Μπορεί η τεχνολογία να χρησιμοποιηθεί για να επηρεαστούν εκλογικά αποτελέσματα; Η απάντηση που δίνει ο καλεσμένος του militaire news είναι ευθεία και ίσως για κάποιους σοκαριστική: «Ναι. Ο πιο ασφαλής τρόπος ψηφοφορίας εξακολουθεί να είναι το χαρτί, το κλασσικό ψηφοδέλτιο…Υπάρχουν πολλοί τρόπου και επίπεδα που μπορεί να επηρεάσουν ένα εκλογικό αποτέλεσμα, στην εποχή της χρήσης ψηφιακών μέσων…Και δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η ψήφος των ομογενών εξ αποστάσεως, αποτελεί λάφυρο για όποιον ελέγχει τα συστήματα πληροφορικής μιας εκλογικής αναμέτρησης»! Ο Φεντερίκο Καράσκο, ιδρυτής της εταιρείας Graypes, ειδικός σε ότι έχει να κάνει με την τεχνολογία και φυσικά τη τεχνητή νοημοσύνη, δεν κάνει απλά εκτιμήσεις και δεν λέει «λόγια του αέρα». Παραθέτει στοιχεία,τα οποία περιλαμβάνουν και βίντεο που δείχνουν πως και σε ποιες φάσεις μιας «ψηφιακής» εκλογικής αναμέτρησης, μπορούν να υπάρξουν παρεμβάσεις και αλλοίωση αποτελεσμάτων.
Mpelalis Reviews
Τετάρτη 19 Αυγούστου 2026
Περί σεξισμού και άλλων δαιμονίων
Εμείς, οι άνθρωποι της Δύσης, καταγγέλλουμε την απάνθρωπη και επιβεβλημένη υποταγή της γυναίκας σε πρότυπα που φαντάζουν και είναι βάρβαρα. Αλλά την ίδια ώρα η δυτική ομοιομορφία που επιβάλλει συμπεριφορές, αισθητικά πρότυπα και κάθε λογής εξευγενισμένες μπούργκες είναι πολιτισμός. Δεν υπάρχει καμία απειλή όπλου. Ο πολίτης –και ιδιαίτερα η γυναίκα– πυροβολείται κάθε μέρα από το πρότυπο.
Κώστας Βαξεβάνης
Τα στερεότυπα στις λέξεις δηµιουργούν στερεότυπα στο µυαλό. Ενας φίλος µας, που τον αποκαλούµε στην παρέα «βλάκα», κινδυνεύει να αντιµετωπίζεται ως βλάκας, ακόµη και αν δεν είναι. Οι άνθρωποι δεν απολογούνται µόνο στη λογική, αλλά και σε όσα ασυνείδητα δηµιουργούν για να ικανοποιήσουν όσα έχουν προαποφασίσει. Ζούµε σε µια εποχή που η πρόσβαση στην πληροφορία, η ελεύθερη διακίνηση των απόψεων και η γνώση της Ιστορίας δηµιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε να απέχουµε όλο και περισσότερο από τα σχήµατα αναζητώντας την ουσία. ∆εν «τελειοποιείται» ο άνθρωπος µέσω κάποιου αυτοµατισµού, απλώς είναι σε πλεονεκτική θέση συγκριτικά µε τους προγόνους του. Τα έχει όλα µπροστά του, µπορεί να κρίνει ο ίδιος αντί να γίνεται όµηρος στερεοτύπων, δοξασιών ή αντιεπιστηµονικών απόψεων. Οχι, ο άνθρωπος γνωρίζει ότι δεν κινδυνεύει από µια µαύρη γάτα στον δρόµο, κινδυνεύει όµως πάντα από την ανοησία.
Ωστόσο η πληροφορία ποτέ δεν λειτουργεί σε ουδέτερη περιοχή. Εχει ερµηνείες, επιδέχεται στρέβλωση και υπάρχουν αρκετοί που είναι έτοιµοι να την κάνουν εργαλείο µόνο και µόνο για να εξυπηρετήσουν όχι µια συνωµοσιολογική λειτουργία, αλλά ένα προσωπικό σύµπλεγµα. ∆υστυχώς σήµερα δηµιουργούνται διάφορα στερεότυπα, στο όνοµα αυτής ακριβώς της αντιµετώπισης των στερεοτύπων. Αποτελεί τραγική ειρωνεία µάλιστα οι άνθρωποι που θεωρητικά δίνουν µάχη για να µη χαρακτηρίζεται κάποιος µε βάση τα σωµατικά ή τα φυλετικά του χαρακτηριστικά να είναι έτοιµοι να χαρακτηρίσουν κάποιον µε σκληρά και άδικα επίθετα για την άποψή του. Οι χαρακτηρισµοί ως όπλο, αλλά στο όνοµα του καλού.
Νοµίζω ότι η άποψή µου για τον Αρκά εδώ και χρόνια είναι γνωστή. Ο γνωστός σκιτσογράφος (αν είναι πραγµατικά ο δηµιουργός όσων εµφανίζονται ως έργα του) έχει θέσει τον εαυτό του στην υπηρεσία των πιο συστηµικών αντιλήψεων, στο πλευρό και όχι απέναντι στην εξουσία. Θεωρώ όµως ότι ο Αρκάς έχει δικαίωµα να εκφράζει άποψη µε τα σκίτσα του. Σε ό,τι αφορά το συγκεκριµένο σκίτσο, θα αποφύγω την ευκολία των χαρακτηρισµών που κάνουν οι ειδικοί περί του σεξισµού και της πατριαρχίας και θα προκαλέσω αν θέλετε µε την ουσία.
Καταρχάς είναι το σκίτσο σεξιστικό; Σεξισµός είναι οι προκαταλήψεις, η υποτίµηση και η άνιση µεταχείριση που γίνεται µε βάση το φύλο. Αφορούν την πεποίθηση ότι ένα φύλο είναι ανώτερο από άλλο ή ότι υπάρχουν συµπεριφορές επειδή ακριβώς µιλάµε για το συγκεκριµένο φύλο. Ο Αρκάς δεν παριστάνει ως αιτία του φαινοµένου της οµοιοµορφίας το γεγονός ότι πρόκειται για γυναίκες, αλλά απλώς κριτικάρει ένα φαινόµενο που εµφανίζεται έντονα σε γυναίκες.
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα να κάνει επεµβάσεις στο σώµα του, να ορίζει τα αισθητικά του πρότυπα και αναµφίβολα, ως προσωπικότητα, αποτελείται από ένα σύνολο στοιχείων που τον προσδιορίζουν. Παρ’ όλα αυτά οι επιλογές µας δεν αιωρούνται στο σύµπαν και το κενό ως ενδεχόµενα. Υπάρχουν αιτίες που τις δηµιούργησαν και είναι δηλωτικές και των κοινωνικών αλλά και των προσωπικών αντιλήψεων. Σε κάθε περίπτωση µπορούν να κριθούν, όχι εν είδει κουτσοµπολιού αλλά και βαθιάς πολιτικής άποψης. Ο εργαζόµενος των 800 ευρώ, ο οποίος φυτοζωεί αλλά τρέχει να αγοράσει ό,τι προτείνουν η διαφήµιση και ο καταναλωτισµός, προφανώς έχει προτεραιότητες που δηλώνουν τον µηχανισµό µε τον οποίο λειτουργεί. Προφανώς η συµπεριφορά του εξηγείται ως συµπεριφορά «θύµατος των καπιταλιστικών προτύπων», αλλά από την άλλη όλοι όσοι παίρνουν 800 ευρώ δεν έχουν την ίδια συµπεριφορά ή την ίδια προτεραιότητα ζωής.
Συγχωρήστε µε, αλλά η οµοιοµορφία των ανθρώπων (εν προκειµένω των γυναικών) που εµφανίζεται ως καταναλωτική απαίτηση και µέτρο επιτυχηµένης ύπαρξης αποτελεί τον τρόπο µε τον οποίο ο νεοφιλελευθερισµός (ως πιο βάρβαρη µορφή του καπιταλισµού) επικρατεί και αλώνει τον άνθρωπο. Τον µετατρέπει από πολίτη σε καταναλωτή, σε πελάτη και τελικώς σε άβουλο εξαρτηµένο άνθρωπο που έχει παραδοθεί και περιµένει την επόµενη διαφήµιση-τάση για να ολοκληρωθεί, παραβλέποντας ποιο είναι το πρόβληµα της ζωής του και πλέον και της ψυχής του. Γιατί ο νεοφιλελευθερισµός παράγει το ανικανοποίητο και τη δυστυχία, έναντι των οποίων θα πουλήσει την απολεσθείσα εξαιτίας του ευτυχία.
Το να κρίνεις αυτή τη βολική καπιταλιστική µανιέρα, που περιβάλλεται δήθεν από το άλλοθι δικαιωµάτων, δεν είναι ούτε αδιακρισία ούτε σεξισµός. Είναι η συνειδητοποίηση ότι τα προβλήµατα παράγονται και αναπαράγονται και έχουν αιτίες οι οποίες δεν ακυρώνονται αν είσαι in ή alert ώστε να υποταχθείς στην ισοπεδωτική οµογενοποίηση. Εχει λίγη σηµασία αν είναι αισθητική ή εσωτερική, αλλά η αισθητική είναι εµφανής.
Τον 16ο αιώνα οι γυναίκες ήταν υποχρεωµένες να υπακούν σε βάναυσα αισθητικά κριτήρια που περιλάµβαναν από τον απάνθρωπο κορσέ έως τη βαφή µε επικίνδυνη δηλητηριώδη µπελαντόνα. Η αποµάκρυνση από αυτά τα στερεότυπα και πρότυπα σήµερα θεωρείται απελευθέρωση της γυναίκας. Οποιος σήµερα αναλύσει τις συνήθειες εκείνης της εποχής θα αναφερθεί στις πατριαρχικές αντιλήψεις που ήθελαν τη γυναίκα άβουλη και αντικείµενο. Στην οµοιοµορφία στην οποία αναφέρεται ο Αρκάς δεν υπάρχει πατριαρχία, δεν υπάρχει επιβολή αντίληψης από τον άντρα, αλλά αυτόβουλη παράδοση σε πρότυπα που θεωρούνται επιλογές αλλά δεν είναι. Παρ’ όλα αυτά, το να κριτικάρει κάποιος το φαινόµενο χαρακτηρίζεται σεξισµός και πατριαρχία.
Από την έναρξη του πολέµου στο Ιράν, έχουν γίνει χιλιάδες αναφορές στις καταπιεσµένες γυναίκες που είναι αναγκασµένες να φοράνε χιτζάµπ. Το χιτζάµπ, όπως και η µπούργκα στο Αφγανιστάν, αποτελεί µια συνήθεια που δεν είναι επιλογή του καθεστώτος και µόνο, αλλά θεωρείται θρησκευτική αναγκαιότητα. Το ίδιο ίσχυε πριν από δεκαετίες στην Ελλάδα µε το µαντίλι. Το καθεστώς στο Αφγανιστάν έπεσε, αλλά η µπούργκα µένει.
Εµείς, οι άνθρωποι της ∆ύσης, καταγγέλλουµε την απάνθρωπη και επιβεβληµένη υποταγή της γυναίκας σε πρότυπα που φαντάζουν και είναι βάρβαρα. Αλλά την ίδια ώρα η δυτική οµοιοµορφία που επιβάλλει συµπεριφορές, αισθητικά πρότυπα και κάθε λογής εξευγενισµένες µπούργκες είναι πολιτισµός. ∆εν υπάρχει καµία απειλή όπλου. Ο πολίτης –και ιδιαίτερα η γυναίκα– πυροβολείται κάθε µέρα από το πρότυπο.
Η άποψη ότι αυτό που συµβαίνει είναι µια κοινωνική λειτουργία δεν αφορά την ευθύνη καθενός και κάθε κρίση για τον κίνδυνο στον οποίο βρισκόµαστε είναι σεξισµός βολεύει µια χαρά τους καταπιεστές. Πιστέψτε µε, δεν είναι οι άντρες ούτε υπάρχει αντίθεση γυναίκα και άντρα. Είναι εξίσου θύµατα και οι δύο, και πλέον, όπως ο νεοφιλελευθερισµός έχει αλώσει το «όλον» του ανθρώπου και όχι µόνο την εργασία του, και πελάτες του ψυχιάτρου.
H… “φύση” της αθλιότητας
Το 2021 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη η Εύβοια, η..
Νίκος Μπογιόπουλος
∎ Το 2021 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη η Εύβοια, η Βαρυμπόμπη, η Πάρνηθα…
∎ Το 2022 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη ο Εβρος και η Πεντέλη…
∎ Το 2023 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και ξανάγινε στάχτη ο Εβρος σε εκείνη την ασύλληπτη τραγωδία, ξανάγινε στάχτη η Πάρνηθα…
∎ Το 2024 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έφτασε να γίνει στάχτη η Αττική, από το Βαρνάβα μέχρι το Χαλάνδρι…
∎ Το 2025 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγινε στάχτη η Αχαΐα και η Χίος…
∎ Φέτος, το 2026, η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Η στάχτη, πιά, ξεκινάει από το Πόρτο Γερμενό και φτάνει μέχρι την Χαλκιδική, από το Ρέθυμνο μέχρι τη Φωκίδα, από την Σκύρο μέχρι την Σαλαμίνα, με 11 νεκρούς ανθρώπους, με εκατοντάδες χρόνια ανθρώπινου κόπου κατεστραμμένα, με χιλιάδες στρέμματα δάσους καμένα.
Αλλά πως το είχε πει ο Μητσοτάκης σε μια τελευταία – από εκείνες της γνωστής ευφυίας – ανάρτησή του;
Α, ναι:
“Η φύση – είπε – ξεπερνά κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό”.
Ετσι, για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία πως για κάποιους η πολιτική αθλιότητα αποτελεί δεύτερη… φύση τους.
Η πολιτική δεν είναι επικοινωνία (όσο και εάν θα το ήθελαν μερικοί)
Τα κόμματα – ξεκινώντας από τη Νέα Δημοκρατία – χαράσσουν πολιτική με κριτήρια επικοινωνιακά. Και έτσι χάνουν την ουσία
Οι πολιτικοί «πρώτης γραμμής» ζουν – κυριολεκτικά… – μέσα στη δημόσια σφαίρα. Ένα σύμπαν εικόνων, λέξεων, και συμβολισμών. Η έγνοια τους σε μεγάλο βαθμό είναι το να «περάσουν το μήνυμα» ή να απαντήσουν στο μήνυμα και τη ρητορική κάποιου άλλου. Το άγχος τους αφορά κυρίως την εικόνα και τις εντυπώσεις, το πολιτικό μάρκετιγνκ.
Την ίδια ώρα, εάν μιλάμε για τους «επαγγελματίες της πολιτικής» η ζωή τους είναι σχετικά προστατευμένη από τις δυσκολίες της καθημερινότητας, ή αυτές φτάνουν στα αυτιά τους – για την ακρίβεια πλέον στην οθόνη του κινητού τους καθώς σκρολάρουν – φιλτραρισμένη από επαγγελματίες της επικοινωνίας (συμπεριλαμβανομένων και των αλγόριθμων και της τεχνητής νοημοσύνης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης). Ακόμη και όταν συναντούν την «πραγματική ζωή», όταν κάνουν χειραψίες και μοιράζουν χαμόγελα σε μια περιοδεία, όταν επισκέπτονται νοσοκομεία ή σχολεία, όταν σπεύδουν για να αποκτήσουν γνώση «από πρώτο χέρι» για μια φυσική καταστροφή, στην πραγματικότητα παραμένουν μέσα στη επικοινωνιακή «φούσκα» τους.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική τους γνώση για το πώς ζουν, εργάζονται, αγωνιούν αυτοί που θα τους ψηφίσουν είναι πάντα περιορισμένη. Βεβαίως, έχουν μεγάλο όγκο πληροφορίας: οι επικοινωνιολόγοι τους παραθέτουν τις τάσεις της κοινής γνώμης, οι σύμβουλοί τους αναλύουν τις τελευταίες στατιστικές για την οικονομία και την απασχόληση, οι ειδικοί στην πολιτική στρατηγική τους προτείνουν τρόπους να κινηθούν. Όμως, στην πραγματικότητα εξακολουθούν να αγνοούν τον εξαιρετικά περίπλοκο τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία ζει, σκέπτεται και τελικά κάνει τις επιλογές της αποτυπώνοντας την πραγματική πολυμορφία της.
Γνωρίζω ότι ο αντίλογος σε αυτό είναι ότι και οι ίδιοι οι πολίτες σε μεγάλο βαθμό έχουν μια εικόνα της πραγματικότητας διαμεσολαβημένη από τον τρόπο που είναι σήμερα συγκροτημένη η δημόσια σφαίρα στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άρα και αυτοί εντός της «φούσκας» είναι. Και όντως ορισμένα φαινόμενα της εποχής μας, ιδίως αυτά που σχετίζονται με τους κάθε λογής «πανικούς» στους οποίους επενδύει η ακροδεξιά, έχουν να κάνουν με επικοινωνιακές κατασκευές χωρίς αντιστοίχιση με την πραγματικότητα. Όμως, την ίδια στιγμή η ίδια η καθημερινότητα της μεγάλης πλειονότητας της κοινωνίας διαμορφώνεται από την αναμέτρηση – συχνά οδυνηρή – με καταστάσεις και προβλήματα που είναι εκτός της «φούσκας»: τον μισθό που τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας, τα προβλήματα ενός δημόσιου νοσοκομείου, την κατάσταση σε ένα σχολείο, τα δρομολόγια των λεωφορείων ή του μετρό που αραιώνουν, τη φωτιά που απειλεί να κάψει το εξοχικό στο οποίο επένδυσαν τους κόπους μιας ζωής.
Αυτό σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι δεν πρόκειται να πειστούν απλώς και μόνο από την επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα ή την εικόνα. Ακόμη και εκεί όπου υποτίθεται ότι μετρούν οι επικοινωνιολόγοι το πώς αντιδρούν – π.χ. αν έχουν «θετική» ή «αρνητική» γνώμη για συγκεκριμένους πολιτικούς, ή ποιες έννοιες ή ακόμη και λέξεις έχουν θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο – το αποτέλεσμα προσφέρει αποσπασματική εικόνα του τρόπου με τον οποίο πραγματικά σκέφτονται.
Εκτός όλων των άλλων, γιατί όπως πολλά χρόνια τώρα γνωρίζουν και οι διαφημιστές, ούτε καν για ένα προϊόν δεν αρκεί ένας θετικός συνειρμός ή μια ωραία εικόνα για να το αγοράσεις: πρέπει να έχει και ποιότητα και η τιμή να είναι συμφέρουσα, η εταιρεία που το παράγει να έχει γενικά καλά προϊόντα και φυσικά να μην σε απογοητεύσει κατά το δειγματισμό του. Να το πω πιο απλά: όντως η αναγνωρισιμότητα μιας μάρκας απορρυπαντικού θα κάνει το βλέμμα σου να στραφεί προς τα εκεί στο ράφι του σουπερμάρκετ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα καταλήξει τελικά και στο καλάθι.
Και βέβαια οι πολίτες δεν σταθμίζουν το τι θα ψηφίσουν με τον τρόπο που διαλέγουν ένα προϊόν στο σουπερμάρκετ. Η απόφασή τους είναι πολύ πιο σύνθετη. Σχετίζεται με αυτό που λέμε ιδεολογία, ιδίως όταν μιλάμε για ιστορικά ρεύματα, αν και αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό γίνει πιο σύνθετο, από τη στιγμή που κεντροδεξιά και κεντροαριστερά κόμματα συνέκλιναν στην ίδια λίγο πολύ πολιτική τις προηγούμενες δεκαετίες. Επηρεάζεται ακόμη από τον βαθμό στον οποίο ιστορικά ένα κόμμα ή ένα ρεύμα τους έχει εκπροσωπήσει, δηλαδή τους έκανε να αισθανθούν ότι έκανε πράγματα που βελτίωσαν τη ζωή τους. Και εξαρτάται από το πώς όντως ζουν, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, τις ανάγκες που έχουν, το ποιες λύσεις για αυτά τα προβλήματα και αυτές τις ανάγκες θα ήθελαν να γίνουν πράξη.
Προφανώς μετράει το εάν διαχρονικά έχουν εμπιστοσύνη ή συμπάθεια σε έναν πολιτικό, αλλά κάποιες φορές αυτό είναι δευτερεύουσα παράμετρος – διαφορετικά, για να χρησιμοποιήσω ένα παράδειγμα του περασμένου αιώνα, ο Λεωνίδας Κύρκος θα έπρεπε να είχε κυβερνήσει τη χώρα για πολλά χρόνια και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης να μην είχε κυβερνήσει ποτέ, εάν αναλογιστούμε την τεράστια συμπάθεια που συγκέντρωνε ο πρώτος και τις μεγάλες και διαχρονικές αντιπάθειες ο δεύτερος.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Από τη μια ότι όλοι οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί που στηρίζονται πρωτίστως στην επικοινωνία, είτε αυτό αφορά τη μαγική εικόνα μιας χώρας σε διαρκή ανάπτυξη και ευημερία, είτε αυτό αφορά τον τρόπο που φαντασιώνονται ότι μπορούν να "στοχοποι'ησουν" τους αντιπάλους τους και να τους «αποδομήσουν», έχουν όρια, τα οποία μάλιστα στενεύουν, γιατί ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας αισθάνεται ότι η ζωή του έχει γίνει χειρότερη, πιο επισφαλής, το κόστος ζωής πιο μεγάλο, οι προοπτικές μικρότερες, η αίσθηση ότι το κράτος είναι πιο διεφθαρμένο και εχθρικό εντονότερη, όπως και ότι θα ήθελε να αλλάξουν τα πράγματα. Αυτά δεν είναι «συμβολισμοί», ούτε βέβαια είναι αποτελέσματα «τοξικότητας» στη «φούσκα» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Το ακριβώς αντίθετο: είναι εκεί όπου η «φούσκα» σπάει επειδή συγκρούεται με την πραγματικότητα και τα ερωτήματα που αυτή θέτει. Και την ώρα της κάλπης, σε πείσμα όλων των επικοινωνιολόγων, των «συμβούλων» και των spin doctors, εισαγόμενων και μη, θα είναι η πραγματικότητα που θα βαρύνει περισσότερο από την εικόνα.
Από την άλλη, όμως, όλα αυτά σημαίνουν ότι όποιος θέλει να είναι όντως το αντίπαλο δέος, δεν θα το κάνει μέσω της εικόνας ή της επικοινωνίας πρωτίστως. Σε τελική ανάλυση, θα το κάνει εάν πείσει ότι εκπροσωπεί όντως την εφικτή – δηλαδή πραγματική – πολιτική αλλαγή. Εάν, δηλαδή, πείσει, με τη σοβαρότητα του προγράμματος και την απουσία εύκολων – αλλά προφανώς ανέφικτων – συνθημάτων, ότι εάν ασκήσει τη διακυβέρνηση της χώρας θα μπορέσει όντως να λύσει προβλήματα και να κάνει αλλαγές που θα κάνουν τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη: θα συγκρατήσει το κόστος ζωής, θα βοηθήσει επενδύσεις που θα φέρουν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, θα στηρίξει τη δημόσια παιδεία και υγεία και θα επαναφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας. Με συγκεκριμένες προτάσεις, νομοσχέδια γραμμένα από πριν, και τεκμηρίωση του πώς θα βρεθούν οι απαραίτητοι πόροι. Χωρίς «ευκολίες» και χωρίς «δημιουργικές ασάφειες». Πάνω από όλα με επίγνωση ότι τις εκλογές κερδίζει τελικά αυτός που όντως μπορεί να κοιτάξει στα μάτια τον ψηφοφόρο και να τον πείσει ότι μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης.
Πηγή: www.in.gr
Το καλώδιο περνά από την Άγκυρα – Η γαλλική «λύση» και το τουρκικό τετελεσμένο
Η είσοδος της γαλλικής Meridiam με πλειοψηφικό ποσοστό 66% στον Great Sea Interconnector (GSI) παρουσιάστηκε (από την κυβέρνηση και το σύστημα των media που τη στηρίζουν) ως η κίνηση που αλλάζει τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου.
Σύμφωνα μ’ αυτήν την ανάγνωση ένας ισχυρός γαλλικός όμιλος (Meridiam) αναλαμβάνει τον έλεγχο του φορέα υλοποίησης, η επίσης γαλλική Nexans κατασκευάζει το καλώδιο και πίσω από το έργο βρίσκονται πλέον κεφάλαια και συμφέροντα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες του ελληνικού ΑΔΜΗΕ.
Αυτή, όμως, είναι μόνο η μία όψη της συμφωνίας. Η άλλη όψη ωστόσο είναι περισσότερο σύνθετη και ίσως πολύ πιο κρίσιμη για τα ελληνικά συμφέροντα.
Η Meridiam δεν μπαίνει απλώς σε ένα έργο το οποίο παρεμποδίζει η Τουρκία. γαλλική εταιρία rέχει ήδη σημαντική παρουσία στην τουρκική αγορά και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, προετοιμάζεται μαζί με την τουρκική Makyol να διεκδικήσει τα δικαιώματα λειτουργίας των δύο γεφυρών του Βοσπόρου και ενός εκτεταμένου δικτύου αυτοκινητοδρόμων. Έχει επομένως κάθε λόγο να συνεννοηθεί με την Άγκυρα και κανέναν λόγο να μετατρέψει μια επένδυση υποδομής σε μετωπική γεωπολιτική σύγκρουση.
Από αυτήν την οπτική, η γαλλική είσοδος δεν προαναγγέλλει κατ’ ανάγκην κάποια ευρωπαϊκή αναμέτρηση με την τουρκική «Γαλάζια Πατρίδα». Μπορεί να προετοιμάζει έναν συμβιβασμό:
● το καλώδιο θα ποντιστεί,● η Ελλάδα δεν θα ζητήσει επισήμως τουρκική άδεια,● αλλά η Meridiam θα εξασφαλίσει από την Άγκυρα την πρακτική συναίνεση που χρειάζεται για να προχωρήσουν οι εργασίες.
Στη διπλωματική γλώσσα πρόκειται για μια μορφή «δημιουργικής ασάφειας». Στην πολιτική πραγματικότητα, όμως, το ερώτημα είναι ποιος θα πιστωθεί / κερδίσει (από) το αποτέλεσμα και ποιος θα έχει κατοχυρώσει ένα τετελεσμένο.
Η άδεια που δεν απαιτείται
Το νομικό πλαίσιο είναι σαφέστερο από όσο συχνά παρουσιάζεται. Το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει σε όλα τα κράτη το δικαίωμα να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα. Προβλέπει επίσης ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει την πόντιση ή τη συντήρησή τους, με την επιφύλαξη ορισμένων περιορισμένων δικαιωμάτων που συνδέονται με την εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Υπάρχει εδώ μια κρίσιμη διάκριση: η παράγραφος 3 του άρθρου 79 απαιτεί τη συναίνεση του παράκτιου κράτους (Τουρκίας) για τη χάραξη της πορείας των αγωγών, όχι των καλωδίων. Συνεπώς, ακόμη και αν γινόταν δεκτή η τουρκική αξίωση ότι η πορεία του καλωδίου διέρχεται από τουρκική υφαλοκρηπίδα, η Άγκυρα δεν αποκτά δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίψει την πόντιση ενός διερχόμενου ηλεκτρικού καλωδίου. Πολύ περισσότερο, δεν νομιμοποιείται να τη σταματήσει με πολεμικά πλοία.
Η Τουρκία, άλλωστε, δεν έχει υπογράψει την UNCLOS. Επικαλείται, ωστόσο, κατά περίπτωση κανόνες της που θεωρούνται εθιμικό διεθνές δίκαιο, ενώ απορρίπτει τις προβλέψεις που δεν εξυπηρετούν τις θέσεις της στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτό ακριβώς κάνει την υπόθεση ακόμη πιο αποκαλυπτική: εκείνο που επιδιώκει η Άγκυρα είναι να της ζητηθεί συναίνεση, ώστε να εμφανιστεί ως το αρμόδιο παράκτιο κράτος στην επίμαχη περιοχή.
Έμπειρη ελληνική διπλωματική πηγή, με θητεία στην προεδρία της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών για Θαλάσσιες Επιστημονικές Έρευνες, περιγράφει με σαφήνεια τη φόρμουλα που μπορεί να ακολουθηθεί: «Η Ελλάδα δεν θα ζητήσει τουρκική άδεια, ενώ η Τουρκία θα τη δώσει». Όχι, βεβαίως, στην Αθήνα ή στη Λευκωσία. Το σχετικό αίτημα ή η τεχνική συνεννόηση μπορεί να γίνει από τη γαλλική εταιρεία, η οποία θα επικαλεστεί την ανάγκη ασφαλούς εκτέλεσης των εργασιών χωρίς τα κράτη που βρίσκονται πίσω από το έργο να αναγνωρίζουν επισήμως τουρκική δικαιοδοσία.
Η ίδια πηγή επισημαίνει ότι ανάλογες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν με νορβηγικές, γερμανικές και ιταλικές εταιρείες. Η τεχνική διευθέτηση επιτρέπει σε όλες τις πλευρές να διατηρήσουν τη δημόσια θέση τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο:
● Η Ελλάδα μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν ζήτησε και δεν έλαβε άδεια από την Τουρκία.● Η Άγκυρα μπορεί να ισχυριστεί ότι οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν μόνο αφού η ίδια ενημερώθηκε και συναίνεσε.● Η εταιρεία ολοκληρώνει το έργο και όλοι αποφεύγουν την κρίση.
Μόνο που οι δύο αφηγήσεις δεν έχουν το ίδιο γεωπολιτικό βάρος. Για την Ελλάδα, η διευθέτηση επιτρέπει την ολοκλήρωση μιας σημαντικής ευρωπαϊκής υποδομής. Για την Τουρκία, όμως, δημιουργεί τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι χωρίς τη δική της συγκατάθεση ούτε ένα ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος μπορεί να περάσει από τις θαλάσσιες περιοχές που εντάσσει στη «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο επενδυτής
Η επιλογή της Meridiam προσφέρεται για μια τέτοια διευθέτηση. Ο γαλλικός όμιλος δεν είναι ένας εργολάβος που θα ολοκληρώσει ένα έργο και θα αποχωρήσει. Ειδικεύεται στη μακροχρόνια χρηματοδότηση, ανάπτυξη και λειτουργία δημόσιων υποδομών. Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία περίπου 24 δισ. ευρώ και περισσότερα από 130 έργα, ενώ στην Τουρκία έχει ήδη συμμετάσχει σε τέσσερα μεγάλα συγκροτήματα νοσοκομείων μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Παράλληλα, η Meridiam φέρεται να προετοιμάζει κοινή προσφορά με τη Makyol για τα δικαιώματα λειτουργίας της γέφυρας της 15ης Ιουλίου, της γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και κρατικών αυτοκινητοδρόμων. Πρόκειται για μια πιθανή επένδυση που προϋποθέτει όχι απλώς καλές σχέσεις με τουρκικές επιχειρήσεις αλλά μακρόχρονη συνεργασία με το τουρκικό κράτος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Meridiam λειτουργεί ως όργανο της Άγκυρας ούτε ότι η συμφωνία για τον GSI υπαγορεύθηκε από την Τουρκία. Σημαίνει, όμως, ότι η εταιρεία έχει συμφέροντα και διαύλους που την καθιστούν κατάλληλο ενδιάμεσο.
Η επιχειρηματική της λογική δεν είναι να αποδείξει ποιος έχει δίκιο στην ελληνοτουρκική διαφορά. Είναι να περιορίσει το πολιτικό ρίσκο, να διασφαλίσει την επένδυσή της και να βρει μια φόρμουλα αποδεκτή από όλους.
Αυτά τα δεδομένα υπονομεύουν τα όποια επιχειρήματα ότι η γαλλική συμμετοχή μετατρέπει αυτομάτως το καλώδιο σε ευρωπαϊκό ανάχωμα απέναντι στην Τουρκία. Η Meridiam ασφαλώς προσθέτει οικονομικό και πολιτικό βάρος στο έργο. Το βάρος αυτό, όμως, θα χρησιμοποιηθεί για να προχωρήσει μια διαδικασία που θα ικανοποιεί την Τουρκία χωρίς αυτό να πρέπει να ομολογηθεί επισήμως από την ελληνική πλευρά.
Η αλλαγή είναι λεπτή αλλά καθοριστική. Η Τουρκία δεν θα χρειαστεί να στείλει πολεμικά πλοία για να σταματήσει τις εργασίες. Θα έχει ήδη αποδείξει ότι η συνέχισή τους προϋποθέτει προηγούμενη συνεννόηση μαζί της. Και η Ελλάδα δεν θα έχει αναγνωρίσει τυπικά τουρκική υφαλοκρηπίδα, αλλά θα έχει αποδεχθεί πρακτικά έναν μηχανισμό ο οποίος βασίζεται στην τουρκική αξίωση.
Το τετελεσμένο
Το δίλημμα για την Αθήνα είναι πραγματικό. Η άρνηση οποιασδήποτε έμμεσης συνεννόησης μπορεί να οδηγήσει σε νέα αναστολή των ερευνών, σε οικονομικές επιβαρύνσεις και ενδεχομένως σε οριστική αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του GSI. Η αποδοχή της «δημιουργικής ασάφειας» επιτρέπει να προχωρήσει ένα έργο που θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και έχει ήδη εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ.
Το τίμημα, όμως, που πρέπει να καταβάλλει η Αθήνα δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από την ολοκλήρωση του έργου της πόντισης του καλωδίου. Εφόσον η Τουρκία καταφέρει να παρεμβληθεί ως αναγκαίος συνομιλητής, θα έχει επιτύχει έναν πάγιο στόχο της, να μετατρέψει δηλαδή τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε πρακτική διαδικασία την οποία ακολουθούν κράτη και εταιρείες:
● Δεν χρειάζεται διεθνής αναγνώριση της «Γαλάζιας Πατρίδας». Αρκεί να συμπεριφέρονται οι ενδιαφερόμενοι σαν να μην μπορούν να ενεργήσουν χωρίς προηγούμενη τουρκική συγκατάθεση.
Η εξέλιξη έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή κανονικά οι αναγκαίες άδειες για τις έρευνες στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας θα έπρεπε να εκδοθούν από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές. Εάν, παράλληλα με αυτές, αναζητηθεί μια τουρκική διαβεβαίωση ή «μη αντίρρηση», δημιουργείται μια γκρίζα διοικητική πραγματικότητα
.
● Ελλάδα και Τουρκία θα εμφανίζονται να έχουν λόγο για την ίδια θαλάσσια περιοχή, έστω και αν η μία δεν αναγνωρίζει επισήμως την αρμοδιότητα της άλλης.
Γι’ αυτό η επιτυχία του έργου δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο από το αν θα φτάσει τελικά το καλώδιο στην Κύπρο. Πρέπει να κριθεί και από τη διαδικασία με την οποία θα φτάσει.
Αν η Meridiam εξασφαλίσει μια πρακτική τουρκική συναίνεση και οι εργασίες πραγματοποιηθούν χωρίς ένταση, η κυβέρνηση θα μπορεί να μιλά για επανεκκίνηση του GSI και για ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Η Άγκυρα, όμως, θα έχει κάθε λόγο να παρουσιάσει την ίδια εξέλιξη ως απόδειξη ότι οι απαιτήσεις της δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται.
Το πιθανότερο σενάριο, συνεπώς, δεν είναι μια θεαματική ελληνοτουρκική αναμέτρηση με γαλλικά πλοία στη μέση. Είναι μια αθόρυβη διαπραγμάτευση μεταξύ εταιρειών, κυβερνήσεων και τεχνικών υπηρεσιών, από την οποία όλοι θα επιχειρήσουν να εξέλθουν δηλώνοντας νικητές:
● Η εταιρεία θα έχει διασώσει την επένδυσή της.● Η Ελλάδα και η Κύπρος θα έχουν αποκτήσει το καλώδιο.● Η Γαλλία θα έχει ενισχύσει την οικονομική της παρουσία και στις δύο πλευρές.● Η Τουρκία θα έχει κατοχυρώσει τον ρόλο του αναγκαίου συνομιλητή.
Μέσα απ’ αυτήν την οπτική γωνία το πραγματικό τεστ για την ελληνική εξωτερική πολιτική είναι το αν μπορεί να ολοκληρώσει το έργο χωρίς να μετατρέψει μια παράνομη παρεμπόδιση σε αποδεκτό προηγούμενο. Γιατί ένα καλώδιο μπορεί να ποντιστεί μία φορά, όμως η διαδικασία που θα ακολουθηθεί πιθανότατα θα επιτρέψει στην Άγκυρα να την επικαλείται ως προηγούμενο για κάθε επόμενο καλώδιο, αγωγό, έρευνα ή ενεργειακό έργο στην ανατολική Μεσόγειο.
Το… κομμένο καλώδιο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ξεκίνησε το 2012 ως πρωτοβουλία της κυπριακής EuroAsia Interconnector, με βασικό στόχο να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Το 2021 απέκτησε σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και εξασφάλισε χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη».
Τον Ιούλιο του 2023 υπεγράφη σύμβαση περίπου 1,4 δισ. ευρώ με τη γαλλική Nexans για την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου. Ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε στη συνέχεια τον ρόλο του φορέα υλοποίησης και το έργο μετονομάστηκε σε Great Sea Interconnector.
Το καλοκαίρι του 2024, κατά τις έρευνες για τη χάραξη της όδευσης νοτίως της Κάσου, η Τουρκία έστειλε πολεμικά πλοία και απαίτησε να προηγηθεί συνεννόηση μαζί της. Οι εργασίες ανεστάλησαν και το έργο εισήλθε σε μια περίοδο γεωπολιτικών, χρηματοδοτικών και ρυθμιστικών αβεβαιοτήτων.
Η συμφωνία για την απόκτηση του 66% του φορέα υλοποίησης από τη Meridiam επιδιώκει να εξασφαλίσει κεφάλαια, τεχνογνωσία και πολιτική στήριξη. Δεν αίρει, όμως, το βασικό εμπόδιο.
Το κρίσιμο βήμα παραμένει η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στις περιοχές όπου η Άγκυρα έχει ήδη επιβάλει με την παρουσία της την αναστολή των εργασιών. Εκεί θα αποδειχθεί αν η γαλλική είσοδος αλλάζει τον συσχετισμό ισχύος ή απλώς προσφέρει το κατάλληλο όχημα για έναν συμβιβασμό με την Τουρκία.
Πηγή: www.topontiki.gr
Τρίτη 18 Αυγούστου 2026
"ΚΙΝΑ: Ο δρόμος προς την άνοδο δεν ήταν στρωμένος με μετάξι" Στέλιος Ελληνιάδης
Η Κίνα είναι πλέον «παγκόσμιος παίκτης» που αμφισβητεί την αμερικανική παντοδυναμία ευθέως. Η αχανής χώρα που είχε μετατραπεί σε «εργοστάσιο του πλανήτη», εκμεταλλεύθηκε την απληστία της Δύσης και αξιοποίησε με εντυπωσιακό τρόπο την τεχνογνωσία που απέκτησε. Ο δρόμος για την άνοδο δεν ήταν στρωμένος με μετάξι και ο δημοσιογράφος Στέλιος Ελληνιάδης μας εξηγεί πως από τον «αιώνα της ταπείνωσης», η Κίνα κατόρθωσε όχι μόνο να ορθοποδήσει αλλά να ηγηθεί.
Οι δουλειές που (δεν) γίνονται και οι στυμμένες λεμονόκουπες…
Πώς οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη από το 2019 και μετά φτιάχνουν μια πλαστή εικόνα, με μεγάλα λόγια και με τη χρησιμοποίηση ανθρώπων που στο τέλος φεύγουν απογοητευμένοι σαν στυμμένες λεμονόκουπες
Μέσα στη θερινή ραστώνη περνούν κάπως απαρατήρητα ορισμένα γεγονότα, που δείχνουν πώς οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη από το 2019 και μετά φτιάχνουν μια πλαστή εικόνα, με μεγάλα λόγια και με τη χρησιμοποίηση ανθρώπων που στο τέλος φεύγουν απογοητευμένοι σαν στυμμένες λεμονόκουπες.
Δύο τέτοια γεγονότα είχαμε τις τελευταίες μέρες. Πριν τα παραθέσουμε, ας θυμίσουμε κάτι, που ξεκινάει το 2019 και καταλήγει σε φιάσκο το 2025.
Το 2019, λοιπόν, η νεόκοπη τότε κυβέρνηση Μητσοτάκη θεσμοθετεί το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ) ως «το ανώτατο γνωμοδοτικό όργανο της πολιτείας σε ό,τι αφορά τη χάραξη εθνικής στρατηγικής για την έρευνα, την τεχνολογία και την ανάπτυξη της καινοτομίας».
Χαράς ευαγγέλια. Θα περίμενε κανείς ότι η έρμη έρευνα στην Ελλάδα θα απογειωνόταν με τόσους επιστήμονες, ελληνικών και ξένων ιδρυμάτων, που την ανέλαβαν.
Φευ, η διάψευση των ελπίδων άργησε λίγο, αλλά ήρθε. Ιδού τι ακολούθησε όπως καταγράφεται στα ρεπορτάζ της εποχής. Τον Ιανουάριο του 2025 παραιτήθηκαν ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, καθηγητής Κυτταρικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ Σπύρος Αρταβάνης-Τσάκωνας και ο καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών στο Νιου Τζέρσεϊ, Άγγελος Χανιώτης, καθώς διαψεύστηκαν οι ελπίδες ότι κάτι θα μπορούσε να αλλάξει στον χώρο της έρευνας. Λίγες μέρες αργότερα παραιτήθηκαν άλλα έξι μέλη(συνολικά οκτώ από τα 15): η καθηγήτρια Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Κωνσταντία Αλεξάνδρου, η καθηγήτρια και πρύτανης της Παντείου Χριστίνα Κουλούρη, ο καθηγητής Υπολογιστικής Επιστήμης και Μηχανικής στο Χάρβαρντ Πέτρος Κουμουτσάκος, ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Biogen Στέλιος Παπαδόπουλος, ο διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας στο Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας Ιωάννης Ταλιανίδη, και ο ομότιμος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Βασίλης Ταρλατζής.
Αυτά έγιναν πριν από ενάμιση χρόνο. Και τώρα το πρώτο- σημερινό- γεγονός. Το αποκάλυψε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αριστείδης Χατζής. Όπως έγραψε σε άρθρο του («Οι ναυαγοί της έρευνας», Καθημερινή, 10 Μαίου 2026), συνέβησαν τα εξής:
1.Το Δεκέμβριο του 2023 δημοσιεύθηκε από το υπουργείο Παιδείας πρόσκληση για υποβολή προτάσεων στο πλαίσιο του έργου «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας». Ο στόχος της πρόσκλησης ήταν, υποτίθεται, «η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για την αξιοποίηση του υφιστάμενου επιστημονικού δυναμικού και τη διαμόρφωση νέων προοπτικών στην επιστημονική και επαγγελματική πορεία αυτών, και η υλοποίηση ερευνητικών έργων με υψηλό αντίκτυπο στην οικονομία και στην κοινωνία με την παραγωγή έρευνας υψηλού επιπέδου». Στην πρόσκληση διαβάζει κανείς κι άλλα μεγαλεπήβολα για κόμβους Αριστείας και Καινοτομίας.2.Χρειάστηκαν δύο χρόνια για να έρθει το ναυάγιο. Όπως γράφει ο καθηγητής, το ναυάγιο είχε πολλά θύματα: «Όχι μόνο την αριστεία και την επιστήμη, αλλά εκατοντάδες νέους επιστήμονες, που έκαναν το λάθος να πιστέψουν ότι το ελληνικό κράτος είναι αξιόπιστο, να εγκαταλείψουν θέσεις, να χάσουν ευκαιρίες, να αναλάβουν ρίσκα για να συμμετάσχουν σε αυτό το πρόγραμμα. Έπειτα από δυόμιση χρόνια το υπουργείο Παιδείας έκλεισε με απαράδεκτο τρόπο μια ιστορία πρωτοφανή ακόμα και για τα3.Θύμα της ήταν(και) ο ίδιος, μαζί με 30 συνεργάτες του από έξι χώρες. Ιδού πώς το περιγράφει: «Θεωρώντας το ελληνικό κράτος αξιόπιστο, κάναμε ερευνητικά ταξίδια με προσωπικά έξοδα, συγκεντρώνοντας έναν ανεκτίμητης αξίας θησαυρό τεκμηρίων για την Ελληνική Ιστορία, έναν θησαυρό που θα μείνει τώρα ανεκμετάλλευτος. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το χειρότερο είναι η απελπισία, η απογοήτευση, η οργή αυτών των νέων ανθρώπων που μας εμπιστεύθηκαν. Καθώς συμπληρώνω 25 χρόνια στο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, θα μου επιτρέψετε να καταλήξω με όσα έμαθα τόσα χρόνια. Αυτή η χώρα όχι μόνο δεν στηρίζει την έρευνα, αλλά την υπονομεύει. Οχι μόνο δεν στηρίζει την αριστεία, αλλά την καταδιώκει. Οχι μόνο δεν εκτιμά την επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αλλά συστηματικά την απαξιώνει»
Ας έρθουμε τώρα στο δεύτερο γεγονός των ημερών. Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 στον Έβρο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέθεσε στον Σταύρο Μπένο, πρώην δήμαρχο Καλαμάτας, πρώην υπουργό και στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, το σχεδιασμό για την ανασυγκρότηση και ανάπτυξη της περιοχής. Πριν από λίγες μέρες συνεδρίασε, για πολλοστή φορά, η Ειδική Επιτροπή παρουσία του αρμόδιου υφυπουργού Κ. Κατσαφάδου. Εκεί ο κ. Μπένος, έμπλεος οργής, κατάγγειλε ότι το σχέδιό του ουσιαστικά πάει στις ελληνικές καλένδες , αφού από τα σχεδόν τρία(3) δισεκατομμύρια, που του είχαν υποσχεθεί, η χρηματοδότηση θα πέσει στα περίπου 300 εκατομμύρια. Όπως αποκάλυψαν τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο κ. Μπένος είπε στον υφυπουργό: «Παρουσιάστηκε ένας μελετητής σε διατεταγμένη υπηρεσία να πάει κόντρα στη μελέτη μου; Τι είναι αυτά τα πράγματα; Εγώ προσπαθώ να σας προικίσω με το μέλλον και εσείς το αρνείστε. Αυτό κάνετε. Μόνοι σας θα εξουδετερώσετε τα όπλα σας; Πως μετά από αυτό υπουργέ θέλετε να υπάρξω. Εγώ ήσυχα θα φύγω. Έδωσα και το αίμα μου εδώ πέρα και ήταν μεγάλη προσβολή για μένα. Σας μιλώ για τον σιδηρόδρομο και εσείς θέλετε να το βγάλετε. Αυτά είναι τα θεσμικά όπλα σας. Τα εγκαταλείπετε;». Και σε άλλο σημείο: «Γιατί με φέρατε σε αυτή την δεινή θέση; Δεν αξίζω λίγο σεβασμό; Ήρθα ως εθελοντής. Γιατί μου το κάνατε αυτό; Δεν σε συγχωρώ γι’ αυτό που με παγιδεύσατε απόψε».
Χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι; Δεν νομίζω. Ίσως κάτι για τα μεγάλα λόγια και τις στυμμένες λεμονόκουπες. Όμως, όχι, δεν χρειάζεται. Τα λένε οι ίδιοι, που τα πίστεψαν και (μετά) τα υπέστησαν.
Ίσως το λέει ακόμα καλύτερα αυτή η ρήση του Σαρτρ: «Δεν υπάρχουν αθώα θύματα»
Χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι; Δεν νομίζω. Ίσως κάτι για τα μεγάλα λόγια και τις στυμμένες λεμονόκουπες. Όμως, όχι, δεν χρειάζεται. Τα λένε οι ίδιοι, που τα πίστεψαν και (μετά) τα υπέστησαν.
Ίσως το λέει ακόμα καλύτερα αυτή η ρήση του Σαρτρ: «Δεν υπάρχουν αθώα θύματα»
Οικονομική Άγνοια με Θεσμικό Περίβλημα: Από τον Άκη Σκέρτσο στον Κυριάκο Πιερρακάκη
Όταν ένας ανώνυμος σχολιαστής αναπαράγει τον μύθο ότι «πρέπει πρώτα να μαζέψουμε αποταμιεύσεις για να μπορέσουμε να κάνουμε επενδύσεις», το ζήτημα είναι απλώς ημιμάθεια.
Όταν όμως την ίδια ακριβώς θεωρητική αρβύλα επικαλείται δημόσια ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών της Ελλάδας και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, τότε το πρόβλημα παίρνει επικίνδυνες διαστάσεις. Περάσαμε από τις ασυναρτησίες του κ. Άκη Σκέρτσου, που βάφτισε τη φτώχεια... “πλούτο των νοικοκυριών”, στις συστημικές ανοησίες τoυ κυρίου Πιερρακάκη, με κοινό παρονομαστή την πλήρη αποσύνδεση από την πραγματικότητα της σύγχρονης τραπεζικής.
Ο Μύθος του «Δανειστή Αποταμιεύσεων»
Στη πρόσφατη συνέντευξή του στο ECB Supervision Newsletter, ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η Ευρώπη πάσχει από «κατακερματισμό» που εμποδίζει τις επαρκείς ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να μετατραπούν σε παραγωγικές επενδύσεις.
Η τοποθέτηση αυτή εδράζεται στην παρωχημένη, νεοκλασική «Θεωρία των Δανειακών Κεφαλαίων» (Loanable Funds Theory): την ψευδαίσθηση ότι οι τράπεζες λειτουργούν ως απλοί διαμεσολαβητές, οι οποίοι μαζεύουν τα «λιμνάζοντα» ευρώ των νοικοκυριών σε έναν κουμπαρά και στη συνέχεια τα δανείζουν σε επενδυτές.
Η Θεσμική Συντριβή του Μύθου
Πρόκειται για θεωρητικό αναλφαβητισμό. Η πραγματικότητα της σύγχρονης τραπεζικής έχει επιβεβαιωθεί ρητά και επίσημα από το σύνολο των κεντρικών τραπεζών του κόσμου — από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τη Federal Reserve (Fed) των ΗΠΑ, μέχρι την Bank of England και κάθε Κεντρική Τράπεζα:
Οι τράπεζες ΔΕΝ δανείζουν αποταμιεύσεις.
Τα δάνεια δημιουργούν καταθέσεις (Loans Create Deposits).
Όταν μια εμπορική τράπεζα εγκρίνει μια πιστοδότηση για μια επένδυση, δημιουργεί νέο χρήμα εξ ολοκλήρου (ex nihilo), πιστώνοντας έναν λογαριασμό.
Η Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προσαρμόζεται εκ των υστέρων. Η ΕΚΤ δεν προηγείται της πιστωτικής επέκτασης για να «δώσει την άδεια» βάσει αποταμιεύσεων, αλλά παρέχει τη ρευστότητα ex-post για την κάλυψη των εποπτικών απαιτήσεων.
Η επένδυση παράγει εισόδημα, και από το εισόδημα αυτό προκύπτει εκ των υστέρων (ex-post) η αποταμίευση. Η σχέση αιτιότητας είναι ακριβώς η αντίστροφη από αυτήν που ευαγγελίζεται ο Πρόεδρος του Eurogroup. Το γεγονός ότι ο θεσμικός επικεφαλής της Ευρωζώνης αγνοεί τις ίδιες τις παραδοχές της ΕΚΤ —στο ίδιο το έντυπο της οποίας παραχωρεί συνέντευξη— είναι αποστομωτικό.
Η Παγίδα της Περιφέρειας
Αυτή η άγνοια δεν είναι αθώα. Εντάσσεται οργανικά στο υπόδειγμα της απόλυτης προσκόλλησης στον σκληρό πυρήνα του ευρώ, όπου η οικονομική πολιτική ασκείται αποκλειστικά μέσω εσωτερικής υποτίμησης, δημοσιονομικής λιτότητας και διαρκών πρωτογενών πλεονασμάτων.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η επίκληση της «ενοποίησης των αγορών αποταμίευσης» λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού
1. Το πραγματικό πρόβλημα των επενδύσεων στην Ευρωζώνη (και ειδικά στην Ελλάδα) δεν είναι η έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά η έλλειψη Ενεργού Ζήτησης. Οι επιχειρήσεις δεν ζητούν δάνεια και οι τράπεζες δεν δημιουργούν νέο χρήμα επειδή οι πολιτικές των πλεονασμάτων συμπιέζουν τα εισοδήματα και την αγοραστική δύναμη.2. Η τομεακή ισορροπία είναι αμείλικτη: Όταν το Δημόσιο υποχρεούται να αφαιρεί ρευστότητα από την οικονομία για να παράγει πλεονάσματα (T>G), ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να αποταμιεύσει μόνο αν υπάρχει τεράστιο εξωτερικό πλεόνασμα (X-M). Όσο αυτό δεν υφίσταται, η συμπίεση είναι δομική.
Ποιον Εξυπηρετεί Τελικά Αυτή η Πολιτική;
Όταν μια εσφαλμένη παραδοχή προστατεύεται θεσμικά με τέτοια επιμονή, παύει να είναι λάθος και μετατρέπεται σε εργαλείο αναδιανομής ισχύος.
Η εμμονή της ευρωπαϊκής ηγεσίας —και της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας μέσω του κ. Πιερρακάκη— σε αυτό το αφήγημα εξυπηρετεί τρεις πολύ συγκεκριμένες σκοπιμότητες:
1. Τις Πλεονασματικές Οικονομίες του Βορρά: Η μεταφορά της ευθύνης στις «ελλιπείς αποταμιεύσεις» νομιμοποιεί τη δημοσιονομική αυστηρότητα στην περιφέρεια. Έτσι, ο Νότος κρατιέται σε διαρκή συμπίεση ζήτησης και χαμηλό εργατικό κόστος, παραμένοντας εξαρτημένος εισαγωγέας των βιομηχανικών προϊόντων του Βορρά.2. Τα Μεγάλα Χρηματοπιστωτικά Κέντρα: Η περίφημη «διασυνοριακή ενοποίηση ρευστότητας» επιτρέπει στις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες και τα funds να αντλούν την εγχώρια αποταμίευση από την περιφέρεια και να τη διοχετεύουν στις ώριμες αγορές του πυρήνα, αντί να χρηματοδοτείται η τοπική παραγωγική βάση.3. Την Αποποίηση Πολιτικών Ευθυνών: Παρουσιάζοντας τις επενδύσεις ως ζήτημα «ιδιωτικών αποταμιεύσεων που πρέπει να ελευθερωθούν», η πολιτική ηγεσία αποσείει τη δική της ευθύνη για την άσκηση δημόσιας επενδυτικής πολιτικής. Το κράτος αυτοευνουχίζεται, μετατρεπόμενος ο υπουργός από ασκών πολιτική σε απλό τεχνοκράτη-διαχειριστή.
Συμπεράσματα
Ο κ. Πιερρακάκης ζητά «ενοποίηση της ρευστότητας» χωρίς να αγγίζει τον ελέφαντα στο δωμάτιο: την απουσία κοινού δημοσιονομικού εργαλείου και την άρνηση θεσμοθέτησης ενός πλήρους Ευρωπαϊκού Συστήματος Εγγύησης Καταθέσεων (EDIS). Χωρίς αυτά, η «διασυνοριακή ενοποίηση» σημαίνει απλώς ότι οι αποταμιεύσεις της περιφέρειας θα μεταφέρονται στα χρηματοπιστωτικά κέντρα του Βορρά, ενώ η ελληνική οικονομία θα φορτώνεται το υψηλότερο κόστος δανεισμού λόγω του συστημικού κινδύνου της χώρας.
Είναι θλιβερό το γεγονός ότι οι θεματοφύλακες της οικονομικής πολιτικής της χώρας και της Ευρωζώνης συνεχίζουν να ανακυκλώνουν οικονομικούς μύθους του 19ου αιώνα για να δικαιολογήσουν το αδιέξοδο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Όταν η ηγεσία συγχέει τη δημιουργία χρήματος με τη διαμεσολάβηση κουμπαράδων, η οικονομική εξαθλίωση δεν είναι ατύχημα· είναι νομοτέλεια.
----------------------------------------------------------------------------------------------Σπύρος Στάλιας, Οικονομολόγος Ph.D - spyridonstalias@hotmail.com - New York 9/8/2026
Η απόφαση που άλλαξε τη μοίρα των ελληνικών δασών
Ο Νόμος 2612/1998 της κυβέρνησης Σημίτη και η μετάβαση από την πρόληψη στην καταστολή. Οι καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών στην Ελλάδα φέρνουν ξανά στο προσκήνιο μια θεσμική απόφαση που άλλαξε καθοριστικά τη διαχείριση των φυσικών μας οικοσυστημάτων.
Η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Σημίτη να αφαιρέσει την ευθύνη της δασοπυρόσβεσης από τη Δασική Υπηρεσία προκάλεσε ανεπανόρθωτη ζημιά στο οικοσύστημα της χώρας. Με τη μεταφορά της αρμοδιότητας στο Πυροσβεστικό Σώμα, η κρατική μηχανή μετέθεσε το βάρος από την πρόληψη και την επιστημονική διαχείριση στην εκ των υστέρων καταστολή, αφήνοντας τα δάση χωρίς τη συνεχή φροντίδα που απαιτούν.
Η θεσμική καμπή του Νόμου 2612/1998
Η ψήφιση του Νόμου 2612/1998 αποτελεί μια ιστορική καμπή με πολλαπλές συνέπειες για το περιβάλλον της χώρας. Μέχρι την ψήφισή του, η αποκλειστική ευθύνη για τη διαχείριση, την προστασία και τη φροντίδα των δασών ανήκε στη Δασική Υπηρεσία και τους εξειδικευμένους δασολόγους.
Με τη μεταφορά της αρμοδιότητας της δασοπυρόσβεσης στο Πυροσβεστικό Σώμα, άλλαξε ριζικά το επιχειρησιακό δόγμα. Η διαχείριση των οικοσυστημάτων αποσυνδέθηκε από την ίδια τη μάχη με τις φλόγες, δίνοντας προτεραιότητα στην καταστολή της πυρκαγιάς τη στιγμή που εκδηλώνεται, αντί για την προληπτική προστασία του δασικού πλούτου.
Η αποδυνάμωση της Δασικής Υπηρεσίας και η εγκατάλειψη της πρόληψης
Η εφαρμογή της νέας νομοθεσίας οδήγησε σταδιακά τη Δασική Υπηρεσία σε ουσιαστική αποδυνάμωση, καθώς στερήθηκε κρίσιμους πόρους και προσωπικό. Αποκομμένη από την επιχειρησιακή ευθύνη της δασοπυρόσβεσης, η υπηρεσία σταμάτησε να παρεμβαίνει αποτελεσματικά μέσα στο δάσος.
Οι θεμελιώδεις εργασίες πρόληψης που εκτελούνταν επί δεκαετίες σταμάτησαν να πραγματοποιούνται συστηματικά:
- Οι καθαρισμοί της καύσιμης ύλης
- Η δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών
- Η φροντίδα και συντήρηση των δασικών δρόμων
Η απουσία αυτών των τακτικών παρεμβάσεων αύξησε την ευάλωτη φύση των δασικών εκτάσεων, καθιστώντας τις ευάλωτες σε κάθε νέα πύρινη απειλή.
Το δάσος αντιμετωπίστηκε ως «εχθρός»
Η αλλαγή της προσέγγισης μετέτρεψε τη σχέση της πολιτείας με το φυσικό περιβάλλον. Το δάσος πλέον αντιμετωπίστηκε ως «εχθρός» που πρέπει να αντιμετωπιστεί κατασταλτικά μόνο όταν ξεσπάσει η φωτιά.
Η διαχείριση περιορίστηκε αυστηρά στην κατάσβεση, παραβλέποντας μια βασική αρχή της δασικής επιστήμης: το δασικό οικοσύστημα δεν είναι απλώς ένα πεδίο καταστολής συμβάντων, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που απαιτεί συνεχή και αδιάλειπτη φροντίδα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η παρακαταθήκη μιας πολιτικής επιλογής
Η αποτίμηση των τελευταίων δεκαετιών αναδεικνύει τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που είχε η αφαίρεση της προστασίας των δασών από τη Δασική Υπηρεσία. Η αποσύνδεση της πρόληψης από την καταστολή άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στα ελληνικά δάση.
Η επανεξέταση αυτής της ισορροπίας και η επιστροφή σε μια στρατηγική που θέτει στο επίκεντρο τη συνεχή φροντίδα και τη διαχείριση των οικοσυστημάτων παραμένει το κρίσιμο ζητούμενο για την προστασία του φυσικού μας πλούτου.
Πηγή: agonaskritis.gr
Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026
Η μεγάλη «μεταρρύθμιση» έμεινε από άδεια
Πρέπει ή δεν πρέπει κάποιος να παραιτηθεί;
Tο Γ’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ακύρωσε τρεις άδειες λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων που έχουν παραρτήματα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το ΣτΕ, υπό την προεδρία του αντιπροέδρου Διομήδη Κυριλόπουλου, ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας, καθώς και τα προγράμματα σπουδών τους στο σύνολό τους, των CITY University, Keele University και Anatolia College. Στο ΣτΕ είχε προσφύγει ο καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών, Παναγιώτης Λαζαράτος. Le Maître 🇺🇦🇵🇸στο X
* Εν ολίγοις, το ΣτΕ ουσιαστικά λέει «σας έδωσα την άδεια να κάνετε μη κρατικά πανεπιστήμια, αλλά αποτύχατε να θέσετε και να εφαρμόσετε τους στοιχειώδεις κανόνες». Κι αναρωτιέμαι: ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, και η αρμόδια επιτροπή που άναψε το «πράσινο φως» για τη λειτουργία τους έχουν κάποια ευθύνη για όλο αυτό ή όχι; Γιατί εδώ δεν μιλάμε για μια τυπική αστοχία. Μιλάμε για άδειες λειτουργίας πανεπιστημίων και για προγράμματα σπουδών που εγκρίθηκαν από το ελληνικό κράτος και τώρα ακυρώνονται από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας. Και επειδή στην Ελλάδα η πολιτική ευθύνη έχει γίνει κάτι σαν αστικός μύθος, να το θέσω διαφορετικά: πρέπει ή δεν πρέπει κάποιος να παραιτηθεί;
* Επειδή όμως ξανανοίγει αυτομάτως η κουβέντα περί συνταγματικότητας του νόμου, ο Βασίλης Σωτηρόπουλος αναφέρει: «Η ακύρωση των αδειών των ιδιωτικών πανεπιστημίων από την 7μελη σύνθεση του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν καθιστά αντισυνταγματικό τον νόμο, διότι τα τμήματα του δικαστηρίου δεν μπορούν να ανατρέψουν απόφαση της Ολομέλειας. Εάν υπάρχει κάποια διαφορετική κρίση για την συνταγματικότητα οφείλουν να παραπέμψουν την υπόθεση στην Ολομέλεια. Το πιο πιθανό είναι ότι οι άδειες ακυρώθηκαν λόγω μη συμμόρφωσης των ιδρυμάτων προς τον νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια». Sotiropoulosστο X
* Και κάπου εδώ βρίσκεται η ουσία. Επί χρόνια ακούγαμε ότι τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα έφερναν τον ανταγωνισμό, θα ανέβαζαν το επίπεδο της ανώτατης εκπαίδευσης και θα αποτελούσαν περίπου τη μεγάλη μεταρρύθμιση που περίμενε η χώρα. Για τα δημόσια πανεπιστήμια, αντιθέτως, η συζήτηση περιστρέφεται μονίμως γύρω από ελλείψεις σε προσωπικό, υποδομές, χρηματοδότηση και φοιτητική μέριμνα. Τελικά, πριν προλάβουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να «αναβαθμίσουν» την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, χρειάζεται να μάθουμε πώς ακριβώς πήραν τις άδειές τους. αι ίσως κάποια στιγμή να κάνουμε με την ίδια πολιτική ζέση και μια πραγματική μεταρρύθμιση υπέρ του δημόσιου πανεπιστημίου. Να έχει καθηγητές, προσωπικό, σύγχρονες υποδομές, εστίες και επαρκή χρηματοδότηση. Δεν ακούγεται τόσο εντυπωσιακό όσο η ίδρυση «μη κρατικών πανεπιστημίων». Είναι όμως Παιδεία.
* Απελπισία είναι το ότι το μόνο πράγμα στη χώρα που κατάφερε να ρίξει τον Μητσοτάκη ήταν ένα ποδήλατο. Ό,τι καλύτερο διάβασα αυτές τις μέρες στο Χ, μεταξύ παραλίας και χαλαρώματος στο μπαλκόνι. Έπεσε, που λέτε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης με το ποδήλατο και πήγε στο νοσοκομείο, νομίζω όχι για πρώτη φορά. «Ο πρωθυπουργός μετέβη στα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου ύστερα από πτώση από το ποδήλατο. Ο κ. Μητσοτάκης τραυματίστηκε στο χέρι ενώ έφερε και μικρές εκδορές. Αφού του προσφέρθηκαν οι πρώτες βοήθειες, έφυγε από το νοσοκομείο», διάβασα σε σχετικό δημοσίευμα. Διάβασα, επίσης, ότι χάλασε το λαμπάκι επικέντρωσης του ακτινολογικού μηχανήματος. Περίεργο γιατί ο πρωθυπουργός μας είναι γουρλής, όπως γνωρίζουν και οι πέτρες. ⓢⓟⓘⓓⓔⓨστο X
* Ξέρατε ότι υπάρχουν και πολιτικοί αστρολόγοι; Γιατί εγώ όχι. Η Π. Παπουτσή προέβλεψε στον ΣΚΑΪ αυτοδυναμία του Κυριάκου αν γίνουν οι εκλογές μετά τον Απρίλιο. Εντάξει, αφού το λένε τα άστρα, εγώ τι να σχολιάσω; Πάντως θυμάμαι ότι η ίδια κυρία είχε προβλέψει, λόγω των άστρων βεβαίως βεβαίως, ότι ο Αλέξης Τσίπρας θα ανακοινώσει το κόμμα του στις αρχές του Σεπτεμβρίου του 2025. Το ανακοίνωσε, τελικά, τον Μάιο του 2026. Τι είναι ένας, δύο, τρεις… δέκα μήνες διαφορά; 🏴 Ο Μπάμπης ο Σουγιάς 🏴στο X
Ένας πρόεδρος των ΗΠΑ στην εποχή της παρακμής
του Θανάση Σκαμνάκη
Δεν είναι μόνο το περιστατικό που έχει σημασία. Με όλους τους συμβολισμούς του. Είναι κυρίως η υπενθύμιση πως τις εποχές της παρακμής οι ηγέτες όλο και λιγότερο εμπνέουν σεβασμό και προς τους άλλους και προς τον εαυτό τους. Προσοχή, η παρακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κράτησε περισσότερο από τρεις αιώνες, ανάλογα πως και πότε ορίζει κανείς το τέλος 406, 410, 476, 493 (όπως ο κάθε ιστορικός αξιολογεί τη σημασία των γεγονότων στις αντίστοιχες χρονιές). Και στο μεταξύ πρόλαβε να αναδείξει αυτοκράτορες όπως ο Κόμοδος, ο Καλλιγούλας, και λοιποί, μεταξύ κωμωδίας και δράματος, που παριστάνανε τους θεούς και συνομιλούσαν με το Δία, σύμφωνα με την παράδοση που εγκαινίασε ο Οκταβιανός.
Ο Τραμπ να φυγαδεύεται από την πίσω πόρτα του προεδρικού αεροπλάνου με το φορτηγό του κέτερινγκ, δεν είναι και καθημερινό γεγονός. Θα πει κανείς, αν είναι να προστατευθεί ο ηγέτης κάθε πράξη είναι δεκτή, ακόμα και να διαφύγει σερνάμενος σε ένα λασπωμένο λαγούμι. Στην προκειμένη περίπτωση όμως δείχνει εμφανώς την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια του παγκόσμιου προέδρου!… Και την δυνατότητα του Ιράν να τον πλήξει. Αν δεν ήταν πεισμένες οι αμερικανικές υπηρεσίες για αυτή τη δυνατότητα δεν θα έπρατταν έτσι.
Δεν είναι λοιπόν μόνο στα πεδία των μαχών της Μέσης Ανατολής που οι Ιρανοί κατίσχυσαν, αλλά και σε ένα ευρύτερο πεδίο που φθάνει μέχρι την ασφάλεια του προέδρου των ΗΠΑ.
Όμως η πιο σοβαρή πτυχή της υπόθεσης είναι μάλλον πως ο πρόεδρος Τραμπ έφυγε μεν από την πίσω πόρτα, αλλά άφησε τους υπόλοιπους να πετάξουν χωρίς να ξέρουν τι τους απειλεί. Υπουργοί, σύμβουλοι, στενοί συνεργάτες, δημοσιογράφοι, υπόλοιπο προσωπικό, αναλώσιμοι προκειμένου να κατασκευαστεί η μπλόφα πως ο πρόεδρος ταξιδεύει με το αεροπλάνο.
Ίσως, αν βάλεις δίπλα την εικόνα όπου ο αγιατολάχ Χαμενεΐ προτίμησε να μοιραστεί την τύχη των υπολοίπων, να μείνει ορατός στόχος και να δολοφονηθεί κατά την πρώτη ημέρα της επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, θα αποκτήσεις καλύτερη ιδέα για την εποχή μας και την κατάσταση της αυτοκρατορίας. Χωρίς να πιστοποιεί την υπεροχή του ισλαμισμού, ο οποίος υπόσχεται μάρτυρες του αιώνιου παράδεισου (μήπως και ο χριστιανισμός του Τραμπ κάτι ανάλογο δεν υπόσχεται, απλώς χωρίς πιλάφια;), δείχνει ωστόσο την διαμετρική αντίθεση.
Και πόσο παρηγορητικό ακούγεται, ο πρόεδρος που δαπανά δισεκατομμύρια δολάρια για να είναι, όπως λέει, ασφαλής ο κόσμος (τρομάρα μας!), δεν μπορεί να νοιώσει ασφαλής ούτε στο αεροδρόμιο μιας σύμμαχης χώρας, ούτε στο δικό του αεροπλάνο.
Εντωμεταξύ, για να γίνει το πράγμα πιο περίπλοκο, η Wall Street Journal γράφει ότι τη σχετική πληροφορία την έδωσαν οι Ισραηλινοί. Οι οποίοι προφανώς έχουν κάθε λόγο να σπέρνουν τον τρόμο στους αμερικανούς και προσωπικά στον Τραμπ, ώστε να τους εμπλέξουν πάλι σε νέες (αδιέξοδες) περιπέτειες στην περιοχή, αλλά επίσης δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να κάνουν το οτιδήποτε, ακόμα και να οδηγήσουν στον εξευτελισμό τον φίλο τους ηγέτη και στενό τους σύμμαχο (ας αναλογιστούν οι υπερασπιστές της ελληνοϊσραηλινής φιλίας τι συνεπάγεται η συνεργασία με το δολοφονικό καθεστώς στο οποίο αναθέτουμε ως χώρα την υπεράσπιση του εναέριου χώρου, μεταξύ άλλων).
Για την ιστορία, μάλλον απίθανο μου φαίνεται να σχεδίαζαν πραγματικά μια τέτοια επίθεση οι Ιρανοί. Δεν έχουμε κανένα λόγο να σκοτώσουμε τον Ντόναλντ Τραμπ, είπε ειρωνευόμενος ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, που θα βρούμε καλύτερη περίπτωση για μας!..
Εν πάση περιπτώσει, μια δολοφονία ή ακόμη και απόπειρα συνεπάγεται άνευ προηγουμένου κλιμάκωση της σύγκρουσης, την οποία δεν χρειάζονται, καθώς διαθέτουν ήδη την πρωτοβουλία των κινήσεων και οδηγούν τις ΗΠΑ (και το Ισραήλ) σε αδιέξοδο, ιδιαίτερα ασκώντας τον απόλυτο έλεγχο στα στενά του Ορμούζ. Τα οποία στενά ο Τραμπ μέσω τουίτ λέει πως θα τα ανακηρύξει αμερικανική επικράτεια και οι ιρανοί τον τρολάρουν λέγοντας πως με τουίτ δεν γίνεται πολιτική. Γελοίο και δραματικό συγχρόνως.
Και για να γίνει το κλίμα πιο ζοφερό σχετικά με την αμερικάνικη ηγεμονία, σκάει και η είδηση ότι το πλήρωμα του αεροπλανοφόρου Αβραάμ Λίνκολν, που βρίσκεται σχεδόν ένα χρόνο σε πολεμική ετοιμότητα ανοιχτά του Περσικού Κόλπου, αντιμετωπίζει έλλειψη νερού, έλλειψη τροφίμων και ψυχική κρίση, που οδηγεί σε απόπειρες ή σκέψεις αυτοκτονίας.
Το ηθικό ενός στρατού που έχει οριστεί να φυλάει τον κόσμο!
Οι Ρωμαίοι στα ύστερα χρόνια όλο και πιο πολύ στρατολογούσαν από τους κατοίκους των κατακτημένων περιοχών καθώς οι Ρωμαίοι και οι Ιταλοί πολίτες δεν έδειχναν πολύ πρόθυμοι να πολεμήσουν, παρά τις υλικές αντιπαροχές που πρόσφερε η αυτοκρατορία. Κι ο σύγχρονος «αυτοκράτορας» χρειάζεται όλο και πιο πολύ τις μισθοφορικές εταιρείες για να κάνει πολέμους.
Που μπορεί να διαρκέσουν πολύ αν δεν δημιουργηθεί ένα μεγάλο κίνημα αποτροπής, μέσα και έξω από τις ΗΠΑ.
Πηγή: kommon.gr
Οι πιο πλούσιοι άνθρωποι του κόσμου
Η περίπτωση του γέροντα Νεκτάριου, κληρικού στην Καλάνδρα Χαλκιδικής
Ο ιερέας που κάθεται απέναντί μου δεν είναι τυχαίος. Ιερουργεί εδώ και 46 ολόκληρα χρόνια στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου στην Καλάνδρα Χαλκιδικής. Χειροτονήθηκε πριν από πολλά χρόνια στον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα και φέρει το όνομα του αγαπημένου μου αγίου: Νεκτάριος. Πατέρας Νεκτάριος, αν και οι χωριανοί του τον καλούν «γέροντα». Αρχισε την ποιμαντορική του διαδρομή από το Κάιρο. Και μετά «χάθηκε» για χρόνια στο έργο της ιεραποστολής στην Αιθιοπία, στα βάθη της Αφρικής , μέσα στη φτώχεια, αλλά οι κλιματολογικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την περαιτέρω παρουσία του εκεί.
Μικρασιάτης στην καταγωγή, από την Προύσα, με γονείς πρόσφυγες που έχασε νωρίς, έχει τη ρίζα του στον Μικρόκαμπο του Κιλκίς. Οπου στην αρχή γνώρισε τον ρατσισμό κατά των προσφύγων: «Στα ξένα είμαι Ελληνας και στην Ελλάδα ξένος». «Τουρκόσποροι» και λοιπές ανοησίες. Οταν γύρισε στην Ελλάδα από την Αιθιοπία, ο μητροπολίτης Κασσανδρείας Σινέσιος, στον οποίο τον γνώρισαν με άριστες συστάσεις, τον έστειλε το 1980 στην περιοχή της Καλάνδρας, στο πρώτο «πόδι» της Χαλκιδικής. Μια περιοχή πλούσια σε ιστορία, καθώς ήταν γεμάτη από Μετόχια Μονών του Αγίου Ορους όπως της Ιβήρων, του Οικουμενικού Πατριαρχείου, δεκάδες εγκαταλειμμένα ξωκλήσια. Η ιστορία της Ορθοδοξίας και του Εθνους ξεχείλιζε για όποιον ήθελε να τη διακρίνει. Στις εκκλησίες σώζονταν βυζαντινές εικόνες του 1600 μετά Χριστόν.
Η βιοτή του στην αρχή ήταν δύσκολη όσο ήταν διάκονος. Τα λεφτά ήταν πενιχρά. Αναγκάστηκε να εργαστεί εκείνα τα δύσκολα χρόνια, για να σηκώσει τον σταυρό του, ακόμα και στην εστίαση (στα μετόπισθεν της κουζίνας) ,ακόμα και ως κηπουρός σε σπίτια της περιοχής. Ταπείνωση, όπως μας δίδαξε ο Ιησούς. Αλλά δεν το έβαζε κάτω ποτέ. Κοιτούσε ψηλά στον ουρανό, πίστευε, δεν έχανε το φρόνημά του, «έχει ο Θεός κατά το θέλημά του» έλεγε. Εγινε ιερέας γιατί «ήταν ταμένος στην Παναγία», όπως μας
είπε, και πάντοτε πίστευε ότι «αρχηγός μας είναι ο Χριστός» και ότι «αν δεν έχουμε εξάρτηση από τα χρήματα, αυτό μας κάνει τελικά ευτυχισμένους». Οταν έφτασε το 1980 στην Καλάνδρα, η εκκλησία του έμοιαζε σκοτεινή. Απεριποίητη.
Σχετικά εγκαταλειμμένη. Η πέτρα που χτίστηκε εξωτερικά ήταν.. σοβαντισμένη. Μέσα υπήρχαν μόνο δύο σόμπες για να μπορούν να στέκονται και να ζεσταίνονται οι πιστοί στον δύσκολο χειμώνα. Η Αρχαιολογία δεν τον άφηνε να τη φτιάξει. Μέχρι που ράγισε το καμπαναριό έπειτα από επίσκεψη των ρίχτερ. Τα εμπόδια εξαφανίστηκαν. Αρχισε να εργάζεται για να τη φέρει στο σημείο που να πρέπει στην Παναγία μας, τη μάνα μας, και, 46 χρόνια μετά, σήμερα, η εικόνα είναι μιας εκκλησίας-στολίδι που με τη σημαία μας και τον δικέφαλο αετό του Βυζαντίου εκπέμπει άπειρη αγάπη. Αυτό αισθάνεσαι όταν μπαίνεις στο εσωτερικό της, ανάβεις κερί σε έναν χώρο απομόνωσης που σου επιτρέπει να προσευχηθείς και καταλήγεις να προσκυνήσεις μπροστά σε ένα αντίγραφο εικόνας της Παναγίας της Ιεροσολυμίτισσας από την ξακουστή εικόνα που ήρθε με άδεια από το εκεί Πατριαρχείο για τον Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου στην Καλάνδρα. Η μορφή του γέροντα Νεκτάριου στέκει στιβαρή και αυστηρή στην ωραία πύλη. Με το μάτι του, την ώρα της παράκλησης ή της θείας λειτουργίας, μπορεί και εντοπίζει κάθε νέο και νέα προσκυνητή και προσκυνήτρια.
Ραντάρ. Στην παράκληση, ελλείψει ανδρών ψαλτών τις καθημερινές, το ψαλτήρι καταλαμβάνει μια υπέροχη ομάδα από γυναίκες ψαλμωδούς – το έχω δει και στην Αντίπαρο στην ομώνυμη επίσης εκκλησία της Παναγίας, όπου ο παπα-Μάρκος και μετά την εκδημία του κυρ-Μιχάλη του ψάλτη επέλεξε, αν τυχόν δεν είναι παρών τις καθημερινές ο λεβέντης Γιώργης ή ο δάσκαλος ο Παναγιώτης (είναι συνήθως), αυτήν την οδό. Είναι ευλογημένη. Καταλαβαίνεις ότι αυτός ο ψηλός και λεπτός άνθρωπος, ο γέροντας Νεκτάριος, δεν είναι τυχαίος από τέσσερα πράγματα:
Το πρώτο, μετά το τέλος της λειτουργίας (και της παράκλησης), πάντοτε τον περιμένουν πιστοί να ολοκληρώσει την κατάλυση, δηλαδή την κατάποση της θείας κοινωνίας που τυχόν περίσσεψε, για να βγει από το ιερό να τους συναντήσει και να τους συμβουλέψει. Πολλοί πιστοί. Επώνυμοι (διατηρούσε γνωριμία με τη Μαρινέλλα και τώρα με την αδελφή της) και ανώνυμοι. Κι από μακριά, όπως τον κοιτούσα να τους μιλά, έβλεπα ένα ωραίο φως στο πρόσωπό του. Στα μάτια του.
Το δεύτερο είναι η προσήλωσή του στους κανόνες του δόγματος, αλλά με τρόπο που γίνεται κατανοητός από τους πιστούς και όχι καταναγκαστικός. Επειδή μιλά δυνατά, γιατί δεν έχει να κρύψει κάτι, αν και τον παρακολουθούσα από απόσταση, αναγκαστικά άκουγα. Ρωτούσε με ευγένεια έναν πιστό που πήγε να τον συναντήσει για να του ζητήσει εξομολόγηση αν έχει πνευματικό και, εφόσον έχει πνευματικό, γιατί δεν εξομολογείται σε εκείνον. «Τον γιατρό που μας κάνει μία διάγνωση για κάποιο πρόβλημα που έχουμε τον αλλάζουμε και πηγαίνουμε σε άλλον;» του έλεγε χαμογελαστός. Μα στο τέλος δεν του αρνήθηκε. «Ελα αύριο να παρακολουθήσεις την παράκληση και μετά την παράκληση θα τα πούμε!» Μια κυρία ζητούσε ευχή για το νεογέννητο εγγόνι της, που όμως είχε ήδη σαραντίσει. Ενώ έπρεπε να ευλογηθεί την έβδομη και την όγδοη μέρα. «Να μου το φέρετε» της έλεγε με ευγένεια, «αλλά θα πρέπει να το ευλογήσω με το όνομά του πλέον! Εχετε βρει όνομα;». Είχαν. Μία άλλη κυρία κρατούσε την Αγία Γραφή για να διαβάζει το ευαγγέλιο την ώρα της θείας λειτουργίας απευθείας. Παρατήρησε στην αρχή με αυστηρότητα, μετά όμως με άπειρη αγάπη: «Αυτή είναι καθολική συνήθεια! Το Ευαγγέλιο είναι αποστολή των ιερέων να το διαβάζουμε και εσάς να το ακούτε!».
Ο τρίτος λόγος είναι όσα ακούσαμε στην παράκληση της Παρασκευής. Ο ιερέας μίλησε για τον σταυρό που σηκώνει ( και μάλιστα το είπε δύο φορές) για τη διάσωση του πληρώματός του. Το οποίο ως φάνηκε από την προσέλευση το έχει συσπειρωμένο, καθώς και τον σέβεται και τον αγαπά. Σπανίως ακούς εξομολογήσεις ιερέων δημοσίως. Ο ίδιος σηκώνει αυτόν τον σταυρό «στο όνομα της Παναγίας, που είναι η μάνα μας» όπως είπε, με την αμέριστη συμπαράσταση του μητροπολίτη του Κασσανδρείας Νικοδήμου, και φαίνεται να τα καταφέρνει καλά. Διανύοντας την όγδοη δεκαετία της ζωής του, είναι αειθαλής και φαίνεται πως έχει να προσφέρει πολλά ακόμη στην εκκλησία μας (έχει ήδη αναστήσει όλα τα γκρεμισμένα ξωκλήσια και έχει χτίσει τον Αη Γιώργη), με πρώτο την ολοκλήρωση του ναού της ανέγερσης του Αγίου Νεκταρίου, που φέρει το όνομά του αλλά και τα βάσανά του. Δεκαεπτά φορές τον έστειλαν στο δικαστήριο κάποιοι, όταν εμφανίστηκε πρώτη φορά στην περιοχή και έσωσε τις εκκλησιές με τις βυζαντινές εικόνες. Δεκαεπτά φορές αθωώθηκε. Και παρότι πέρασε μεγάλη περιπέτεια με την υγεία του, ευγνωμονώντας τον άγιό του, που τον έσωσε, του άνοιξε και παρεκκλήσι στο Κάιρο, όπου θήτευσε, αλλά και ανεγείρει τώρα εκκλησία στη χάρη του στην ενορία του. Με τι χρήματα; Με δωρεές και με… το εφάπαξ του! Κοντεύει. Το τέμπλο έχει μείνει. Να βοηθήσουμε!
Ο τέταρτος λόγος για τον οποίο αυτός ο άνθρωπος δεν είναι τυχαίος είναι γιατί, όταν μας ανοίχτηκε κάπως, μας αποκάλυψε ότι νοσηλεύτηκε μαζί με τον άγιο Παΐσιο στο ίδιο νοσοκομείο και τον γνώρισε, ότι γνώρισε στην Κλεισούρα την Πόντια Αγία Σοφία της Υπομονής, ότι γνώρισε επίσης εν ζωή τον άγιο Νικόδημο. Ευλογημένος άνθρωπος. Και πρόλαβε να μιλήσει με τον αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο στους διαδρόμους του Αρεταίειου, όταν ήταν πάνω στο φορείο όπου ο μακαριστός του έκανε μια σπάνια εξομολόγηση για τα περιβάλλοντα των αρχιερέων. «Τους γύρω».
Γράφω σήμερα της Παναγίας το σημείωμα γι’ αυτόν τον άγιο άνθρωπο, που στα 80 του χρόνια δεν το βάζει κάτω και υπηρετεί με πάθος, σθένος και αγάπη τον Χριστό, την Παναγία και τους αγίους μας, γιατί νομίζω ότι είναι ο καλύτερος τρόπος για να γιορτάσουμε τη Θεοτόκο μας. Μέσα από τα τα γλυκά ευαίσθητα μάτια του, τη σκέψη του, την αγάπη του για την Ελλάδα και για τον περιούσιο λαό του Χριστού, τους Ελληνες, και πριν και πάνω απ’ όλα την αγάπη του και την ορθοδοξία, μας κάνει να αισθανόμαστε οι πιο πλούσιοι άνθρωποι του κόσμου. Μιλά απλά, ξεκάθαρα, κατανοητά, φαινομενικά αυστηρά, τελικώς αγιασμένα. Είναι ο λόγος που μας αναπαύει. Γιατί μας δείχνει τον δρόμο: Να μη φοβάσαι την Ελλάδα όσο έχει ρίζες. Και θωρώντας αυτόν τον άνθρωπο στο αρχονταρίκι της Παναγίας Κοιμήσεως ,περιστοιχισμένο από την Ευφροσύνη που του στέκεται σαράντα χρόνια, την Περσεφόνη, τη Μάρθα, την Ευφημία και άλλους χωριανούς του, σκέφτομαι ότι η πνευματική σπορά του σε αυτό το ωραίο χωριό της Μακεδονίας, με τα ωραία πέτρινα σπίτια και θέα τη Φούρκα. έχει ήδη καρπίσει για τα πολλά επόμενα χρόνια. Χρόνια πολλά στη Μεγαλόχαρή μας!
Κυριακή 16 Αυγούστου 2026
"Archipelagos II", Prins Obi, Γιώργος Μαργαρίτης, Αλεξάνδρα Επιθετή
Music by Prins Obi
Lyrics by Alexandra Epitheti, Giorgos Karnavas
Vocals: Giorgos Margaritis, Alexandra Epitheti
Music Production: Prins Obi
Οι διακοπές του πατείς με και του πατώ σε
Νίκος Παπαδογιάννης
Υπάρχουν εθελοντές για να ξεκινήσουμε καμπάνια ενάντια στην αυταπάτη που λέγεται «υπέροχο ελληνικό καλοκαιράκι» ή να προχωρήσω μόνος μου; Με το θάρρος του ανθρώπου που έχει ταξιδέψει αρκετά και που ξέφυγε νωρίς από το αφήγημα «Ελλάδα, η ωραιότερη χώρα του κόσμου», σας διαβεβαιώνω ότι ούτε οι αμμουδιές μας είναι για Τσάμπιονς Λιγκ ούτε τα κατάμεστα από κόσμο νησιά μας αποτελούν το απαύγασμα των θερινών προορισμών.
Να πεις Ιούλιο ή τέλη Σεπτεμβρίου, τότε ναι, θα πάρω και εγώ. Εάν ήταν αποκλειστικά στο χέρι μου, δεν θα έπαιρνα ποτέ την άδειά μου στις κολασμένες πέντε εβδομάδες όπου αδειάζουν οι πόλεις και γεμίζουν οι παραλίες. Είδατε το βίντεο από την περίφημη «Ιταλίδα» στα Κουφονήσια, όπου δεν πέφτει καρφίτσα από την πολυκοσμία, για δέκα λεπτά τσαλαβούτημα και για ένα τετραγωνικό λευκής άμμου; Ο χειρότερος εφιάλτης μου. Και ας είναι η θάλασσα κρύσταλλο . Που δεν είναι.
Καλή παραλία σημαίνει παραλία χωρίς συνωστισμό, χωρίς ξαπλώστρες πάνω στο κύμα, χωρίς αισχροκέρδεια, χωρίς μουσική διαπασών από το μπιτσόμπαρο, χωρίς αυτοκίνητα παρκαρισμένα πάνω στην άμμο, χωρίς ρακετομάχους, χωρίς σκουπίδια στις ακτές, χωρίς στριγγλιές από τη μικρή Κλυταιμνήστρα και τον μικρό Εφραίμ. Ωραίο νησί σημαίνει νησί χωρίς μποτιλιάρισμα, χωρίς κρατήσεις στα εστιατόρια και στα μπαράκια, χωρίς αισχροκέρδεια (ναι, το ξανάπα αυτό), χωρίς ορδές φασαίων και πανηγύρια, χωρίς σκοτωμένα ζώα στους δρόμους, χωρίς πατείς με, χωρίς πατώ σε. Ωραίες διακοπές σημαίνει διακοπές χωρίς στίφη Αθηνέζων και Θεσσαλονικέζων, χωρίς μικρές Αθήνες, χωρίς αγένεια, χωρίς νεοπλουτισμό, χωρίς ηχορύπανση, χωρίς αισχροκέρδεια (να το πάλι αυτό), χωρίς καμένα δάση και ανεμογεννήτριες, χωρίς ελικόπτερα που προσγειώνονται σε παραλίες.
Αλλά σε καμία περίπτωση χωρίς γιατρό, σε καμία περίπτωση με πισίνες που δεν έχουν ναυαγοσώστη, σε καμία περίπτωση «πάμε κι όπου βγει», σε καμία περίπτωση στο έλεος όποιου θεού πιστεύει ο καθένας. Και σε καμία περίπτωση με την ελεεινή αισχροκέρδεια που έχει εκτοξεύσει στο εξώτερο διάστημα τις τιμές των καταλυμάτων, των ακτοπλοϊκών και αεροπορικών εισιτηρίων, του φαγητού, του ποτού, της ξαπλώστρας.
Η μέρα της μαρμότας, ξανά και ξανά: ξύπνημα στις έντεκα, μπάνιο, λιοπύρι, φαγητό, πιώματα μέχρι αναισθησίας, σε απόσταση ασφυξίας από χιλιάδες άλλους που ζουν το ίδιο «όνειρο». Να τελειώνουν οι διακοπές και να χρειάζεσαι διακοπές για να ξεκουραστείς. Και δεν έχω ανοίξει καν συζήτηση για τον παλιόκαιρο ή για τις θερμοκρασίες που ενθουσιάζουν μόνο τους βεδουίνους και όσους ζουν σε ιγκλού και βλέπουν ήλιο μια φορά τον χρόνο.
Ώρες ώρες αισθάνομαι ότι ο ελληνικός Αύγουστος είναι η μεγαλύτερη αυθυποβολή στην ιστορία της χώρας, ένα ομαδικό ντου στα λιμάνια ίσα ίσα για να έχουν πλάνα τα κανάλια να γεμίσουν τα («δεν υπάρχουν ειδήσεις») δελτία του καλοκαιρινού Σαββατοκύριακου.
Το είδατε τα ρεπορτάζ για την «ομαδική έξοδο των αδειούχων του Αυγούστου»; Φεύγει, λέει, ο κόσμος, και ο τελευταίος να κλείσει την πόρτα. Πάει να πει ότι λεφτά υπάρχουν, βρε κουτά. Και ότι η χώρα ευημερεί, παρ’ όλο που πλέον ο ξένος παραθεριστής αποτελεί πια είδος εν ανεπαρκεία, εάν εξαιρεθεί ο φτηνιάρης τουρίστας από τα Βαλκάνια και ο Ισραηλινός με τα ματωμένα χέρια.
Έπειτα ακούς πιο προσεκτικά όσα λένε οι εκδρομείς στα πρόθυμα μικρόφωνα και ανακαλύπτεις ότι δεν είναι δα ενδεικτικά οικονομικής ευρωστίας τα σχέδιά τους. Σχεδόν όλοι λένε ότι πηγαίνουν «για λίγες μέρες στο χωριό» ή ότι θα μείνουν «σε φίλους», όπερ σημαίνει μεθερμηνευόμενον, δεν υπάρχει σάλιο για κανονικές, πολυήμερες διακοπές αλλοτινού καιρού. Πολλοί ξεκινούν για ελεύθερο κάμπινγκ που είναι και τζάμπα αν δεν σε πιάσει η τσιμπίδα του νόμου, αλλά αποφεύγουν να το δηλώσουν στις κάμερες, διότι φοβούνται το πρόστιμο των 300 ευρώ κατά κεφαλήν. Και δεν είμαστε για τέτοιες αβαρίες, όταν τα λεφτά μας τελειώνουν από τις 20 του μήνα.
Για τους λάτρεις της στατιστικής, τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ για τη «μαζική έξοδο του Αυγούστου» προβάλλονταν πάντοτε την 1η του μήνα ή τέλος πάντων στο πρώτο Σαββατοκύριακό του. Όχι στις 8-9 Αυγούστου όπως φέτος και όχι με ορίζοντα μίας εβδομάδας. Υπολογίζω ότι την ερχόμενη Δευτέρα, που θα έχει περάσει και η «μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης» και θα έχουν πραγματοποιηθεί τα δέοντα τάματα, η μεγαλούπολη θα επιστρέψει σε συνθήκες μποτιλιαρίσματος. Όχι ότι άδειασε ποτέ.
Η δική μου συμβουλή, προς διακόπτοντες και επίδοξους διακόπτοντες, είναι η ίδια εδώ και χρόνια. Μάιος-Ιούνιος, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος, ή αλλιώς ταξίδι στο εξωτερικό. Με λίγη οικονομία τους χειμωνιάτικους μήνες, εφ’ όσον βέβαια υπάρχει η σχετική δυνατότητα, θα σας έρθει πιο οικονομικό το δεκαήμερο ταξίδι δύο εβδομάδων για δύο άτομα στην Ταϊλάνδη ή τη Μαλαισία (και διαλέγω επίτηδες «καλοκαιρινούς προορισμούς»), παρά δύο εβδομάδες στην Πάρο και στη Σκιάθο και στη Ζάκυνθο και στη Λήμνο και ξέρω γω στη Δονούσα. Και προφανώς πολύ προτιμότερο, αφού θα δείτε έναν καινούριο τόπο, θα γνωρίσετε εξωτικές μυρωδιές και γεύσεις, θα δείτε και κανένα σπάνιο ζωάκι. Όχι μόνο γάτες χαλκομανίες στην άσφαλτο.
Εάν πάλι προτιμάτε να κάνετε ηλιοθεραπεία με το κεφάλι σας ακουμπισμένο στην πατούσα του γείτονα από το Παγκράτι που επέλεξε οικογενειακώς το ίδιο νησί για να πάρει μία ανάσα, υπό τους ήχους της Λιόλιου που παίζει διαπασών από το μπιτσόμπαρο και με αντίτιμο 150 ευρώ για τις ξαπλώστρες, η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά. Εμένα, πάντως, τον Αύγουστο θα με βρείτε στην πόλη, που είναι σχεδόν ωραία, έτσι όπως αραιοκατοικείται. Μέχρι εισιτήριο για την «Οδύσσεια» βρήκα τις προάλλες.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)