελέχωση, υποχρηματοδότηση και εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, προχωρά δια της πλαγίας σε έμμεση ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του κύκλου του νερού.

Το νομοσχέδιο δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα: τις διαρροές, τα γερασμένα δίκτυα, την έλλειψη προσωπικού, την ενεργειακή εξάρτηση, την υπεράντληση, την άναρχη κατανάλωση και την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας των υδατικών πόρων. Αντί να ενισχύσει τους δημόσιους και δημοτικούς φορείς, μεταφέρει αρμοδιότητες, υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα και σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς απομακρυσμένους από τις τοπικές κοινωνίες.

Οι βασικές επιδιώξεις του νομοσχεδίου είναι:

• τιμολόγια που εγκρίνονται και εποπτεύονται από τη ΡΑΑΕΥ, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο την τιμολογιακή πολιτική από τις τοπικές κοινωνίες και τα αιρετά όργανα·
• συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μεγάλα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, με κεντρικούς πυλώνες την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και τον ΟΔΥΘ Θεσσαλίας, σε συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση του νερού σε όλη τη χώρα·
• κλειστές fast-track αναθέσεις έργων, με περιορισμένο ανταγωνισμό και ανεπαρκή δημόσια τεκμηρίωση της αναγκαιότητας, του κόστους και των περιβαλλοντικών συνεπειών τους·
• δημιουργία σοβαρής εργασιακής αβεβαιότητας, με μεταφορά προσωπικού σε νέα εταιρικά σχήματα χωρίς πλήρη και μόνιμη κατοχύρωση όλων των μισθολογικών, υπηρεσιακών και εργασιακών δικαιωμάτων·
• μετακύλιση του κόστους των νέων υποδομών, των επενδύσεων, των χρεών και των έργων λειψυδρίας στους καταναλωτές, μέσα από τη λογική της ανάκτησης κόστους.

Η κυβέρνηση, με προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας και χωρίς να εφαρμόζει καμία σοβαρή πολιτική ορθολογικής, φιλοπεριβαλλοντικής και οικολογικής διαχείρισης στο σκέλος της ζήτησης του νερού, επιχειρεί να παρουσιάσει ως μονόδρομο αυτό που η κοινωνία έχει απορρίψει εδώ και χρόνια: την επιθετική είσοδο μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση του κύκλου του νερού.

Τα προβλήματα που υπάρχουν στον κύκλο του νερού είναι υπαρκτά. Όμως δεν τα δημιούργησε η «πολυδιάσπαση» των ΔΕΥΑ από μόνη της. Τα δημιούργησαν η χρόνια υποχρηματοδότηση, η απουσία δημόσιου σχεδιασμού, η υποστελέχωση, η εργολαβοποίηση κρίσιμων λειτουργιών, η ενεργειακή ακρίβεια και η αντιμετώπιση του νερού ως κόστους που πρέπει να ανακτηθεί από τον πολίτη. Η απάντηση σε αυτά δεν είναι η κατάργηση της τοπικής διαχείρισης, αλλά η ενίσχυσή της με πόρους, προσωπικό, διαφάνεια και δεσμευτικό δημόσιο σχεδιασμό.

Η βούληση της κοινωνίας, τα κινήματα του δημόσιου νερού και οι αποφάσεις του ΣτΕ διέσωσαν μέχρι σήμερα το νερό από το να ακολουθήσει τον δρόμο του ρεύματος: ιδιωτικοποίηση, χρηματιστικοποίηση, ρήτρα κόστους, ακριβοί λογαριασμοί και κοινωνικός αποκλεισμός. Το νερό δεν πρέπει να γίνει το επόμενο πεδίο κερδοφορίας των ίδιων συμφερόντων που κερδοσκόπησαν στην ενέργεια.

Είναι επίσης κρίσιμο ότι η πολιτική απόφαση προηγείται της γνώσης των πραγματικών δεδομένων. Πρώτα επιβάλλεται η μεταφορά και μετά θα ολοκληρωθούν αποτιμήσεις, τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή υποχρεώσεων, επενδυτικά σχέδια και εκτίμηση επιπτώσεων στα τιμολόγια. Αυτή η σειρά δεν συνιστά σοβαρή μεταρρύθμιση. Συνιστά προαποφασισμένη συγκεντροποίηση.

Η δυνατότητα των Δήμων να διατηρήσουν τυπικά την κυριότητα των παγίων δεν αναιρεί το πρόβλημα. Αν η χρήση, η διαχείριση, η εκμετάλλευση, η συντήρηση, τα έργα και η τιμολογιακή πολιτική μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, τότε ο Δήμος μένει ιδιοκτήτης στα χαρτιά αλλά χάνει τον ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό δεν είναι προστασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αφαίρεση αρμοδιότητας με θεσμικό περιτύλιγμα.

Οι κατεπείγουσες διαδικασίες για τα έργα λειψυδρίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λευκή επιταγή για κλειστές αναθέσεις, ανεπαρκή περιβαλλοντικό έλεγχο και επιλογές έργων χωρίς δημόσια τεκμηρίωση. Η λειψυδρία απαιτεί σχέδιο εξοικονόμησης, προστασίας υδροφορέων, μείωσης διαρροών, επαναχρησιμοποίησης νερού, αλλαγής υδροβόρων πρακτικών και δημόσιας λογοδοσίας. Δεν αντιμετωπίζεται με εργολαβικές fast-track λύσεις που θα πληρωθούν από τους λογαριασμούς των πολιτών.

Η απόσυρση του νομοσχεδίου είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο στον αγώνα γνομια το δημόσιο νερό. Είναι μάχη που αφορά τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους Δήμους, τις τοπικές κοινωνίες και κάθε πολίτη που δεν θέλει το νερό να μετατραπεί σε ακόμη ένα ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.

Καλούμε τα κόμματα, τους βουλευτές, τις τοπικές κοινωνίες, το συνδικαλιστικό κίνημα στον κύκλο του νερού, τους επιστημονικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς να αντιδράσουν δυναμικά και συντονισμένα, ώστε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο.

Παρά τη σύμπλευση της κυβέρνησης με τα μεγάλα συμφέροντα και την προσπάθεια να ψηφιστεί το νομοσχέδιο μέσα στον προεκλογικό Αύγουστο μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να το αποτρέψουν για ακόμη μία φορά.

Το κίνημα του δημόσιου νερού έχει δώσει πολλές νικηφόρες μάχες τα τελευταία χρόνια. Και μπορεί να κερδίσει ξανά, αν η αντίδραση γίνει μαζική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική.

Απαιτούμε:

• Άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου.
• Πραγματική δημόσια διαβούλευση με Δήμους, ΔΕΥΑ, ΚΕΔΕ, ΕΔΕΥΑ, εργαζόμενους, αγρότες, επιστημονικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες.
• Μαζική στελέχωση των οργανισμών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης με τακτικό προσωπικό πλήρων δικαιωμάτων.
• Σταθερή δημόσια χρηματοδότηση για αντικατάσταση δικτύων, μείωση διαρροών, προστασία υδροφορέων και ενεργειακή αυτονομία.
• Μειωμένο ενεργειακό κόστος για τις ΔΕΥΑ και τους δημόσιους φορείς νερού.
• Καμία αύξηση τιμολογίων και καμία μετακύλιση του κόστους της λεγόμενης μεταρρύθμισης στους πολίτες.
• Καμία διακοπή νερού σε ευάλωτα νοικοκυριά και θεσμοθέτηση ουσιαστικής κοινωνικής προστασίας στην πρόσβαση στο νερό.

Το νερό δεν ανήκει στις εταιρείες, στους εργολάβους, στους μετόχους ή στις ρυθμιστικές αρχές. Ανήκει στην κοινωνία. Είναι δημόσιο αγαθό, όρος ζωής και κοινό δικαίωμα.

Πηγή: kommon.gr

«Ανοιχτή συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο»! Κώστας Ήσυχος

«Η Ελλάδα δεν έχει απλά εμπλοκή στον πόλεμο του Ιράν. Συμμετέχει ανοιχτά σ’  αυτόν αναλαμβάνοντας τεράστιιο ρίσκο», λέει στο militaire news ο πρώην ΑΝΥΕΘΑ Κώστας Ήσυχος. Η διαπίστωση γίνεται μετά από τις τρεις επιθέσεις που δέχτηκε η περιοχή που βρίσκονται ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη σπαταλά πακτωλό δισεκατομμυρίων με απ’  ευθείας αναθέσεις, για την αγορά οπλικών συστημάτων που είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι εξυπηρετούν τις εθνικές αμυντικές ανάγκες. Εξίσου ανησυχητική είναι η αδυναμία του συνόλου της αντιπολίτευσης να απαιτήσει από την κυβέρνηση ουσιαστική ενημέρωση για το που πάνε τα δισεκατομμύρια των φορολογούμενων και τι ανάγκες εξυπηρετούν οι αγορές που γίνονται. Ο κ. Ήσυχος μιλά για την ανάγκη να υπάρξει κοινό μέτωπο της αντιπολίτευσης, τουλάχιστον σ’ ότι αφορά τις δυνάμεις της Αριστεράς, εξαιρώντας πάντως απ’  αυτή τη προσπάθεια το κόμμα του κ. Τσίπρα.

Καλό καλοκαίρι είπαμε;

ΑΝΩ-ΚΑΤΩ

Νόρα Ράλλη

Αυτό που ο κόσμος καίγεται και εμείς δεν λέμε να αλλάξουμε ούτε στο παραμικρό τις συνήθειές μας, τον τρόπο σκέψης μας και την κρίση μας (μη μιλήσω καν για την ψήφο μας), όσο κι αν προσπαθώ να το καταλάβω, δεν! Να πιάσω την ακρίβεια; Γελάν και τα μανταλάκια, που κι αυτά έχουν ακριβύνει! Να πιάσω την ενέργεια; Βλέπει την Ελλάδα το πετρελαιοβάρελο και αμέσως χρυσαφίζει από μοναχό του. Να μιλήσω για τις εταιρείες κινητής, που απολύουν υπαλλήλους αλλά αυξάνουν τις χρεώσεις; Να πιάσω τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και την καταστρατήγηση του Συντάγματος; Τη μόνο-ανεξάρτητη-δεν-είναι Δικαιοσύνη; Τους φόνους από την ελληνική αστυνομία, έτσι απλά, σηκώνοντας ένα όπλο;

Τα σκάνδαλα; Τι να πρωτοπιάσω από τα σκάνδαλα; Να στραφώ μήπως στον πολιτισμό, που για να κατουρήσεις στην Ακρόπολη θα πρέπει να πληρώσεις και δεν θα μείνει τίποτα μα τίποτα δημόσιο, ούτε αρχαιολογικός χώρος, μήτε μουσείο; Να πω για τα νησιά μας, που, οκ, δεν μας τα πήραν οι Τούρκοι, αλλά δεν τα έχουν και οι Ελληνες, όταν το 62% του πληθυσμού δεν μπορεί να πάει καν λόγω ακρίβειας; Μήπως να πω για την ομορφιά της χώρας; Ποια ομορφιά; Τον ήλιο που σε τηγανίζει έτσι που κάναμε την Αθήνα και όλες τις πόλεις, τη βροχή που γίνεται κληρονομιά του Νώε ή τον αέρα που σε λίγο θα πάρει και την Ακρόπολη;

Σε άλλα νέα, καλό καλοκαίρι είπαμε;

www.efsyn.gr

Μια επικίνδυνη «αριστερή» θεωρία

Η αρχή της «ασφάλειας δικαίου» που αφορά κάθε κράτος δικαίου δεν είναι η μη αλλαγή νόμων

Κώστας Βαξεβάνης

Οι αλλαγές στις θέσεις των πολιτικών κομμάτων δεν είναι κάτι απαραιτήτως κακό. Τα κόμματα αλλάζουν προκειμένου να μπορέσουν να εκφράσουν τις μεταβολές που συντελούνται στην κοινωνία. Η πολιτική σταθερότητα, που θεωρείται προτέρημα ενός κόμματος, σημαίνει ότι υπηρετεί αρχές τις οποίες δεν αλλάζει δημαγωγικά. Δεν σημαίνει πολιτική ακαμψία και γραφειοκρατική προσήλωση σε στερεότυπα. Σε κάθε περίπτωση, η προσχώρηση σε νέες θέσεις από μόνη της δεν είναι ούτε αρνητική ούτε θετική. Ωστόσο η συμβατότητα των νέων θέσεων με το κόμμα αποδεικνύεται από το απλό αλλά καθοριστικό ερώτημα στην πολιτική: «Ποιον συμφέρει και γιατί;». Δηλαδή οι νέες θέσεις εκφράζουν τις διακηρύξεις του κόμματος και όσα γενικώς υποστηρίζει;

Το νεοσύστατο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα πήρε θέση υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων και ο πρώην πρωθυπουργός δέχτηκε επίθεση από τους παλιούς συντρόφους του αλλά και το ΠΑΣΟΚ. Δεν είναι η πρώτη από τις θέσεις της ΕΛΑΣ που αποδεικνύει μετατόπιση του Τσίπρα σε έναν άλλο πολιτικό τόπο. Η θέση όμως για το άρθρο 16 του Συντάγματος και η αποδοχή των ιδιωτικών πανεπιστημίων (θα καταψηφίσει την αναθεώρηση αλλά δεν θα αλλάξει τον νόμο) προκάλεσαν σοβαρή επίθεση εναντίον της ΕΛΑΣ γιατί πρόκειται για ταυτοτικό θέμα της Αριστεράς. Η Αριστερά με όλα τα κόμματα που την αποτελούν στην Ελλάδα έχει ταχθεί κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων θεωρώντας ότι η ιδιωτικοποίηση οδηγεί σε μια ταξική επιλογή στην ανώτατη εκπαίδευση αλλά και στη στροφή των ίδιων των πανεπιστημίων σε σπουδές που δεν αφορούν την κοινωνία αλλά τα συμφέροντα και τους χρηματοδότες. Συνήθως, όταν γίνεται συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, οι υποστηρικτές τους και φυσικά η κυβέρνηση τοποθετούν το θέμα στην επιφανειακή και λαϊκίστικη επιχειρηματολογία που αφορά το αν θα πρέπει όποιος θέλει να φοιτά σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο και (όπως χαρακτηριστικά λέγεται) «να μην πηγαίνει στο εξωτερικό για να σπουδάσει». Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν γίνονται για να προσφέρουν «ευκολίες» και ελευθερία επιλογών στον πολίτη, αλλά για να δημιουργήσουν επιστήμη και επιστήμονες συγκεκριμένου τύπου και κατεύθυνσης. Το ποια θα είναι θα το καθορίζουν όσοι βάζουν τα χρήματα, που παρεμπιπτόντως θα αναδεικνύουν και τα δικά τους παιδιά σε ηγέτες της πολιτικής, της οικονομίας και της κοινωνίας με βαριά βιογραφικά.

Το θέμα στο συγκεκριμένο άρθρο μου όμως δεν είναι να αναλυθεί το θέμα των ιδιωτικών πανεπιστημίων, αλλά η επιχειρηματολογία που διατύπωσε η ΕΛΑΣ για να στηρίξει την αλλαγή. Χρησιμοποίησε δύο επιχειρήματα. Στην πρώτη τοποθέτησή της η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να αλλάξει τον αντισυνταγματικό νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, γιατί μια τέτοια αλλαγή θα απειλούσε την ασφάλεια δικαίου. Στη δεύτερη τοποθέτηση διατυπώθηκε η άποψη πως ο νόμος δεν αλλάζει γιατί πρέπει να υπάρχει συνέχεια του κράτους. Και οι δύο τοποθετήσεις υποκρύπτουν την επικίνδυνη αχρήστευση της λειτουργίας της πολιτικής με νομικίστικα και μάλιστα παραποιημένης ερμηνείας επιχειρήματα. Οι αποφάσεις για το πού κινείται η κοινωνία διαμορφώνονται από τα κόμματα και κυρίως τις κυβερνήσεις. Οι πολιτικές αποφάσεις, μέσω της νομοθετικής εξουσίας που ασκεί η Βουλή, γίνονται νόμοι. Οι νόμοι αντικαθιστούν άλλους νόμους προκειμένου να αντικατοπτρίζουν ανάγκες, να αντεπεξέρχονται σε νέα δεδομένα ή να διορθώνουν ακόμη και λάθη.

Η αρχή της «ασφάλειας δικαίου» που αφορά κάθε κράτος δικαίου δεν είναι η μη αλλαγή νόμων, όπως προσπαθεί να την εμφανίσει το νομικό επιτελείο της ΕΛΑΣ που ανέλαβε να βρει δικαιολογία. Η ασφάλεια δικαίου επιβάλλει οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς, προβλέψιμοι, σταθεροί και να εφαρμόζονται με συνέπεια, ώστε οι πολίτες να μπορούν να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους και να προστατεύεται η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη τους προς την έννομη τάξη. Με λίγα λόγια, η ασφάλεια δικαίου αφορά τον τρόπο αλλαγής, όχι την απαγόρευση αλλαγής. Το κράτος έχει την πλήρη δημοκρατική νομιμοποίηση να αλλάζει νόμους ακόμη και ριζικά. Αυτή είναι η ιστορία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Η κατά Τσίπρα ασφάλεια δικαίου σημαίνει πως δεν έπρεπε να έχουν αλλάξει νόμοι και να έχει καταργηθεί η θανατική ποινή, να έχει αναγνωριστεί η ισότητα των φύλων, να αναγνωριστεί ο πολιτικός γάμος, να καθιερωθεί η δωρεάν παιδεία και άλλα πολλά. Δεν θα έπρεπε ο ΣΥΡΙΖΑ να έχει αλλάξει τους ποινικούς κώδικες που αποτελούν θεμελιώδες νομοθέτημα και βασικό κώδικα έννομης τάξης; Ήταν απειλή στην ασφάλεια δικαίου ο νόμος ΣΥΡΙΖΑ για το ενιαίο μισθολόγιο; Μια κυβέρνηση Τσίπρα δεν θα καταργήσει αύριο άδικους νόμους όπως η ασυλία τραπεζιτών και θεσμικών παραγόντων στο όνομα της ασφάλειας δικαίου; Δεν θα εξασφαλίσει δικαιώματα γιατί η ασφάλεια δικαίου είναι η διατήρηση του status quo; Ποιος είναι ο ρόλος της κυβέρνησης και της Βουλής αν όχι οι αποφάσεις για μέτρα και νόμους που ωφελούν την κοινωνία; Το πονηρό επιχείρημα περί ασφάλειας δικαίου που χρησιμοποιήθηκε δεν είναι επικίνδυνο για λόγους νομικής αμάθειας όσων το εφηύραν, αλλά επικίνδυνο για την κοινωνία αφού αχρηστεύει την πολιτική.

Το δεύτερο επιχείρημα περί ανάγκης συνέχειας του κράτους είναι επίσης επικίνδυνο. Η συνέχεια του κράτους δεν αφορά την ανάγκη της μη αλλαγής των νόμων. Το κράτος οφείλει να παραμένει το ίδιο νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από τις αλλαγές κυβερνήσεων και κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών. Το κράτος ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις δεσμεύεται από διεθνείς υποχρεώσεις, οι διοικητικές πράξεις δεν εξαφανίζονται επειδή άλλαξε η κυβέρνηση, οι δημόσιες συμβάσεις παραμένουν σε ισχύ και οι θεσμοί συνεχίζουν να λειτουργούν. Η συνέχεια του κράτους δεν σημαίνει, όπως θέλουν να λένε οι φωστήρες της ΕΛΑΣ, ότι δεν μπορούν να αλλάζουν οι νόμοι, να καταργούνται προηγούμενες πολιτικές ή να ανατραπούν θεσμικές επιλογές προηγούμενων κυβερνήσεων. Αυτός άλλωστε είναι ο λόγος που μια κυβέρνηση πέφτει και αναλαμβάνει μία άλλη. Για να πούμε ένα απλό και κατανοητό παράδειγμα, ασυνέχεια του κράτους θα ήταν να χτίσει κάποιος ένα σπίτι με βάση τον νόμο μιας κυβέρνησης και η επόμενη κυβέρνηση να το γκρεμίσει επειδή άλλαξε τον νόμο. Το να αλλάξει η κυβέρνηση τον νόμο δεν είναι απειλή στη συνέχεια του κράτους, αλλά πολιτική απόφαση με εξουσιοδότηση από την κοινωνία μέσω της λαϊκής ετυμηγορίας.

Είναι προφανές ότι η ΕΛΑΣ δεν στερείται ούτε νομικών για να εξηγήσουν τους νομικούς όρους ούτε πολιτικής υπόστασης των στελεχών της. Απλώς τραβάει από τα μαλλιά τη νομική ορολογία για να δικαιολογήσει την αλλαγή θέσης σε ένα θέμα που αποτελεί προσδιοριστικό στοιχείο της ελληνικής Αριστεράς. Στην προσπάθεια όμως αυτή της αυτοδικαιολόγησης απειλεί την ουσία της πολιτικής και κάνει παραδοχές που αποτελούν επιχειρηματολογία του πιο συντηρητικού στρατοπέδου (να μη φορολογήσουμε όσους κερδίζουν γιατί απειλείται η ανάπτυξη, να μην αλλάξουμε το άδικο φορολογικό σύστημα γιατί ο επενδυτής αισθάνεται ανασφαλής). Δεν είναι το πρώτο και μόνο δείγμα της λογικής Τσίπρα. Εδώ και καιρό εκφυλίζει την πολιτική σε ένα επικοινωνιακό αφήγημα. Εχει ήδη παρουσιάσει τους πανεπιστημιακούς και τεχνοκράτες του ινστιτούτου του ως αυτόματη εγγύηση της προόδου. Στην πραγματικότητα αντικαθιστά την πολιτική με ελιτισμό και ψευδή τεχνοκρατική ουδετερότητα. Το χειρότερο είναι ότι έχει αποδώσει στον εαυτό του τον χαρακτηρισμό της αξιωματικής αντιπολίτευσης επειδή του τον απένειμαν όχι οι εκλογές αλλά οι δημοσκοπήσεις. Είναι σίγουρο ότι θα υπάρχει συνέχεια.

www.koutipandoras.gr

Ινδία: Οι ... κατσαρίδες νίκησαν

Γιώργος X. Παπασωτηρίου

Ο υπουργός Παιδείας της Ινδίας Νταρμάντρα Πραντάν ανακοίνωσε την παραίτησή του από την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι σήμερα, μετά τον ξεσηκωμό της νεολαίας και το κίνημα διαμαρτυρίας των φοιτητών που απαιτούσαν την απομάκρυνσή του έπειτα από σειρά διαρροών θεμάτων στις εξετάσεις εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Αλλά το κίνημα της κατσαρίδας όπως ονομάστηκε «υπερβαίνει τον ίδιο τον Dharmendra Pradhan, επεκτείνοντας το ενδιαφέρον σε ολόκληρη την κυβέρνηση και την ηγεσία» όπως δήλωσε διαδηλώτρια.

Η λίστα των αιτημάτων των νέων έχει διευρυνθεί εκκινώντας από την έλλειψη απασχόλησης μετά την αποφοίτηση από το πανεπιστήμιο, παρά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη που καταγράφει η Ινδία και φθάνει μέχρι την αυταρχική διακυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι.

Εκατομμύρια άνθρωποι στην χώρα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο πασχίζουν για να εξασφαλίσουν μία σταθερή και αμειβόμενη θέση απασχόλησης, γεγονός που πυροδοτεί την δυσαρέσκεια και την οργή στους κόλπους της ινδικής νεολαίας. Οι κατσαρίδες είναι ένα αυθόρμητο κίνημα, που γιγάντωσε μέσω του διαδικτύου, όπως στην Αλβανία, αλλά και σε άλλες χώρες, χωρίς οργανωμένα κόμματα της αντιπολίτευσης που να περιμένουν στα παρασκήνια, έτοιμα να προχωρήσουν τα πράγματα παραπέρα. “Η αυθόρμητη οργή που βλέπουμε θα διαλυθεί εκτός αν ξεκινήσει κάποια πραγματική πολιτική δουλειά. Εκτός αν οι ενήλικες και τα κόμματα της αντιπολίτευσης σταματήσουν τους καβγάδες και τις μικροπρεπείς διαμάχες τους και δείξουν κάποια αλληλεγγύη.” γράφει σε άρθρο της η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι*. 

Και συνεχίζει: “η εξέγερση των κατσαρίδων είναι μία από τις πολλές διαμαρτυρίες που λαμβάνουν χώρα σε όλη την Ινδία. Οι Αντιβάσι στη Μάντια Πραντές διαμαρτύρονται για το έργο σύνδεσης του ποταμού Κεν-Μπέτουα . Οι χωρικοί στο Ουταρακάντ διαμαρτύρονται για τη μαζική υλοτόμηση δέντρων. Οι άνθρωποι διαμαρτύρονται για την περιβαλλοντική βεβήλωση των Νήσων Μεγάλου Νικομπάρ. Το Μανιπούρ βράζει. Οι θέσεις εργασίας εξαφανίζονται. Οι τιμές εκτοξεύονται στα ύψη. Η οργή αυξάνεται. Και το παιχνίδι του «Θεού» του BJP-RSS αποκαλύπτεται για αυτό που ήταν πάντα. Μια απάτη. Μια χρυσοθήρεια που καθοδηγείται από γκάνγκστερ. Η λεηλασία του Ναού Ραμ στην Αγιόντια μας έχει δώσει ένα κακό σενάριο Μπόλιγουντ που παίζεται μπροστά στα μάτια μας: κομψοί θεάνθρωποι και διεφθαρμένοι πολιτικοί χτίζουν ξενοδοχεία, συσσωρεύουν ακίνητα, κυκλοφορούν με SUV, παχύνονται με την πίστη των φτωχών και των ανυποψίαστων. Τα πλοκάμια της διαφθοράς και της ληστείας κατά τη διάρκεια της ημέρας ξεδιπλώνονται μέχρι την κορυφή. Μπορεί η ενέργεια της κατσαρίδας να μας βγάλει από αυτό το λάκκο; Δεν είναι εύκολο. Μια γρήγορη ματιά στο αποτέλεσμα των λαϊκών κινημάτων στην Ινδία δεν είναι ενθαρρυντική. Είναι μια ιστορία συρρικνωμένων φιλοδοξιών και διαψευσμένων ονείρων… 

Κάποιοι έχουν ήδη συγκρίνει το κίνημα με την εξέγερση των νέων που οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος στο Μπαγκλαντές, το Νεπάλ και τη Σρι Λάνκα. Αλλά η Ινδία είναι μια πολύ μεγάλη χώρα για να συμβεί αυτό... Το κίνημα των Κατσαρίδων… είναι ένα μοναδικό προϊόν της εποχής του. Είναι ευάλωτοι νέοι που αντιμετωπίζουν μια μοχθηρή, εκδικητική κυβέρνηση που έχει αποδειχθεί ανελέητη σε όσους της αντιτίθενται. Σίγουρα σχεδιάζεται εκδίκηση και θα επιβληθεί σε εκείνους που θεωρεί ως τους κύριους υποκινητές...”

Αλλά η παρακαταθήκη από το κίνημα των Κατσαρίδων είναι ισχυρή. “Είδαμε Μουσουλμάνους, Ινδουιστές, Χριστιανούς, Σιχ, Βουδιστές, ανθρώπους που ανήκαν σε κάθε κάστα και τάξη να συγκεντρώνονται, να βοηθούν ο ένας τον άλλον, να προστατεύουν ο ένας τον άλλον καθώς αντιμετώπιζαν την αστυνομία. Αντί να μας κάνουν διαλέξεις ή να μας κάνουν μεγαλοπρεπείς ομιλίες, μας έδειξαν, μας υπέδειξαν, μας απέδειξαν, την πιθανή Ινδία, την όμορφη Ινδία των ονείρων μας…” γράφει η Ρόι.

*Το κίνημα ονομάστηκε “των Κατσαρίδων” ως απάντηση σε ένα αλαζονικό, περιφρονητικό σχόλιο του Ανώτατου Δικαστή της Ινδίας, Surya Kant, ο οποίος αποκάλεσε ορισμένους άνεργους νεαρούς Ινδούς “κατσαρίδες”. Ο Abhijeet Dipke, ένας φοιτητής που ζει στη Βοστώνη, δημοσίευσε ένα σχόλιο στο Instagram: «Τι θα γινόταν αν όλες οι κατσαρίδες ενώνονταν;» Εκατομμύρια απάντησαν. Και έτσι γεννήθηκε το Κόμμα Janta των Κατσαρίδων. Το διαδικτυακό τσουνάμι έγινε τεράστιο κύμα διαμαρτυρίας στο δρόμο. Αλλά όπως έλεγε η Ρόζα Λούξενμπουργκ, ο αυθόρμητος ενθουσιασμός δεν μπορεί να διατηρηθεί για πολύ κλεισμένος στο μπουκάλι. Θέλει οργάνωση και πολιτικό πρόγραμμα…

*https://www.equator.org/articles/cockroach-janata-party-arundhati-roy

Πηγή: artinews.gr

Χρήστος Ξανθάκης: Οι "δεν βγαίνω", το κακάο στην... business class και η τάξη των "κατσαπλιάδων"

Βάζουν ΑΕ να εισπράττει τα έσοδα από την πολιτιστική κληρονομιά μέχρι το 2115!

Το εθνικό έγκλημα των Μνημονίων συνεχίζεται: Έχουν ήδη εκχωρήσει στις «παρέες» τους τα καταστήματα σουβενίρ και την εστίαση των αρχαιολογικών χώρων

Newsroom | email: info@pronews.gr

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχωρά στην ψήφιση νομοσχεδίου που ιδρύει ανώνυμη εταιρεία για τη διαχείριση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Κινητή και ακίνητη περιουσία του Υπουργείου Πολιτισμού, έσοδα από εισιτήρια, πωλητήρια και αναψυκτήρια περνούν σε νέο σχήμα ιδιωτικού δικαίου.

Η υπουργός Λίνα Μενδώνη το παρουσιάζει ως εκσυγχρονισμό!

Το υπόβαθρο υπάρχει από το τρίτο Μνημόνιο που υπέγραψε η κυβέρνηση Τσίπρα το 2016.

Το πρώτο και μοναδικό ΜΜΕ της χώρας ήταν, είναι και θα είναι το pronews.gr το οποίο πάντα τόνιζε την ανάγκη για επαναδιαπραγμάτευση των Μνημονίων και είχε απόλυτο δίκιο.

Τα περισσότερα ΜΜΕ σιωπούν γιατί το 80% ελέγχεται από την νυν κυβέρνηση και ένα 15% ελέγχεται από τον ΣΥΡΙΖΑ (και τις διάδοχες καταστάσεις του), γιατί ήταν η κυβέρνησή του που είχε υπογράψει την εκχώρηση για 99 χρόνια των εσόδων από την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας άρα και όλων των αρχαίων μνημείων!

Όταν λέμε όλων, εννοούμε όλων από τον Λευκό τον Πύργο στην Θεσσαλονίκη μέχρι και την Ακρόπολη (η οποία προστέθηκε μεθύστερα για να αποφύγουν στην αρχή τις κοινωνικές αντιδράσεις).

Εν ολίγοις ότι εισιτήριο πληρώνει κάποιος για να δει το μνημείο της Κνωσού, ή την αρχαία Ολυμπία, ή τον Μυστρά, ή την Τίρυνθα, ή τις Μυκήνες, ή τα μουσεία, κ.λ.π., το 50% του αντιτίμου πηγαίνει στο Υπερταμείο, δηλαδή στους δανειστές!   

Αυτό υφίσταται από το 2016 και ήδη η χώρα πληρώνει τους δανειστές από την περιουσία της.

Ποιο αποικιοκρατικές συμβάσεις δεν υπάρχουν και ούτε επί Τουρκοκρατίας δεν έγιναν αυτά.

Αυτό που θα φέρουν προς ψήφιση τώρα στην πραγματικότητα είναι απλά μία πρόβλεψη του τότε νόμου, δηλαδή δέκα χρόνια μετά να γίνει μία τέτοιου είδους νομοθέτηση και το είχε αποδεχτεί η κυβέρνηση Τσίπρα (όταν το pronews.gr συχνά τόνιζε πως οι νόμοι έρχονται απ’ έξω το πολιτικό σύστημα προσποιούνταν ότι δεν καταλάβαινε).

Τι θα κάνουν τώρα με την ίδρυση εταιρείας ΑΕ; Θα βάλουν μέσα τους «κολλητούς» τους και θα «επωφελούνται» και από εκεί.

Όλα θα γίνουν προς όφελος μιας στενής ομάδας. Η ίδρυση της νέας ΑΕ δίνει μεγαλύτερη ευελιξία σε απευθείας αναθέσεις, διαχείριση εσόδων και συνεργασίες με ιδιώτες.

Αλλά το πλαίσιο υπάρχει από πριν και οι «κολλητοί» ωφελούνταν επίσης από πριν.

Για να γίνει κατανοητό τι συμβαίνει στην «μπίζνα» του πολιτισμού (που είναι πολύ κερδοφόρα), σε όλους τους αρχαιολογικούς χώρους υπάρχει μία συγκεκριμένη εταιρεία εστίασης, από τις πιο γνωστές στην Ελλάδα, που έχει κατά αποκλειστικότητα αναλάβει όλα τα κυλικεία των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμα και σε διαγωνισμό για την εστίαση του Ζαπείου, παρά το γεγονός ότι η εταιρεία δεν πλειοδότησε, κατέληξε σε αυτήν! Κάτι που σημαίνει ότι έχει κάποιες «ιδιαίτερες» συνδέσεις με το ΥΠ.ΠΟ

Στους αρχαιολογικούς χώρους πάλι, ελάχιστοι, δύο με τρία άοτμα ελέγχουν το 100% στις πωλήσεις σουβενίρ, οι οποίες πωλήσεις μπορεί να φτάσουν συνολικά το ύψος πολλών εκατομμυρίων ευρώ ετησίως.

Άρα εδώ έχουμε μία ακραία εκμετάλλευση των αρχαιολογικών θησαυρών της χώρας από κάποιους που βρίσκονται στον πολύ στενό κύκλο του Μαξίμου και έχουμε την δεδομένη δέσμευση του τρίτου Μνημονίου που υπέγραψε ο Αλέξης Τσίπρας για τα 99 χρόνια εκχώρησης της εκμετάλλευσης της δημόσιας περιουσίας στους δανειστές και τώρα απλώς κωδικοποιούν και φτιάχνουν ανώνυμες εταιρείες με βάση αυτό το καθεστώς.

Όλα ξεκινάνε από την έλλειψη διαφάνειας και τον πελατειακό τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η κυβέρνηση με μία στενή ομάδα φίλων της.

Αν δεν υπάρξει επαναδιαπραγμάτευση των Μνημονίων η χώρα είναι καταδικασμένη να «πεθάνει» από πολλές απόψεις και απλά θα συνεχίσει να «σέρνεται» όπως κάνει μέχρι τώρα.

www.pronews.gr

Τι πραγματικά σημαίνει “Οδύσσεια”;

Σκηνή από την "Οδύσσεια" Melinda Sue Gordon/Universal Pictures via AP

“Ρωτάς πού περιπλανήθηκε ο Οδυσσέας, αντί να φροντίσεις να μην περιπλανιόμαστε εμείς αιωνίως.” (Quaeris, Ulixes ubi erraverit, potius quam efficias, ne nos semper erremus) Σενέκας, Επιστολή 88.7

Eλένη Νικολαΐδου

Η Οδύσσεια δεν είναι ταινία. Πριν γίνει το φετινό κινηματογραφικό γεγονός, ήταν επί είκοσι επτά αιώνες κάτι πολύ πιο ενοχλητικό: ένας καθρέφτης.

Ο Σενέκας, τον πρώτο αιώνα μ.Χ., εκνευριζόταν με τους μορφωμένους της εποχής του που αναλώνονταν σε φιλολογικές διαμάχες. Πού ακριβώς περιπλανήθηκε ο Οδυσσέας; Ήταν η Πηνελόπη πιστή; Λάθος ερωτήματα, έγραφε στην ογδοηκοστή όγδοη επιστολή του προς τον Λουκίλιο. Το έπος δεν διαβάζεται για να απαντήσει πού ταξίδεψε ο Οδυσσέας, αλλά για να μας μάθει να μην περιπλανιόμαστε εμείς. Δύο χιλιάδες χρόνια πριν από κάθε σύγχρονη ανάγνωση, ο ρωμαϊκός στωικισμός είχε ήδη πει το ουσιώδες: η Οδύσσεια είναι κείμενο για να σε αλλάζει, όχι για να το αποστηθίζεις.

Ο Καβάφης έκανε το επόμενο βήμα. Στην Ιθάκη του 1911, ο προορισμός παύει να είναι το ζητούμενο και γίνεται η αιτία του δρόμου. Και οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες δεν καραδοκούν σε κάποια θάλασσα: τους κουβαλάς μέσα σου, τους συναντάς μόνο αν η ψυχή σου τους στήνει εμπρός σου.

Υπάρχει όμως και ένα τρίτο βήμα, που αφορά τον ιστορικό. Γιατί τα τέρατα του έπους δεν είναι μόνο ατομικές δοκιμασίες. Είναι και συλλογικές — και η ιστορία τα έχει καταγράψει όλα, με ονόματα, ημερομηνίες και τεκμήρια.

Οι Λωτοφάγοι υπάρχουν. Είναι η λήθη. Ο Όμηρος τούς αφιερώνει ελάχιστους στίχους, αλλά τους δίνει τη σκληρότερη λειτουργία: όποιος γεύεται τον λωτό δεν πονάει, δεν θυμώνει, δεν αντιστέκεται. Απλώς ξεχνά την επιστροφή. Οι κοινωνίες που τρώνε τον λωτό ξεχνούν ποιες ήταν, τι πλήρωσαν και ποιοι τις χρέωσαν. Η λήθη δεν είναι ουδέτερη κατάσταση· είναι πολιτικό αποτέλεσμα, και συχνά επιδιωκόμενο.

Οι Σειρήνες υπάρχουν. Είναι η προπαγάνδα — και το κρίσιμο στον μύθο είναι ότι τραγουδούν ωραία. Δεν υπόσχονται ψέματα κραυγαλέα· υπόσχονται γνώση, όπως λέει το ίδιο το τραγούδι τους στη δωδέκατη ραψωδία. Η αποτελεσματική προπαγάνδα ποτέ δεν ακούστηκε σαν απειλή. Ακούστηκε σαν αλήθεια που κολακεύει.

Ο Κύκλωπας υπάρχει. Είναι η εξουσία χωρίς νόμους. Εδώ ο Όμηρος γίνεται σχεδόν πολιτικός επιστήμονας: οι Κύκλωπες περιγράφονται ρητά ως αθέμιστοι — χωρίς αγορές για συνέλευση, χωρίς θεσμούς, ο καθένας κρίνει μόνος και αδιαφορεί για τους άλλους. Είναι η άρνηση της πόλης, της συλλογικής ζωής, του κοινού κανόνα. Η ωμή ισχύς που δεν λογοδοτεί.

Η Κίρκη υπάρχει. Είναι το βόλεμα. Στο νησί της δεν υπάρχουν αλυσίδες· υπάρχει άνεση. Ο Οδυσσέας μένει έναν ολόκληρο χρόνο οικειοθελώς, ώσπου οι σύντροφοί του τού θυμίζουν την πατρίδα. Το βόλεμα δεν σε φυλακίζει — σε φιλοξενεί. Και αυτό το κάνει το πιο ανθεκτικό από όλα τα τέρατα: από τα άλλα δραπετεύεις, από αυτό πρέπει να θελήσεις να φύγεις.

Και η Καλυψώ υπάρχει. Είναι η φυγή. Δεν προσφέρει άνεση, όπως η Κίρκη — προσφέρει έξοδο: αθανασία, αιώνια νιότη, ένα νησί όπου ο χρόνος δεν περνά και ο κόσμος δεν σε βρίσκει. Αν η Κίρκη είναι το βόλεμα, η Καλυψώ είναι η φυγή από την ιστορία. Ο πειρασμός να μην είσαι πια μέρος του χρόνου σου — η ιδιώτευση στην απόλυτη μορφή της: όχι «βολεύομαι και αναβάλλω», αλλά «αποσύρομαι οριστικά, δεν με αφορά, δεν υπάρχω δημόσια». Το όνομά της σημαίνει «αυτή που κρύβει». Επτά χρόνια ο Οδυσσέας έμεινε κρυμμένος από την ιστορία του και όταν του δόθηκε η επιλογή, αρνήθηκε να γίνει αθάνατος για να ξαναγίνει άνθρωπος: θνητός, πολίτης, παρών. Η μεγαλύτερη προσφορά του έπους είναι μια άρνηση.

Και η Νέκυια υπάρχει. Η κατάβαση στον κόσμο των νεκρών, όπου ο Οδυσσέας μαθαίνει τον δρόμο του μιλώντας με όσους χάθηκαν. Ο ιστορικός αυτή τη διαδρομή την κάνει καθημερινά· έτσι λέγεται αλλιώς το αρχείο. Κατεβαίνεις, ακούς τους νεκρούς, και ανεβαίνεις γνωρίζοντας.

Ποια είναι, λοιπόν, η δική μας Ιθάκη; Όχι ένα νησί και όχι μια νοσταλγία. Μια κοινωνία με θεσμούς που λειτουργούν, με μνήμη που δεν παζαρεύεται, με κανόνες που δεσμεύουν και τους ισχυρούς. Ο ίδιος ο Οδυσσέας, άλλωστε, δεν γύρισε απλώς σε έναν τόπο· γύρισε για να αποκαταστήσει την τάξη που είχαν καταλύσει οι μνηστήρες — οι οποίοι, καταπατώντας κάθε κανόνα φιλοξενίας και δικαίου, είχαν κάνει την Ιθάκη χώρα Κυκλώπων.

Πόσο διαρκεί το ταξίδι; Ο Οδυσσέας έκανε δέκα χρόνια. Άλλοι, στη δική μας ιστορία, έκαναν τριάντα. Κάποιοι δεν έφτασαν ποτέ.

Ο μόνος χάρτης που καταγράφει τα εμπόδια — τη λήθη, την προπαγάνδα, την αυθαιρεσία, το βόλεμα — είναι η ιστορία. Γι’ αυτό τη μελετάμε. Όχι από νοσταλγία για το παρελθόν, αλλά επειδή στην Ιθάκη δεν φτάνει κανείς μόνος. Φτάνουμε όλοι μαζί, ή δεν φτάνουμε.

Η ιστορία είναι αντίδοτο.

--------------------------------------------------------------------------------------

Η Ελένη Νικολαΐδου είναι ιστορικός και συγγραφέας. Απέκτησε τον διδακτορικό της τίτλο από το τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στο χώρο της σύγχρονης ιστορίας, κυρίως στην περίοδο της Κατοχής, τον εμφύλιο πόλεμο, τους πολιτικούς πρόσφυγες. Άρθρα της έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και επιστημονικά περιοδικά.

Πηγές

• Ομήρου Οδύσσεια. Οι αναφορές του κειμένου: Λωτοφάγοι (ι 82–104), Κύκλωπες και «ἀθέμιστοι» (ι 106–115), Κίρκη (κ 467–474), Καλυψώ και η προσφορά αθανασίας (ε 135–136, 203–224), Νέκυια (λ), το τραγούδι των Σειρήνων (μ 184–191), οι μνηστήρες και η αποκατάσταση της τάξης (χ). Μετάφραση: Δ. Ν. Μαρωνίτης, Ομήρου Οδύσσεια, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη], Θεσσαλονίκη 2009.
• Σενέκας, Epistulae Morales ad Lucilium, Επιστολή 88 — η κριτική στη φιλολογική ανάγνωση του Ομήρου και το αίτημα το έπος να διαβάζεται ως άσκηση βίου.
• Κ. Π. Καβάφης, «Ιθάκη» (1911), στα Ποιήματα, επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα.
• Emily Wilson, The Odyssey, W. W. Norton, Νέα Υόρκη 2017 — η μετάφραση στην οποία βασίστηκε η κινηματογραφική μεταφορά του Κρίστοφερ Νόλαν (2026). 

www.news247.gr

''Είμαι μελετητής γενοκτονιών. Εισερχόμαστε σε μια τρομακτική νέα εποχή''

του Ομέρ Μπαρτόβ (Omer Bartov)

Πώς τελειώνουν οι γενοκτονίες; Στις περισσότερες περιπτώσεις, υπάρχουν δύο επιλογές. Είτε οι θύτες επιτυγχάνουν τον στόχο τους, είτε μια στρατιωτική δύναμη τους σταματά και ακολουθεί η απόδοση ευθυνών.
Το 1904, ο Αυτοκρατορικός Γερμανικός Στρατός ξεκίνησε μια εκστρατεία που σχεδόν εξόντωσε τους λαούς Χερέρο και Νάμα σε αυτό που ήταν τότε η Γερμανική Νοτιοδυτική Αφρική (νυν Ναμίμπια), μέσω θανατηφόρων απελάσεων στην έρημο, φυλάκισης σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και απροκάλυπτων δολοφονιών. Κανείς δεν επενέβη. Το 1915, η Οθωμανική Αυτοκρατορία δολοφόνησε τεράστιους αριθμούς Αρμενίων τους οποίους επεδίωξε να απομακρύνει από την καρδιά της Ανατολίας ή προκάλεσε τον θάνατό τους μέσω πορειών θανάτου. Οι ισχνές προσπάθειες να λογοδοτήσουν οι πρώην Οθωμανοί ηγέτες εγκαταλείφθηκαν γρήγορα. Μέχρι σήμερα, η Τουρκία αρνείται τη γενοκτονία.
Αντίθετα, επειδή το ναζιστικό καθεστώς ηττήθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η γενοκτονία των Εβραίων και τα άλλα μαζικά εγκλήματά του δικάστηκαν στη Νυρεμβέργη. Άλλες γενοκτονίες που επίσης έληξαν με τη στρατιωτική ήττα των θυτών —όπως στην Καμπότζη το 1979, στη Ρουάντα το 1994 και στη Βοσνία το 1995— κορυφώθηκαν με κάποιου είδους κάθαρση και απόδοση ευθυνών, όσο καθυστερημένη και ατελής κι αν ήταν. Έτσι, η άρνηση των όσων συνέβησαν έγινε αδύνατη.
Στην παλαιότερη περίπτωση γενοκτονιών που πέτυχαν λόγω της τότε ατιμωρησίας ή της απουσίας μεταγενέστερης λογοδοσίας, το κράτος-θύτης συνέχισε να επωφελείται από τις εγκληματικές του πράξεις. Η σύλληψη και η κωδικοποίηση της έννοιας της γενοκτονίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε ως στόχο να αποτρέψει τη διατήρηση αυτής της δυναμικής ατιμωρησίας και κέρδους.
Όσα είδαμε να εκτυλίσσονται στη Γάζα, όπου το Ισραήλ βρίσκεται κατηγορούμενο στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τη διάπραξη γενοκτονίας στον απόηχο των επιθέσεων της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, φαίνεται να προμηνύουν ένα νέο μέλλον για το έγκλημα αυτό.
Είναι ένα μέλλον στο οποίο άλλα έθνη ή ηγέτες ενδέχεται να έχουν κίνητρο να ακολουθήσουν πολιτικές γενοκτονίας, γνωρίζοντας ότι όχι μόνο θα γλιτώσουν από τη δολοφονία, αλλά μπορεί ακόμη και να επωφεληθούν από αυτήν. Είναι ένα μέλλον στο οποίο οι χώρες και οι διεθνείς οργανισμοί που είχαν δεσμευτεί να σταματήσουν και να τιμωρήσουν τη γενοκτονία ενδέχεται να δώσουν άδεια για την επανάληψή της.
Από τότε που τέθηκε σε ισχύ η τρέχουσα εκεχειρία στη Γάζα στις 10 Οκτωβρίου και το σχέδιο 20 σημείων του Προέδρου Τραμπ εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας στις 17 Νοεμβρίου, περισσότεροι από 1.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιθέσεις. Ο στρατός ελέγχει τώρα σχεδόν το 70% της Λωρίδας της Γάζας. Δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι, που προηγουμένως ζούσαν σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου, είναι τώρα εγκλωβισμένοι στο ένα τρίτο της, προσπαθώντας να επιβιώσουν σε κατεστραμμένους χώρους που στερούνται τις πιο βασικές ανθρωπιστικές υποδομές.
Μετά την εκεχειρία και την ανταλλαγή Ισραηλινών ομήρων με Παλαιστίνιους κρατούμενους, η Φάση 2 του σχεδίου του κ. Τραμπ ξεκίνησε στα μέσα Ιανουαρίου, με στόχο την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση και ανοικοδόμηση της λωρίδας, η οποία θα τελεί υπό τη διαχείριση ενός μεταβατικού τεχνοκρατικού παλαιστινιακού οργάνου. Τη διαδικασία επιβλέπει ένα διεθνές Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace) υπό την προεδρία του κ. Τραμπ. Η κυβέρνησή του έχει μιλήσει για τη δημιουργία μιας μελλοντικής «Νέας Γάζας» πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων μακροπρόθεσμα και φέρεται να σχεδιάζει την κατασκευή μιας μεγάλης στρατιωτικής βάσης και βάσης προσωπικού για πολυεθνικές δυνάμεις. Αυτό θα καταδικάσει αναπόφευκτα τους Παλαιστίνιους στη Γάζα στον ρόλο των οικοδόμων και των παρόχων υπηρεσιών για τους πλούσιους που θα κατοικούν σε αυτό που κάποτε ήταν η γη τους.

Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Η ισραηλινή πολιτική και στρατιωτική ηγεσία διεξήγαγε μια επιχείρηση στη Γάζα που σκότωσε τουλάχιστον 70.000 ανθρώπους (όπως παραδέχεται τώρα ο ισραηλινός στρατός), οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν πολίτες· τραυμάτισε σχεδόν 200.000· και προκάλεσε τον έμμεσο θάνατο τεράστιου αριθμού ανθρώπων λόγω της πλήρους καταστροφής των ιατρικών εγκαταστάσεων, των κατοικιών και των υποδομών, καθώς και της στέρησης τροφής και καθαρού νερού. Όπως έγραψα τον Ιούλιο του 2025, ως μελετητής της γενοκτονίας, πιστεύω ότι αυτή ήταν μια συντονισμένη προσπάθεια καταστροφής των Παλαιστινίων στη Γάζα, εν όλω ή εν μέρει, και ότι η επιχείρηση έφτασε επομένως το υψηλό όριο του ορισμού αυτού του εγκλήματος σύμφωνα με τη Σύμβαση για τη Γενοκτονία του 1948.
Το Ισραήλ είναι απίθανο να αντιμετωπίσει λογοδοσία για τις πράξεις του. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, καθώς και για έναν αξιωματούχο της Χαμάς, ο οποίος αποδείχθηκε ότι είχε σκοτωθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν να υπονομεύσουν το δικαστήριο και ο κ. Νετανιάχου έχει επισκεφθεί επανειλημμένα τον Λευκό Οίκο, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με πληροφορίες, για να προσπαθήσει να πείσει τον κ. Τραμπ να εξαπολύσει την επίθεσή του στο Ιράν. Το Ισραήλ ενδέχεται τελικά να κριθεί ένοχο για γενοκτονία από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου η Νότια Αφρική έχει καταθέσει ξεχωριστή προσφυγή κατά του Ισραήλ, αλλά οι συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης είναι ασαφείς όσο το Ισραήλ διατηρεί την υποστήριξη των ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο λειτουργεί ως ο βραχίονας επιβολής του Διεθνούς Δικαστηρίου.
Έτσι, οι Ισραηλινοί ηγέτες πιθανότατα δεν θα λογοδοτήσουν, εκτός εάν σε κάποιο σημείο παραδοθούν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο από μια νέα ισραηλινή κυβέρνηση που δεν επιθυμεί να τους οδηγήσει στη δικαιοσύνη στο Ισραήλ και ανυπομονεί να αποκαταστήσει τη διεθνή θέση του έθνους. Αυτή η πιθανότητα είναι μακρινή. Το σχέδιο 20 σημείων του κ. Τραμπ θα παρέκαμπτε ουσιαστικά κάθε πιθανή λογοδοσία ή τιμωρία για τους αυτουργούς αυτού του εγκλήματος υποσχόμενο ένα λαμπρό μέλλον για όλους τους εμπλεκόμενους, αν και οι εκκλήσεις για την αποκατάσταση μιας επίφασης κανονικότητας για τους Παλαιστίνιους θα ήταν απίθανο να συναντήσουν μεγάλη συμπάθεια όταν το Ισραήλ και οι σύμμαχοί του θα ασχολούνται με την κατασκευή μιας ιδανικής πόλης. Ποιο θα ήταν το νόημα να εγείρονται παλιές κατηγορίες όταν πρόκειται να αναδυθεί ένας θαυμαστός νέος κόσμος;
Είναι αλήθεια ότι το Ισραήλ βιώνει αυξανόμενη παγκόσμια απομόνωση και αποδοκιμασία μεταξύ των Αμερικανών σε όλο το πολιτικό φάσμα, αλλά αυτό ακριβώς είναι που τα λαμπερά σχέδια για μια νέα Γάζα ενδέχεται να εξασθενήσουν ή ακόμη και να ανατρέψουν: πείθοντας ένα αποσπασμένο κοινό σε έναν ταραγμένο κόσμο ότι το ζήτημα της Γάζας έχει διευθετηθεί προς ικανοποίηση όλων.
Το σχέδιο Τραμπ, εάν το όραμά του πραγματοποιηθεί ποτέ, θα σήμαινε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ ή Αμερικανοί επιχειρηματίες που εργάζονται για λογαριασμό της θα πωλούσαν δικαιώματα μίσθωσης και κατασκευής σε γη που απαλλοτριώθηκε από τους κατοίκους της, η αξία της οποίας αναμένεται να εκτοξευθεί στα ύψη.
Μια ομάδα μεγιστάνων του real estate —συμπεριλαμβανομένων πιθανώς του Τζάρεντ Κούσνερ (Jared Kushner), του Στιβ Γουίτκοφ (Steve Witkoff) και του ίδιου του κ. Τραμπ— ή εταιρείες που προωθούν, θα αποκόμιζαν με αυτόν τον τρόπο μια οικονομική «χρυσοφόρα πηγή» για επιχειρήσεις και επενδυτές, μετατρέποντας τη διαγραφή της Λωρίδας της Γάζας σε μια διεθνή επενδυτική ευκαιρία. Ενώ στην ακτογραμμή θα κυριαρχούν ακίνητα φιλέτα που αποτελούνται από πύργους μικτής χρήσης, φαινομενικά για ξένη αγορά και τουρισμό, παρέχοντας κέρδη στους κατασκευαστές, οι Παλαιστίνιοι σχεδόν σίγουρα θα αποκλείονταν οικονομικά από τη στέγαση σε αυτό που κάποτε ήταν η γη τους. Το σχέδιο όχι μόνο σχεδόν θα εξάλειφε την ιστορία και την κοινωνία της Γάζας, αλλά θα τη μετέτρεπε επίσης σε μια οικονομία ελεύθερης αγοράς για ξένες εταιρείες στις οποίες προσφέρονται «εκπληκτικές επενδυτικές ευκαιρίες», όπως το έθεσε ο κ. Κούσνερ.
Η κατασκευή της λεγόμενης «Ριβιέρας της Μέσης Ανατολής» του κ. Τραμπ θα εξαρτιόταν από τη Σαουδική Αραβία και άλλα κράτη του Κόλπου που θα διέθεταν τεράστια ποσά με την υπόσχεση της διασφάλισης ακόμη στενότερων στρατηγικών και οικονομικών δεσμών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Προς το παρόν, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, καθώς και η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Ινδονησία, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετέχοντας στο Συμβούλιο Ειρήνης του κ. Τραμπ. Το Ισραήλ, καθώς το Συμβούλιο Ειρήνης εδραιώνει τον έλεγχο και η Γάζα αναπτύσσεται εκ νέου, θα έκανε ένα ακόμη βήμα στον μακροπρόθεσμο στόχο του να εξαλείψει τις ελπίδες των Παλαιστινίων για τερματισμό της ισραηλινής κατοχής των εδαφών τους.
Άλλα έθνη, αρνούμενα να καταλογίσουν ευθύνες στο Ισραήλ, θα επωφελούνταν επίσης. Η Γερμανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων του Ισραήλ, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, και έχει υπογράψει μεγάλες συμβάσεις αγοράς στρατιωτικής τεχνολογίας από το Ισραήλ. Η Γερμανία υπερασπίζεται τον εαυτό της στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης απέναντι στις κατηγορίες της Νικαράγουας για διευκόλυνση της γενοκτονίας στη Γάζα μέσω της χρηματοδότησης του Ισραήλ και της περικοπής της βοήθειας προς την υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNRWA), οπότε έχει κάθε πολιτικό και οικονομικό συμφέρον να βγάλει το ζήτημα από το τραπέζι. (Η Γερμανία έχει αρνηθεί τους ισχυρισμούς.) Η Βρετανία πιστεύεται ότι χρησιμοποίησε τις στρατιωτικές της βάσεις στην Κύπρο για να υποστηρίξει το Ισραήλ και παλεύει να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Γαλλία προσπαθεί να διατηρήσει την πολιτική της επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο/Λεβάντε και να προχωρήσει παραπέρα από το ζήτημα της γενοκτονίας στη Γάζα, το οποίο, σύμφωνα με τον Πρόεδρο Εμμανουέλ Μακρόν, θα καθοριστεί από «ιστορικούς, στον κατάλληλο χρόνο».
Και το Ισραήλ επωφελείται. Παρόλο που ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ακυρώσει συμφωνίες όπλων και έχουν επιβάλει κυρώσεις σε ισραηλινές στρατιωτικές εταιρείες ως απάντηση στην ισραηλινή βία στη Γάζα, οι δουλειές παρέμειναν ανθηρές για τη βιομηχανία όπλων του Ισραήλ. Οι ισραηλινές εξαγωγικές πωλήσεις όπλων αυξήθηκαν κατά 30% πέρυσι σε σύγκριση με το 2024, φτάνοντας το ρεκόρ των 19,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με το Calcalist, έναν ισραηλινό οικονομικό ιστότοπο ειδήσεων, και η δοκιμή οπλικών συστημάτων στη μάχη στη Γάζα χρησιμεύει ως σημείο πώλησης (selling point), ανέφερε το Calcalist. Με άλλα λόγια, η πρόκληση καταστροφής φέρνει κέρδη.
Προς το παρόν, η ατιμωρησία του Ισραήλ θα επιτρέψει στους Εβραίους πολίτες του να συνεχίσουν να αγνοούν τη γενοκτονία, οι συνέπειες της οποίας θα είναι ο βαθύτερος εξευτελισμός της ισραηλινής ηθικής, η διάβρωση του κράτους δικαίου, η εσωτερική αστυνομική βία κατά των Παλαιστινίων και Εβραίων πολιτών του κράτους και η υπονόμευση όσων έχουν απομείνει από την ισραηλινή δημοκρατία. Πέραν του ότι στερούνται οποιαδήποτε δικαιοσύνη και λογοδοσία για τα υποφέρματά τους, τα θύματα των ισραηλινών ενεργειών στη Γάζα θα συνεχίσουν να ζουν σε άθλιες συνθήκες, υπό στρατιωτική επιτήρηση και με πολύ περιορισμένες προοπτικές.
Αφότου ο Υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς (Israel Katz) φέρεται να διακήρυξε τον περασμένο Ιούλιο ότι το Ισραήλ σχεδίαζε να δημιουργήσει μια «ανθρωπιστική πόλη» στο νότιο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, οι συνθήκες επί του πεδίου έχουν μόνο επιδεινωθεί. Φαίνεται πιθανό ότι το σχέδιο του κ. Τραμπ θα διευκολυνθεί από μια διεθνή δύναμη με τη βοήθεια παλαιστινιακού προσωπικού ασφαλείας και των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων για τον εγκλεισμό του πληθυσμού σε τέτοιες πόλεις, από τις οποίες θα μπορούν να βγαίνουν μόνο για να εξυπηρετούν τους πλούσιους κατοίκους της λεγόμενης Νέας Γάζας. Σε εκείνα τα εκτεταμένα τμήματα της λωρίδας που παραμένουν υπό ισραηλινό έλεγχο, είναι πιθανό να φυτευτούν νέοι ανθηροί εβραϊκοί οικισμοί.
Ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι το Συμβούλιο Ειρήνης πίσω από αυτόν τον μετασχηματισμό θα συνεργαστεί σε κάποιο σημείο με τα Ηνωμένα Έθνη, αλλά πολλοί φοβούνται ότι θα υπονομεύσει τον παγκόσμιο οργανισμό. Μία επίδραση αυτής της μετατόπισης στη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων θα ήταν ο ακρωτηριασμός του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των δύο διεθνών δικαστηρίων που συστάθηκαν για τη διατήρησή του, διασφαλίζοντας ότι οποιεσδήποτε ελπίδες για προσαγωγή των Ισραηλινών υπευθύνων στη δικαιοσύνη θα παρέμεναν τίποτα περισσότερο από ένα απατηλό όνειρο και στέλνοντας το μήνυμα σε άλλα έθνη ότι η ατιμωρησία θα ήταν ανοιχτή και σε αυτά.
Κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν ότι η περίπτωση της Γάζας είναι μοναδική επειδή το Ισραήλ απολαμβάνει μια μοναδική διεθνή θέση, χάρη στη στενή του συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την εξάρτησή του από την κληρονομιά του Ολοκαυτώματος. Ίσως άλλα κράτη να μην μπορούν να περιμένουν ότι θα επιβραβευθούν και μπορεί ακόμη και να τιμωρηθούν για γενοκτονία. Ωστόσο, αυτό που βλέπουμε σήμερα δημιουργεί ένα εξαιρετικό προηγούμενο, το οποίο έχει τη δυνατότητα να υπονομεύσει ολόκληρη την παραδοχή της γενοκτονίας ως εγκλήματος τιμωρητέου σύμφωνα με το μεταπολεμικό διεθνές δίκαιο.
Εάν τα σχέδια που εκπονούνται για τη Γάζα προχωρήσουν, η γενοκτονία ενδέχεται να αρχίσει να θεωρείται από ορισμένα έθνη ως η νόμιμη και επικερδής επέκταση της πολιτικής με άλλα μέσα. Τουλάχιστον, άλλα έθνη που επωφελούνται με κάποιον τρόπο από τη γενοκτονία ενδέχεται να είναι λιγότερο πιθανό να καταλογίσουν ευθύνες σε μελλοντικούς θύτες. Ο Ραφαήλ Λέμκιν (Raphael Lemkin), ο άνθρωπος που επινόησε τον όρο το 1944 και αγωνίστηκε για την υιοθέτηση της Σύμβασης για την Πρόληψη και την Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας τέσσερα χρόνια αργότερα, ήλπιζε να αποτρέψει ακριβώς αυτό το αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί πολύ καλά να είναι το μέλλον της γενοκτονίας.

The New York Times

21 Ιουλίου 2026

---------------------------------------------------------------------------------------------

Ο δρ. Μπαρτόβ είναι καθηγητής σπουδών Ολοκαυτώματος και γενοκτονιών στο Πανεπιστήμιο Μπράουν.

Πηγή: agonaskritis.gr

Καλώς ορίσατε στον Τιτανικό

Η μαθημένη αβοηθησία μιας κοινωνίας

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Προφανώς οι κοινωνίες δεν καταρρέουν τη στιγμή που εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια της παρακμής. Αρχίζουν να καταρρέουν όταν οι άνθρωποί τους παύουν να αναγνωρίζουν την παρακμή ως παρακμή. Όταν αυτό που κάποτε προκαλούσε αγανάκτηση, σήμερα θεωρείται απλώς «η κανονικότητα». Αυτό είναι το σημείο όπου η προσαρμογή παύει να είναι δύναμη και γίνεται ο πιο ύπουλος μηχανισμός της παραίτησης.

Η ψυχολογία διαθέτει έναν όρο γι' αυτό το φαινόμενο: 

μ α θ η μ έ ν η  α β ο η θ η σ ί α (learned helplessness).

Τη δεκαετία του 1960, ο Martin Seligman περιέγραψε πώς ένας άνθρωπος που εκτίθεται επανειλημμένα σε καταστάσεις όπου δεν μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα, αρχίζει σταδιακά να πιστεύει ότι καμία προσπάθεια δεν έχει νόημα. Ακόμη κι όταν αργότερα αποκτά τη δυνατότητα να αλλάξει την πραγματικότητα, συχνά δεν προσπαθεί. Όχι επειδή είναι ανίκανος, αλλά επειδή έχει μάθει ότι η προσπάθεια είναι μάταιη.

Η μαθημένη αβοηθησία δεν είναι τεμπελιά. Δεν είναι έλλειψη "χαρακτήρα". Είναι μια βαθιά ψυχολογική προσαρμογή στην επαναλαμβανόμενη ματαίωση. Ο άνθρωπος δεν παραιτείται επειδή δεν μπορεί. Παραιτείται επειδή έμαθε ότι δεν αξίζει να προσπαθεί.

Το ανησυχητικό είναι ότι αυτό το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τα άτομα. Μπορεί να γίνει και χαρακτηριστικό ολόκληρων κοινωνιών. Δεν χρειάζεται κάποιος να σχεδιάσει συνειδητά την παραίτηση των πολιτών. Αρκεί ένα σύστημα που, επί δεκαετίες, ανταμείβει την υποταγή περισσότερο από την πρωτοβουλία, τη σιωπή περισσότερο από τη συμμετοχή, την ανικανότητα περισσότερο από την άοκνη προσπάθεια και τη διαπλοκή/διαφθορά περισσότερο από την αξιοκρατία.

Όταν ο πολίτης διαπιστώνει επανειλημμένα ότι η αξιοσύνη δεν αμείβεται, ότι η αδικία σπάνια αποκαθίσταται, ότι οι θεσμοί λειτουργούν επιλεκτικά και ότι η φωνή του δύσκολα επηρεάζει τις εξελίξεις, αρχίζει να εσωτερικεύει μια βαθιά πεποίθηση: «Τίποτα δεν αλλάζει.»

Δεν πρόκειται απαραίτητα για προϊόν μιας οργανωμένης πρόθεσης ή συνωμοσίας. Είναι το αποτέλεσμα ενός συστημικού αυτοματισμού που αναπαράγεται σχεδόν μόνος του. Οι θεσμοί διαμορφώνουν συμπεριφορές, οι συμπεριφορές διαμορφώνουν κουλτούρα και η κουλτούρα, με τη σειρά της, αναπαράγει τους ίδιους θεσμούς.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου η παραίτηση των πολιτών δεν είναι απλώς συνέπεια της δυσλειτουργίας του συστήματος, αλλά ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που το συντηρούν.

Η πιο αποτελεσματική μορφή εξουσίας δεν είναι εκείνη που χρειάζεται να καταστείλει τους ανθρώπους. Είναι εκείνη που έχει καταφέρει να τους πείσει ότι η συμμετοχή τους είναι περιττή, ότι η αλλαγή είναι αδύνατη και ότι η προσαρμογή είναι η μόνη ρεαλιστική επιλογή.

Έτσι εξηγείται γιατί δεν μας εκπλήσσουν πολλά από όσα, πριν από λίγες δεκαετίες, θα προκαλούσαν κοινωνική έκρηξη. Δεν μας εκπλήσσει ότι οι νέοι εγκαταλείπουν τη χώρα. Δεν μας εκπλήσσει ότι τα παιδιά λιγοστεύουν. Δεν μας εκπλήσσει ότι η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς έχει γίνει σχεδόν καθολική. Δεν μας εκπλήσσει η διαφθορά, η ευνοιοκρατία, η αναξιοκρατία. Δεν μας εκπλήσσει ότι το κράτος λειτουργεί ξεδιάντροπα πλέον ως μηχανισμός εξυπηρέτησης συμφερόντων παρά ως κοινό αγαθό. Δεν μας εκπλήσσουν πια ούτε τα σκοτωμένα από τους μπάτσους παιδιά. 

Το ίδιο συμβαίνει και στις προσωπικές μας σχέσεις γιατί η συστημική παθολογία διαχέεται σε όλο το κοινωνικό σώμα. Συνηθίσαμε σχέσεις χωρίς εμπιστοσύνη. Συνηθίσαμε να φοβόμαστε την οικειότητα.

Συνηθίσαμε να επικοινωνούμε χωρίς να ακούμε. Συνηθίσαμε να είμαστε εξαντλημένοι. Συνηθίσαμε να θεωρούμε τη μοναξιά αναπόφευκτη και την καχυποψία ένδειξη ωριμότητας.

Αλλά, η μεγαλύτερη τραγωδία της κοινωνίας μας δεν είναι ότι υποφέρει. Είναι ότι πάψαμε να πιστεύουμε ότι μπορούμε/ότι μας αξίζει να ζήσουμε διαφορετικά.

Αυτό είναι το βαθύτερο τραύμα μας. Όχι οι πληγές που κουβαλάμε. Τα Μνημόνια, οι πανδημία, οι φωτιές, οι πλημμύρες το Μάτι, τα Τέμπη και τόσα άλλα. Αλλά η στιγμή που εσωτερικεύσαμε τις πληγές μας ως ταυτότητα. Γίναμε ο συλλογικός μας πόνος. 

Δεν ξέρω από πότε, γιατί όλα έγιναν τόσο υποδόρια, αλλά κάποια στιγμή η παρακμή μας έπαψε να βιώνεται ως παρέκκλιση και μετατράπηκε σε φυσική κατάσταση. «Έγινε η απώλεια συνήθεια μας", που έλεγε κι ο Θάνος.

Καμία χώρα δεν τελειώνει τη μέρα που χάνει τα χρήματά της ή την οικονομική της ισχύ. Αρχίζει να τελειώνει τη μέρα που οι άνθρωποί της παύουν να φαντάζονται ότι μπορεί να γίνει καλύτερη. Ίσως, λοιπόν, το πιο κρίσιμο εθνικό μας πρόβλημα να μην είναι μόνο η οικονομία, το δημογραφικό, οι θεσμοί ή η γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Ίσως να είναι κάτι βαθύτερο. Η αποκατάσταση της συλλογικής μας αυτεπάρκειας.

Η ανάκτηση της πεποίθησης ότι οι πράξεις των πολιτών έχουν νόημα, ότι οι θεσμοί μπορούν να αλλάξουν και ότι η ιστορία δεν είναι μια μοίρα που μας επιβάλλεται, αλλά μια πραγματικότητα που συνδιαμορφώνουμε.

Γιατί η "μαθημένη αβοηθησία" δεν είναι το τέλος μιας κοινωνίας. Το τέλος αρχίζει όταν η κοινωνία παύει να αναγνωρίζει την αβοηθησία της ως πρόβλημα και τη βαφτίζει κυνικά «ρεαλισμό».

Θα πει κανείς: «Και άρα;»

Πώς νικιέται μια αβοηθησία που έχει μαθευτεί επί δεκαετίες και έχει σχεδόν εγγραφεί στο συλλογικό μας σώμα;

Σίγουρα όχι μόνο με περισσότερους νόμους, περισσότερες εξαγγελίες, καλύτερες επικοινωνιακές καμπάνιες, καινούργιους σωτήρες ή επίδοξους μεσσίες. Η μαθημένη αβοηθησία αρχίζει να υποχωρεί όταν οι άνθρωποι αποκτούν ξανά την εμπειρία ότι οι πράξεις τους έχουν αποτέλεσμα. Όταν βλέπουν ότι η συμμετοχή μπορεί να μετακινήσει κάτι, ότι η συνεργασία μπορεί να δημιουργήσει πραγματικότητα, ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο από εκείνους που κυβερνούν, αλλά και από εκείνους που αρνούνται να παραδώσουν τη δύναμή τους.

Νικιέται όταν ξαναγεννηθεί μέσα μας η αίσθηση ότι δεν είμαστε απλοί θεατές της Ιστορίας, αλλά συνδημιουργοί της.

Καμία μεγάλη ιστορική αναγέννηση δεν ξεκίνησε από την καλύτερη διαχείριση της παρακμής. Ξεκίνησε από μια συλλογική επιθυμία. Από τον έρωτα για έναν κόσμο που δεν υπήρχε ακόμη, αλλά άξιζε να υπάρξει.

Από μια ιδέα αρκετά ζωντανή ώστε να σηκώσει τους ανθρώπους από την αδράνεια, να τους βοηθήσει να υπερβούν τον φόβο τους και να τους κάνει να ξανασυναντηθούν όχι ως φοβισμένα και ανταγωνιστικά άτομα, αλλά ως κοινότητα.

Η Ελλάδα, λοιπόν, δεν έχει ανάγκη μόνο από προγράμματα, μεταρρυθμίσεις και τεχνοκρατικές λύσεις. Έχει ανάγκη από έναν νέο λόγο ύπαρξης. Από μια αφήγηση που δεν θα κολακεύει τις αυταπάτες μας ούτε θα κρύβει τις αποτυχίες μας, αλλά θα μας δίνει έναν κοινό προσανατολισμό. Από ένα όνειρο αρκετά μεγάλο ώστε να χωρέσει μέσα του ένα ευρύχωρο Εμείς.

Όχι ένα «εμείς» εναντίον κάποιων άλλων. Όχι μια επιστροφή σε φαντασιώσεις εθνικού μεγαλείου. Αλλά ένα «εμείς» δημοκρατικό, δίκαιο και φιλόξενο· ικανό να συνδέσει την προσωπική αξιοπρέπεια με την κοινωνική δικαιοσύνη, την ελευθερία με την ευθύνη και την ελπίδα με την πράξη. Ένα «εμείς» ενάντια στους χρόνιους εξουσιαστές μας. 

Γιατί η μαθημένη αβοηθησία δεν νικιέται με την αισιοδοξία. Νικιέται με την εμπειρία της δυνατότητας. Με μικρές και μεγάλες συλλογικές νίκες που αποδεικνύουν ότι τίποτε δεν είναι προδιαγεγραμμένο.

Και, βαθύτερα ακόμη, νικιέται με τον ολόθερμο έρωτα για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μας. Με ένα κοινό όραμα που θα πυρπολήσει τις καρδιές μας, αντί να αφήνουμε την παραίτηση, την αδιαφορία, την ανικανότητα και τον παρασιτισμό να πυρπολούν την έρημη χώρα.

Ίσως αυτό να είναι το πραγματικό διακύβευμα της εποχής μας: όχι απλώς να «σώσουμε» την Ελλάδα, αλλά να την ξαναφανταστούμε και να την ξαναδημιουργήσουμε ως κοινό μας έργο.

Γιατί μόνο ό,τι αγαπάμε βαθιά είμαστε διατεθειμένοι να το υπερασπιστούμε, να το αλλάξουμε και να το γεννήσουμε ξανά.

Ο Τιτανικός δεν βυθίζεται μόνο επειδή προσέκρουσε στο παγόβουνο. Βυθίζεται οριστικά όταν οι επιβάτες πειστούν ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνουν από το να συνεχίσουν να χορεύουν ή να πλακώνονται μεταξύ τους για τη διαρρύθμιση των καμπίνων τους...

-----------------------------------------------------------------------------------------

Ο Αντώνης Ανδρουλιδάκης είναι Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος, και Διδάσκων Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Neapolis. 

Πηγή: www.facebook.com

μέσω www.dromosanoixtos.gr

Πόσες φορές έχει παρέμβει η κυβέρνηση Μητσοτάκη στη Δικαιοσύνη από το 2019 μέχρι σήμερα;

Πόσες φορές και με πόσους διαφορετικούς τρόπους έχει παρέμβει η κυβέρνηση Μητσοτάκη στη λειτουργία της Δικαιοσύνης από το 2019 μέχρι σήμερα;

Από την υπαγωγή της ΕΥΠ απευθείας στον πρωθυπουργό και το σκάνδαλο των υποκλοπών, μέχρι τη Novartis, την Ελένη Τουλουπάκη, τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Το βίντεο εξετάζει περισσότερες από 25 διακριτές ενέργειες, δηλώσεις και θεσμικούς χειρισμούς, οργανωμένους σε τέσσερις βασικούς μηχανισμούς:

1. Έλεγχος θεσμών και διαδικασιών.

2. Δημόσιες πιέσεις και προαναγγελία αποφάσεων.

3. Έλεγχος των στοιχείων και της ερευνητικής διαδικασίας.

4. Μετατροπή των ελεγχόμενων σε κατηγόρους όσων ερευνούν και αποκαλύπτουν.

Στο επίκεντρο βρίσκονται:

• Η ΕΥΠ, η ΑΔΑΕ, το Predator και η παρακολούθηση πολιτικών και δημοσιογράφων.
• Η συγχώνευση της Εισαγγελίας Διαφθοράς και η δίωξη της Ελένης Τουλουπάκη.
• Οι δημόσιες υποδείξεις και επιθέσεις κυβερνητικών στελεχών προς εισαγγελείς και δικαστικές έρευνες.
• Η επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για τα Τέμπη.
• Η αλλοίωση του τόπου της σύγκρουσης, το μονταρισμένο ηχητικό υλικό και ο περιορισμός των κοινοβουλευτικών ερευνών.
• Η απόρριψη ή συρρίκνωση Προανακριτικών Επιτροπών.
• Οι διώξεις, αγωγές και SLAPPs εναντίον δημοσιογράφων.
• Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά των πιθανών υπουργικών ευθυνών στη Βουλή.
• Οι καθυστερήσεις και οι ελλείψεις στη διερεύνηση καταγγελιών για κρατική βία.

Η καταμέτρηση του βίντεο αποτελεί ταξινόμηση διακριτών περιστατικών και όχι επίσημο αριθμό δικαστικά διαπιστωμένων παραβάσεων.

Δεν έχουν όλες οι ενέργειες κριθεί παράνομες ή αντισυνταγματικές. Παρουσιάζονται τα τεκμηριωμένα γεγονότα, οι επίσημες αντιδράσεις δικαστικών και ευρωπαϊκών θεσμών και οι πολιτικές καταγγελίες, με τις απαραίτητες νομικές επιφυλάξεις.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν δόθηκε ποτέ μία άμεση εντολή σε έναν δικαστή.

Το ζήτημα είναι ποιος ελέγχει τους κανόνες, τα στοιχεία, τους μάρτυρες, τον χρόνο, τις αρμοδιότητες και το δημόσιο αφήγημα μέσα στο οποίο απονέμεται η Δικαιοσύνη.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

00:00 Τι υποστηρίζει η κυβέρνηση;

00:10 Εισαγωγή – Οι τέσσερις μηχανισμοί

00:53 Έλεγχος θεσμών και διαδικασιών

04:50 Δημόσιες πιέσεις και προαναγγελία αποφάσεων

08:16 Έλεγχος των στοιχείων

11:17 Από ελεγχόμενος, κατήγορος

13:49 Τέμπη – Όλοι οι μηχανισμοί σε μία υπόθεση

15:01 ΟΠΕΚΕΠΕ και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

15:55 Ένα σοβαρό ζήτημα Δημοκρατίας