Πώς φτάσαμε να παρακολουθούμε επί δύο χρόνια σε ζωντανή μετάδοση από τη Γάζα την πρώτη γενοκτονία του 21ου αιώνα; Πού οδηγεί τον κόσμο η σύγκρουση Ρωσίας-ΝΑΤΟ στην Ουκρανία; Ποιοι και γιατί καλλιεργούν κλίμα ψυχροπολεμικής παράνοιας στην Ευρώπη; Τι προοιωνίζεται ένας Τραμπ που βλέπει τον εαυτό του ως σερίφη της οικουμένης; Είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Πέτρος Παπακωνσταντίνου απαντά στο νέο του βιβλίο με τίτλο Πολεμικός Καπιταλισμός- Η δεύτερη εποχή των Αυτοκρατοριών και με αφορμή την κυκλοφορία του συζητά με τον Πάνο Χαρίτο για τις τρέχουσες εξελίξεις, τις αιτίες πίσω από τις κρίσεις και τις συνθήκες που διαμορφώνουν.
Mpelalis Reviews
Πέμπτη 23 Απριλίου 2026
Γιατί η Κίνα είναι πιο θωρακισμένη χώρα σε αυτήν την κρίση
Το μάθημα που πήρε η Κίνα από την πρώτη διακυβέρνηση Τραμπ, η ενεργειακή αυτάρκεια και το ανθεκτικό προπύργιο των κινεζικών ομολόγων
Ο πόλεμος στο Ιράν ταρακούνησε τις αγορές, οδήγησε στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου και σήμανε συναγερμό στα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τα χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής δημιούργησαν το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην Ιστορία.
Ωστόσο σε αυτό το αφήγημα η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, η Κίνα, αποτελεί εξαίρεση, καθώς φαίνεται ότι πήρε το μάθημά της από την πρώτη θητεία Τραμπ.
Αν και είναι από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο μπόρεσε να λειάνει τις επιπτώσεις από τον πόλεμο χάρη στις πολυετείς προσπάθειες διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος και της δημιουργίας σημαντικών αποθεμάτων. Η Κίνα έχει χτίσει ένα αποθεματικό σε πετρέλαιο που ξεπερνά τα 1,2 δισ. βαρέλια, έχει πολυετή συμβόλαια με τη Ρωσία, ενώ στο ενεργειακό της μείγμα μετέχουν ο άνθρακας, οι ΑΠΕ και το LNG καθιστώντας την περισσότερο θωρακισμένη στις αναταραχές εφοδιασμού από τον Περσικό Κόλπο.
«Η χαμηλή συσχέτιση που παρατηρήθηκε στις κεφαλαιαγορές της τις τελευταίες εβδομάδες οφείλεται σίγουρα στο γεγονός ότι, ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, η χώρα αυτή εξετάζει στρατηγικά το ενδεχόμενο ενός πολέμου εδώ και αρκετό καιρό», εξηγεί στο CNBC ο Τζούλιαν Χάουαρντ, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής επενδύσεων πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων στη Gam.
Η σχετική θωράκιση της Κίνας από τη σύγκρουση θα μπορούσε να έχει τις ρίζες της στον πρώτο εμπορικό πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας το 2018 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον Πήτερ Μπρούκβαρ, επικεφαλής επενδύσεων στην One Point BFG Wealth Partners.
«Τότε, ο Τραμπ γρονθοκόπησε την Κίνα στο πρόσωπο και αυτό που έχει συμβεί από τότε είναι ότι η Κίνα άρχισε να πηγαίνει στο γυμναστήριο και άρχισε να γίνεται πιο ανθεκτική και ανεξάρτητη» περιγράφει γλαφυρά.
«Η προσπάθειά μας να περιορίσουμε την πρόσβασή τους στην τεχνολογία μας απλώς τους ενθάρρυνε να την αναπτύξουν οι ίδιοι».
Η αγορά ομολόγων της Κίνας
Τα κινεζικά κρατικά ομόλογα αναδείχθηκαν σε ένα απρόσμενο προπύργιο σταθερότητας σε μια περίοδο κατά την οποία άλλα παραδοσιακά καταφύγια, όπως ο χρυσός και τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, δέχθηκαν σημαντικές πιέσεις.
Η απόδοση των 10ετών κινεζικών κρατικών ομολόγων παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή στο 1,81% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50 μονάδες βάσης, φτάνοντας στο 4,297%.
«Είναι σημαντικό ότι το κύριο πρόβλημα αυτής της κρίσης είναι η αδυναμία των χωρών να αντιδράσουν αποτελεσματικά, δεδομένων των πολύ επιδεινωμένων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και επιπέδων χρέους και του πληθωρισμού σε δυσάρεστα επίπεδα» εξηγεί στο CNBC ο Gustavo Medeiros, επικεφαλής έρευνας στην εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων αναδυόμενων αγορών Ashmore.
«Η Κίνα παλεύει με τον αποπληθωρισμό, επομένως η αγορά ομολόγων της είναι λιγότερο εκτεθειμένη από άλλες μεγάλες αγορές. Οι χαμηλότερες αποδόσεις σημαίνουν ότι υπήρξε μικρότερη αυστηροποίηση των χρηματοοικονομικών συνθηκών στην Κίνα από ό,τι σε άλλες χώρες».
Η χρηματιστηριακή αγορά της Κίνας
Παρά το γεγονός ότι είναι η μεγαλύτερη χώρα στον δείκτη MSCI Emerging Markets, λιγότερο από το 5% των μετοχών και των ομολόγων της κατέχεται από ξένους επενδυτές, γεγονός που περιορίζει το περιθώριο για αναγκαστικές πωλήσεις, πρόσθεσε ο Medeiros.
Η χρηματιστηριακή αγορά της Κίνας παρουσίασε επίσης λιγότερο σοβαρές μειώσεις από τις ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές τον Μάρτιο, με τον δείκτη αναφοράς blue chip, CSI 300, να υποχωρεί κατά 5,5% κατά τη διάρκεια του μήνα. Ο πανευρωπαϊκός Stoxx 600 υποχώρησε κατά 8%, ο ινδικός Nifty 50 έχασε 10% και ο ιαπωνικός Nikkei 225 υποχώρησε κατά 14%.
Κίνα vs ΗΠΑ
Παρά την πρόσφατη ανθεκτικότητα, η Κίνα μόλις τώρα βγαίνει από μια παρατεταμένη bear market.
Από το 2021, το κράτος παλεύει με την επιβράδυνση της οικονομικής παραγωγής, απογαλακτίζεται από την φούσκα στην αγορά ακινήτων και προσπαθεί να βρει μια ισορροπία μεταξύ της προώθησης μιας ελεύθερης αγοράς και του χρηματιστηρίου εντός μιας μονοκομματικής διακυβέρνησης.
Μόλις πριν από τέσσερα χρόνια, πολλοί δυτικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και επενδυτές αποκαλούσαν την Κίνα «μη επενδυτική».
Οι μέτοχοι έχουν βιώσει αποδόσεις που δεν είναι ικανοποιητικές κατά τη διάρκεια των δεκαετιών σε σύγκριση με τις δυτικές αγορές μετοχών, ακόμη και όταν η Κίνα έφερε επανάσταση στην ιστορία ανάπτυξής της και έγινε η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο.
Από το 2000, ο MSCI China έχει αποδώσει 302%, σε σύγκριση με πάνω από 500% για τον S&P 500. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο κινεζικός δείκτης δεν έχει ακόμη ξεπεράσει τα υψηλά του 2021, κατά τη διάρκεια των οποίων η αξία της αμερικανικής αγοράς έχει αυξηθεί πάνω από 80%.
Ως εκ τούτου, η Κίνα αποτελεί μόλις το 3% του δείκτη MSCI World, παρά το γεγονός ότι συνεισφέρει σχεδόν το 20% στο παγκόσμιο ΑΕΠ.
Κλειδί η τεχνολογία
Η ικανότητα της Κίνας να ανταγωνιστεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ξεπεράσει την τεχνολογική καινοτομία των ΗΠΑ ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική για την δημιουργία πραγματικής αξίας για τους μετόχους τα επόμενα χρόνια.
«Υπάρχει μόνο μία χώρα, και αυτή είναι η Κίνα, που ανταγωνίζεται έντονα τις ΗΠΑ σε όλους τους κλάδους» τονίζει ο Liqian Ren, διευθυντής της Modern Alpha στη WisdomTree.
«Καμία άλλη χώρα δεν έχει αυτή τη στιγμή την ικανότητα να ανταγωνιστεί, όχι μόνο στον τομέα της τεχνολογίας, αλλά και στην εμπορευματοποίηση της τεχνολογίας.»
Η WisdomTree θεωρεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη βιοτεχνολογία, τα ηλεκτρικά οχήματα και τις μπαταρίες ως τους βασικούς τομείς όπου η Κίνα ανταγωνίζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Κίνα ως ασπίδα στην αστάθεια που προκαλούν οι ΗΠΑ
Οι αναλυτές βλέπουν επίσης τη δυνατότητα της Κίνας να παράσχει βοήθεια στους Ασιάτες γείτονές της στην ανάπτυξη της ενεργειακής ασφάλειας.
Ο Λι Σούο, διευθυντής του China Climate Hub στο Asia Society Policy Institute, εξηγεί ότι η Κίνα ελπίζει να πείσει τους περιφερειακούς εταίρους ότι μπορεί να προσφέρει σταθερότητα και να λειτουργήσει ως ασπίδα από την αστάθεια που προέρχεται από τις ΗΠΑ.
«[Η Κίνα λέει], «Είμαστε εδώ για να παρέχουμε οικονομική ανάπτυξη. Είμαστε εδώ και μπορούμε να σας βοηθήσουμε να διασφαλίσετε την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, επειδή αποτελούμε το 80% της παγκόσμιας παραγωγής ηλιακών πάνελ. Έτσι, ενώ εσείς εργάζεστε σκληρά για να προστατευτείτε από αυτή την αστάθεια, εμείς είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε και μπορούμε να παρέχουμε σταθερότητα», πρόσθεσε.
Πηγή: iskra.gr
Πιο κοντά η πολεμική σύγκρουση Ε.Ε. – Ρωσίας
Η εκκωφαντική εκλογική συντριβή του Βίκτορ Όρμπαν την περασμένη Κυριακή προκάλεσε αλαλαγμούς χαράς σε τρεις κατηγορίες ανθρώπων: Τους νεοφιλελεύθερους «ευρωπαϊστές» με τα ουκρανικά σημαιάκια στα social, τους επαγγελματίες χρυσοκάνθαρους που σιτίζονται από τις Βρυξέλλες και κάτι αφελείς εγχώριους «προοδευτικούς» που θεώρησαν ότι ο διάδοχος είναι κάτι μεταξύ Τσίπρα και Σάντσεθ. Η χαρά, όταν είναι μεγάλη, δεν κρύβεται εύκολα, γι’ αυτό η Ντόιτσε Βέλε, ο επίσημος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του γερμανικού κράτους, χαιρέτισε την αποκαθήλωση του Όρμπαν με μια… χουλιγκανικού τύπου θριαμβευτική ανάρτηση στο Χ: «Το κόμμα του Βίκτορ Όρμπαν κατατροπώθηκε στις εκλογές. Η νίκη του Πέτερ Μάγιαρ αποτελεί κόλαφο σε Πούτιν, Τραμπ, αλλά και τους λαϊκιστές εντός και εκτός Ευρώπης»!
Ακριβώς στο ίδιο πνεύμα, η Γερμανίδα πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε την επικράτηση του Μάγιαρ ως ένδειξη ότι οι Ούγγροι επέλεξαν την Ευρώπη, δήλωση την οποία επανέλαβε με τα ίδια λόγια και ο Άλεξ Σόρος, γιος του Ούγγρου μεγιστάνα και γκουρού της παγκοσμιοποίησης Τζορτζ Σόρος (με τον οποίο ο Όρμπαν είχε ανοιχτούς λογαριασμούς).
Μάλιστα! Η Ουγγαρία, λοιπόν, επέλεξε την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Pax Germanica, μας λένε. Κι εδώ ισχύει το… έτσι είναι αν έτσι νομίζετε. Γιατί στην πραγματικότητα η εικόνα δεν είναι και τόσο ξεκάθαρη. Ο πολλά υποσχόμενος αστέρας της ενωμένης ουγγρικής αντιπολίτευσης εξελέγη με «σκληρή» ατζέντα Όρμπαν σε μία σειρά από κρίσιμα κοινωνικά θέματα, όπως η πάταξη της λαθρομετανάστευσης, η διατήρηση της παραδοσιακής δομής της οικογένειας και η ανάσχεση της υπογεννητικότητας των Ούγγρων. Και αυτά δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως αποτελούν «σύγχρονες ευρωπαϊκές αξίες», όπως τουλάχιστον τις αντιλαμβάνεται η κυρία Φον ντερ Λάιεν και η παρέα της.
Μόνο στα θέματα εξωτερικής πολιτικής αρνήθηκε πεισματικά να τοποθετηθεί ο θριαμβευτής των εκλογών, επικαλούμενος «λόγους πολιτικής υπευθυνότητας».
Για τον Τραμπ δεν τόλμησε να ψελλίσει μισή κουβέντα, παρότι ο τελευταίος στήριξε ανοιχτά τον Όρμπαν, απέναντι στον Πούτιν τοποθετήθηκε κριτικά, μα προσεκτικά (μολονότι οι διατυπώσεις του πρόδιδαν κρυμμένα αντιρωσικά ανακλαστικά…) και μόνο για την Ευρώπη είχε καλά λόγια, αλλά κι αυτά με μέτρο. Είναι απόλυτα χαρακτηριστικό ότι στις διαδηλώσεις των οπαδών του, σε αντίθεση με άλλες χειραγωγούμενες από τις Βρυξέλλες προεκλογικές εκστρατείες, δεν υπήρχαν σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά μόνο ουγγρικές.
Ο Μάγιαρ λοιπόν δεν έχει περάσει ακόμη τις εξετάσεις. Το πιο κρίσιμο τεστ θα είναι η στάση του απέναντι στην κατάργηση του βέτο για θέματα εξωτερικής πολιτικής που επαναφέρει στην ατζέντα και προωθεί πυρετωδώς η πρόεδρος της Κομισιόν (καθ’ υπόδειξιν πάντα της Γερμανίας) και η στάση του βεβαίως στο περιβόητο θαλασσοδάνειο 90 δισ. ευρώ υπέρ Ζελένσκι, το οποίο κρατούσε παγωμένο ο Όρμπαν με την άρνησή του να συναινέσει.
Σε αυτό το τελευταίο ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας κρατάει μία κουτοπόνηρη στάση που, αν του βγει, είναι βέβαιο ότι θα ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων από άλλες χώρες. Ναι μεν δεσμεύεται να μην μπλοκάρει την καταβολή του, αλλά ζητά την εξαίρεση της χώρας του από το μερίδιο που της αναλογεί (opting out), επικαλούμενος τη δυσχερή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η οικονομία της!
Οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές και κάποιοι έχουν φτάσει να ισχυρίζονται με αφορμή την πρότερη θητεία του Μάγιαρ στο κόμμα του Όρμπαν ότι οι δύο άνδρες δήθεν παριστάνουν τους θανάσιμους πολιτικούς αντιπάλους, αλλά είναι σε ένα είδος άτυπης συνεννόησης προτάσσοντας κοινές «κόκκινες γραμμές» έναντι των Βρυξελλών.
Προσωπικά βρίσκω αυτή τη θεωρία τραβηγμένη από τα μαλλιά, γιατί πιστεύω ότι ο Μάγιαρ στρατολογήθηκε, χτίστηκε και «στήθηκε» από τις ίδιες ακριβώς δυνάμεις που επέβαλαν την επαναφορά του φιλογερμανού Τουσκ στην Πολωνία και ματαίωσαν με δικαστικό πραξικόπημα την εκλογή Γκεοργκέσκου στη Ρουμανία. Είναι οι ίδιες δυνάμεις που επιδιώκουν τη μετωπική στρατιωτική αντιπαράθεση της Ε.Ε. με τη Ρωσία. Και κάνουν ό,τι μπορούν για να δημιουργήσουν «μέτωπο προθύμων» στις τάξεις της.
Ο Όρμπαν αποτελούσε το τελευταίο εμπόδιο και τώρα που ο Τραμπ μοιάζει να τα έχει χαμένα, όλοι αυτοί οι πολεμοχαρείς «Ευρωπαίοι», με προεξάρχοντες ασφαλώς τους αμετανόητους Γερμανούς, ετοιμάζονται για τον πόλεμο του εγγύς μέλλοντος, τη μεγάλη ρεβάνς του ναζισμού. Γι’ αυτό και οι αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων, σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, λες και μοιράζονται την ίδια συνταγογράφηση ψυχοφαρμάκων, συντονισμένα αφήνουν να διαρρεύσει ότι έρχεται ο Τρίτος Παγκόσμιος.
Ο ρόλος του Μάγιαρ ασφαλώς δεν είναι καθόλου εύκολος. Γιατί οι Πολωνοί με τον Τουσκ ήξεραν ακριβώς τι… ψώνιζαν και οι δύστυχοι οι Ρουμάνοι έμειναν στα κρύα του λουτρού. Ο νικητής των ουγγρικών εκλογών δεν εξελέγη σίγουρα για να πρωταγωνιστήσει στην τιμωρία των Ρώσων.
Ήδη βέβαια στην πρώτη μετεκλογική του συνέντευξη φρόντισε να προλειάνει το έδαφος λέγοντας ότι η Ουκρανία είναι το θύμα και δεν είναι δυνατόν να της ζητούνται εδαφικές παραχωρήσεις στο όνομα της ειρήνης. Ταυτόχρονα όμως φρόντισε να καταστήσει σαφές ότι διαφωνεί με μια ένταξη-εξπρές της «εμπόλεμης» Ουκρανίας στην Ε.Ε.
Ο Μάγιαρ, για να αλλάξει εντελώς τη στάση του, αναμένει χειροπιαστά ανταλλάγματα που θα μπορέσει να «πουλήσει» στον ουγγρικό λαό. Είναι και ο μόνος τρόπος για να περάσει μία τόσο άγαρμπη κωλοτούμπα.
Την ίδια ώρα όμως και η θεία Ούρσουλα έχει θέσει τους δικούς της όρους. Πρώτα πρώτα δήλωση υπέρ της κατάργησης του βέτο και μετά 27 ολόκληρους όρους «προσαρμογής» της Ουγγαρίας για να ανοίξουν τα κοινοτικά ταμεία που κρατούν παγωμένα περισσότερα από 17 δισ. ευρώ.
Ο Μάγιαρ αντιστέκεται δηλώνοντας ότι θα δεχτεί μόνο κάποιες από αυτές τις προϋποθέσεις συμμόρφωσης, αλλά στην πορεία υποψιάζομαι ότι θα επιχειρήσει μία παράτολμη ακροβασία. Να συναρτήσει την ουγγρική συναίνεση στην κατάργηση του βέτο με την απαλλαγή της χώρας του από την οικονομική επιβάρυνση της δανειοδότησης Ζελένσκι. Είναι τέτοια η αγωνία των Ευρωπαίων πολεμοκάπηλων να ξεκινήσουν την αναμέτρηση με τη Ρωσία, που μπορεί και να το πετύχει κατά παράβαση κάθε έννοιας ισοτιμίας στις τάξεις της Ε.Ε.
Μικρή σημασία έχει ωστόσο τι θα πετύχει και τι όχι στο «παζάρι» του με τις Βρυξέλλες ο νέος ισχυρός άνδρας της Ουγγαρίας. Το μείζον είναι ότι ένα μετά το άλλο τα τελευταία οχυρά αντίστασης στη φιλοπολεμική παράνοια γκρεμίζονται και ο Τραμπ, που θα μπορούσε να ορθώσει φρένο ανάσχεσης στον δρόμο για τον Τρίτο Παγκόσμιο, έχει χάσει με τις παλινωδίες του κάθε εχέγγυο αξιοπιστίας. Τα χειρότερα έρχονται και δυστυχώς στην Ελλάδα η πολιτική συζήτηση εξαντλείται στους τίτλους (σεμιναριακών) σπουδών ενός χαμηλού επιπέδου επαγγελματία αυλοκόλακα από αυτούς που συντηρεί σαν κατοικίδια η οικογένεια Μητσοτάκη…
Πηγή: www.antinews.gr
Στα τσατάδικα της γειτονιάς
Η αλγοριθμική προσέγγιση του σύμπαντος πλασάρεται στο πόπολο ως ευκολία καθημερινής εικόνας που γουστάρεις, συζήτησης στα μέτρα σου, αυθεντίας κατά παραγγελία και βρώμας χωρίς οσμή, και μάλιστα για την ώρα δωρεάν…
Κάποτε, όχι πολύ παλιά, τέλη του περασμένου και στις αρχές αυτού του αιώνα, ήταν της μόδας να παίρνουν οι δημοσιογράφοι φανταστικές συνεντεύξεις από αγάλματα ιστορικών προσώπων. Φανταστικές μεν, αλλά με προπαγανδιστικό όγκο ευθέως δυσανάλογο με το βάρος του αγάλματος. Απ’ τον Κολοκοτρώνη και τι δείχνει το δάχτυλό του, μέχρι τον Λόρδο Βύρωνα και το ποιητικό του. Περίπου την ίδια εποχή γνώριζαν άνθηση μεγάλη ταινίες είτε με αόρατους εραστές, ως επί το πλείστον πεθαμένους, είτε με νεαρούς βρικόλακες και μεσήλικα ζόμπι. Και λεφτά βγήκανε και υπογραφές αποκτηθήκανε και υποδόρια προπαγάνδα της πώλησης ψευδοαθανασίας κατακυρώθηκε ως κοινωνική διαδικασία. Υστερα και ταχύτατα ήρθε ο κατακεραυνωτικός ρεαλισμός και σουρεαλισμός της φιλμογραφίας του Τικ Τοκ, και της πορνογραφίας του σκοτεινού διαδικτύου. Πάνω από μια δεκαετία η τηλεόραση, εντός – εκτός πλατφόρμας, πρόβαλε το πορτοκαλί των φυλακισμένων ηρώων τε και θυμάτων, μαζί μ’ αυτό των επαναστάσεων, και μετά ήρθε το ισλαμικό κράτος με δυτικούς μισθοφόρους, ράπερ, τράπερ και φυγάδες κορασίδες και επιδείκνυε τη σφαγή αιχμαλώτων ντυμένων στα πορτοκαλί. Συχνά σε ζωντανή μετάδοση. Προδιαφημισμένα.
Το χρονικό χειραγώγησης του κοινού μας νου εξελίχθηκε ταχύτατα με την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης. Ηδη βλέπουμε τις πρώτες αυτοκτονίες ερωτικής απογοήτευσης από τον εραστή – σύντροφο τεχνητής νοημοσύνης. Είδαμε και τις πρώτες απεργίες των εργαζομένων στο Χόλιγουντ ενάντια στην υποκατάστασή τους από τα αλγοριθμικά έργα και υπολογιστικά προϊόντα. Εσχάτως βλέπουμε και δημοσιογράφους ή γενικώς μιντιακούς γραφιάδες να πλάθουν εικονογραφήσεις πολιτικών δι’ ερωταπαντήσεων προς τις μηχανές τεχνητής νοημοσύνης. Στα ….τσατάδικα της γειτονιάς, μιλιούνια, δειλοί, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα, χωρίς καπνούς από τσιγάρα και υπόγειες ταβέρνες, κατασκευάζονται ιδανικά προφίλια ιδανικών αυτόχειρων, που θα ‘λεγε πως έχουν καταστεί οι …κύκλοι των πολιτικών, ο ποιητής.
Θα πάρω την Τ(ου)Ν(ου) για να ταχτοποιήσω τον νου των υπηκόων μου, σκέφτεται κάθε ισχυρός ηγέτης και καπιτάλας εξουσιαστής στις μέρες μας, καθώς αρχίζει το δεύτερο τέταρτο του εικοστού πρώτου αιώνα. Και υλοποιεί, στη λιανική αγορά μάλιστα, την κριτική πολτοποίηση του κοινού νου, είτε με χιουμοριστικές ιδεοκατασκευές, είτε με ύπουλες απαγορεύσεις για το κοινό καλό. Και εδώ κρύβεται το μυστικό του άθλιου ειδυλλίου μεταξύ Τ.Νου και νου. Η αλγοριθμική προσέγγιση του σύμπαντος πλασάρεται στο πόπολο ως ευκολία καθημερινής εικόνας που γουστάρεις, συζήτησης στα μέτρα σου, αυθεντίας κατά παραγγελία και βρώμας χωρίς οσμή, και μάλιστα για την ώρα δωρεάν. Στο επίπεδο όμως των λεφτάδων η ΤΝ ξεφορτώνεται περιττό εργατικό δυναμικό, και σε επίπεδο μάλιστα κβαντικών υπολογιστών, καταφέρνει να βγάζει δισεκατομμύρια είτε με ακρίβεια σε βολές πυραύλου, είτε με ακρίβεια αγοραπωλησίας μετοχών, προλαβαίνοντας τον αντίπαλο, έστω και κατά ένα δευτερόλεπτο.
Στους πρόσφατους πολέμους έγινε ένα χυδαίο ξεφόρτωμα του παλιού οπλοστασίου προς όφελος των ενεργειάδων και των μεγάλων παικτών του στρατιωτικού – βιομηχανικού κατεστημένου. Και τώρα θα περάσουμε σ’ αυτό που όλοι ανερυθρίαστα αποκαλούν νέα αρχιτεκτονική του κόσμου. Οι τεχνοσυμμορίτες υπολογίζουν σε πολέμους υποδομών πλέον, έτσι ώστε να κατακτούν με εκβιασμό οικονομικά …«εδάφη», ανασκολοπίζοντας σύνορα, κράτη, λαούς, ζόμπι και ζωντανούς. Η βασική δομή στην οποία θα επιτίθενται από τούδε είναι ο ανθρώπινος νους. Εκεί θα παιχτούν όλα, μόλις οι μάζες αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι μέλισσες που εξαφανίστηκαν και επανέρχονται διά της ΤΝ είναι ψηφιακές και δεν παράγουν μέλι. Οποιος δεν με πιστεύει, ας γλείψει την οθόνη του, νομίζοντας ότι ασκεί σύγχρονη …πολιτική.
62 εκατομμύρια clicks στον βιασμό. Και σας πείραξε το κραγιόν!
Η κοινωνία φαίνεται πως σοκάρεται περισσότερο από το μακιγιάζ μιας νεκρής γυναίκας παρά από την πιθανότητα ύπαρξης οργανωμένων μηχανισμών κακοποίησης.
Όσο η συζήτηση στην Ελλάδα περιστρέφεται γύρω από την εμφάνιση, το μακιγιάζ και τις αισθητικές παρεμβάσεις της 19χρονης Μυρτώς που έχασε τη ζωή της στην Κεφαλονιά υπό συνθήκες που ερευνώνται για εγκληματικές ενέργειες, σε διεθνές επίπεδο προκαλεί αίσθηση – αλλά όχι έκπληξη – η αποκάλυψη για την ύπαρξη online «ακαδημίας βιασμού», η οποία είχε μάλιστα 62 εκατομμύρια επισκέψεις από άνδρες μέσα σε μόλις έναν μήνα! Τη στιγμή, λοιπόν, που μια ψηφιακή «ακαδημία» βιασμού μπορεί να συγκεντρώνει δεκάδες εκατομμύρια επισκέψεις μέσα σε τριάντα μέρες, το συλλογικό μας ένστικτο δεν είναι να αναρωτηθούμε τι πάει στραβά με τον τρόπο που διδάσκεται η βία. Είναι να αναρωτηθούμε πόσα ml υαλουρονικού είχε βάλει το θύμα μίας υπόθεσης με καταγγελίες για μαστροπεία και εμπλοκής σε κύκλωμα ναρκωτικών.
Έρευνα του CNN έφερε στο φως ένα συνδεδεμένο οικοσύστημα ιστοσελίδων, φόρουμ και κλειστών καναλιών επικοινωνίας (κυρίως στο Telegram) εντός του οποίου οι χρήστες ανταλλάσσουν οδηγίες για το πώς να ναρκώνουν γυναίκες, πώς να μοιράζονται βίντεο σεξουαλικής κακοποίησης με όλο και περισσότερα άτομα, πώς να αποφεύγουν τον εντοπισμό τους από τα θύματά τους και τις αρχές, πώς να πωλούν ουσίες (όπως το χάπι του βιασμού) τα οποία διαφημίζουν ως άοσμα και άγευστα και πώς να διοργανώνουν ζωντανές μεταδόσεις βιασμών και κακοποιήσεων έναντι πληρωμής σε κρυπτονομίσματα.
Μάλιστα, σημαντικό μέρος του περιεχομένου κατηγοριοποιείται ως «sleep» ή «passed out», δηλαδή υλικό που οι γυναίκες έχουν αποκοιμηθεί ή έχουν λιποθυμήσει και βρίσκονται προφανέστατα σε μη συναινετική κατάσταση. Ένα από τα γκρουπ στο Telegram έχει την ονομασία «Zzz» και λειτουργούσε ως κόμβος ανταλλαγής οδηγιών και εμπορίας ουσιών που προωθούνταν ως μέσα αναισθητοποίησης θυμάτων. Είναι σαφές πως πρόκειται για μία διαδικτυακή κοινότητα στην οποία οι άντρες ενθαρρύνουν ο ένας τον άλλον να ναρκώνουν και να κακοποιούν συντρόφους τους, μετατρέποντας στη συνέχεια την κακοποίηση σε περιεχόμενο προς κατανάλωση.
Η κοινωνία φαίνεται πως σοκάρεται περισσότερο από το μακιγιάζ μιας νεκρής γυναίκας παρά από την πιθανότητα ύπαρξης οργανωμένων μηχανισμών κακοποίησης. Αυτό δεν είναι πρόβλημα ευαισθησίας, είναι πρόβλημα προτεραιοτήτων δικαιοσύνης. Όσο, όμως, η αισθητική συνεχίζει να λειτουργεί ως άλλοθι αποφυγής της πραγματικής συζήτησης, τα 62 εκατομμύρια clicks δεν θα αποτελούν ανωμαλία, θα αποτελούν αγορά – και μάλιστα, εξαιρετικά κερδοφόρα! Η αλήθεια είναι πως είναι πολύ πιο εύκολο και πιο βολικό να συζητάς το μακιγιάζ μιας νεκρής γυναίκας παρά την κουλτούρα που παράγει άνδρες πρόθυμους να καταναλώσουν τον βιασμό ως θέαμα. Η υποκρισία δεν είναι απλώς ηθικό πρόβλημα, γίνεται μηχανισμός συγκάλυψης.
Στην Ελλάδα του 2026, το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι ότι μια γυναίκα βρέθηκε μπλεγμένη σε ένα σύστημα εκμετάλλευσης. Είναι ότι δεν πληρούσε τα αισθητικά στάνταρ μεταθανάτιας αξιοπρέπειας που έχει θεσπίσει το πάνελ σχολιαστών της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Αυτό που συμβαίνει θέλει πραγματικά πολύ κόπο για τα επιτευχθεί: σε μια εποχή που η βία κατά των γυναικών όχι μόνο υπάρχει, αλλά διδάσκεται, βελτιστοποιείται και αποκτά κοινό δεκάδων εκατομμυρίων θεατών, η κοινωνία εξαντλεί την ηθική της αυστηρότητα στο μακιγιάζ του θύματος.
Το ποινικό δίκαιο είναι σαφές: η εμφάνιση του θύματος δεν αποτελεί στοιχείο του εγκλήματος. Η κοινωνία, όμως, επιμένει να την αντιμετωπίζει σαν αποδεικτικό μέσο. Και έτσι, αντί να εξετάζουμε πιθανές ποινικές ευθύνες σε διεθνές επίπεδο, εξετάζουμε φωτογραφίες. Αντί να μιλάμε για οργανωμένα δίκτυα εκμετάλλευσης, μιλάμε για αισθητικές επιλογές. Αντί να εστιάζουμε στο ενδεχόμενο κακουργηματικής δραστηριότητας, εστιάζουμε στην εικόνα. Η μετάθεση της ευθύνης στο θύμα δεν είναι απλώς κοινωνικά προβληματική. Λειτουργεί συντριπτικά υπέρ της ατιμωρησίας. Κάθε φορά που η δημόσια συζήτηση μετατρέπεται σε πάνελ αισθητικής, η βία κερδίζει χρόνο.
Τετάρτη 22 Απριλίου 2026
"Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας" Ιωάννα Καρυστιάνη
Η Ιωάννα Καρυστιάνη είναι Ελληνίδα συγγραφέας. Ως φοιτήτρια της Νομικής Σχολής Αθηνών εντάχθηκε στην ΚΝΕ και την Αντι-ΕΦΕΕ, αποτελώντας ένα από τα κορυφαία στελέχη του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος. Στις αρχές του 1973 εξελέγη πρόεδρος της Φοιτητικής Ένωσης Κρητών και, λίγες εβδομάδες αργότερα, διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην κατάληψη της Νομικής. Η συστηματική πολιτική της δράση οδήγησε, τον Μάιο του 1973, στη σύλληψη και φυλάκισή της από το καθεστώς, στα κρατητήρια της ΕΣΑ. Αποφυλακίστηκε τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ύστερα από τη γενική αμνηστία που χορηγήθηκε από τη χούντα. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου συμμετείχε στη Συντονιστική Επιτροπή της κατάληψης. Μετά την καταστολή της εξέγερσης και μέχρι την πτώση της δικτατορίας, παρέμεινε στην παρανομία.
0:00 Τα πρώτα φοιτητικά χρόνια και η ένταξη στην Αντι-ΕΦΕΕ
10:30 Φοιτητική Ένωση Κρητών
16:20 Η κατάληψη της Νομικής και του Πολυτεχνείου
26:06 Παρανομία μετά το Πολυτεχνείο
29:40 Βασανιστήρια και βασανιστές στην ΕΑΤ-ΕΣΑ
39:43 Η πτώση της χούντας
41:17 Η καθημερινότητα και ο αντιδικτατορικός αγώνας
44:37 Οι δίκες της χούντας και τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια
47:58 Λογοτεχνία, βίωμα και μνήμη
55:27 Το Πανεπιστήμιο και ο αντιδικτατορικός αγώνας
58:11 Μια ιστορία από την Κύπρο
1:00:27 Τα χαρακτηριστικά της συμμετοχής στο αντιδικτατορικό κίνημα
1:08:35 Ένας απολογισμός
Το πρόσωπο που "έφαγε" στην πραγματικότητα τον Μακάριο Λαζαρίδη και ο Παύλος Πολάκης ως φυσικός ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ
Οι αποκαλύψεις του "Big Mouth"
Σύμφωνα με τη στήλη Big Mouth του powergame.gr, ούτε η Ντόρα Μπακογιάννη καρατόμησε τον Μακάριο Λαζαρίδη, ούτε η συνέντευξη που έδωσε τον έφερε σε δύσκολη θέση
Το πρόσωπο που "έφαγε" στην πραγματικότητα τον Μακάριο Λαζαρίδη και ο Παύλος Πολάκης ως φυσικός ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ
Πολλοί είναι αυτοί που αναρωτιούνται ποιος «έφαγε» τον Μακάριο Λαζαρίδη. Σύμφωνα με τη στήλη Big Mouth του powergame.gr, ούτε η Ντόρα τον καρατόμησε ούτε η συνέντευξη που έδωσε τον έφερε σε δύσκολη θέση. Αυτός που έστειλε τον Μακάριο από κει που ήρθε και λίγο παρακάτω ήταν ο Παύλος Πολάκης, που με το «καλημέρα» της υπουργοποίησής του έσπευσε να αναδείξει το θέμα που τελικώς οδήγησε σε παραίτηση τον πρώην υφυπουργό Ανάπτυξης. Μάλιστα, προβληματισμό εγείρει η αδυναμία της ΝΔ να συγκροτήσει μια αξιόμαχη ομάδα τεκμηρίωσης στον δρόμο προς τις εκλογές, που αναμένεται να πραγματοποιηθούν, όπως έχει ξεκαθαρίσει κατ’ επανάληψη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προς την άνοιξη του ’27.
Ο Πολάκης φυσικός ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ
Οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι ο Πολάκης παίζει μπάλα μόνος του απέναντι στη ΝΔ και προσωπικά στον Μητσοτάκη. Κάνει πράξη τη θεωρία (αν μπορεί κάποιος να τον εντάξει στην κατηγορία της θεωρίας) του «όλοι σας και μόνος μου».
Ο Παυλής από τα Σφακιά, την περίοδο που ο ΣΥΡΙΖΑ καταρρέει, όχι μόνο καταφέρνει και βάζει θέματα στην πολιτική ατζέντα, αλλά είναι και ο μόνος που μπορεί και «τρώει» βουλευτές και υπουργούς, και μάλιστα με συνοπτικές διαδικασίες. Η εξέλιξη αυτή προφανώς και του δημιουργεί ένα κεφάλαιο, στη λογική (αν και στην Κουμουνδούρου σπανίζει αυτό το είδος, της λογικής εννοώ) ότι μπορεί να ανατρέψει το «καθεστώς Μητσοτάκη».
Έχοντας φτιάξει ήδη ένα βαρύ βιογραφικό, φαίνεται πως δεν θα αργήσει η στιγμή που είτε θα σηκώσει είτε θα του το σηκώσουν (του Πολάκη) το χεράκι, προκειμένου να ηγηθεί εκείνος του ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εκλογές.
Εδώ που τα λέμε, αν θέλουν να έχουν μια τύχη οι ΣΥΡΙΖΑίοι, δεν μπορούν να επιμένουν στην Green Cola, από τη στιγμή που έχουν την original Coca-Cola. Εκτός κι αν θέλουν να αδυνατίσουν δημοσκοπικά ακόμη περισσότερο.
Holy Shit!
Δεν το έχω δει πουθενά - κι όταν λέμε «πουθενά» εννοούμε «πουθενά». Με καμία εξαίρεση. Ούτε σε δημόσιο ούτε σε ιδιωτικό μουσείο ούτε στα μεγαλύτερα του κόσμου (δεν έχω πάει στο Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη, αλλά ρώτησα και ούτε εκεί ισχύει): δεν πληρώνεις πουθενά για να πας τουαλέτα, ούτε για να βάλεις τα πράγματά σου στους ειδικούς φοριαμούς (lockers). Πουθενά όμως!
Και όχι μόνο σε μουσεία ανά τον κόσμο και αρχαιολογικούς χώρους ισχύει αυτό, αλλά και σε καφέ και εστιατόρια. Το πολύ πολύ να πρέπει να βάλεις έναν κωδικό που αναγράφεται στην απόδειξη για να μπεις στο μπάνιο, αλλά κι αυτό είναι γελοίο και ελάχιστα καφέ/ταχυφαγεία το έχουν (όπως π.χ. τα Starbucks και τα McDonald's, που, εντελώς τυχαία, είναι «σπόνσορες» του ισραηλινού στρατού).
Αυτό, λοιπόν, που δεν ισχύει πουθενά στον κόσμο, θα ισχύσει στη δική μας Ακρόπολη. Με το εισιτήριο για την Ακρόπολη να έχει φτάσει τα 30 ευρώ (!) κι όμως το ΥΠΠΟ έχει προκηρύξει διαγωνισμό για να μπει ιδιώτης που θα χρεώνει 1 ευρώ την τουαλέτα και 2 ευρώ τους φοριαμούς. Και τα δύο απολύτως απαραίτητα... Πέρα από τη χυδαιότητα του πράγματος, ε ρε γλέντια. Αυτό! Εχει να πάει το κατρουλιό στον Ιερό Βράχο σύννεφο. Για να μην πω για το άλλο... Holy Shit! Οπως η βραβευμένη ταινία των Τ. Δεληγιάννη, Β. Τσιουβάρα. Ακριβώς αυτό όμως!
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Χάνα Άρεντ
«Η ηθική εξόντωση του άλλου είναι το πρώτο βήμα προς τον φασισμό», είπε από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Και για να προσδώσει κύρος στην απόφανσή του την απέδωσε στην Χάνα Άρεντ. Αυτό του έγραψαν αυτό είπε. Αλί κι αν έχει διαβάσει σελίδα από Χάνα Άρεντ.
Η Άρεντ εξηγεί πώς η έλλειψη ενσυναίσθησης και η «αδυναμία σκέψης» (thoughtlessness) επιτρέπουν την ηθική αποσύνθεση μιας κοινωνίας. Όταν ο «άλλος» παύει να αναγνωρίζεται ως άνθρωπος με ηθική υπόσταση, ο δρόμος προς τον αυταρχισμό και τη βαρβαρότητα ανοίγει.
Αλλά έχει τάχα «ενσυναίσθηση» ο Κυρ. Μητσοτάκης; Δυστυχώς όχι.
«Ενσυναίσθηση» δεν είναι να μπαίνεις στη θέση του ομοίου σου (του δικού σου, του εαυτού σου), αλλά του «άλλου», του διαφορετικού, του αντιπάλου, ακόμα και του εχθρού. Έχει αλήθεια ο Κυρ. Μητσοτάκη την «ενστικτώδη, ζωική αντίδραση οίκτου που προκαλεί σε κάθε φυσιολογικό άνθρωπο η παρουσία σωματικής οδύνης» όπως λέει η Χάνα Άρεντ; Όχι, δεν την έχει. Αν την είχε, θα καταδίκαζε την γενοκτονία στη Γάζα. Θα καταλάβαινε τον πόνο των μανάδων των δεκάδων χιλιάδων παιδιών που δολοφονήθηκαν. Αλλά ο κυρ. Μητσοτάκης θεωρεί τον… όρο «γενοκτονία βαρύ»! Αν είχε ενσυναίσθηση θα αποδοκίμαζε τον ρατσιστικό λόγο των υπουργών του, που επιτίθενται λεκτικά σε δυστυχισμένες υπάρξεις που ξεσπιτώνονται βίαια, θα αντιμετώπιζε αλλιώς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και θα καταργούσε τα φρικτά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αν ένιωθε, θα είχε ένα λόγο αυτοκριτικής και συμπάθειας για τους γονείς των νεκρών των Τεμπών, για τους ευάλωτους πολίτες που πετάγονται στο δρόμο από τα funds και τις τράπεζες.
Αυτός που επικαλείται την Άρεντ την αγνοεί παντελώς. Η Χάνα Άρεντ χαρακτήριζε λαϊκισμό τον πολιτικό τρόπο να μιλάς και να πράττεις στους δημόσιους χώρους χωρίς να σκέφτεσαι, χωρίς να διαλογίζεσαι και να διαλέγεσαι όχι επιχειρηματολογώντας, αλλά μόνο συνθηματολογώντας, χρησιμοποιώντας εκφράσεις κλισέ, ευφημισμούς, ψεύδη και λέξεις που δεν έχουν ως στόχο το διάλογο αλλά τον πόλεμο και την ψυχολογική εξόντωση του αντιπάλου (την «δολοφονία χαρακτήρα»). Γιατί είναι δολοφονία χαρακτήρα να κατηγορείς τους πολιτικούς σου αντιπάλους ως υπαίτιους για το εγκεφαλικό του συνεργάτη σου. Αυτό έκανε ο Κυρ. Μητσοτάκης: «δεν αναγνωρίζει τη σχετικότητα της δικής του αλήθειας, ...στην απολυτότητα της λεκτικής του βίας δεν αισθάνεται την ανάγκη να αποδώσει μια κάποια δικαιοσύνη στον αντίπαλο, αναγκαία προϋπόθεση για έναν μελλοντικό διάλογο, αναγκαίο όρο για τις δημοκρατικές συνθέσεις» επισημαίνει η Χ. Άρεντ.
Γι’ αυτό ο λόγος του Κυρ. Μητσοτάκη είναι βαθιά διχαστικός. Επιχειρεί να συσπειρώσει τους δικούς του, σ’ αυτούς μόνο απευθύνεται. Σημασία έχουν «οι δικοί», οι ψηφοφόροι-πελάτες. Από εδώ εκκινεί η διαφθορά, η σήψη…
Η πρώτη ήττα Μητσοτάκη- προανάκρουσμα για τις εκλογές;
Συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου, των Θεσμών και της λειτουργίας του Κοινοβουλίου στην Ελλάδα, στην Αθήνα, στις 14 Απριλίου, 2026. Ο κ. Μητσοτάκης ηττήθηκε καθαρά στην τελευταία συζήτηση στη Βουλή. Και όσο κι αν τέτοιες ήττες μπορεί να μην προσφέρονται για γενικότερα και απόλυτα συμπεράσματα, το γενικότερο κλίμα και η προσωπική του εικόνα δείχνουν ότι η θέση του έχει επιδεινωθεί πολύ και δεν θα είναι έκπληξη αν χάσει τον έλεγχο των εξελίξεων.
Την περασμένη Πέμπτη στη Βουλή ήταν η πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια που θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπέστη μια εμφανή ήττα. Δεν είχε άνεση, ήταν σφιγμένος, αμήχανος και απολογητικός. Και στα σημεία που επιχείρησε να είναι επιθετικός απέτυχε.
Αντίθετα, οι αρχηγοί της αντιπολίτευσης- και ειδικά ο Νίκος Ανδρουλάκης– ήταν ουσιαστικοί και εύστοχοι, χτυπώντας τον πρωθυπουργό στα αδύνατα σημεία του, αναγκάζοντάς τον να λαϊκίζει και να μην τολμά να αναφέρει κάν τα ονόματα «ηρώων» των ημερών, όπως ο απολεσθείς υφυπουργός του Μακάριος Λαζαρίδης.
Για πρώτη φορά ήταν πολύ φανερή η αδυναμία του κ. Μητσοτάκη να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος του παιχνιδιού. Επιχειρούσε, αλλά δυσκολευόταν πολύ, να αφήσει πίσω του ενοχλητικές υποθέσεις(υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, Λαζαρίδης).
Με αποτέλεσμα να μην τολμά να απαντήσει ούτε καν χιουμοριστικά στις συνεχείς προκλήσεις για «εκλογές εδώ και τώρα»: δεν επανέλαβε κάν αυτό που είχε πει τις προάλλες από το ίδιο βήμα ο αντιπρόεδρός του Κ. Χατζηδάκης για «αιτήματα που ενίοτε γίνονται δεκτά». Ίσως επειδή, επίσης για πρώτη φορά, αρχίζει να παγιώνεται η αίσθηση ότι ο νυν πρωθυπουργός αισθάνεται ανασφάλεια για το πολιτικό του αύριο, αφού ο μεγάλος στόχος του, η τρίτη θητεία στην πρωθυπουργία, απομακρύνεται όλο και περισσότερο.
Η ανασφάλεια αυτή του κ. Μητσοτάκη οφείλεται στο γεγονός ότι έχει μπλέξει με δικαστικές υποθέσεις, που δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να ελέγξει.
1. Ναι μεν η υπόθεση των υποκλοπών «έχει κριθεί», όπως είπε(εννοώντας τις εκλογές), αλλά δεν έχει κλείσει. Ο επικεφαλής της εταιρείας που πούλησε στην κυβέρνηση το παράνομο λογισμικό PREDATOR, ο οποίος έχει βαριά καταδίκη και ακολουθεί ο δεύτερος βαθμός της δίκης του, εκτοξεύει απειλές προσωπικά για τον πρωθυπουργό(«Ο Νίξον έπεσε από το σκάνδαλο Γουοτεργκέιτ»). Ο πρωθυπουργός υποκρίθηκε στη Βουλή ότι δεν γνωρίζει ούτε το όνομά του(μόνο…Μπόμπ Ντίλαν δεν τον αποκάλεσε!). Και η αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι μεθοδεύεται κάποιου είδους παραγραφή, ώστε ο καταδικασθείς να εξευμενιστεί και η υπόθεση να «σβήσει» κάπου μεταξύ του Αρείου Πάγου και του Πρωτοδικείου.2. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι το ίδιο ενοχλητική για τον πρωθυπουργό, αφού η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι μη ελεγχόμενη, εξ ου και οι συνεχείς-και πρωτοφανείς για ευρωπαϊκή χώρα- επιθέσεις που δέχεται από υπουργούς, με πρώτο βιολί τον Άδωνη Γεωργιάδη. Οι ελεγχόμενοι υπουργοί και βουλευτές είναι πολλοί. Και ναι μεν ενδέχεται κάποιες υποθέσεις τους να μην αποδειχθούν ποινικά σοβαρές, αλλά υπάρχουν και άλλες που μπορεί να έχουν άλλη, απρόβλεπτη, εξέλιξη.3. Τέλος, η υπόθεση του Μακάριου Λαζαρίδη μπορεί να εντάσσεται στην- διαχρονική- πολιτική πρακτική του ρουσφετιού, αλλά ενδέχεται να βλάψει τον κ. Μητσοτάκη σε μικρά μεν αλλά κρίσιμα, για το τελικό αποτέλεσμα, εκλογικά κοινά. Τα οποία μπορεί να είχαν πιστέψει τις διακηρύξεις του για «αξιοκρατία» και «αριστεία» και τώρα συνειδητοποιούν ότι ήταν λόγια του αέρα, αφού και αυτός μετέρχεται παλαιοκομματικές και φαύλες μεθόδους, όταν πρόκειται να ευεργετήσει δικούς του ανθρώπους, όπως ήταν(;) ο Λαζαρίδης.
Η ήττα, λοιπόν, του κ. Μητσοτάκη στη συζήτηση της Βουλής ενδέχεται να μην είναι και τόσο ανώδυνη. Μπορεί να εξακολουθεί-δημοσκοπικά- να μην υπάρχει στην αντιπολίτευση ισχυρός αντίπαλος που να τον απειλεί ευθέως, αλλά η απειλή προέρχεται από αλλού. Δηλαδή, η ΝΔ να μην καταφέρει να ξεφύγει από το 28% των ευρωεκλογών, κάτι που θα δυσκολέψει πολύ τις κινήσεις του την επομένη των εκλογών.
Μάλιστα, αν επαναληφθεί αυτό που έγινε το 2024 και ελάχιστοι περίμεναν (το 33% που του έδιναν οι δημοσκοπήσεις έγινε 28%) και η ΝΔ δεν πιάσει το κρίσιμο 25%, η θέση του κ. Μητσοτάκη θα γίνει τραγική, καθώς τα όνειρα για τρίτη πρωθυπουργική θα αποδειχθούν απατηλά: θα είναι ένα είδος «ηττημένου νικητή», με τον οποίο ουδείς θα δεχθεί να συγκυβερνήσει.
Ο κ. Μητσοτάκης, λοιπόν, ηττήθηκε καθαρά στην τελευταία συζήτηση στη Βουλή. Και όσο κι αν τέτοιες ήττες μπορεί να μην προσφέρονται για γενικότερα και απόλυτα συμπεράσματα, το γενικότερο κλίμα και η προσωπική του εικόνα δείχνουν ότι η θέση του έχει επιδεινωθεί πολύ και δεν θα είναι έκπληξη αν χάσει τον έλεγχο των εξελίξεων.
Είναι η πρώτη φορά που ο νυν πρωθυπουργός δεν μπορεί να πετύχει κανέναν από τους δύο στόχους που θέτει για έναν πολιτικό ο Νικολό Μακιαβέλι με αυτήν τη ρήση του: «Τους αντιπάλους σου ή πρέπει να τους παίρνεις με το μέρος σου ή να τους εκμηδενίζεις»…
Τρίτη 21 Απριλίου 2026
Βασίλης Λύκος: Η Ελλάδα ως Ιφιγένεια, θυσιάζεται σ’ένα ενεργειακό «πεδίο βολής»
Η δημόσια διαβούλευση του νέου σχεδίου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έρχεται σε μια στιγμή που η ελληνική κοινωνία δεν αντέχει άλλες αυταπάτες. Η Κυβέρνηση παρουσιάζει την επιτάχυνση των ΑΠΕ ως μονόδρομο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την πράσινη μετάβαση, ενώ το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι οι ρυθμίσεις στοχεύουν στη μείωση της επιβάρυνσης των πολιτών. Όμως η πραγματικότητα που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά είναι διαφορετική και πολύ πιο σκληρή. Αυτά υποστηρίζει μεταξύ άλλων, ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος, Βασίλης Λύκος, μιλώντας στον 98.4. Όπως υποστηρίζει, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει γεμίσει με ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά πάρκα και πλέον με μονάδες αποθήκευσης, χωρίς να έχει προηγηθεί ολοκληρωμένος χωροταξικός σχεδιασμός και χωρίς δίκαιη κατανομή των βαρών ανά Περιφέρεια. Περιοχές όπως η Εύβοια και συνολικά η Στερεά Ελλάδα έχουν μετατραπεί σε ζώνες υπερσυγκέντρωσης έργων, ενώ οι πολίτες συνεχίζουν να πληρώνουν από τα ακριβότερα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και οικονομικό. Το κόστος των επιδοτήσεων, των δικτύων μεταφοράς, των υποδομών αποθήκευσης και των εγγυημένων αποδόσεων προς τους επενδυτές μετακυλίεται τελικά στον τελικό καταναλωτή, άμεσα ή έμμεσα. Οι Έλληνες καλούνται να χρηματοδοτήσουν μια μετάβαση που συχνά εξυπηρετεί πρώτα τα επενδυτικά σχήματα και μετά την κοινωνία. Το παρόν νομοσχέδιο, αντί να βάζει όρια, κινείται στη λογική της περαιτέρω επιτάχυνσης αδειοδοτήσεων και εγκαταστάσεων. Το ερώτημα είναι σαφές: πράσινη ανάπτυξη για ποιον και με ποιο τίμημα; Γιατί στο τέλος, τον λογαριασμό θα τον πληρώσουν ξανά οι Έλληνες πολίτες. Όλα αυτά την ώρα που στα Στενά του Ορμούζ, οδηγούμαστε σε παγκόσμιο ενεργειακά πνιγμό, με πολυεπίπεδες προεκτάσεις .
Αυτά που μας άφησε η χούντα
Πριν από 59 χρόνια, μια χούφτα αξιωματικών κατέλαβε την εξουσία. Δεν το έκανε σε κενό αέρος. Το έκανε σε μια κοινωνία που αιφνιδιάστηκε, φοβήθηκε, αλλά και προσαρμόστηκε. Και μας κληροδότησε παθογένειες που τις αντιμετωπίζουμε ακόμα και σήμερα.
Λέμε ότι οι κοινωνίες έχουν την πολιτική εκπροσώπηση που τους αξίζει. Δυστυχώς, στην περίπτωση μας, ισχύει το ίδιο και για τις χούντες.
Συμπληρώθηκαν 59 χρόνια από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Η επίσημη ιστορική αφήγηση περιγράφει μία δράκα επίορκων αξιωματικών που κατέλυσαν το πολίτευμα με πρόσχημα τον κομμουνιστικό κίνδυνο. Ήταν, λένε, η τελευταία πράξη του Εμφυλίου. Αν όμως κοιτάξεις χωρίς τα γυαλιά του ειδικού, με μια ανθρώπινη ματιά, θα διαπιστώσεις ότι επρόκειτο για μία χούφτα φαιδρών προσωπικοτήτων, ορισμένες δε, με ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά. Το έλεγε άλλωστε ο πιο κωμικός από όλους, ο Στυλιανός Παττακός: θα μπορούσαν να πέσουν από τις πρώτες μέρες με ένα απλό φύσημα.
Γιατί δεν έπεσαν; Το ιστορικό ανάθεμα πέφτει στην κεφαλή του βασιλιά Κωνσταντίνου. Δεν αντέδρασε και τους όρκισε ως κυβέρνηση. Όμως αυτή είναι η θεσμική διάσταση των γεγονότων. Η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία κάθισε στην άκρη του δρόμου και έβλεπε τα τανκς να περνούν. Ναι, η πολιτική ηγεσία είχε ήδη εκτοπιστεί στο περιθώριο. Όμως ο «παροιμιώδης μέσος ανθρωπάκος», κατά τον ποιητή, δεν είπε λέξη. Έκρυψε τους δίσκους του Θεοδωράκη και κοίταξε τη δουλίτσα του, για να ξοφλήσει τα γραμμάτια του διαμερίσματος με λουτροκαμπινέ. Άλλωστε, «κάποιος έπρεπε να βάλει τάξη». Ας ήταν ο λοχίας. Παιδί του λαού είναι και αυτός.
Βέβαια μερικά χρόνια αργότερα, ήταν όλοι τους αντιστασιακοί. Στο Πολυτεχνείο μπήκαν εκατομμύρια άνθρωποι. Και τότε έμαθαν ότι «όλοι οι αγώνες είναι δίκαιοι», όπως έχουν επισημάνει ο Σταύρος Τσακυράκης και ο Απόστολος Δοξιάδης. Γιατί αυτή ήταν μία από τις μεγάλες και χρόνιες παθογένειες που κληροδότησε η χούντα. Από τη στιγμή που δηλώνεις αγωνιζόμενος, έχεις όλο το δίκιο με το μέρος σου.
Το πραξικόπημα και, κατ’ επέκταση, η Μεταπολίτευση, είναι το big bang του σημερινού πολιτικού και κοινωνικού σύμπαντος. Και η χούντα δεν άφησε πίσω της μόνο μια επταετία αυταρχισμού, αλλά και μια μακρά σκιά που διαπερνά τη Μεταπολίτευση. Εγκατέστησε μια βαθιά καχυποψία απέναντι στο κράτος. Για πολλούς πολίτες, η εξουσία έπαψε να είναι ουδέτερη και έγινε εν δυνάμει απειλή. Η δημοκρατία μετά το 1974 υπερασπίστηκε θεσμικά, αν και όχι αποτελεσματικά σε όλες τις περιπτώσεις, τα δικαιώματα και τις ελευθερίες. Αυτό ήταν ιστορικά αναγκαίο, αλλά συνοδεύτηκε συχνά από δυσκολία στην επιβολή κανόνων και ανοχή σε φαινόμενα ανομίας.
Ταυτόχρονα, η επαναφορά της πολιτικής θεσμικής ομαλότητας, έβαψε με κομματικά χρώματα κάθε έκφραση της δημόσιας ζωής. Πανεπιστήμια, συνδικάτα και δημόσιος λόγος μετατράπηκαν σε πεδία διαρκούς αντιπαράθεσης. Μαζί της επέστρεψε και μια διχαστική λογική, όπου η πολιτική σύγκρουση αποκτούσε ηθικό χαρακτήρα. Αν διαφωνούσες με αυτούς που είχαν αναλάβει την εκπροσώπηση της «προόδου», ήσουν ύποπτος για φιλοχουντικά αισθήματα. Σήμερα είσαι φασίστας, σκέτο.
Στην πιο σκοτεινή περίοδο της κρίσης επωάστηκε το αυγό του φιδιού από το μισό εκατομμύριο συμπολιτών μας που ψήφισαν τη Χρυσή Αυγή. Σήμερα στα κοινωνικά δίκτυα και ειδικά στο TikTok συναντάς δημοφιλείς αναρτήσεις με ύμνους προς την επταετία, τον Παπαδόπουλο, την εποχή που έδεναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα και έπεφταν για ύπνο με ξεκλείδωτες πόρτες. Ασφαλώς και πρόκειται περί γραφικότητας. Ομως ο φασισμός δεν είναι ένας ιός εν υπνώσει. Μεταλλάσσεται σε βαθμό που δεν αναγνωρίζεται. Θρέφεται από την οργή και το φόβο που καλλιεργεί ο λαϊκισμός. Και όχι, οι χούντες, τουλάχιστον στις μέρες και στα μέρη μας, δεν πρόκειται να επιστρέψουν τανκς. Αλλά κάποια στιγμή, μπορεί όλα στο περίβλημα να θυμίζουν δημοκρατία, αλλά στο εσωτερικό να φουσκώνουν οι νέες μορφές του αυταρχισμού.
ΥΓ του blog:
…..τι να τα κάνουμε σήμερα τα τανκς; ….. έχουμε, τις γραφίδες, τα μικρόφωνα τις
οθόνες και τις σκιές που κρύβονται πίσω απ’ αυτές που τις καθοδηγούν και τις εξουσιάζουν,
αυτοί κι αυτές είναι που έχουν αναλάβει τον ρόλο τους… α! και οι ελίτ του πλούτου
της δύναμης και της ισχύος που έχουν κάνει την δημοκρατία πτώμα περιφερόμενο, είδος
κενού περιεχομένου κι αξίας….
Κόψτε τα σόσιαλ στους πολιτικούς, όχι στους πιτσιρικάδες!
Δεν είναι μόνο τα παιδάκια που μπορεί να πάθουν ζημιές από το καινούριο κοσκινάκι. Είναι και τα καϊνάρια του πολιτικού συστήματος, που μπερδεύουν το λάικ με την ψήφο.
Όταν ήμουνα πιτσιρίκι στα Τρίκαλα, εκεί στις αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα, έναν καφέ ξέραμε.
Τον μερακλίδικο τον “τούρκικο” και μην σπεύσει κάνας πατριδέμπορας να με διορθώσει τώρα ότι για τον “ελληνικό” μιλάμε, γιατί η γιαγιά μου ήταν προσφυγοπούλα απ’ την Πάνορμο και δεν κράταγε απ’ το Συκωβάρι ή τους Κωλομεδάγκωνες.
Η οποία γιαγιά Μίνα δε χάλαγε χατίρια και το βούταγε το μπισκότο Μιράντα στον καφέ πριν το προσφέρει στο εγγόνι της.
Το καλύτερό μου μιλάμε, που να την ξεχάσεις τέτοια αμβροσία…
Μπατ λετς γκόου μπακ του κόφι!
Πάμε στον αμερικάνικο νεωτερισμό, που έφεραν στο σπίτι μας, στα Προσφυγικά ο θείος Νίκ και η θεία Χέλεν από το Νιού Γιορκ.
Κάθε καλοκαίρι που σκάγανε μύτη Τρίκαλα για να μας δούνε, φέρνανε μαζί τους ένα σωρό φαντασμαγορίεςτου νέου κόσμου, από γκατζετιές της εποχής ως εδώδιμα αποικιακά.
Με κορυφαίες όλων τις σούπερ πρόστυχες τσίχλες “Juicy Fruit” της Wrigley’s, πεντακόσιες εκατόν τριάντα χιλιάδες χρόνια μπροστά από τις ταπεινές τις δικές μας.
Συν τον στιγμιαίο καφέ Sanka.
Αυτό το πράγμα απ’ το κουτί μέσα, που ρίχνανε μια κουταλιά στην κούπα μαζί με ζεστό νερό και ορίστε, έτοιμο το ρόφημα.
Μαγεία ρε φίλε, βουντού κανονικό, θαύμα θαυμάτων, ζωγραφισμένη η απορία στα μάτια του Χρηστάκου.
Ήταν η πρώτη μου επαφή με το σύμπαν των στιγμιαίων απολαύσεων…
Σαράντα χρόνια αργότερα, αυτό ακριβώς το σύμπαν κόντεψε να καταπιεί τόσο εμένα όσο και εκατοντάδες εκατομμύρια κορόιδα απ’ όλη την υδρόγειο.
Στα σόσιαλ αναφέρομαι, που έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας, προσφέροντας μίνι δόσεις συγκίνησης, χαβαλέ, αναψύξεως και φυσικά θωπείας του εγωισμού μας.
Μια καρβούλα εδώ, δυο ριτουί πιο πέρα, πέντε σχόλια παρακάτω, τους έδειξα, τους τάπωσα, τους μούρλανα, τους άφησα με το στόμα ανοιχτό.
Σε δευτερόλεπτα όλα μέσα, σε λεπτά έστω, που να περιμένεις τώρα βδομάδες επί βδομάδων για ένα πρότζεκτ, μήνες επί μηνών για ένα πέηπερ, έτη επί ετών για ένα πτυχίο (κανονικό όχι της Βοϊδοσχολής…) και δεν το συζητάμε καν για μεταπτυχιακά και ποστ ντοκ.
Κα δώσ’ του εκεί πρωί, μεσημέρι, βράδυ κολλημένοι και κολλημένες στις οθόνες του λάπτοπ ή του κινητού, το σκυλί που κυνηγάει την ουρά του, το χάμστερ που ρολάρει στον τροχό του, για λίγες σταγόνες ευτυχίας που τραγούδαγε και ο γίγαντας Γιώργος Αιγύπτιος, για το πρόσωπο που οραματιζόταν ο νεορθόδοξος Διονύσης.
Και καλά να είσαι απλός πολίτης σ’ αυτό το γαμήδι που βαφτίστηκε αρμοδίως Ελλάδα 2.0.
Ο μισθός σου είναι της πλάκας, το αμάξι σου είναι δεκαπενταετίας, το ενοίκιο σε ξεφτιλίζει, κάπου πρέπει να ξεσπάσεις ρε φίλε και είναι μάλλον προτιμότερο να ξεδίνεις στα σόσιαλ παρά να δέρνεσαι στα γήπεδα.
Άμα είσαι πολιτικός, όμως;
Τι δουλειά έχεις να κοπανιέσαι τουέντι φορ σέβεν στην Τουήτα, στο Φέηζμπο, στο Ίνστα, στο Τικ Τοκ;
Για να μας δείξεις και καλά ότι δεν μασάς, ότι ισοπεδώνεις τους πάντες, ότι είσαι μαγκίτης και αλάνι;
Ότι σ’ αγαπάει ο κόσμος και κρέμεται απ’ τα ποσταρίσματά σου;
Ενώ την ίδια ώρα, σκάβεις τον πολιτικό σου λάκκο…
Το είδαμε παλιότερα με τον Πολάκη, που οδήγησε ουκ ολίγους συριζαίους στα αντιόξινα, το είδαμε με τον Παύλο Μαρινάκη που πούλαγε εμφύλιο πριν υιοθετήσει ντεμέκ συναινετικό προφίλ, το είδαμε και πριν από δέκα μέρες με τον Μακάριο Λαζαρίδη που ανήμερα Μεγάλη Παρασκευή ξεκίνησε ένα αδιανόητο ξεφάντωμα στα σόσιαλ.
Έναν βλάχικο γάμο τριήμερης διάρκειας, που ανάγκασε ακόμη και τον Κυριάκο να πει “ήμαρτον” και να αποσύρει την υποστήριξή του από τον ιδιαιτέρως αγαπητό στο Μαξίμου υφυπουργό.
Το ραβασάκι, το παρέδωσε η Ντόρα…
Στο δια ταύτα, όμως.
Στο δια ταύτα δεν είναι μόνο τα παιδάκια που μπορεί να πάθουν ζημιές από το καινούριο κοσκινάκι.
Είναι και τα καϊνάρια του πολιτικού συστήματος, που μπερδεύουν το λάικ με την ψήφο.
Και οδηγούνται στην αυτανάφλεξη, εν μέσω ψηφιακών χειροκροτημάτων…
Υ.Γ.: Θα πρότεινα οι μητέρες και οι πατέρες του έθνους να περνάνε από φροντιστήριο για τα σόσιαλ πριν κάτσουν στα έδρανα του Βουλή, αλλά φοβάμαι ότι (και αυτό!) θα δοθεί Απευθείας Ανάθεση, οπότε το βουλώνω.
Στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων
Από το τιμόνι της ελληνικής κεντρικής τράπεζας, στον σχεδόν έναν αιώνα λειτουργίας της, έχουν περάσει -δόξα τω Θεώ- εξέχουσες προσωπικότητες. Χαρισματικοί «σοφοί» της εποχής τους, όπως ο Αλέξανδρος Διομήδης, οικονομολόγοι διεθνούς διαμετρήματος, όπως ο Ξενοφών Ζολώτας και ο Κυριάκος Βαρβαρέσσος, αλλά και πρότυπα ακεραιότητας όπως ο αείμνηστος ευπατρίδης Αλέξανδρος Κορυζής.
Μπροστά τους ο σημερινός διοικητής Γιάννης Στουρνάρας μοιάζει εντελώς ασήμαντος. Ένας επαγγελματίας κρατικοδίαιτος μάνατζερ δεύτερης διαλογής με μοναδικό χάρισμα την ικανότητα να αναρριχάται σε δημόσια αξιώματα εκμεταλλευόμενος τις άριστες διασυνδέσεις του. Μέσα και έξω από τη χώρα.
Τη σκληρή περίοδο των Μνημονίων ο Στουρνάρας, από τη θέση του υπουργού Οικονομικών, έπαιξε καταστροφικό ρόλο ως ο «εκλεκτός των δανειστών». Προσκύνησε τον ξένο παράγοντα, έδωσε διαπιστευτήρια τυφλής υπακοής στους Γερμανούς και έμεινε γνωστός για το ανυπέρβλητο «Forget it, Yannis» που του είπε καγχάζοντας ο Σόιμπλε μόλις, μπροστά στο φάσμα εκλογικής κατάρρευσης της Ν.Δ., τόλμησε να του προτείνει μια συμβολική ελάφρυνση στο δημόσιο χρέος.
Αλλά και αργότερα, ως διοικητής της ΤτΕ, ο συγκεκριμένος άνθρωπος εξακολουθούσε να λειτουργεί ως η «μακρά χειρ» των ξένων. Πάνω που η χώρα πάλευε να βγει από την επιτήρηση, εκείνος πρότεινε «πιστοληπτική γραμμή στήριξης» που θα παρέτεινε την άμεση δανειακή εξάρτηση στο διηνεκές.
Ο Στουρνάρας, μέσα στο μικρό του διαμέτρημα, είχε εντελώς διαφορετική φιλοσοφία από τους διακεκριμένους προκατόχους του. Ο Διομήδης ξεμπρόστιασε τους Γερμανούς και ζητούσε δημοσίως τις αποζημιώσεις, εξηγώντας πώς στη διάρκεια της Κατοχής «σκότωσαν τη δραχμή». Ο Βαρβαρέσσος έδινε μάχη για τα συμφέροντα της κατεστραμμένης Ελλάδας στη διεθνή διάσκεψη του Bretton Woods και ο Ζολώτας, αυτό το ιερό τέρας μόρφωσης, στους βαρυσήμαντους λόγους του επέλεγε να μιλά στα αγγλικά με ελληνικές λέξεις. Μα πάνω απ’ όλους ξεχωρίζει η ηρωική μορφή του Αλέξανδρου Κορυζή, που αρνήθηκε να φυγαδεύσει, όπως οι υπουργοί του, την οικογένειά του στη Κρήτη με την εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού και, όταν κατάλαβε ότι το παιχνίδι μετά τη γερμανική εισβολή είχε ολότελα χαθεί, προτίμησε να αυτοκτονήσει με το περίστροφό του.
Ο Στουρνάρας δεν έχει σχέση με αυτούς τους ανθρώπους. Ούτε στο επίπεδο των γνώσεων και της ευρυμάθειας ούτε στο επίπεδο της ηθικής ανωτερότητας ούτε (πολύ περισσότερο) στο επίπεδο της ανιδιοτελούς αγάπης για την πατρίδα. Δεν λειτουργεί ως τραπεζίτης που διαφυλάσσει τα συμφέροντα της χώρας, αλλά ως μάνατζερ που κοιτά να κρατά τις ισορροπίες ανάμεσα σε ισχυρές εγχώριες ομάδες συμφερόντων και ταυτόχρονα να κάνει τα χατίρια ξένων.
Στις μέρες του οι συστημικές τράπεζες, τις οποίες τυπικά εποπτεύει, αφού αφελληνίστηκαν, μετατράπηκαν σε μηχανές λεηλασίας της περιουσίας του ελληνικού λαού. Επί διοίκησης Στουρνάρα η ΤτΕ έφτασε να κάνει τα στραβά μάτια στην ωμή καταπάτηση του κώδικα δεοντολογίας από τους servicers, που αρπάζουν τα σπίτια του κοσμάκη. Και ταυτόχρονα άφησε τις ανακεφαλαιοποιημένες από το υστέρημα των φορολογουμένων τράπεζες να τους ληστεύουν απροκάλυπτα θησαυρίζοντας από τις εκκωφαντικές διαφορές των επιτοκίων.
Παρά το οικογενειακό του ιστορικό που συχνά επικαλείται, αν ζούσε την περίοδο της Κατοχής, ο Γιάννης Στουρνάρας μάλλον δεν θα ήταν από εκείνους τους ήρωες που πολέμησαν τον κατακτητή. Το πιθανότερο είναι ότι θα είχε περάσει από τα Αισχροδικεία του Τσολάκογλου για τον σύγχρονο «μαυραγοριτισμό» που επιτρέπει ως εποπτεύουσα Αρχή στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Στις μέρες του άλλωστε άλλαξαν χέρια εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα, όπως ακριβώς και στο διάστημα 1941-44.
Αυτόν τον εξαιρετικό κύριο, λοιπόν, επιλέγει ο λάτρης της αριστείας πρωθυπουργός για τρίτη εξαετή θητεία στο τιμόνι της Τραπέζης της Ελλάδος αποδεικνύοντας ότι ζούμε στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων. Το φαινόμενο Στουρνάρα δεν είναι δυστυχώς μεμονωμένο. Είναι απολύτως ενδεικτικό της κατάπτωσης αξιών που συνοδεύει την παθογένεια της Μεταπολίτευσης και συνοδεύει άρρηκτα τη… χρηστή διακυβέρνηση των τελευταίων έξι ετών.
Πηγή: www.antinews.gr
Η «επέτειος» της «17Ν» και ο «Σκάι»
Η τηλεοπτική σειρά του Αλέξη Παπαχελά για την τρομοκρατική οργάνωση και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Μέσα στις άλλες «πεντηκονταετίες» που τιμήθηκαν τα τελευταία χρόνια (λ.χ. το 2017 που «τιμήθηκαν» τα 50 χρόνια από το Πραξικόπημα του 1967 και το 2024 που «τιμήθηκε» ο μισός αιώνας Μεταπολίτευσης), ο «Σκάι» φρόντισε από τις αρχές του χρόνου να εξιστορήσει τη δράση της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη δολοφονία του Ρίτσαρντ Γουέλς, σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα.
Η σειρά «Φάκελος 17Ν» που υπογράφει ο Αλέξης Παπαχελάς ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα 30.3.2026. Τα έξι εβδομαδιαία επεισόδια είναι προσβάσιμα στον ιστότοπο του καναλιού. Το «Χωρίς Εφημερίδα» είχε ήδη σχολιάσει την προκλητική απόφαση του «επιτελικού κράτους» να ανακαλέσει τη μερική χρηματοδότηση του «επετειακού» αυτού ντοκιμαντέρ λόγω της συνέντευξης που έχει παραχωρήσει σε αυτό ο Δημήτρης Κουφοντίνας («Η Ντόρα δικαιώνει Παπαχελά-Αλαφούζο», 19.12.2025).
Η μισή αλήθεια
Παρά το γεγονός ότι η σειρά εξετάζει ένα ιδιαίτερα σκοτεινό ζήτημα, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, μόνο που σκοντάφτει σε δύο μεγάλες δυσκολίες που οδηγούν τον τηλεθεατή σε αντιφατικά συμπεράσματα:
α) Παρουσιάζει στην αρχή ως τεκμηριωμένες και «επαγγελματικές» τις απόψεις των αμερικανικών υπηρεσιών σε αντίθεση με τις κινήσεις των ελληνικών αρχών, μέχρι την ανάληψη του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως από τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Και στη συνέχεια υποστηρίζεται το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή όλα τα έκαναν οι ελληνικές υπηρεσίες, ενώ ήταν εκτός τόπου και χρόνου οι αμερικανικές. Ξεχωριστά προβάλλεται η δράση των βρετανικών υπηρεσιών. Αλλά ακόμα και από τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων που παρουσιάζονται γίνεται φανερό ότι οι υπηρεσίες των ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν τη 17Ν για να πιέσουν τις ελληνικές αρχές να καταστούν «συνεργάσιμες» σε ευρύτερους ή και εντελώς άσχετους τομείς.
β) Υποστηρίζεται ότι η πτώση της χούντας δυσκόλευε τις ενέργειες της αστυνομίας. Ο δημιουργός αναρωτιέται κάπου στο 2ο επεισόδιο μήπως «υπήρχε ένας δισταγμός να ερευνηθούν άνθρωποι που είχαν σχέση με το αντιδικτατορικό κίνημα, δηλαδή με την αντίσταση». Αλλά κι εδώ ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Οι αγωνιστές της αντίστασης αποτέλεσαν από τα πρώτα χρόνια τον στόχο των ελληνικών και ξένων αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών. Αστυνομία, χωροφυλακή και ΕΥΠ έψαχναν εμμονικά στα στελέχη της αντίστασης και όχι στους πιστούς του Αυγουστίνου Καντιώτη. Τα σχετικά έγγραφα των αρχών ασφαλείας έχουν έρθει από καιρό στη δημοσιότητα, αλλά η τηλεοπτική σειρά τα αγνόησε. Πιο χαρακτηριστικό είναι το έγγραφο με τους «251 υπόπτους», το οποίο έχουμε αποκαλύψει στην «Ελευθεροτυπία» εδώ και… 30 χρόνια (Ιός, «Η λίστα της ντροπής», 6.12.1995).
Στα ονόματα των υπόπτων περιλαμβάνονταν ο Μανώλης Γλέζος, ο τότε βουλευτής Στάθης Γιώτας, ο αντιπρόεδρος της Βουλής Παναγιώτης Κρητικός. Οι «ύποπτοι» δημοσιογράφοι ξεκινούσαν από τον Λούη Δάνο και περιλάμβαναν μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη, τον Γιώργο Βότση, τη Νανά Νταουντάκη, τον Μίμη Μανωλάκο, τον Γιώργη Μέρμηγκα, τον Δημήτρη Ψυχογιό, τον Γιώργο Οικονομέα. Δεν έλειπε ο ηθοποιός Κώστας Αρζόγλου, ο πρόεδρος τον ελληνικού τμήματος της Greenpeace Παναγιώτης Κανελλάκης, ο αναλυτής των εκλογικών αποτελεσμάτων Ηλίας Νικολακόπουλος, ο εκφωνητής του σταθμού της εξέγερσης του Πολυτεχνείου Δημήτρης Παπαχρήστος, ο Περικλής Κοροβέσης και ο Μιχάλης Ράπτης…
Αυτούς «έψαχνε» τόσο η ελληνική Ασφάλεια, όσο και οι ξένες υπηρεσίες. Κι αυτά όλα λείπουν από τη σειρά του «Σκάι».
Μ’ άλλα λόγια, μου φαίνεται ότι η σειρά παρουσιάζει τη «μισή αλήθεια». Από αυτή την άποψη εμφανίζεται να ακολουθεί σε γενικές γραμμές το «σενάριο» του μπεστ σέλερ «17, Φάκελος 17 Νοέμβρη» (εκδ. «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 2002) που είχε συντάξει ο Αλέξης Παπαχελάς μαζί με τον Τάσο Τέλλογλου, το οποίο παρουσιάστηκε στις 13.12.2002 σε εκδήλωση, με ομιλητές τον (και) τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοϊδη και την τότε Δήμαρχο Αθηναίων Ντόρα Μπακογιάννη. Στη στήλη του «Ιού» είχαμε τότε σχολιάσει το περιεχόμενό του με κριτικό πνεύμα και είχαμε αναφερθεί στην κοινή παρουσίαση «Ενας, δύο, πολλοί Ζεράρ ντε Βιλιέ», «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 26.1.2003). Κι αν αυτό θα μπορούσε να σταθεί πριν από τριάντα χρόνια, όταν είχαμε πήξει στη μυθολογία γύρω από τη 17Ν, σήμερα πια, μισό αιώνα μετά την πρωτοεμφάνισή της και 24 χρόνια από τη διάλυσή της, νομίζω ότι δεν μπορεί να σταθεί ένας νέος μύθος, που απλώς θα έχει ορισμένα αντίθετα χαρακτηριστικά.
Μερικά παραδείγματα:
► Δεν σχολιάζεται καθόλου η αρχική εντύπωση των αμερικανικών υπηρεσιών που προβάλλεται (κυρίως από τον τότε υπαρχηγό της CIA στην Αθήνα Ρον Έστες) ότι πίσω από τις ενέργειες της 17Ν κρύβονται η ΕΟΚΑ Β΄ και ο δικτάτορας Ιωαννίδης. Αλλά η ΕΟΚΑ Β΄ ήταν απλώς «θυμωμένη» με τη Μεγάλη Βρετανία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η προδρομική ενέργεια του Μιχαλολιάκου (Χρυσή Αυγή) που μαθήτευε επί χούντας με τον Μπαλτάκο στην ΕΟΚΑ Β΄ ήταν η απόπειρα παραβίασης της πρεσβείας της Βρετανίας τις μέρες της Μεταπολίτευσης, ενώ και οι πρώτες τρομοκρατικές ενέργειες μετά το 1974 ήταν έργο ακροδεξιών και φιλοχουντικών ομάδων.
► Εμφανίζεται ως τεχνητό (και εν πολλοίς δημιούργημα του Ανδρέα Παπανδρέου) ένα κλίμα «έντονου αντιαμερικανισμού μετά την πτώση της χούντας». Αλλά η ευθύνη των ΗΠΑ για το πραξικόπημα και τη δικτατορία έχει τεκμηριωθεί και από τον ίδιο τον Αλέξη Παπαχελά στο σημαντικό βιβλίο του «Βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας. Ο αμερικανικός παράγων 1947-1967» (εκδ. Εστία, 1997). Το ότι «ξέσπασε» ο αντιαμερικανισμός στη Μεταπολίτευση οφείλεται προφανώς στην κατάρρευση της καταστολής των λαϊκών εκδηλώσεων. Αλλά εκείνος που απέσυρε την Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ ήταν ο Καραμανλής, όχι ο Ανδρέας. Βέβαια ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν διστάζει να ψέξει τον ιδρυτή της Ν.Δ. στο δικό του βιβλίο γι’ αυτή την απόφαση, αλλά τι να κάνουμε;
► Η περιγραφή της οργάνωσης μοιάζει πολλές φορές να είναι γραμμένη πριν από το 2002 και τη δημοσιοποίηση των μελών της. Ο Αλέξης Παπαχελάς ακούγεται στην αρχή του 2ου επεισοδίου να σχολιάζει: «Η 17Ν αλλάζει σύνθεση και χαρακτήρα. Από μια μικρή ομάδα ανοίγεται στρατολογώντας νέα στελέχη που ξεχωρίζουν ως οι πιο δυναμικοί νέοι σε κινητοποιήσεις και καταλήψεις που τότε αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο». Η προφανής αστοχία, συνδυασμένη με εικόνες από λαϊκές κινητοποιήσεις της νεολαίας, αφήνει την εντύπωση ότι υποστηρίζεται ένα διπλό λάθος: αφενός ότι διευρύνθηκε η οργάνωση με τα πιο ενεργά στελέχη του νεολαΐστικου κινήματος και αφετέρου ότι η ανάδειξή της ήταν αποτέλεσμα της ανόδου του κινήματος. Αλλά όπως προκύπτει από τα ίδια τα ιστορικά στοιχεία που περιλαμβάνει η σειρά, όλη η «επιτυχία» της οργάνωσης στηριζόταν στον απολύτως κλειστό χαρακτήρα της και στην έλλειψη κάθε πραγματικής σχέσης με το λαϊκό κίνημα.
► Οι βασικές συνεντεύξεις είναι προβληματικές, με την έννοια ότι αφήνονται ασχολίαστα όσα λένε οι ομιλητές, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι υιοθετούνται ακόμα και οι προφανείς (και ασφαλώς ανθρώπινες και αναμενόμενες) προσπάθειές τους να δικαιολογήσουν ή να ωραιοποιήσουν το δικό τους ιστορικό.
Ενδεικτικά:
α) Ο Γιώργος Καραμπελιάς εμφανίζεται να έχει στοχοποιηθεί από την Ασφάλεια επειδή είναι «ψηλός» και είχε αντιδικτατορική δράση, ενώ υποστηρίζει ότι η άποψή του ήταν «ότι οι τρομοκράτες είναι σύντροφοι που κάνουν λάθος». Ξεχνάει το περιεχόμενο της προκήρυξής του που είχε τίτλο «Γεια στα χέρια τους», η οποία όμως βρίσκεται στο αρχείο της σημερινής του ιστοσελίδας για την «Εκτέλεση του Μάλλιου» και επαναλαμβάνεται αυτοκριτικά σε συνέντευξη του.
β) Ο Δημήτρης Ψυχογιός αναφέρεται σε δημοσίευμα του «Στόχου» με τίτλο «Αυτοί αποτελούν τη 17Ν» (12.7.1984) και αφήνεται να εννοηθεί ότι τον ενοχοποιεί ως αρχηγό. Αλλά η δημοσίευση αναφέρεται σε κείμενο του ίδιου του Ψυχογιού με ψευδώνυμο στο «Αντί» (25.11.1983), στο οποίο γίνεται ανάλυση της 17Ν!
► Υπάρχουν όμως και σοβαρά σφάλματα της ίδιας της παραγωγής. Στο 3ο επεισόδιο (33:50) εμφανίζεται ο Μπερνς να καταγγέλλει ότι δέχτηκε επίθεση από τον ελληνικό Τύπο μόλις δήλωσε ότι δεν έχει κάνει τίποτα η κυβέρνηση για τη 17Ν και μπαίνει εικονογράφηση πρωτοσέλιδο της «Αθηναϊκής» με τίτλο «Να φύγει ο Μπερνς» (12.1.1998). Αλλά το «αίτημα» αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τη 17Ν. Είναι αποτέλεσμα των δηλώσεων Μπερνς για τον περιορισμό του εναέριου χώρου και την αγνόηση των τουρκικών παραβιάσεων που θεωρήθηκαν ακραία φιλοτουρκικές όχι από τον Χριστόδουλο Ξηρό, αλλά από τον Γιάννη Καψή και τη Βάσω Παπανδρέου (βλ. και «Τα Νέα», 10.1.1998).
► Η αδυναμία δημοσιογραφικής κάλυψης των Ελλήνων θυμάτων, λόγω της αντίδρασης των συγγενών, οδηγεί επίσης σε σφάλματα. Χαρακτηριστική η περίπτωση της δολοφονίας Μομφερράτου. Είναι εντελώς λάθος το σχόλιο («λίγο αργότερα σε ένα πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία και τον Τύπο σκοτώνουν τον εκδότη Μομφερράτο, προσωπικό φίλο του Καραμανλή»). Αφήνω το «πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία» που μοιάζει να «νομιμοποιεί», να κάνει δεκτές όλες τις προηγούμενες ενέργειες της οργάνωσης. Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι αποκρύπτεται η «δικαιολογία» της συνεργασίας με τη χούντα. Εδώ η 17Ν έδειξε την «ημιμάθειά» της. Γιατί πράγματι, όπως έχω αποδείξει με τη δημοσίευση των σχετικών ντοκουμέντων («Το μυστικό του Εθνάρχη. Ο Καραμανλής και η χούντα», «Εφ.Συν.», 2017), η συμμετοχή του Μομφερράτου στην κυβέρνηση Μαρκεζίνη υπήρξε προϊόν συμβουλής Καραμανλή. Αλλά η έλλειψη των σχετικών πληροφοριών καθιστούν ακατανόητη τη στοχοποίηση. Και βέβαια αφήνει αλώβητο τον υπόγειο αλλά κυρίαρχο σχολιασμό εκείνης της εποχής που απέδιδε τη δολοφονία στη «συνεργασία» με τη χούντα.
► Είναι βέβαια λάθος και η προσπάθεια να εμφανιστούν οι ενέργειες της 17Ν ως παράλογες αντιδράσεις παρανοϊκών. Αυτό που συμπεραίνει ο Τάσος Τέλλογλου ως άποψη της 17Ν για τη Μεταπολίτευση («Δεν υπάρχουν θεσμοί. Δεν υπάρχουν δικαστήρια. Δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει αστική δημοκρατία») νομίζω ότι δεν εξηγεί τη δράση της οργάνωσης. Έχει δίκιο ο Σερζ Ζιλί που έλεγε στον Φοίβο Οικονομίδη από το 1976: «Μια ομάδα εκδικητών είναι πολύ πιθανόν να εμφανιστεί στην Ελλάδα με την ατιμωρησία πρακτόρων και με το πολιτικό κλίμα που διαμόρφωσαν ο εμφύλιος και η δικτατορία» («Ελευθεροτυπία», 28.2.1976).
Πώς λύθηκε το «μυστήριο»
Κακά τα ψέματα. Ο λόγος που τόσο οι ελληνικές όσο και οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ασφαλείας δεν μπορούσαν να βρουν άκρη ήταν ότι είχαν εξαρχής ακολουθήσει λάθος δρόμο. Και είναι δεδομένο ότι η εξάρθρωση της παράνομης οργάνωσης οφείλεται στο γεγονός ότι η Ασφάλεια συνέλαβε τον βαριά τραυματισμένο Σάββα Ξηρό μετά την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του στις 29.6.2002 και στη συνέχεια τον ανέκρινε και εντόπισε τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης.
Ακούγονται λοιπόν εντελώς αστήρικτοι οι ισχυρισμοί των ποικίλων πρακτόρων στην Ελλάδα, τις ΗΠΑ και τη Βρετανία που διαβεβαιώνουν ότι είχαν φτάσει στην άκρη του νήματος. Δεν πείθει λ.χ. ο Σερ Ρίτσαρντ Ντίαρλαβ (πρώην επικεφαλής της βρετανικής MI6), ο οποίος ισχυρίζεται ότι είχαν φτάσει νωρίτερα στη λύση του μυστηρίου:
«Είναι κάπως περίπλοκος ο τρόπος που σχεδιάζαμε να προβούμε στις συλλήψεις. Αλλά είχαμε ένα σχέδιο, στο οποίο εμπλεκόταν λίγο η Ορθόδοξη Εκκλησία».
Όποιος θέλει μπορεί να το πιστέψει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι στο τελευταίο επεισόδιο η σειρά εμφανίζεται να ανατρέπει όλα όσα παρουσίαζε στα πέντε πρώτα. Ακούγεται ο Στράτος Φαναράς, Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis να εξηγεί τους λόγους που η οργάνωση ήταν φάντασμα μέχρι τον τραυματισμό και τη σύλληψη του Σάββα Ξηρού:
«Υπήρχε λοιπόν εκεί μια όσμωση, αποτέλεσμα μιας τάσης που κρατούσε μέχρι τότε η πολιτεία, που ήταν ότι δεν συζητάμε με την τρομοκρατία. Η τρομοκρατία, δηλαδή, δρούσε πολιτικά και ιδεολογικά, συζητούσε με την κοινωνία, είχε ανοίξει μέσω των ενεργειών αυτών και μέσω των προκηρύξεών της ένα διάλογο με την κοινωνία, από τον οποίο οι υπόλοιποι απείχαν, στο όνομα του ότι δεν πρέπει να νομιμοποιήσουν την τρομοκρατία. Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο λάθος».
Αλλά και ο ίδιος ο Μιχάλης Χρυσοχοϊδης κάνει την ακόλουθη τελική παρατήρηση που ανατρέπει όλα όσα είχε πει μέχρι τότε:
«Όλη η Ελλάδα είχε μία εικόνα όλων αυτών ως ηρώων και ως υπερανθρώπων, ενώ επρόκειτο για ανθρώπους κανονικούς που ήταν ανάμεσά μας και δρούσαν με έναν τρόπο τόσο πολύ απλό που συγκλόνισε η αποκάλυψή τους όλους, με το ερώτημα: “Μα καλά αυτοί ήταν;” Ε, αυτοί ήταν».
Χρυσοχοΐδης και Κυριακού
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης έχει καταγράψει από το 2023 σε βιβλίο όσα διηγήθηκε τώρα στον Αλέξη Παπαχελά για τη 17Ν («Στον ίδιο δρόμο», εκδ. Πατάκη). Περιορίζομαι εδώ σε δύο επισημάνσεις:
► Το βασικό κεφάλαιο για τη 17Ν επιγράφεται «Φως στο τούνελ». Άθελά του, ο πολιτικός που μεταπήδησε από το ΠΑΣΟΚ στη Ν.Δ., αντιγράφει τον τίτλο της εκπομπής της Αγγελικής Νικολούλη, η οποία ευθύνεται για το περιβόητο πρωτοσέλιδο του «Έθνους», στο οποίο υποδεικνυόταν ο Περικλής Κοροβέσης ως εκτελεστής του Παύλου Μπακογιάννη.
► Στο κλείσιμο του κεφαλαίου αυτού, ο Χρυσοχοΐδης κάνει και μια – κατά τη γνώμη του – σοβαρή αποκάλυψη για το όνομα που επέλεξε η 17Ν:
«Πολλοί πιστεύουν ότι το όνομα της 17Ν οφείλεται στη φοιτητική εξέγερση του Πολυτεχνείου, στην πραγματικότητα όμως η ονομασία προέρχεται από την ημερομηνία ίδρυσης του ΣΕΚΕ, στις 17 Νοέμβρη 1918, του κόμματος που στη συνέχεια μετονομάστηκε σε ΚΚΕ, το 1926» (σελ. 182).
Εδώ ο κ. Χρυσοχοΐδης εκτίθεται περισσότερο. Γιατί πρέπει κανείς να μην έχει διαβάσει ούτε μία προκήρυξη της 17Ν για να ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Από την πρώτη προκήρυξη για τον Γουέλς υπάρχει η σχετική αναφορά («Το σύνθημα “έξω οι Αμερικάνοι”, που ήταν απ’ τα βασικά της Λαϊκής Εξέγερσης το Νοέμβρη 1973, που κυριαρχούσε πανελλήνια απ’ τη 24 Ιούλη και που βροντοφώναξαν οι ένα εκατομμύριο διαδηλωτές της 17 Νοέμβρη, παραμένει ανεκπλήρωτο»). Αλλά στη δεύτερη προκήρυξη μετά τη δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη υπάρχει και εκτενής «απάντηση» στην αγωνίστρια Πέπη Ρηγοπούλου που είχε διαμαρτυρηθεί με άρθρο της στην «Ελευθεροτυπία» για την χρήση της ονομασίας αυτής. Η απάντηση της 17Ν ξεκινά ως εξής: «Στην εκστρατεία ενάντια στη 17Ν μπήκε ορμητικά και η κυρία Πέπη Ρηγοπούλου που είχε τραυματιστεί στη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 73 και με άρθρο της στη “Ελευθεροτυπία” μας κατηγορεί για πολλά και διάφορα, κυρίως γιατί διαλέγοντας αυτό το όνομα 17Ν, διαστρεβλώνουμε το νόημα της εξέγερσης αφού οι αγωνιστές που ήταν στο Πολυτεχνείο δεν ήταν οπλισμένοι». Και μετά από εκτενή περιγραφή της δράσης της οργάνωσης, η προκήρυξη καταλήγει: «Θέλοντας τέλος να προβάλουμε αυτό το βασικό δίδαγμα της εξέγερσης του Νοέμβρη, της αναγκαιότητας της μελλοντικής σοβαρής αντιμετώπισης του οπλισμού των μαζών και της σοβαρής προετοιμασίας του, επιλέξαμε το όνομά μας Επαναστατική Οργάνωση 17 ΝΟΕΜΒΡΗ».
Ο κ. Χρυσοχοΐδης έχει μείνει στην ιστορία με τη δήλωσή του στον «Σκάι», τον Ιανουάριο του 2012 ότι «δεν διάβασε το μνημόνιο» πριν το ψηφίσει, γιατί «είχε άλλες υποχρεώσεις». Να που τώρα μαθαίνουμε ότι δεν διάβασε και τις προκηρύξεις της 17Ν…
Κλείνω με μια παρατήρηση που έχει σχέση με τον τρόπο που λειτουργούν οι θεσμοί σε μια δημοκρατική χώρα. Ο κ. Χρυσοχοΐδης και οι εκπρόσωποι των υπηρεσιών ασφαλείας της Ελλάδας, των ΗΠΑ και της Βρετανίας απορρίπτουν μετά βδελυγμίας κάθε σκέψη ότι η ανάκριση του πολυτραυματία Σάββα Ξηρού παραβίασε τους βασικούς κανόνες σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αφήνεται, μάλιστα, να εννοηθεί ότι ο Ξηρός ομολόγησε τις πράξεις του και υπέδειξε τους συνενόχους του ως πιστός χριστιανός που εξομολογείται στα πρόθυρα του θανάτου. Βέβαια όποιος έχει παρακολουθήσει τη δημόσια συζήτηση της περιόδου των συλλήψεων το καλοκαίρι του 2002 και της δίκης που ακολούθησε, έχει την αντίθετη εικόνα. Αλλά αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι το γεγονός ότι η σειρά του Αλέξη Παπαχελά στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εξιστόρηση του Ελληνοαμερικανού στελέχους της CIA Τζον Κυριάκου. Ε, λοιπόν, ο Κυριάκου έχει γίνει διάσημος στις ΗΠΑ γιατί ήταν εκείνος που τόλμησε να διαμαρτυρηθεί για τους «εικονικούς πνιγμούς» (waterboarding), τα βασανιστήρια δηλαδή που υπέβαλε η CIA σε βάρος υπόπτων τρομοκρατών της Αλ Κάιντα. Το έκανε αναφέροντας ένα όνομα στελέχους της CIA. Γι’ αυτή του τη θαρραλέα στάση καταδικάστηκε σε 30 μήνες φυλακή.
«Το σύστημα δικαιοσύνης στις ΗΠΑ είναι διαλυμένο και ρατσιστικό»
Ο Κυριάκου είχε αναχωρήσει από την Ελλάδα πριν από τις συλλήψεις του 2002, αλλά θα είχε ενδιαφέρον να ρωτηθεί σχετικά με την ανάκριση του Σάββα Ξηρού. Πάντως ο ίδιος έχει εκθέσει τις απόψεις του σε βιβλία εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί μόνο ένα, το οποίο δεν έχει σχέση με τη 17Ν, αλλά με τη δική του φυλάκιση (Τζον Κυριάκου, «Φυλακισμένος πράκτορας. Πώς η CIA με δίδαξε να επιβιώνω στη φυλακή», εκδ. Πατάκης, Αθήνα 2018). Σε ένα προηγούμενο «μπεστ σέλερ» είχε πάντως περιγράψει τη αντιτρομοκρατική δράση του στην Ελλάδα και είχε προλάβει να γράψει ότι «οι περισσότεροι Έλληνες ένιωθαν ότι τα θύματα της οργάνωσης άξιζαν να πάθουν αυτό που πάθαιναν» και να περιγράψει την εξάρθωση της οργάνωσης ως εξής: «Η αστυνομία στάθηκε τυχερή, όταν εξερράγη τυχαία μια βόμβα στα χέρια του μέλους της 17Ν Σάββα Ξηρού και τον τραυμάτισε σοβαρά. Ο Ξηρός είχε ονόματα και μια γιάφκα. Πιστεύοντας ότι πεθαίνει ομολόγησε τα πάντα» (John Kyriakou, «The reluctant Spy. My secret life in the CIA’s war on terror», Bantam Books, Νέα Υόρκη 2009).
Βέβαια αυτά τα έγραφε ο Κυριάκου τρία χρόνια προτού αποφασίσει να αποκαλύψει τα βασανιστήρια που εφάρμοζε η CIA στις ανακρίσεις υπόπτων για τρομοκρατική δράση.
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)