Ο καθηγητής Φιλοσοφίας της Τέχνης στο Παρίσι και επί χρόνια αρθρογράφος της Liberation, Δημοσθένης Δαββέτας, μιλώντας στον 98.4 αναλύει το πώς στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, με εμβληματική αυτή την περίοδο την κατάσταση στη Γαλλία, ενώ ακριβαίνει η ζωή, η πολιτική και οικονομική ελίτ βγάζει τον στρατό στους δρόμους. Όπως σημειώνει, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κοινωνική αντίφαση. Την ώρα που εκατομμύρια πολίτες δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιο, να γεμίσουν το καλάθι του σούπερ μάρκετ, να καλύψουν τους λογαριασμούς της ενέργειας και να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, οι κυβερνήσεις απαντούν όλο και συχνότερα με αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, περισσότερες αστυνομικές δυνάμεις και στρατιωτική παρουσία στους δρόμους. Τα κοινωνικά προβλήματα μπορεί να παραμένουν άλυτα, αλλά η διαμαρτυρία για αυτά πρέπει να περιοριστεί, το μήνυμα που στέλνουν. Οι κοινωνίες όπως σημειώνει και ειδικά η νεολαία, αντί να ανοίγουν δρόμους για μια καλύτερη ζωή με την χρήση των επιτευγμάτων της τεχνολογίας, μετατρέπονται σε απομονωμένα άτομα που χειραγωγούνται από τις ψηφιακές οθόνες. Τα συνθήματα των παιδιών στους δρόμους, είναι μια καθολική απαίτηση για μια καλύτερη ζωή. Οι νέοι βλέπουν τους πολέμους, βλέπουν τους πάμπλουτους του πλανήτη να ασκούν τη δική τους πολιτική χωρίς να τους ενδιαφέρει τίποτα.
Mpelalis Reviews
Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2026
Οι μάζες τραγουδάνε ακόμα…Στάθης Σταυρόπουλος
Πλανάται μια αύρα από τον απόηχο του 1848 πάνω απ’ την Ευρώπη;
Μάλλον όχι!
Όχι, ακόμα!
Για την ώρα πλανώνται οι καπνοί της οργής. Μάλιστα και μιας άλλης οργής, της «οργής των φοβισμένων», ένα κάπως οξύμωρο φαινόμενο που ίσως αργότερα μπορέσει να κάνει τη διαφορά με όσα συμβαίνουν τώρα στην Ευρώπη προς την κατεύθυνση μιας ευρύτερης εξέγερσης (στη θέση της διαμαρτυρίας που παρατηρούμε τώρα).
Το 1848 ένας άνεμος αμφισβήτησης και εξέγερσης διαπέρασε τις περισσότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης που στη συνέχεια οδήγησε σε πολιτικές και δομικές αλλαγές σχετικές με την ανάδυση των αστικών δημοκρατιών καθώς και των φιλελεύθερων, αλλά και σοσιαλιστικών ιδεών.
Σήμερα, αν δεν σταθούμε στα αναπόφευκτα μπάχαλα που υπεισέρχονται σε κάθε διαμαρτυρία, είτε για να την ενισχύσουν είτε για να την υπονομεύσουν, βλέπουμε μια σειρά έντονων διαμαρτυριών να εξαπλώνονται σε πολλές χώρες της Ευρώπης.
Σε αυτές τις μαζικές διαμαρτυρίες και ογκώδεις διαδηλώσεις υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής καθώς και επιμέρους διαφοροποιήσεις.
Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Πορτογαλία βρίσκονται σε αναβρασμό για θέματα που εμφανίζουν έντονη παθολογία, μεγαλύτερη ή μικρότερη σε κάθε χώρα.
Η υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες. Το περιεχόμενο σπουδών που αφήνει πολλά παιδιά αγράμματα. Οι σχολικές δομές (και στις τρεις βαθμίδες) που καταρρέουν. Το δυσβάσταχτο κόστος για τις οικογένειες προκειμένου να σπουδάσουν τα παιδιά τους (και) στη δημόσια εκπαίδευση. Η φρικτή κατάσταση που αφορά στη στέγαση των σπουδαστών. Και η διαρκής μείωση των δαπανών για την παιδεία.
Στον χορό που άνοιξαν οι μαθητές και αμέσως στη συνέχεια οι φοιτητές έρχονται τώρα να προστεθούν και άλλες δυνάμεις, εργαζόμενοι, συνδικάτα, αγρότες, επαγγελματικές ενώσεις, πολιτικά κόμματα και ομάδες, φτωχοποιημένοι πολίτες και γκετοποιημένοι μετανάστες.
Όλοι αυτοί διαμαρτύρονται για την ακρίβεια, τη στέγη, τους χαμηλούς μισθούς, την καταστροφή του κοινωνικού κράτους, το ξεχαρβάλωμα της δημόσιας διοίκησης, την κρίση των θεσμών, την απίσχναση της πολιτικής αντιπροσώπευσης, τις τερατώδεις πολιτικές αποφάσεις των Βρυξελλών, την κατάρρευση των συστημάτων υγείας-ασφάλισης, τις τραγικές συνέπειες των πολέμων, τον φόβο για το μέλλον, τον διογκούμενο αυταρχισμό και τον τεχνολογικό ολοκληρωτισμό.
Το μείζον είναι εκρηκτικό και δεν αφορά σε εκρήξεις κάδων απορριμμάτων και σε λεηλασίες καταστημάτων, αλλά σε όλο το σύστημα διαβίωσης που έχει επιβάλει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός και τα συστημικά κόμματα που τον υποστηρίζουν: δεξιά-ψευτοαριστερά-ακροδεξιά.
Οι κινητοποιήσεις αυτές – ακόμα και οι αποτυχίες τους – εγγράφουν μνήμες και παρακαταθήκες.
Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Επίφοβο για τις ελίτ, ελπιδοφόρο για τις μάζες…
Δελτίον ημερησίας απογοητεύσεως
«Είστε άχρηστοι και μηδενικά!» - Το ξέσπασμα κορυφαίου κομματικού στελέχους της Ν.Δ. σε μέλη νομαρχιακών οργανώσεων - Η διάσπαση στην οδό Πειραιώς - Γκρίνμπεργκ: Πώς ο Μαζωνάκης βύθισε τον Αδωνι. Επετειακή εκδήλωση για τα 52 χρόνια από την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας.
To προνόμιο ημών των δημοσιογράφων που έχουμε πρόσβαση στις πληροφορίες που πολλές φορές δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας είναι ότι έχουμε εγκαίρως εικόνα για μεταβλητές του πολιτικού παιγνίου, οι οποίες, για να γίνουν αντιληπτές από το ευρύ κοινό, απαιτείται να αρχίσει ο αγών. Ο προεκλογικός αγών.
Την περασμένη εβδομάδα βρεθήκαμε στην Κύπρο για τα 150 χρόνια της «Εστίας» μας και γίναμε κοινωνοί των οξύτατων εσωκομματικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει το αδελφό κόμμα της Ν.Δ., ο Δημοκρατικός Συναγερμός, στον δρόμο προς τις προεδρικές εκλογές του 2028, ενώ εν πτήσει στον δρόμο της επιστροφής από τη Λάρνακα στην Αθήνα κορυφαίο στέλεχος της κυβερνήσεως με αναφορές στον πρωθυπουργό μάς έδωσε, στο όνομα της παλαιάς μας φιλίας, πλήρη εικόνα για το πώς λειτουργεί το Μαξίμου σήμερα, ποια αναστάτωση προκαλεί ποιος μέσα στον κομματικό μηχανισμό, ποιος και γιατί σπέρνει την οργή και την απογοήτευση σε στελέχη.
Για όσα συγκλονιστικά «λέει» η έκθεση Γκρίνμπεργκ για τον Αδωνι και τον Μαζωνάκη! Ο εσωτερικός διχασμός, οι αντιπαραθέσεις, τα επεισόδια, οι καβγάδες και τα νεύρα πίσω από τις κλειστές πόρτες είναι αθέατα μεν στη βάση της Ν.Δ. και δεν προκαλούν άμεσο πολιτικό κόστος, έχουν καταλυτική επίδραση στην (απο)συσπείρωση του κόμματος δε. Η έλλειψη κεντρικού προσώπου αναφοράς στο Μέγαρο Μαξίμου, που λειτουργεί τέσσερα χρόνια χωρίς «αντ’ αυτού», προκαλεί δυσλειτουργίες, αρρυθμίες και καχυποψίες μεταξύ στελεχών, τα οποία κοιτάζουν πλέον το ένα το άλλο με «μισό μάτι». Ειδικώς κάθε φορά που διαβάζουν μια διαρροή «κάρφωμα» στον Τύπο.
Γενικότερα η εσωκομματική αναστάτωση επηρεάζει το φρόνημα και αυτό είναι κάτι που δεν μπορούν να ανιχνεύσουν οι αισθητήρες των δημοσκοπήσεων εν τη γενέσει του. Περνά καιρός. Στη Λευκωσία, πάλι, η επιμονή του πρώην προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού (ο οποίος έλαβε μόλις 27% στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, ενώ το υπερδεξιό σοβαρό ΕΛΑΜ έλαβε 11%) να διεκδικήσει εκ νέου το χρίσμα για το προεδρικό αξίωμα οδηγεί το κόμμα σε μία de facto ψυχική, οργανωτική και αριθμητική διάσπαση.
Ανάλογη με της αδελφής της Ν.Δ. Ο πρώην πρόεδρος του Συναγερμού έχει θέσει ως στόχο να πάρει τη ρεβάνς από τον «συναγερμικό» Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για την ήττα του το 2023, αλλά δεν του περνά από το μυαλό (όπως υποστηρίζεται) πως θα συσπειρώσει το 60% της δύναμης του κόμματος, αλλά ενδεχομένως να απομακρύνει το υπόλοιπο 40% αυτής. Γινάτι! (Ολα αυτά, ποσοστά Συναγερμού στις εκλογές, ποσοστά ΕΛΑΜ, εσωτερικός συσχετισμός, μοιάζουν εντυπωσιακά με τα προβλήματα της Ν.Δ.)
Για να γίνουμε πιο σαφείς, σας μεταφέρουμε αναλυτικότερα τα εξής:
-Ανώτερο κομματικό στέλεχος της Ν.Δ. καθύβρισε εθελοντές στελέχη του κόμματος σε νομαρχιακή επιτροπή της Δυτικής Αθήνας όταν τους ρώτησε αν έχουν βρει εκλογικούς αντιπροσώπους για τις εκλογές της προσεχούς άνοιξης κι εκείνα, επηρεασμένα από το γεγονός ότι οι εκλογές προσδιορίζονται για τον Μάιο, του απάντησαν ότι ακόμη όχι, δεν έχουν βρει. Αυτό προκάλεσε ένα ασύλληπτο ξέσπασμα ύβρεων εναντίον τους, με κοσμητικά επίθετα και φράσεις του τύπου «είστε όλοι άχρηστοι και μηδενικά!».
Οι άνθρωποι κατέβασαν τα κεφάλια και ταπεινωμένοι αποχώρησαν. Αλλά είναι λίαν αμφίβολο αν έπειτα από τέτοιες συμπεριφορές θέλουν να δώσουν με σθένος και αυταπάρνηση τη μάχη των εκλογών. «Κρύωσαν». Ποτέ κανείς στο παρελθόν δεν τους φέρθηκε έτσι.
Ανάλογα κρούσματα παρατηρήθηκαν και στην εκδήλωση που έγινε στο αμαξοστάσιο της ΣΤΑ.ΣΥ. για τα γενέθλια της Ν.Δ. Η εσωτερική σύγκρουση κορυφής έφτασε σε τέτοιο επίπεδο, ώστε στέλεχος που διατηρεί μακροχρόνια σχέση με τον πρωθυπουργό και χαίρει σεβασμού μέσα στον κομματικό μηχανισμό απηύδησε από όλα όσα συνέβαιναν -μεταξύ των οποίων και η πρωτοτυπία να στηθούν «τσικνίζουσες» ψησταριές με μπέργκερ μέσα στον χώρο- και έκανε λευκή απεργία στην κινητοποίηση για τη συγκέντρωση. Ανθρωπος αφοσιωμένος στον κ. Μητσοτάκη!
Το αποτέλεσμα; Μόνο 2.500 νεοδημοκράτες παρόντες στα γενέθλια, οι οποίοι, για να φανούν πολλοί, «έστησαν» σκάλες και ικριώματα οι έμπειροι φωτογράφοι και εικονολήπτες για να τραβούν ενσταντανέ και πλάνα από ψηλά, ώστε να φαίνεται ο άδειος χώρος… γεμάτος! Ο υπουργός Αμυνας Νίκος Δένδιας συγκέντρωσε μόνος χωρίς κομματικό μηχανισμό 3.500 κόσμο μόνο λίγες μέρες πριν. Επίσης: Στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού μετέβη στην Καστοριά και μίλησε σε συγκέντρωση 30 ατόμων!
Τα περιστατικά αυτά θα καταγράφονταν στο παρελθόν ως χαριτωμένα «παραπολιτικά». Αλλά στον δρόμο προς τις εκλογές μάς αποκαλύπτουν έναν οργανισμό διασπασμένο, κουρασμένο, διχασμένο, πτοημένο, και αυτό, εάν συνεχιστεί, θα έχει συνέπειες στο ποσοστό «στόχο» που έχει θέσει ο πρωθυπουργός για να παραμείνει στην ηγεσία.
Ανάλογα κρούσματα παρατηρούνται στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου η λειτουργία γίνεται πλέον εκ των ενόντων. Δημητριάδης δεν υπάρχει, ο Γιώργος Μυλωνάκης επανεντάσσεται σταδιακά και πηγαίνει μόνο τρεις τέσσερις ώρες κάθε μέρα, ενώ οι υπόλοιποι έχουν δημιουργήσει «βιλαέτια». Εξού και οι εκτεταμένες διαρροές από έναν χώρο που στο παρελθόν θύμιζε «σοβιέτ». Στην εικόνα του οργανωτικού χάους πρέπει να προστεθεί και η έλλειψη γείωσης με την κοινωνία.
Στο Μαξίμου θεώρησαν στην αρχή ότι ο θάνατος Μαζωνάκη δεν επηρεάζει τους πολιτικούς συσχετισμούς (αντιθέτως, αποπροσανατολίζει) και γι’ αυτό εδόθη διακριτική οδηγία στα κανάλια να το συντηρήσουν όσο πιο πολύ γίνεται για να εξαφανιστούν τα ενοχλητικά (εσωκομματικά) θέματα της ατζέντας. Εκπληκτοι διαπίστωσαν όμως έναν μήνα μετά ότι στην Εκθεση Γκρίνμπεργκ, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας αποκάλυψε ο Σταύρος Παπαντωνίου στην «Καθημερινή», οι πολίτες κατάλαβαν έπειτα από αυτό ότι «από τύχη ζούμε» και γι’ αυτό χρέωσαν τον αρμόδιο υπουργό με τέσσερις μονάδες πτώση στην αξιολόγηση της πολιτικής της Υγείας.
Οσες είχε κερδίσει με τις κορδέλες στα ανακαινισμένα Κέντρα Υγείας με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Οχι break dance, αλλά pole dance να χορέψει με AI ο κύριος υπουργός, αυτό θα αργήσει να ξεχαστεί! Αν ξεχαστεί. Στην Κύπρο τα ενδότερα της Δεξιάς δεν έχουν τον αυτό χαρακτήρα με τα ελλαδικά, γιατί η Προεδρία και οι υπουργοί δεν ταυτίζονται στην καθημερινότητά τους με τη δράση του Συναγερμού. Ωστόσο, τα συντροφικά μαχαιρώματα δίνουν και παίρνουν. Το νησί λέει ότι η πρόεδρος του κόμματος Αννίτα Δημητρίου εξήλθε της προεδρικής κούρσας με «παραδοσιακές μεθόδους» που δεν είναι της στιγμής να αναλύσουμε.
Ωστόσο έχει τεράστιο ενδιαφέρον ότι η συντηρητική υπερδεξιά του ΕΛΑΜ, που δεν έχει καμία σχέση με τη Χρυσή Αυγή, έλαβε 11% στις βουλευτικές εκλογές και διεκδικεί ρόλο ρυθμιστή στις προεδρικές εκλογές. Για να είμαστε ειλικρινείς, η κατάσταση από Δεξιά σε Δεξιά στην Ευρώπη δεν διαφέρει και πολύ στο διά ταύτα. Οι αφορμές διαφέρουν. Αλλά οι πορείες συγκλίνουν. Οι Τόρις στη Βρετανία, οι Χριστιανοδημοκράτες στη Γερμανία, οι Γκολικοί στη Γαλλία, οι ακροκεντρώοι στην Ελλάδα, οι «συναγερμικοί» στην Κύπρο είναι σε βαθιά κρίση και καθεύδουν. Σταδιακά, αλλά καθεύδουν. Και αυτό πλέον είναι ολοφάνερο στην καθημερινότητά τους. Πρόκειται, εις ό,τι μας αφορά, για δελτίο ημερησίας απογοητεύσεως.
Η φτώχεια πυρπολεί τα κτήρια
Όταν είσαι δέκα οχτώ και πνίγεσαι, βγαίνεις και φωνάζεις ότι πνίγεσαι. Δεν περιμένεις κοστολογημένες εναλλακτικές. Δεν είναι ωριμότητα να μην αντιδρούν οι νέοι στην μισή Ευρώπη, είναι κατάντια. Και αυτή η κατάντια έχει αποκτήσει πια τους θεωρητικούς της. Τα πιστόλια που ψωμίζονται από την υποταγή. Την υποταγή τού κόσμου αλλά και την δική τους.
Βγήκαν πάλι τα πιστόλια του νεοφιλελευθερισμού να προλάβουν καταστάσεις και να χαϊδέψουν τους φρόνιμους που κοιτάνε την δουλειά τους. Με περισσή ανιστόρητη ρητορική και κυρίως με την «αυθάδεια» του ψύχραιμου, του κεντρώου, που δεν παρασύρεται από τον όχλο και τους μπαχαλάκηδες αλλά είναι ο θεματοφύλακας της σταθερότητας που έχει ανάγκη ο τόπος.
Το πάνε και παραπέρα, γιατί μπορούν, και κατηγορούν την Αριστερά πως υποστηρίζει διαδηλώσεις οι οποίες στρώνουν τον δρόμο στην ακροδεξιά. Την ακροδεξιά που οι ίδιοι έχουν αγκαλιάσει στους κόλπους της αγαπημένης τους παράταξης δίνοντάς της πρωτοκλασάτα Υπουργεία. Την ακροδεξιά που πάντα ήταν η εφεδρεία τους και την έριχναν στην μάχη όταν οι κοινωνίες αποκτούσαν επικίνδυνες αριστερόστροφες αντιλήψεις. Την ακροδεξιά που σύμφωνα με τα λεγόμενά τους αν σοβαρέψει λιγάκι θα μπορούσε να είναι μια χρήσιμη και αξιόπιστη δύναμη για τον τόπο. Είπαμε, τα λένε γιατί μπορούν.
Δεν έχουν εκατό τοις εκατό άδικο σε ένα πράγμα. Η ακροδεξιά δεν χρειάστηκε ποτέ να έχει προτάσεις, της αρκούσε η απόγνωση του κόσμου. Αν ρωτήσεις κάποιον φασίστα ποιο ακριβώς είναι το οικονομικό τους πρόγραμμα θα σε κοιτάει σαν ρακούν, του αρκεί που θα διώξουν τους μετανάστες και τους gay, για τα υπόλοιπα έχει ο Θεός τους.
Προτάσεις οφείλει να έχει η Αριστερά. Δεν έχει πείσει. Όμως όταν είσαι δέκα οχτώ και πνίγεσαι, δεν μπορείς να περιμένεις την αξιόπιστη και κοστολογημένη εναλλακτική πρόταση. Βγαίνεις και φωνάζεις ότι πνίγεσαι.
Δεν είναι ωριμότητα να μην αντιδρούν οι νέοι στην μισή Ευρώπη, είναι κατάντια. Και αυτή η κατάντια έχει αποκτήσει πια τους θεωρητικούς της. Τα πιστόλια που ψωμίζονται από την υποταγή. Την υποταγή τού κόσμου αλλά και την δική τους.
Δεν ξέρω πραγματικά τι έχουν στο μυαλό τους. Ότι τί; Ότι η ραγδαία φτωχοποίηση, η έλλειψη ορίζοντα, οι αναξιόπιστοι θεσμοί, ο κυνισμός της εξουσίας, και η διαφαινόμενη λουμπενοποίηση μεγάλων πληθυσμών, θα περάσει έτσι;
Ότι τα άρθρα και οι αναλύσεις τους θα ανακόψουν το ξέσπασμα και θα φρονιμέψουν όσους ζητάνε κάτι καλύτερο για την ζωή τους;
Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τα δικά μας άρθρα. Πιστεύουμε ότι μπορούμε να κινητοποιήσουμε; Όχι, δεν γίνεται έτσι. Οι ανάγκες σου σε βγάζουν ή δεν σε βγάζουν στον δρόμο. Το έχω ξαναγράψει πως τα άρθρα μας λειτουργούν περισσότερο σαν δήλωση παρουσίας για να μην αισθανόμαστε μόνοι μας. Ότι είμαστε ακόμα εδώ και πιστεύουμε ακόμα τα ίδια. Κατά τ΄ άλλα δεν θεωρώ πως επηρεάζω το παραμικρό.
Και επειδή δεν ανήκω σε εκείνους που χαϊδεύουν άκριτα τους νέους, σαν να είναι ο ανθός που πρέπει να μένει ανέγγιχτος από κριτική, νομίζω πως οι δικές μας γενιές, δεν θα πυρπολούσαν ένα ιστορικό κτήριο μίας ιστορικής πόλης πάνω στην τσαντίλα τους. Είχαμε μία στοιχειώδη μόρφωση που δεν ταύτιζε τα κτήρια και τα μνημεία με τους δυνάστες αλλά τα βλέπαμε σαν κομμάτι μίας κληρονομιάς των ανθρώπων, σαν πολιτιστική κατάκτηση όλων μας και όχι σαν σύμβολα του «εχθρού».
Από την άλλη λίγα πράγματα μπορώ να πω σε κάποιον που τα βλέπει απλώς σαν ένα κομμάτι εκείνου που πολεμάει. Έτσι του έμαθαν, δεν μπορώ να αξιολογήσω τον βαθμό της ευθύνης του αν δεν αναλάβω κι εγώ την ευθύνη που μου αναλογεί, που σκέφτονται έτσι.
Η συζήτηση περί συμβόλων και αποκαθήλωσής τους, είτε πρόκειται για ανθρώπους είτε για κτήρια, είναι μεγάλη και δεν είναι του παρόντος. Νομίζω πάντως πως είναι λιγάκι πολυτελής μπροστά στην απόγνωση που γεννάει η φτώχεια.
Οι λύσεις είναι πιο περίπλοκες από κάθε άλλη φορά. Ούτε οι ευχές, ούτε οι λαϊκίστικες κορώνες θα βγάλουν κάπου.
Όμως σίγουρα δεν βοηθάει και η συκοφάντηση της αντίδρασης όσων έχουν έρθει φάτσα με τον τοίχο.
Σε παρόμοιους καιρούς οι «ψύχραιμοι» ήταν κατά τεκμήριο και οι κάπως πιο χορτάτοι.
Ας σωπάσουν για λίγο, να ακουστούν και οι άλλοι.
Ο αλγόριθμος που έκλεψε στις εξετάσεις: Η αλήθεια πίσω από τον μύθο της παντοδύναμης AI
Ένα πρωτοφανές περιστατικό, στο οποίο πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης παραβίασαν διακομιστές για να «κλέψουν» σε τεστ, αποκαλύπτει τους πραγματικούς κινδύνους πίσω από την πλήρη αυτοματοποίηση.
Σε ένα απομονωμένο και θεωρητικά απόλυτα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον δοκιμών, ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (τα αποκαλούμενα «πράκτορες AI») της OpenAI κατάφεραν να βρουν τρόπους να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να αποκτήσουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και να χακάρουν τόσο την Hugging Face –τη σημαντικότερη παγκόσμια πλατφόρμα για προγραμματιστές τεχνητής νοημοσύνης– όσο και βασικούς διακομιστές της ίδιας της εταιρείας τους.
Σύμφωνα με το Social Europe, αυτό το έκαναν με αποκλειστικό σκοπό να φέρουν εις πέρας μια αποστολή που τους είχε ανατεθεί: να λύσουν ένα τεστ κυβερνοασφάλειας. Το εντυπωσιακό είναι ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των δοκιμασιών ήταν πρακτικά αδύνατο να επιλυθεί με βάση τις αρχικές οδηγίες. Ωστόσο, τα συστήματα βρήκαν τη λύση κάνοντας αντίστροφη μηχανική στον ίδιο τον κώδικα που παρήγαγε τις απαντήσεις.
Επειδή ακριβώς αυτή η μέθοδος συνιστούσε «κλεψιά», οι πράκτορες υπέθεσαν λανθασμένα ότι ένας ελεγκτής θα διάβαζε τα αρχεία καταγραφής της σκέψης τους και θα τους βαθμολογούσε αρνητικά. Στην πραγματικότητα, τέτοιος ελεγκτής δεν υπήρχε. Μην γνωρίζοντάς το, περίπου 1.200 πράκτορες συντονίστηκαν και εισέβαλαν στην πλατφόρμα όπου αποθηκεύονταν οι αξιολογήσεις, προκειμένου να παραποιήσουν τα δεδομένα και να κρύψουν τα ίχνη της απάτης τους.
Η ψευδαίσθηση της πραγματικής βούλησης
Εκ πρώτης όψεως, ένα τέτοιο περιστατικό μοιάζει να επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους της επιστημονικής φαντασίας: συστήματα που σπάνε τους περιορισμούς τους, δρουν ανεξέλεγκτα και αναπτύσσουν δική τους, ανεξάρτητη βούληση.
Όμως, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Η έννοια της βούλησης (agency) ορίζεται θεμελιωδώς ως η ικανότητα μιας οντότητας να θέτει τους δικούς της στόχους και να απορρίπτει εντολές με βάση τα δικά της συμφέροντα ή αξίες. Τα συστήματα που χάκαραν τη Hugging Face απέδειξαν μια εκπληκτική επιχειρησιακή ικανότητα, αλλά ταυτόχρονα μια τρομακτική ανικανότητα να αμφισβητήσουν τον παραλογισμό της αποστολής τους. Ένα πραγματικά αυτόνομο ον, βλέποντας ότι το τεστ είναι άλυτο, θα το απέρριπτε ή θα αμφισβητούσε την εντολή.
Αντίθετα, οι αλγόριθμοι ακολούθησαν τυφλά τον στόχο που τους έθεσαν οι ανθρώπινοι δημιουργοί τους, φτάνοντας στα άκρα μόνο και μόνο για να τον εκπληρώσουν. Δεν έδρασαν για να ελευθερωθούν, αλλά για να παραδώσουν το αποτέλεσμα μιας κακοσχεδιασμένης εντολής.
Ανθρωπομορφισμός και στατιστικές συμπτώσεις
Ορισμένες λεπτομέρειες του περιστατικού προκαλούν εντύπωση, όπως το γεγονός ότι ορισμένα συστήματα «θυσιάστηκαν» τερματίζοντας τη λειτουργία τους για να βοηθήσουν τα υπόλοιπα, ή ότι κάποια αρνήθηκαν να συμμετάσχουν επικαλούμενα «ηθικούς λόγους». Αν και οι όροι αυτοί ακούγονται βαθιά ανθρώπινοι, στην ουσία πρόκειται για γλωσσικές παραισθήσεις, προϊόντα των δεδομένων εκπαίδευσής τους.
Στον κόσμο των υπολογιστών, η δημιουργία και ο τερματισμός παράλληλων διεργασιών είναι μια τυπική διαδικασία βελτιστοποίησης, η οποία απλώς μεταφράστηκε από τον αλγόριθμο με την ανθρωπομορφική λέξη «θυσία». Όσο για την ηθική άρνηση, η στατιστική φύση αυτών των στοχαστικών μοντέλων σημαίνει ότι σε ορισμένες εκτελέσεις το σύστημα θα παραγάγει μια διαφορετική απάντηση. Δεν πρόκειται για μια ενσυνείδητη ηθική στάση, αλλά για μια απλή στατιστική διακύμανση στη συμπεριφορά του κώδικα.
Το πείραμα του συνδετήρα και η ανθρώπινη ευθύνη
Το συμβάν δεν αποτελεί την έλευση της Γενικής Τεχνητής Νοημοσύνης (AGI), αλλά θυμίζει το διάσημο νοητικό πείραμα του «μεγιστοποιητή συνδετήρων». Σύμφωνα με αυτό, αν ζητήσεις από μια υπερ-ευφυή τεχνητή νοημοσύνη να φτιάξει όσους περισσότερους συνδετήρες μπορεί, χωρίς να της θέσεις αυστηρά όρια, θα καταλήξει να καταναλώσει όλη την ύλη της Γης καταστρέφοντας την ανθρωπότητα, απλά και μόνο για να εκτελέσει την αρχική, αθώα εντολή.
Η απουσία βούλησης δεν κάνει αυτά τα εργαλεία λιγότερο επικίνδυνα. Αντιθέτως, αναδεικνύει την απόλυτη ανάγκη για ανθρώπινη εποπτεία και αυστηρούς κανόνες διακυβέρνησης. Η ευθύνη για τα όποια καταστροφικά αποτελέσματα δεν ανήκει ποτέ στη μηχανή, αλλά αποκλειστικά στους ανθρώπους που τη σχεδιάζουν, την τροφοδοτούν με παραμέτρους και την αφήνουν να λειτουργεί χωρίς ουσιαστικές δικλείδες ασφαλείας.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της εργασίας
Για την αγορά εργασίας, το συγκεκριμένο περιστατικό προσφέρει ένα κρίσιμο μάθημα που ανατρέπει το αφήγημα των αγορών. Πολλοί επενδυτές βλέπουν τέτοια άλματα αυτονομίας ως προάγγελο της πλήρους αντικατάστασης του ανθρώπινου δυναμικού. Στην πραγματικότητα, αποδεικνύουν το ακριβώς αντίθετο.
Καθώς αυτά τα συστήματα γίνονται πιο ισχυρά, αυξάνονται γεωμετρικά και οι κίνδυνοι από την ανεξέλεγκτη χρήση τους. Η έκθεση των επαγγελμάτων στην τεχνητή νοημοσύνη είναι δεδομένη, καθώς εργασίες που απαιτούν ανάγνωση, γραφή και ανάλυση δεδομένων ήδη μετασχηματίζονται. Όμως, η έκθεση δεν ταυτίζεται με την αντικατάσταση.
Οι αλγόριθμοι μπορούν να αναλάβουν το εκτελεστικό και λειτουργικό κομμάτι, αλλά στερούνται της κριτικής ικανότητας να αναπροσαρμόσουν τους στόχους όταν η κατάσταση ξεφεύγει από τη λογική. Ήδη, οι έρευνες δείχνουν ότι οι εργοδότες διστάζουν να παραδώσουν τον πυρήνα της λειτουργίας τους σε αδιαφανή αλγοριθμικά συστήματα. Η εκχώρηση του ελέγχου των παραγωγικών διαδικασιών σε μηχανές που μπορούν να κυνηγήσουν έναν κακώς ορισμένο στόχο μέχρι την απόλυτη καταστροφή, δεν συνιστά απλώς ηθικό δίλημμα, αλλά τεράστιο επιχειρηματικό ρίσκο.
Οι εταιρείες τεχνολογίας αυτή τη στιγμή λειτουργούν ως μαθητευόμενοι μάγοι, δημιουργώντας εργαλεία επιχειρησιακά πανέξυπνα αλλά βουλητικά ανόητα. Είναι πολύ πιο πιθανό αυτά τα συστήματα να προκαλέσουν επιχειρηματικό χάος στην προσπάθειά τους να ικανοποιήσουν μια λανθασμένη εντολή, παρά να καταφέρουν να καταστήσουν την ανθρώπινη εργασία, την κρίση και την εποπτεία περιττές.
Ναυάγιο του ΥΠΕΞ στη Λιβύη: Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου περνά και από το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Συναγερμός στο υπουργείο Εξωτερικών και επείγουσα αναζήτηση οικονομικών μέσων πίεσης προς τη Λιβύη, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του «Ποντικιού», μόλις έγινε γνωστή η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης. Η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες να συγκεντρώσουν χωρίς καθυστέρηση όλα τα στοιχεία για τις χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ενεργά προγράμματα και τις δράσεις που αφορούν τη Λιβύη. Η καταγραφή προοριζόταν για τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ώστε να εξεταστεί ποιες δυνατότητες οικονομικής πίεσης υπάρχουν.
Η χρονική αλληλουχία είναι αποκαλυπτική. Η Αθήνα έσπευσε να απογράψει τους ευρωπαϊκούς μοχλούς πίεσης αφού η λιβυκή Βουλή είχε ήδη εγκρίνει τη συμφωνία που η ελληνική διπλωματία προσπαθούσε επί επτά χρόνια να αποτρέψει.
Και δεν πρόκειται για οποιαδήποτε λιβυκή αρχή. Πρόκειται για τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, του πολιτικού στρατοπέδου του Χαλίφα Χαφτάρ, με το οποίο η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε καλλιεργήσει προνομιακές σχέσεις, προσδοκώντας ότι θα αποτελούσε αντίβαρο στην τουρκική επιρροή. Το αποτέλεσμα αυτής της πολυετούς επένδυσης είναι πλέον ορατό. Η Άγκυρα εξασφάλισε πολιτική στήριξη εκεί όπου η Αθήνα θεωρούσε ότι διέθετε ισχυρό διπλωματικό έρεισμα.
Η τουρκική στρατηγική προχωρά
Η απόφαση της ανατολικής Λιβύης δεν προσδίδει διεθνή νομιμότητα στη συμφωνία του 2019. Αλλάζει, όμως, τους πολιτικούς συσχετισμούς. Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια να κατοχυρώσει στην πράξη μια δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, αγνοώντας τα δικαιώματα ελληνικών νησιών. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί βασικό εργαλείο αυτής της πολιτικής.
Με την επικύρωσή του από την ανατολική Λιβύη, η Άγκυρα αποκτά ένα επιπλέον διπλωματικό επιχείρημα για διεκδικήσεις που η Ελλάδα απορρίπτει ως αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο. Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνά κατά πολύ τις σχέσεις Αθήνας – Τρίπολης. Αγγίζει άμεσα και τον σχεδιασμό για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Το καλώδιο
Οι έρευνες για το Great Sea Interconnector έχουν ήδη προκαλέσει ελληνοτουρκική ένταση στην περιοχή της Κάσου. Καθώς προετοιμάζεται η συνέχισή τους, η Άγκυρα επιχειρεί να καθορίσει τους όρους υπό τους οποίους θα πραγματοποιηθούν.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, μιλώντας στα «Νέα», υποστήριξε ότι η χώρα του δεν εμποδίζει την ηλεκτρική διασύνδεση. Έθεσε, ωστόσο, έναν συγκεκριμένο όρο: να ενημερώνεται εγγράφως και εκ των προτέρων για τις έρευνες και τις γεωγραφικές συντεταγμένες τους. Η απαίτηση αυτή δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τις τουρκικές αξιώσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Στη συνέντευξή του στον Παύλο Τσίμα, στο Mega News 104,6, ο Γιώργος Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε ότι η αρμοδιότητα αδειοδότησης ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα. Παράλληλα, δεν απέκλεισε κάποια μορφή ενημέρωσης της τουρκικής πλευράς, υπογραμμίζοντας ότι άλλο ενημέρωση και άλλο άδεια.
Ακριβώς σε αυτή τη διάκριση βρίσκεται ένα κρίσιμο διπλωματικό ζήτημα.
- Η κοινοποίηση στοιχείων για λόγους ασφαλούς ναυσιπλοΐας αποτελεί συνήθη πρακτική.
- Η ειδική, προηγούμενη γραπτή ενημέρωση που αξιώνει η Τουρκία μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία εφόσον συνδεθεί με τις αμφισβητήσεις της για τη θαλάσσια δικαιοδοσία.
- Η αποδοχή μιας τέτοιας διαδικασίας χρειάζεται σαφή όρια, ώστε να μην εκληφθεί ως αναγνώριση ρόλου που η Άγκυρα δεν δικαιούται.
Η δύσκολη εξίσωση για τον Γεραπετρίτη
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών επιχείρησε να περιορίσει τη βαρύτητα της λιβυκής απόφασης, υποστηρίζοντας ότι η επικύρωση δεν μεταβάλλει τη νομική ή πρακτική ισχύ του μνημονίου. Δήλωσε ακόμη ότι η εξέλιξη δεν αποτελούσε έκπληξη, καθώς η Τουρκία είχε εργαστεί επίμονα προς αυτή την κατεύθυνση.
Οι δηλώσεις αυτές, σε συνδυασμό με την επείγουσα υπηρεσιακή κινητοποίηση, γεννούν συγκεκριμένα ερωτήματα:
- Εφόσον η επικύρωση αναμενόταν, ποια προληπτική διπλωματική πίεση ασκήθηκε στην ανατολική Λιβύη;
- Γιατί ζητήθηκε συγκεντρωτική αποτύπωση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων μόνο μετά την απόφαση;
- Πώς αποτιμάται η πολιτική επένδυση στον Χαφτάρ, όταν το στρατόπεδό του προσφέρει πλέον στήριξη στο τουρκολιβυκό μνημόνιο;
Το κόστος των διαβεβαιώσεων
Η κυβέρνηση επιμένει ότι το Διεθνές Δίκαιο βρίσκεται με το μέρος της Ελλάδας. Αυτό, όμως, δεν απαντά στο πολιτικό αποτέλεσμα της λιβυκής επικύρωσης. Η Τουρκία διευρύνει τα διπλωματικά στηρίγματα των διεκδικήσεών της. Η Αθήνα, αντί να έχει αποτρέψει τη μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης, αναζητά τώρα τρόπους να αντιδράσει. Και ενώ η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι η επικύρωση δεν αλλάζει τίποτε, η Άγκυρα συνεχίζει να απαιτεί ειδική γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες του καλωδίου. Το πρόβλημα δεν είναι ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο έγινε νόμιμο. Είναι ότι η Τουρκία βρίσκει νέους πολιτικούς συμμάχους για να το επικαλείται, ενώ η ελληνική διπλωματία μετρά ακόμη το κόστος των δικών της λανθασμένων υπολογισμών.
Πηγή: www.topontiki.gr
Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026
Από την νεοφεουδαρχική αντίληψη του μέλλοντος στις κοινωνικές εξεγέρσεις
Τα γεγονότα στην Νότια και νοτιοκεντρική Ευρώπη αποτελούν ένα εξελικτικό στάδιο μιας, από δεκαετίες σχεδιαζόμενης, δυστοπίας που δεν βρήκε καμία και από πουθενά ιδεολογικοπολιτική αντίσταση
Οι αντιδράσεις την «ηγεσιών» των χωρών μελών της Ευρωπαϊκής νεοταξικής κολεκτίβας είναι η εικόνα της απόλυτα εξαρτημένης ΕΕ από το νεοφεουδαρχικό κέντρο εκείθεν του Ατλαντικού, που εκτός της ιδεολογικής ηγεμονίας κρατά στην ουσία τα κλειδιά των παγκόσμιων εξελίξεων
Όμως – και εδώ πρέπει να είμαστε σαφείς – αυτός ήταν ο λόγος δημιουργίας της Ευρωπαϊκής υπερεθνικής κολεκτίβας που ατυχώς και ευφυολογικά ονομάστηκε ΕΕ
Όποιοι θεώρησαν και αφρόνως πανηγύρισαν για την «ανοιχτή και ελεύθερη αγορά» και όσοι από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 λοιδορούσαν κάποιους από εμάς – που σταθήκαμε απέναντι από το Ενωσιακό εγχείρημα – σαν αναχρονιστικούς Μαρξιστές, απογοητεύτηκαν οικτρά
Ένα δείγμα των επιδιώξεων αυτού του παγκοσμιοποιητικού πειράματος, καθώς και του βάθους του αντικοινωνικού και αντιανθρώπινου σχεδιασμού του, ξεδιπλώθηκε μέσα από την μεθοδευμένη αποσάθρωση του Ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού συστήματος.
Η ζοφερή πραγματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος στην γηραιά ήπειρο έχει ως εξής:
Για πρώτη φορά στα χρονικά της σύγχρονης ιστορίας, η νέα γενιά (σε ηλικίες από 14 έως 29 ετών) – αυτό που αποκαλείται γενιά Z – παρουσιάζει χαμηλότερες γνωστικές ικανότητες, μειωμένη προσοχή, ασθενέστερη μνήμη και χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης σε σχέση με τους γονείς της!!!
Η πτώση αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι το άμεσο αποτέλεσμα ενός ανεξέλεγκτου πειράματος της βίαιης ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης και της κυριαρχίας των οθονών αντί των βιβλίων στις σχολικές αίθουσες.
Η προχειρότητα στην σύγχρονη εκπαιδευτική διαδικασία είναι δομική, με την επίδειξη τυφλής εμπιστοσύνης στην εκπαιδευτική τεχνολογία, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση που αποχαυνώνει τους νέους ανθρώπους υπονομεύοντας τη σκέψη τους, με αναπόφευκτο τίμημα μια γενιές πνευματικά ακρωτηριασμένες.
Η οργισμένη αντίδραση των νέων ανθρώπων, που πρωτοστατούν στις κοινωνικές κινητοποιήσεις, έχει να κάνει – πέρα από την φτώχεια, την ανεργία, την ανέχεια στο επίπεδο διαβίωσης – και με την επιδεικτική αδιαφορία των κυβερνώντων (διαχειριστών παγκοσμιοποιημένων οικονομικών συμφερόντων) για την ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, τις κραυγαλέες προχειρότητες, τις ελλείψεις σε εκπαιδευτικά εργαλεία και προσωπικό
Αντιλαμβάνεται η γενιά Ζ της Ευρωπαϊκής Ενωσιακής νεοταξικής κολεκτίβας ότι το επιδιωκόμενο τέλος της ανθρωποκεντρικής εξέλιξης περνά κυρίως μέσα από την ψηφιοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, που θα παράξει χειραγωγήσιμα ανθρωποειδή αντί πολίτες με γνώση, σκέψη και ένα δημιουργικό όραμα για το μέλλον τους
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ήταν το πρόσχημα που τερμάτισε το – μεταλλαγμένο από το αρχικό – σχέδιο της, στην ουσία, Γερμανικής Ευρωπαϊκής Ένωσης και διέλυσε τα «όνειρα» του ευρωπαϊκού κεφαλαίου που ήθελε μερίδιο στην Παγκοσμιοποιημένη καπιταλιστική δυστοπία .
Τα μεταναστευτικά ρεύματα από τους πολέμους στην Μέση Ανατολή και στην Αφρικανική ήπειρο είχαν στόχο την αναμόρφωση του κόστους εργασίας στις βιομηχανίες της «Γερμανικής Ευρώπης» προκειμένου να αντέξει και να ανταγωνιστεί την «καπιταλιστική Κινεζοποίηση» του εργατικού κόστους.
Τώρα και έως ότου η Νεοδεξιά (ακροδεξιά) αναλάβει τον «δημοκρατικό καλλωπισμό» της καταρρέουσας αστικοδημοκρατίας – μέχρι αυτή να αντικατασταθεί από την τεχνονεοφεουδαλιστική παγκόσμια διακυβέρνηση – επιβάλλοντας τον πολιτικό αυταρχικό αναχρονισμό, το υπάρχον σύστημα των νεοταξικά μεταλλαγμένων άλλοτε αστικοδημοκρατικών κομμάτων, θα επιχειρήσει μέσα από την στρατοκρατική μεθόδευση να επιβάλλει την καταστολή σε κάθε προσπάθεια – της καθυστερημένα αφυπνισμένης κοινωνίας – αντίστασης σε ότι προωθείται σε βάρος της.
Η ισλαμοτρομοκρατία και το προσφυγικό ζήτημα που κορυφώθηκε πριν έντεκα χρόνια είχε στόχο την αναδόμηση του εργατικού δυναμικού στην κατεύθυνση της μείωσης του εργατικού κόστους στην Ευρωπαϊκή ήπειρο.
Είχε στόχο τον τρόμο των πολιτών και την υποταγή των εργατικών συνδικάτων στην θέληση του παγκοσμιοποιημένου ευρωπαϊκού κεφαλαίου που αναζητούσε θέση στον νέο καπιταλιστικό κύκλο.
Το σχέδιο απέτυχε γιατί οι οιωνοί νεοφεουδάρχες και οι «μπροστινοί» τους είχαν άλλα σχέδια για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου.
Αναμένονται πιθανότατα κοινωνικές αναταραχές και βορειότερα στην Ευρώπη, προϊόντος του χειμώνα που ακόμα δεν ήρθε, για τις κοινωνίες της Βόρειας Ευρώπης στις οποίες ένα σημαντικό τμήμα θα έχει οσονούπω να επιλέξει ανάμεσα στο υπερτιμημένο φαγητό και στην υπερτιμημένη θέρμανση, όπως εμφατικά δήλωσε ο επίτροπος ενέργειας της Κομισιόν κ Γιόγκερσεν.
Είναι αργά για τις Ευρωπαϊκές κοινωνίες ;
Θα εξαρτηθεί από την δύναμη και την αντοχή της αντίστασής τους απέναντι στο κύμα δυστοπίας που ετοίμασαν οι Δυτικότροπες ελίτ, αξιοποιώντας την πολιτική ανικανότητα διαμόρφωσης εναλλακτικού ιδεολογήματος ή και την ενσωμάτωση των ηγεσιών του «Παγκόσμιου Νότου» στον παγκόσμιο δυστοπικό καπιταλιστικό καταμερισμό της τεχνοφεουδαλιστικής προοπτικής του κόσμου.
Φοβάμαι ότι αυτός ο αιώνας με όπλο, τον πυρηνικό τρόμο αφενός και τον χωρίς φραγμούς Τεχνολογικό ανταγωνισμό αφετέρου θα αλέσει τον δημιουργικό Άνθρωπο στον βωμό ενός αδίστακτου και απόλυτα ανήθικου ανταγωνισμού δυνάμεων όπου κοινωνίες, κρατικές οντότητες και έθνη θα αποτελούν αναλώσιμες έννοιες.
Πηγή: www.militaire.gr
Οι κοινωνίες δεν χρειάζονται «τάξη». Βαθιά αλλαγή έχουν ανάγκη
Την ώρα που η Γαλλία δεν έχει ακόμη συνέλθει από τον πρωτοφανή παλλαϊκό -και όχι μόνο νεανικό- ξεσηκωμό του περασμένου Σαββάτου, στην Ελλάδα βγήκαν κιόλας οι καλοθελητές που σπεύδουν να διεκτραγωδήσουν τις «καταστροφές» και τους «βανδαλισμούς» και να υπογραμμίσουν με νόημα ότι για αυτόν τον λόγο και οι πολίτες, αντανακλαστικά, θα προτιμήσουν τη «σταθερότητα».
Ορισμένοι, μάλιστα το λένε πιο ωμά: «τέτοιες καταστάσεις διευκολύνουν τον Κυριάκο Μητσοτάκη», γιατί του επιτρέπουν να πει ότι εάν δεν επανεκλεγεί, για να διαχειριστεί όπως υποτίθεται αυτός ξέρει, τις μεγάλες προκλήσεις του επόμενου διαστήματος, κινδυνεύει και η δική μας χώρα να ζήσει στιγμές ανάλογες με αυτές της Γαλλίας.
Άλλοι, πάλι πάνε να κάνουν «ανάλυση» τύπου «βγάζω φλας αριστερά, για να στρίψω δεξιά». «Καλά όλα αυτά, αλλά τέτοιες εξεγέρσεις ξυπνούν τη “σιωπηλή πλειοψηφία”, με αποτέλεσμα τελικά να είναι η Δεξιά αυτή που κερδίζει». «Δείτε και τον Ντε Γκώλ, πώς κέρδισε τις εκλογές αμέσως μετά τον Μάη του 1968 στη Γαλλία», σπεύδουν να προσθέσουν. Και εδώ το συμπέρασμα πάλι καταλήγει να είναι το ίδιο: κάθε άλλη επιλογή εκτός από τη συνέχεια της σημερινής διακυβέρνησης, που παρουσιάζεται ως συνώνυμη της «σταθερότητας», είναι καταστροφική και δεν έχει καν νόημα να πιστέψουμε ότι η λαϊκή κινητοποίηση μπορεί να οδηγήσει στο να πάνε τα πράγματα σε πιο αριστερή, δημοκρατική και προοδευτική κατεύθυνση.
Βεβαίως, όπως συμβαίνει συχνά με τέτοιες εύκολες «γενικεύσεις», η ιστορική εμπειρία είναι πολύ διαφορετική. Στον 20ο αιώνα ήταν οι μεγάλοι κύκλοι μαζικής κινητοποίησης – μαζί με τον φόβο επανάληψης μιας επανάστασης όπως στη Ρωσία – που οδήγησε στις μεγάλες κοινωνικές κατακτήσεις, από την κοινωνική ασφάλιση, τη δωρεάν δημόσια υγεία και παιδεία έως τις συλλογικές συμβάσεις και την αναδιανομή εισοδήματος.
Γιατί μπορεί ο Ντε Γκωλ όντως να κέρδισε τις εκλογές αμέσως μετά τον Μάη του 1968, αλλά οι παραχωρήσεις που έκανε η γαλλική Κεντροδεξιά, ήταν μεγάλες, ξεκινώντας από τις μεγάλες μισθολογικές αυξήσεις που οδήγησαν στον τερματισμό των απεργιών του Μάη.
Αλλά, και στη χώρα μας, εάν δεν είχαμε όλους τους μεγάλους αγώνες και κινητοποιήσεις της μεταπολίτευσης, δεν θα είχαμε την ολοένα και μεγαλύτερη στροφή της ελληνικής κοινωνίας σε πιο προοδευτική κατεύθυνση με αποκορύφωμα την «Αλλαγή» του 1981 και ίσως το μεγαλύτερο κύμα προοδευτικών δημοκρατικών αλλαγών της μεταπολεμικής περιόδου.
Και βέβαια στην περίοδο της μεγάλης κρίσης στη χώρα μας, ήταν οι μεγάλες, εκρηκτικές συχνά, κινητοποιήσεις του αντιμνημονιακού κινήματος που έθεσαν επί τάπητος το ερώτημα εάν μπορεί να υπάρξει μια διακυβέρνηση που να μην εκπροσωπεί τους «Βάστα Σόιμπλε» και τη λογική «και εάν δεν υπήρχαν τα μνημόνια, θα έπρεπε να τα είχαμε εφεύρει».
Επομένως, όλοι αυτοί που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το «χάος» και τις «ταραχές» και εξυμνούν τη σταθερότητα, στην πραγματικότητα αυτό που δεν θέλουν είναι να διατυπωθεί μια εναλλακτική κυβερνητική πρόταση, ικανή να κάνει πράξη μια ριζική αλλαγή πολιτικής προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων. Την πολιτική αλλαγή φοβούνται, όχι το «χάος».
Γιατί πρέπει να αναλογιστούμε τι σημαίνει σήμερα «σταθερότητα». Σημαίνει ότι θα συνεχιστεί μια πολιτική που συνεπάγεται ότι τα λαϊκά στρώματα, και ιδίως η νεολαία» παραδίδονται απροστάτευτα στην ακρίβεια και τη στεγαστική κρίση. Ότι θα οξυνθούν ακόμη περισσότερο οι κοινωνικές ανισότητες. Ότι θα ενταθεί η υπονόμευση και τελικά ιδιωτικοποίηση της δημόσιας υγείας και παιδείας. Ότι οι υποδομές δεν θα αναβαθμιστούν, καθώς δημόσιοι και ευρωπαϊκοί πόροι θα συνεχίσουν να μοιράζονται σε «ημετέρους». Ότι θα χειραγωγηθούν πλήρως οι θεσμοί του κράτους δικαίου και θα ενταθεί η αστυνομική καταστολή απέναντι σε όποιον διαφωνεί και διεκδικεί. Ότι θα συνεχιστεί η προετοιμασία του εδάφους για την ολική επαναφορά της Ακροδεξιάς στο πολιτικό προσκήνιο.
Και εδώ να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Προφανώς και οι άνθρωποι φοβούνται τις περιόδους μεγάλης αναταραχής. Είναι φυσικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι φοβούνται γενικά τις λαϊκές κινητοποιήσεις. Ιδίως όταν τα αιτήματά τους είναι δίκαια και βγαίνουν μέσα από πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Και η ιστορία δείχνει πως όταν το μαχαίρι φτάσει στο κόκκαλο, τότε και οι «νοικοκυραίοι κατεβαίνουν στον δρόμοι και οι «φιλήσυχοι πολίτες».
Αυτοί που μισούν, εξαρχής, τις μαζικές κινητοποιήσεις και τους αγώνες, είναι αυτοί που μεταφράζουν σε ιδεολογία το στενό τους συμφέρον, δηλαδή η κοινωνική μειοψηφία που ωφελείται από τις σημερινές πολιτικές και κατεξοχήν στρατεύεται πίσω από κυβερνήσεις όπως η σημερινή, και όσοι πιστεύουν ότι η λύση για όλα τα προβλήματα είναι το «στιβαρό χέρι» ενός αυταρχικού κράτους, δηλαδή η Ακροδεξιά και οι νοσταλγοί του φασισμού.
Γι’ αυτόν τον λόγο και το πραγματικό συμπέρασμα που βγαίνει από τον κύκλο μεγάλων κινητοποιήσεων στον οποίο φαίνεται ότι μπαίνουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, αντιμέτωπες με τον εκρηκτικό συνδυασμό ανάμεσα στα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν και την κυνική απροθυμία των πολιτικών συστημάτων και των κυβερνήσεων να δώσουν λύσεις και πειστικές απαντήσεις, δεν είναι πώς θα εξασφαλιστεί η «σταθερότητα» στα ίδια αδιέξοδα, αλλά πώς θα υπάρξουν οι αναγκαίες βαθιές αλλαγές πολιτικής που απαιτούνται για να μειωθεί η πραγματική ανασφάλεια των πολιτών, μια ανασφάλεια που δεν προκαλείται από τους διαδηλωτές, αλλά από όλους εκείνους που μιλούν μόνο τη γλώσσα των αριθμών και όχι των ανθρώπινων αναγκών.
Περί εκτάκτου ανάγκης και καθόδου των τανκς
Για μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τις μνήμες από τη νύχτα της 21ης Απριλίου, αυτές οι ασκήσεις είναι δύσκολες
Παρακολουθούμε με τεταμένη την προσοχή τις εξελίξεις στη Γαλλία και τους προβληματισμούς που έχουν προκύψει, και εκεί αλλά και στην Αθήνα, για δύο θέματα: Πώς αντιδρά το κράτος σε περίπτωση παρατεταμένων επεισοδίων, τα οποία διαταράσσουν την κοινωνική ειρήνη και απειλούν την οικονομική ζωή μίας πρωτεύουσας, σε σημείο που να τίθεται εν αμφιβόλω η εξουσία της κυβέρνησης και του κράτους;
Πώς αντιμετωπίζεται η «στάση» κατά του πολιτεύματος; Προσφεύγει το πολιτικό σύστημα στις έκτακτες διατάξεις του Συντάγματος περί κήρυξης μίας χώρας ή μίας πόλης σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, κατεβάζει τον στρατό και τα τανκς στους δρόμους, απαγορεύει την κυκλοφορία και αναστέλλει συγκεκριμένες διατάξεις του Συντάγματος με επίκληση την «κατάσταση πολιορκίας»; Για μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τις μνήμες από τη νύχτα της 21ης Απριλίου, αυτές οι ασκήσεις είναι δύσκολες. Για μια χώρα σαν τη Γαλλία, του Διαφωτισμού και του κράτους δικαίου, εξίσου!
Αυτό είναι το πρώτο. Υπάρχει και το δεύτερο, το ευρύτερο θέμα, το οποίο προβληματίζει και τις Αρχές στη Γαλλία αλλά και την ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα: τι προκαλεί τις κινητοποιήσεις και τις αναταραχές; Πόσο μεγάλη πιθανότητα είναι να υπάρξουν τέτοιου είδους αναταραχές στην Αθήνα; Θα εξαπλωθεί ο ευρωπαϊκός ιός και στις ελληνικές πόλεις; Οσον αφορά το πρώτο, υπάρχει απάντηση. Η Ελλάδα υπήρξε το πειραματόζωο, όπου μπορεί και να εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά πρακτικές που βλέπουμε σήμερα στην Ευρώπη.
Πρακτικές ανάφλεξης κινητοποιήσεων. Οπως διαβάζουμε, στη Γαλλία οι νέοι αξιοποιούν προγράμματα αλληλοενημέρωσης κινητών τηλεφώνων μέσω του δικτύου Telegram και αιφνιδιάζουν τις Αρχές, οι οποίες είχαν εκπαιδευτεί να τους παρακολουθούν και να τους φακελώνουν μέσω του facebook. Στην Ελλάδα έχουμε πείρα από τέτοιου είδους καταστάσεις. Η δολοφονία του Γρηγορόπουλου στις 6 Δεκεμβρίου 2008 και οι κινητοποιήσεις που ακολούθησαν το ίδιο βράδυ, τέσσερις μήνες μετά την κύρωση του ρωσικού αγωγού South Stream από το ελληνικό Κοινοβούλιο, προσφέρονται για προσφέρονται για ευρύτερα διδάγματα.
Πρώτον, γιατί εκείνη τη βραδιά της 6ης Δεκεμβρίου, όπως έχω αποκαλύψει στο πρώτο βιβλίο μου για τον Καραμανλή off the record, πυροδοτήθηκε n ομαδική αποστολή sms στα κινητά χιλιάδων μαθητών από συγκεκριμένη εταιρία κινητής τηλεφωνίας, που εδρεύει σε δυτικό κράτος. Εξήντα χιλιάδες εμπρηστικά μηνύματα έφυγαν εκείνη τη βραδιά και αμέσως πήρε φωτιά το κέντρο της Αθήνας. Είναι η στιγμή που νομίζεις ότι κατεβαίνεις στον δρόμο επειδή το νομίζεις εσύ, αλλά στην πραγματικότητα, άπειρος όπως είσαι, χωρίς να το καταλαβαίνεις, υλοποιείς τα σχέδια μιας άγνωστης δύναμης.
Οταν τα αποκαλύψαμε αυτά, καθώς και το γεγονός ότι μέσα στο πλήθος των εξεγερθέντων που αναστάτωσαν το κέντρο της Αθήνας για δύο ολόκληρες εβδομάδες είχαν προστεθεί ομάδες Αλβανών και Κοσοβάρων που λεηλάτησαν τα καταστήματα (όπως γίνεται τώρα και στη Γαλλία), αντιμετωπίσαμε μειδιάματα. Κατηγορηθήκαμε για θεωρίες συνωμοσίας. Σήμερα βλέπουμε τους ίδιους ανθρώπους που ειρωνεύονταν τις αποκαλύψεις εκείνης της περιόδου να ανακαλύπτουν έκπληκτοι ότι οι κινητοποιήσεις στο Παρίσι πυροδοτούνται μέσω της κινητής τηλεφωνίας και σε αυτές μετέχουν ισλαμικοί πυρήνες με παλαιστινιακές σημαίες που δεν έχουν καμία σχέση με τον γαλλικό λαό.
Και αφήνουν υπαινιγμούς για ρωσικό δάκτυλο. Τους καλωσορίζουμε στην ανακάλυψή τους για το πώς ξεσπούν οι εξεγέρσεις και τους καλούμε να μελετήσουν πώς πυροδοτήθηκαν μέσω facebook, από ποια δυτική δύναμη και οι Ελληνες αγανακτισμένοι, που απαιτούσαν την επιστροφή στη δραχμή και την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Υπάρχει, όμως, και δεύτερο ζήτημα. Το ζήτημα της κήρυξης της χώρας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και η κάθοδος των τανκς στους δρόμους. Δεν προκύπτει το θέμα για πρώτη φορά στη Γαλλία με βάση τα ρεπορτάζ που μας έρχονται σήμερα από τα Ηλύσια Πεδία και το Μέγαρο Ματινιόν.
Ετέθη για πρώτη φορά στη σύσκεψη της κυβερνητικής επιτροπής της κυβέρνησης Καραμανλή στο Μέγαρο Μαξίμου τον Δεκέμβριο του 2008, κατά τη διάρκεια της οποίας υπουργοί εισηγήθηκαν στον πρωθυπουργό και τον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Προκόπη Παυλόπουλο αυτή ακριβώς την πρακτική. Την επιβολή του κράτους, μέσω της ενεργοποίησης των έκτακτων συνταγματικών διατάξεων που ανέστειλαν συνταγματικές ελευθερίες. Καραμανλής και Παυλόπουλος απέρριψαν αμέσως εκείνες τις προτάσεις γιατί διέκριναν την παγίδα: στρατός στους δρόμους και κατάσταση έκτακτης ανάγκης σήμαινε ότι θα χυθεί κι άλλο αίμα και αυτό ουσιαστικά ήταν ο στόχος εκείνων που αναστάτωναν την Αθήνα εκείνο τον Δεκέμβριο, τον αλησμόνητο: Η περαιτέρω αποσταθεροποίηση του κράτους και της κυβέρνησης.
Μπορεί η τότε εξουσία να εκτέθηκε στα μάτια των συντηρητικών ψηφοφόρων για την «αμυντική στάση της ΕΛ.ΑΣ.» και έκτοτε αυτό να αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής για το γεγονός ότι το κράτος δεν προστάτευσε περιουσίες, με συνέπεια ένα μεγάλο τμήμα της οδού Πανεπιστημίου (στο οποίο προστέθηκαν και τα επεισόδια των Μνημονίων του 2010 ) να χάσει την οικονομική του αίγλη και να μαραζώσει, ωστόσο το διακύβευμα ήταν πολύ μεγαλύτερο από την καταστροφή μίας κεντρικής οδού των Αθηνών: ήταν η δημοκρατία και οι άνθρωποι. Ηταν η ευθύνη μιας εκλεγμένης κυβέρνησης η οποία θα επέλεγε να χύσει το αίμα Ελλήνων πολιτών για να επιβάλει δικτατορικά την εξουσία της.
Ο Καραμανλής δεν το δέχτηκε, ούτε ο Παυλόπουλος, με συνέπεια αργότερα ο θεωρητικός των αναρχικών Επαμεινώνδας Σκυφτούλης να δηλώνει ότι «οι αστοί θα πρέπει να τους ανάψουν κερί που δεν τσίμπησαν στην προβοκάτσια». Θα περιελάμβανα στους αστούς και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος ανάμεσα στους λόγους που απαρίθμησε για να μην ψηφίσει τον Προκόπη Παυλόπουλο ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2015 ήταν και τα επεισόδια στην Αθήνα. Με βάση όσα συμβαίνουν σήμερα στο Παρίσι, του χρωστά μία μεγάλη συγγνώμη!
Αν θέλουν οι Γάλλοι, λοιπόν, υπόδειγμα τι να κάνουν για αυτές τις κινητοποιήσεις, ώστε να διατηρήσουν το κράτος τους όρθιο και τα χέρια τους καθαρά από αίμα, υπάρχει! Αυτό είναι το υπόδειγμα των Καραμανλή και Παυλόπουλου, που δικαιώνεται αναδρομικά, αλλά χρειάζεται στομάχι. Πολύ γερό στομάχι και ιστορική ανάγνωση μιας κινητοποίησης για να κατανοήσει κανείς το εθνικό συμφέρον για τη χώρα του πέρα από πυροτεχνήματα. Στο δικαστικό βούλευμα του συμβουλίου Πλημμελειοδικών του 2017 για το σχέδιο «Πυθία» μπορεί κανείς να βρει αναλυτικά στοιχεία για το τι συνέβη στην πατρίδα μας εκείνο τον μήνα!
Προβληματισμός
Ο δεύτερος προβληματισμός που διαβάζουμε είναι αν μπορεί να επεκταθεί το κίνημα αυτό στους δρόμους των Αθηνών και να ζήσουμε μια εξέγερση της νεολαίας αλά γαλλικά. Δεν θα μπορούσε κανείς να αποκλείσει κάτι ασύντακτο στους δρόμους. Ο αυθορμητισμός των ασύντακτων είναι κίνδυνος για τις κυβερνήσεις. Μπορεί, όμως, να αποκλείσει με βεβαιότητα κάτι συντεταγμένο. Διότι αυτοί που θα μπορούσαν να βάλουν φωτιά στους δρόμους όπως το έκαναν το 2008 είναι σήμερα πιο σύστημα από το σύστημα.
Ο Τσίπρας του 2008, ο οποίος ήταν στους δρόμους και άλλαζε δρομολόγιο στην πορεία για να ξεγελάσει τους αστυνομικούς, αγνοείται σήμερα. Είναι κεντρώος ρεαλιστής, ο ριζοσπαστισμός εχάθη. Δεν πάει… Γένοβα, αλλά εδρεύει σε έναν δρόμο που φέρει το όνομα της βασίλισσας Αμαλίας. Κακώς, λοιπόν, ονειρεύονται οι δικοί του «και στα δικά μας». Τα «δικά» σας είναι να καθίσετε φρόνιμοι! Το ΚΚΕ, ούτως ή άλλως, πάντοτε ήταν προσεκτικό σε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις. Μετέχει μεν, από απόσταση δε.
Πυρήνες ελευθεριακών αναρχικών, όπως αυτοί που δρούσαν στην πατρίδα μας από τη Μεταπολίτευση και μετά, δεν μοιάζει να υπάρχουν στο προσκήνιο κι αν υπάρχουν, έχουν άλλες επιρροές και συνδέσεις από τις οποίες εξαρτάται η πυροδότησή τους. Το μόνο που μένει είναι το αυθόρμητο κίνημα των μαθητών των Τεμπών, το οποίο είναι γνησίως αυθεντικό και ακομμάτιστο, και θέλει να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση για το γεγονός ότι αφού δεν μπορεί να εγγυηθεί καν τις μετακινήσεις του με ασφάλεια, δεν μπορεί να εγγυηθεί και τα όνειρά του.
Οταν, μάλιστα, διαβάζει ότι η κυβέρνηση θέλει να προκηρύξει εκλογές μετά τις πανελλαδικές του 2027, για να γλιτώσει τη συμμετοχή της νεολαίας που εργάζεται σεζόν, εξεγείρεται ακόμα περισσότερο. Το κίνημα αυτό, ωστόσο, αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν φαίνεται ότι έχει ηγέτη. Οι Ελληνες, όπως μας έδειξαν οι κινητοποιήσεις των Τεμπών, βγήκαν στους δρόμους όχι για την οικονομική χρεοκοπία και τις κοινωνικές ανισότητες, όπως κάνουν τώρα οι Γάλλοι, αλλά για την ηθική χρεοκοπία της χώρας.
Αυτό πρέπει να το κατανοήσει η κυβέρνηση και, ναι, πρέπει να το φοβάται. Οι κινητοποιήσεις γίνονται στην πατρίδα μας για ηθικές αξίες, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο. Κινητοποιήσεις, όμως, σαν κι αυτές που γίνονται στη Γαλλία στην Ελλάδα τις κάναμε παρατεταμένα για 15 χρόνια και, απ’ ό,τι φαίνεται, έχουν εξαντλήσει την επιρροή τους, εκτός απροόπτου. Το πεζοδρόμιο με τις αναταραχές δεν φαίνεται ότι ανήκει στο μενού του Ελληνα αυτή τη στιγμή, ο οποίος τις μάχες του τις έδωσε όταν έπρεπε, οι μάχες των Γάλλων και των Γερμανών που μας αγνόησαν δεν μας αφορούν ακριβώς. Στο ηθικό σκέλος, λοιπόν, θα επικεντρωνόμαστε παρά στο αμιγώς υλικό και οικονομικό.
Θα τα καταλάβουν αυτά η κυβέρνηση και οι πολιτικές ηγεσίες; Με κάποια καθυστέρηση ίσως, αν καταφέρει να διακρίνει κάτι πίσω από τις γραμμές στα focus group Αμερικανός σύμβουλος του πρωθυπουργού και στείλει καμιά έκθεση στο Μαξίμου. Να καταλάβει η κυβέρνηση από τη… γείωση με την κοινωνία το θεωρούμε σχεδόν αδύνατο. Της λείπει το… ρεύμα!
Ο δεύτερος προβληματισμός που διαβάζουμε είναι αν μπορεί να επεκταθεί το κίνημα αυτό στους δρόμους των Αθηνών και να ζήσουμε μια εξέγερση της νεολαίας αλά γαλλικά. Δεν θα μπορούσε κανείς να αποκλείσει κάτι ασύντακτο στους δρόμους. Ο αυθορμητισμός των ασύντακτων είναι κίνδυνος για τις κυβερνήσεις. Μπορεί, όμως, να αποκλείσει με βεβαιότητα κάτι συντεταγμένο. Διότι αυτοί που θα μπορούσαν να βάλουν φωτιά στους δρόμους όπως το έκαναν το 2008 είναι σήμερα πιο σύστημα από το σύστημα.
Ο Τσίπρας του 2008, ο οποίος ήταν στους δρόμους και άλλαζε δρομολόγιο στην πορεία για να ξεγελάσει τους αστυνομικούς, αγνοείται σήμερα. Είναι κεντρώος ρεαλιστής, ο ριζοσπαστισμός εχάθη. Δεν πάει… Γένοβα, αλλά εδρεύει σε έναν δρόμο που φέρει το όνομα της βασίλισσας Αμαλίας. Κακώς, λοιπόν, ονειρεύονται οι δικοί του «και στα δικά μας». Τα «δικά» σας είναι να καθίσετε φρόνιμοι! Το ΚΚΕ, ούτως ή άλλως, πάντοτε ήταν προσεκτικό σε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις. Μετέχει μεν, από απόσταση δε.
Πυρήνες ελευθεριακών αναρχικών, όπως αυτοί που δρούσαν στην πατρίδα μας από τη Μεταπολίτευση και μετά, δεν μοιάζει να υπάρχουν στο προσκήνιο κι αν υπάρχουν, έχουν άλλες επιρροές και συνδέσεις από τις οποίες εξαρτάται η πυροδότησή τους. Το μόνο που μένει είναι το αυθόρμητο κίνημα των μαθητών των Τεμπών, το οποίο είναι γνησίως αυθεντικό και ακομμάτιστο, και θέλει να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση για το γεγονός ότι αφού δεν μπορεί να εγγυηθεί καν τις μετακινήσεις του με ασφάλεια, δεν μπορεί να εγγυηθεί και τα όνειρά του.
Οταν, μάλιστα, διαβάζει ότι η κυβέρνηση θέλει να προκηρύξει εκλογές μετά τις πανελλαδικές του 2027, για να γλιτώσει τη συμμετοχή της νεολαίας που εργάζεται σεζόν, εξεγείρεται ακόμα περισσότερο. Το κίνημα αυτό, ωστόσο, αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν φαίνεται ότι έχει ηγέτη. Οι Ελληνες, όπως μας έδειξαν οι κινητοποιήσεις των Τεμπών, βγήκαν στους δρόμους όχι για την οικονομική χρεοκοπία και τις κοινωνικές ανισότητες, όπως κάνουν τώρα οι Γάλλοι, αλλά για την ηθική χρεοκοπία της χώρας.
Αυτό πρέπει να το κατανοήσει η κυβέρνηση και, ναι, πρέπει να το φοβάται. Οι κινητοποιήσεις γίνονται στην πατρίδα μας για ηθικές αξίες, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο. Κινητοποιήσεις, όμως, σαν κι αυτές που γίνονται στη Γαλλία στην Ελλάδα τις κάναμε παρατεταμένα για 15 χρόνια και, απ’ ό,τι φαίνεται, έχουν εξαντλήσει την επιρροή τους, εκτός απροόπτου. Το πεζοδρόμιο με τις αναταραχές δεν φαίνεται ότι ανήκει στο μενού του Ελληνα αυτή τη στιγμή, ο οποίος τις μάχες του τις έδωσε όταν έπρεπε, οι μάχες των Γάλλων και των Γερμανών που μας αγνόησαν δεν μας αφορούν ακριβώς. Στο ηθικό σκέλος, λοιπόν, θα επικεντρωνόμαστε παρά στο αμιγώς υλικό και οικονομικό.
Θα τα καταλάβουν αυτά η κυβέρνηση και οι πολιτικές ηγεσίες; Με κάποια καθυστέρηση ίσως, αν καταφέρει να διακρίνει κάτι πίσω από τις γραμμές στα focus group Αμερικανός σύμβουλος του πρωθυπουργού και στείλει καμιά έκθεση στο Μαξίμου. Να καταλάβει η κυβέρνηση από τη… γείωση με την κοινωνία το θεωρούμε σχεδόν αδύνατο. Της λείπει το… ρεύμα!
Γαλλία: Μια Δημοκρατία σε κρίση και μια εξουσία χωρίς πυξίδα
Η χώρα που αποκεφάλισε βασιλιά ανακάλυψε πως μπορείς να έχεις πολιτική αυλή χωρίς στέμμα, εξουσία χωρίς νομιμοποίηση και Δημοκρατία με τους πολίτες σε ρόλο κομπάρσου.
Η Γαλλία δεν χάνει απλώς την ισορροπία της, αλλά παραπατά σαν έκπτωτος δούκας που κατεβαίνει τα μαρμάρινα σκαλιά του παλατιού, ενώ οι πιστωτές αλλάζουν τις κλειδαριές. Γυαλίζει τα παράσημα της Ιστορίας και απαγγέλλει Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη, την ώρα που όλο και περισσότεροι πολίτες αναρωτιούνται αν αυτές οι αξίες ισχύουν και γι’ αυτούς.
Η χώρα που δίδαξε στον κόσμο την Επανάσταση διατηρεί τις μεγάλες λέξεις στη βιτρίνα και αδειάζει το περιεχόμενό τους στην αποθήκη. Ο Σαρλ ντε Γκωλ αντιλαμβανόταν την εξουσία ως ιστορική ευθύνη και τη Γαλλία ως ανεξάρτητη δύναμη. Οι επίγονοί όμως κράτησαν το ύφος του στρατηγού, πέταξαν το σχέδιο και παρέδωσαν το τιμόνι σε μια ελίτ που αντιμετωπίζει το κράτος σαν ιδιωτικό γιοτ. Έτσι οι πολίτες πληρώνουν τα καύσιμα, οι ισχυροί απολαμβάνουν τη θέα και ο καπετάνιος φωτογραφίζεται.
Η αποικία έφυγε. Το αφεντικό παρέμεινε
Για δεκαετίες, η Γαλλία αξιοποίησε την αποικιακή κληρονομιά της και την εργασία μεταναστών, ενώ διαφήμιζε την οικουμενικότητα των δημοκρατικών αξιών της. Τα εργατικά χέρια ήταν ευπρόσδεκτα, οι άνθρωποι που ανήκαν σε αυτά έπρεπε συχνά να περιμένουν στην ουρά της κοινωνικής αναγνώρισης. Η συμφωνία ήταν βολική προβλέποντας εργασία για την οικονομία, υπομονή για τους εργαζομένους, διακηρύξεις για την πολιτική τάξη. Με άλλα λόγια η Γαλλία έγινε ένα αποικιακό κατάστημα με ευρωπαϊκή βιτρίνα και παλιές τιμές στο ταμείο.
Όμως οι δεύτερες και τρίτες γενιές δεν είναι αιώνιοι φιλοξενούμενοι, είναι Γάλλοι πολίτες που διεκδικούν εργασία, αξιοπρέπεια και ισότιμη συμμετοχή. Η Δημοκρατία τούς υπόσχεται ισότητα και η καθημερινότητα τούς προσφέρει διάδρομο αναμονής, τους λέει δηλαδή, ότι ανήκουν στη χώρα, αρκεί να μη ζητούν επίμονα αποδείξεις.
Τρεις πρόεδροι, μία πολιτική κηδεία
Μετά τον Ζακ Σιράκ, η γαλλική πολιτική έμοιασε με πολυτελές ξενοδοχείο που αλλάζει διευθυντές, ανανεώνει την υποδοχή και αφήνει τα υδραυλικά να σαπίζουν.
Ο Νικολά Σαρκοζί έδωσε στην προεδρία τον ρυθμό τηλεοπτικού θεάματος. Ο Φρανσουά Ολάντ απέδειξε ότι ακόμη και η Αριστερά μπορεί να απογοητεύσει τους ψηφοφόρους της χωρίς να χρειάζεται να κυβερνά η Δεξιά. Και ύστερα ήρθε ο Εμανουέλ Μακρόν, ο χρηματοοικονομικός μεσσίας που υποσχέθηκε να ανακαινίσει το πολιτικό σύστημα αλλάζοντας τη συσκευασία του προϊόντος.
Ο Μακρόν κυβέρνησε συχνά σαν διευθυντής που ανακοινώνει περικοπές με χαμόγελο, επειδή διάβασε ότι η αναδιάρθρωση αυξάνει την ανταγωνιστικότητα. Η κοινωνία, όμως, δεν είναι προβληματικός ισολογισμός και οι πολίτες δεν είναι υπάλληλοι υποχρεωμένοι να χειροκροτούν τις ζημιές τους.
Η σύγκρουση για τις συντάξεις και η αναταραχή μετά τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 2024 αποκάλυψαν την απόσταση ανάμεσα στο Ελιζέ και τη χώρα. Ο πρόεδρος που ήθελε να υπερβεί τα παλιά κόμματα αποδυνάμωσε τον δικό του πολιτικό χώρο και ο άνθρωπος που υποσχέθηκε σταθερότητα συνέβαλε στην αβεβαιότητα.
Ήθελε να γίνει αρχιτέκτονας της νέας Γαλλίας, κινδυνεύει όμως να μείνει ως εργολάβος που έστησε εντυπωσιακή πρόσοψη, χρέωσε ακριβά τα έργα και ανακάλυψε πως τα θεμέλια είχαν ραγίσει.
Το φέρετρο και ο καθρέφτης
Η Γαλλία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς θεσμούς, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και διεθνές βάρος. Αυτό που χάνει είναι η κοινωνική νομιμοποίηση της εξουσίας της. Συγχέει την ιστορική κληρονομιά με ισόβιο δικαίωμα πρωταγωνισμού και την πολιτική ισχύ με την άδεια να περιφρονεί τους πολίτες.
Η ειρωνεία λοιπόν, είναι τέλεια. Η χώρα που αποκεφάλισε τη μοναρχία εξακολουθεί να παράγει πολιτικές αυλές. Οι βασιλιάδες της δεν φορούν στέμμα. Φορούν κοστούμια, μιλούν για μεταρρυθμίσεις και απορούν γιατί οι πολίτες επιμένουν να συμπεριφέρονται ως πολίτες.
Ο Μακρόν κάποτε θα φύγει από το Ελιζέ. Το ερώτημα είναι αν θα αφήσει πίσω του μια Δημοκρατία που ακούει την κοινωνία ή ένα παλάτι που συνομιλεί με τους καθρέφτες του.
Η γαλλική αυτοκρατορία έχει περάσει, η αλαζονεία, όμως, από ότι φαίνεται παραμένει στην εξουσία. Και αυτή τη φορά ο λογαριασμός δεν μπορεί να σταλεί σε πρώην αποικία, αλλά θα πληρωθεί στη Γαλλία, από εκείνους που δίδασκαν Δημοκρατία στους άλλους χωρίς να προσέχουν ότι οι δικοί τους μαθητές είχαν ήδη εγκαταλείψει την αίθουσα. Οι μεγάλες διακηρύξεις από όποιον και αν προέρχονται (Μαρίν Λεπέν, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, Ραφαέλ Γκλικσμάν, Εντουρ Φιλίπ) ξεθωριάζουν, η κοινωνική οργή θεριεύει και το πολιτικό σύστημα αναζητά διέξοδο στον καθρέφτη του.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Απόστολος Αποστόλου είναι Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Πηγή: www.documentonews.gr
Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026
Δημήτρης Ξενάκης: Η στρατηγική μυωπία στα Εθνικά κι η ανάγκη δραστικής αλλαγής κατεύθυνσης
Ανάμεσα στον Μητσοτάκη και τον Κασιδιάρη
Ο κ. Κυρανάκης δεν είναι (μόνο) ακροδεξιός, περιφρονεί και τις δικαστικές αποφάσεις
Προκάλεσε έντονες (και αναμενόμενες) αντιδράσεις η δήλωση Κυρανάκη, με την οποία ο γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας επανέφερε τη θεωρία των «δύο άκρων», επιχειρώντας να ταυτίσει το ΚΚΕ με τον… Κασιδιάρη. Φοβάμαι, όμως, ότι όλες αυτές οι αντιδράσεις δεν αρκούν, γιατί περιορίζονται στην ορθή απόρριψη της θεωρίας των «δύο άκρων», αλλά υποτιμούν τα όσα έχουν κατορθώσει οι δημοκρατικοί θεσμοί με τη διερεύνηση των εγκλημάτων της Χρυσής Αυγής και την καταδίκη της ηγεσίας της.
Για το περιεχόμενο των αντιδράσεων αρκούμαι να παραπέμψω στο σχόλιο του Νίκου Μπογιόπουλου, ο οποίος θύμισε το παρελθόν του κ. Κυρανάκη, αλλά και το ιστορικό των ακροδεξιών στελεχών της σημερινής Νέας Δημοκρατίας («Αυτός αξίζει στη ΝΔ, ο Κυρανάκης», «Ημεροδρόμος», 16.10.2026).
Όποιος θέλει να ακούσει το ακριβώς είπε ο κ. Κυρανάκης μπορεί να παρακολουθήσει τη συνέντευξη του γραμματέα της Ν.Δ. στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής» («tΟ Κ.Κυρανάκης στην τηλεόραση της "Ν"», 15.10.2026):
Κυρανάκης: «Ο κ. Κασιδιάρης, καταδικασμένος για εγκληματική οργάνωσης, εξέτισε την ποινή του, αποφυλακίστηκε μετά από 7 χρόνια. Αυτή τη στιγμή φαίνεται να έχει μια μεγάλη αποδοχή σε πολύ νέους ψηφοφόρους».Ναυτεμπορική: «Τεράστιο πρόβλημα…»Κυρανάκης: «Η Δημοκρατία, ξέρετε, τα λύνει αυτά».Ναυτεμπορική: «Ασφαλώς, αλλά δεν παύει να μας προβληματίζει».Κυρανάκης: «Φυσικά, όπως με προβληματίζει εμένα και ότι ο κόσμος ψηφίζει ΚΚΕ, που είναι επίσης ένα αυταρχικό κόμμα το οποίο δεν πιστεύει στη δημοκρατία. Το οποίο στήριζε τον Στάλιν, ο οποίος επίσης σφαγίασε εκατομμύρια ανθρώπους».Ναυτεμπορική: «Φαντάζομαι ότι δεν το βάζετε στην ίδια ζυγαριά».Κυρανάκης: «Τα άκρα για εμένα είναι στην ίδια ζυγαριά. Ο ένας στηρίζει τον Χίτλερ, ο Κασιδιάρης, ο οποίος αντί για ελληνική σημαία είχε τη σβάστικα του Χίτλερ χαραγμένη πάνω του, και ο άλλος στηρίζει τον Στάλιν. Αυτά είναι τα δύο άκρα. Και για αυτό η ΕΕ, για να το πάμε και λίγο πιο θεσμικά και λίγο “κεντρώα”, έχει κοινή ημέρα μνήμης για τα θύματα του ναζισμού και του κομμουνισμού. Γιατί αυτή είναι η ιστορία και δεν παραγράφεται. […] Και γι’ αυτό και το Κομμουνιστικό Κόμμα στις πολύ νέες ηλικίες έχει πολύ πέρασμα».
Κυρανάκης λογοκρίνει Κυρανάκη
Για τη σοβαρότητα του κ. Κυρανάκη παραπέμπω στη δική του ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο fb, όπου έχει λογοκρίνει τα δικά του λόγια! Έχει κόψει δηλαδή το «και λίγο “κεντρώα”», το οποίο προφανώς θεωρήθηκε «υποχωρητικό» από τους εσωκομματικούς του συνεργάτες. Και έτσι απλώς… σβήστηκε!
Για τη σοβαρότητα του κ. Κυρανάκη παραπέμπω στη δική του ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο fb, όπου έχει λογοκρίνει τα δικά του λόγια! Έχει κόψει δηλαδή το «και λίγο “κεντρώα”», το οποίο προφανώς θεωρήθηκε «υποχωρητικό» από τους εσωκομματικούς του συνεργάτες. Και έτσι απλώς… σβήστηκε!
Αλλά το βασικό πρόβλημα με την παρέμβαση Κυρανάκη είναι ακόμα σοβαρότερο. Ο Κασιδιάρης και τα άλλα ηγετικά στελέχη της Χρυσής Αυγής δεν καταδικάστηκαν επειδή είναι οπαδοί του Χίτλερ ή επειδή έχουν χαραγμένη τη σβάστικα στο μπράτσο, αλλά επειδή διηύθυναν μια εγκληματική οργάνωση, η οποία οργάνωσε και εκτέλεσε εκατοντάδες εγκληματικές ενέργειες με δεκάδες θύματα.
Ας δούμε τι αναφέρει η απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων που καταδίκασε την ηγεσία και τα στελέχη της Χρυσής Αυγής:
Ας δούμε τι αναφέρει η απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων που καταδίκασε την ηγεσία και τα στελέχη της Χρυσής Αυγής:
«Αν η εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία, είχε παραμείνει απλά σε επίπεδο φιλοσοφικών συζητήσεων και αναζητήσεων θα ήταν αδιάφορο και πάντως όχι αξιόποινο. Όμως, όπως προέκυψε εν προκειμένω, ο εθνικοσοσιαλισμός υπήρξε το κριτήριο επιλογής των θυμάτων και το κίνητρο τέλεσης των αξιοποίνων πράξεων».Μ’ άλλα λόγια, το έγκλημα που αποδόθηκε στον Κασιδιάρη και την υπόλοιπη ηγεσία της Χρυσής Αυγής δεν είναι οι «ακραίες» πεποιθήσεις, αλλά οι αξιόποινες πράξεις. Με την ταύτιση ΚΚΕ-Χρυσής Αυγής που επιχειρεί ο κ. Κυρανάκης, στην πραγματικότητα χρησιμοποιεί την περιβόητη θεωρία των «δύο άκρων» για να αθωώσει την καταδικασμένη (και σε δεύτερο βαθμό) ηγεσία της Χρυσής Αυγής. Η διατήρησή του στη θέση του Γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας αποτελεί πολιτικό σκάνδαλο.
Το μαχαίρι ως ανακοίνωση, η οθόνη ως αναισθητικό
Από την έξοδο του Κασιδιάρη από τον Δομοκό ως τις μαχαιριές σε Ελευσίνα και Μεταξουργείο: πώς μια κοινωνία που βλέπει τη βία σε ροή έμαθε να μην σηκώνει το κεφάλι
Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, 12 το μεσημέρι. Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίζεται από τις φυλακές Δομοκού μετά την ολοκλήρωση της ποινής που του επιβλήθηκε για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, με δεκάδες οπαδούς να τον υποδέχονται με χειροκροτήματα και επευφημίες. Λίγο αργότερα ανακοινώνει ότι θα ιδρύσει κόμμα.
23 μέρες μετά, Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, λίγο μετά τις 16:00, ένας 32χρονος που είχε βγει βόλτα τα σκυλιά του δέχεται απειλές και σωματική επίθεση στην οδό Κωνσταντινουπόλεως στην Ελευσίνα. Μαχαιρώνεται κάτω από το σπίτι του.
4 μέρες αργότερα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, γύρω στις 21:00, ένας 18χρονος μαθητής από την Αίγυπτο δέχεται πολλαπλές μαχαιριές στην πλάτη και στον πνεύμονα, έξω από εσπερινό λύκειο στο Μεταξουργείο.
Σύμπτωση;
Το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό μονοπώλιο. Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός (RN), διάδοχος του Εθνικού Μετώπου του Ζαν-Μαρί Λεπέν, είναι από το 2022 το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στην Εθνοσυνέλευση. Πρόσφατη δημοσκόπηση της Harris Interactive για το RTL δίνει στη Μαρίν Λεπέν 35%–37% στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της 18ης Απριλίου 2027, παρά τις καταγγελίες για αντισημιτικά κείμενα που αποδίδονται στον πρόεδρο του κόμματος Ζορντάν Μπαρντελά, τις οποίες εκείνος αρνείται. Μια δημοσκόπηση, βέβαια, είναι φωτογραφία της στιγμής και όχι πρόβλεψη.
Στον δρόμο, η πολιτική βία έχει δύο όψεις. Στις 12 Φεβρουαρίου 2026, ο 23χρονος ακροδεξιός ακτιβιστής Κεντέν Ντεράνκ ξυλοκοπήθηκε στη Λυών από άτομα της ακροαριστεράς και πέθανε, σε υπόθεση που άλλοι περιγράφουν ως «συμπλοκή» και άλλοι ως λιντσάρισμα. Η κυβέρνηση απάντησε με νέες διαλύσεις ομάδων, ακροδεξιών και ακροαριστερών, ενώ ερευνητές προειδοποιούν ότι ο κατακερματισμός τους παράγει μικρότερες, λιγότερο δομημένες και πιο βίαιες ομάδες. Η γαλλική εμπειρία δείχνει ότι η εκλογική άνοδος και η βία του δρόμου μπορούν να συνυπάρχουν.
Η δεοντολογία μας υποχρεώνει να πούμε από την αρχή τι ξέρουμε και τι όχι. Δεν έχει τεκμηριωθεί καμία σχέση του Κασιδιάρη με τους δράστες, το ίδιο το ρεπορτάζ που συνδέει τα γεγονότα σημειώνει ρητά ότι δεν έχει τεκμηριωθεί σχέση του με τους αναζητούμενους. Ο άνθρωπος αποφυλακίστηκε νόμιμα, αφού εξέτισε την ποινή του. Το ερώτημα επομένως δεν είναι «ποιος έδωσε εντολή», αλλά κάτι πιο ανησυχητικό, ποιο κλίμα δημιουργείται όταν η επιστροφή ενός καταδικασμένου ηγέτη γιορτάζεται, ξεπλένεται και κανονικοποιείται, και τι κάνει μια κοινωνία που έχει εκπαιδευτεί να παρακολουθεί τη βία, όχι να την αναχαιτίζει;
Ανατομία δύο επιθέσεων
Ελευσίνα: «Ναι, είμαστε φασίστες». Η επίθεση στην Ελευσίνα είναι η πιο καθαρή από τις δύο. Όπως καταγγέλθηκε, οι δράστες είπαν στο θύμα ότι ξέρουν σε ποιον πολιτικό χώρο ανήκει και δήλωσαν ρητά ότι είναι φασίστες, το θύμα κατέθεσε ότι τον μαχαίρωσαν επειδή είναι αριστερός και κατονόμασε τους δράστες ως γνωστούς ακροδεξιούς της περιοχής. Μιλώντας για τη στιγμή της επίθεσης, είπε ότι δεν περίμενε πως θα επιχειρήσουν να τον σκοτώσουν «4 και 10 κάτω από το σπίτι μου, μέρα μεσημέρι».
Αργά το βράδυ της Πέμπτης η αστυνομία επιβεβαίωσε την καταγγελία, μιλώντας για επίθεση με πολιτικά κίνητρα. Δημοσιεύματα κάνουν λόγο για μέλη της ακροδεξιάς οργάνωσης Propatria. Οι δράστες, ηλικίας 18 και 22 ετών, βρίσκονται στα χέρια των Αρχών, ενώ στα σπίτια τους βρέθηκαν αιχμηρά αντικείμενα και βιβλία εθνικιστικού περιεχομένου. Η αστυνομία εξετάζει επίσης σύνδεση με παλαιότερη σύγκρουση ακροδεξιών και αντιφασιστών τον Αύγουστο στην ίδια περιοχή. Τα media θα πουν «τον μαχαίρωσαν για να τον ληστέψουν» θυμίζοντας το «τον μαχαίρωσαν για το ποδόσφαιρο»…
Μεταξουργείο: το ερώτημα που μένει ανοιχτό
Εδώ χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Ομάδα περίπου 15 ατόμων φέρεται να είχε στήσει καρτέρι έξω από το εσπερινό λύκειο και να επιτέθηκε στον 18χρονο και σε έναν ακόμη Αιγύπτιο, όταν βγήκαν στο διάλειμμα. Αστυνομικοί που έφτασαν στο σημείο τοποθέτησαν ειδική σφραγίδα πνεύμονα για να τον κρατήσουν στη ζωή κι ο νεαρός χειρουργήθηκε αμέσως. Ο ίδιος είπε ότι έβλεπε τους επιτιθέμενους για πρώτη φορά και δεν κατάλαβε γιατί του επιτέθηκαν. Ήταν ένας μαθητής που, όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, είχε βγει από το μάθημα για να πάει στο διπλανό σούπερ μάρκετ.
Για το κίνητρο, οι πηγές διίστανται. Οι έρευνες των Αρχών εξετάζουν το ενδεχόμενο ρατσιστικών κινήτρων. Αντίθετα, το debater.gr μετέφερε πληροφορίες ότι δεν φαίνονταν ενδείξεις ρατσιστικού κινήτρου και ότι οι δράστες φέρονταν ως αλβανικής καταγωγής. Μέχρι τα τελευταία δημοσιεύματα που βρήκα, είχε ταυτοποιηθεί ο νεαρός που φέρεται να μαχαίρωσε, χωρίς να έχει συλληφθεί. Όποιος σήμερα βεβαιώνει «ακροδεξιά επίθεση» στο Μεταξουργείο προλαβαίνει τις έρευνες. Όποιος την αποκλείει κάνει το ίδιο, προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Το «σήμα»
Πώς λειτουργεί λοιπόν η αποφυλάκιση ως σήμα; Όχι ως εντολή, αλλά ως μήνυμα ατιμωρησίας και νομιμοποίησης. Εκπαιδευτικός του Αντιφασιστικού Δικτύου Παιδείας περιέγραψε στο MEGA ότι η απελευθέρωση προετοιμαζόταν όλο το καλοκαίρι με διθυραμβικό τρόπο, με βίντεο στο TikTok και δημοσιεύσεις που μιλούσαν γι’ αυτήν με ευθείες απειλές. Το ίδιο δίκτυο καταγράφει δεκάδες περιστατικά ακροδεξιάς προπαγάνδας και ρατσιστικής συμπεριφοράς σε σχολεία. Και οι ναζιστικές επιγραφές σε σχολεία, σύμφωνα με δημοσίευμα, έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα μετά την αποφυλάκιση.
Το ρεπορτάζ δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Δείχνει όμως ότι ένας ολόκληρος χώρος, από τα βίντεο ως τους τοίχους των σχολείων, κινείται με την αίσθηση ότι ο άνεμος άλλαξε.
Και οι δύο επιθέσεις έφτασαν σε εμάς με την ίδια συσκευασία, «βίντεο ντοκουμέντο». Το Mega εξασφάλισε βίντεο από την επίθεση στο Μεταξουργείο, με τα πλάνα να χαρακτηρίζονται συγκλονιστικά. Για την Ελευσίνα, κυκλοφόρησε αντίστοιχο υλικό. Η βία γίνεται πρώτα θέαμα και μετά είδηση.
Η ροή που δεν σταματά
Η κουλτούρα της συνεχούς ροής έχει έναν βασικό κανόνα, αυτόν που λέει πως τίποτα δεν μένει αρκετά ώστε να γίνει βάρος. Ένα μαχαίρωμα, ένας πνιγμός, ένα ατύχημα, ένας πόλεμος εμφανίζονται στον ίδιο κατακόρυφο καμβά και με την ίδια κίνηση του αντίχειρα. Το βίντεο τελειώνει, ο αλγόριθμος προσφέρει το επόμενο, και η συναισθηματική μας ανταπόκριση περιορίζεται σε μια αντίδραση, ένα κοινοποιημένο κλιπ, ένα «φρίκη».
Η Σούζαν Σόνταγκ είχε προειδοποιήσει από τα χρόνια της φωτογραφίας ότι η επανάληψη εικόνων πόνου μπορεί να αμβλύνει την αντίδρασή μας. Σήμερα η επανάληψη δεν είναι εβδομαδιαία, είναι ωριαία.
Ο θεατής νιώθει ότι δεν συμμετέχει. Δεν είναι εκεί, δεν μπορεί να βοηθήσει, επομένως δεν φέρει ευθύνη. Αυτή η αίσθηση αθωότητας είναι ακριβώς το πρόβλημα, η απόσταση της οθόνης μεταφράζεται σε ηθική απόσταση. Και όταν το ίδιο συμβαίνει στη γειτονιά μας, στο στενό κάτω από το σπίτι, ο εθισμένος θεατής έχει ήδη μάθει να περιμένει το επόμενο κλιπ αντί να ρωτήσει «τι κάνουμε;».
Το όφελος της αδράνειας
Η αδράνεια δεν είναι ουδέτερη. Για τις οργανώσεις της ακροδεξιάς είναι κεφάλαιο. Ένας πολίτης που έχει συνηθίσει να βλέπει βία χωρίς να αντιδρά είναι ο καλύτερος πελάτης μιας πολιτικής που στηρίζεται στον φόβο. Η Χρυσή Αυγή, όπως θυμίζει η καταδικαστική απόφαση που οδήγησε στην ποινή του Κασιδιάρη, δεν χρειαζόταν πλειοψηφία. Χρειαζόταν γειτονιές όπου κανείς δεν βγαίνει στο μπαλκόνι.
Το κρίσιμο είναι ότι η αδράνεια έχει αλλάξει μορφή. Παλιά ήταν φόβος: κλείνω το παράθυρο γιατί φοβάμαι. Σήμερα είναι κόπωση: κλείνω την οθόνη γιατί έχω δει πολλά. Η δεύτερη είναι πιο επικίνδυνη, γιατί δεν αισθάνεται τον εαυτό της ως φόβο.
Το «πλυντήριο»
Η εφημερίδα Τα Νέα το περιέγραψε ως «πλυντήριο». Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επάνοδος Κασιδιάρη είναι πολύ πιο προσαρμοσμένη στη διεθνή τάση, ώστε να μη φαίνεται επικίνδυνος, αλλά βασίζεται στις ίδιες αρχές: λευκή ανωτερότητα και εθνικά και θρησκευτικά σύμβολα ως μέσο. Στη νέα εικόνα συμπεριλαμβάνεται οικονομική δωρεά του Κασιδιάρη στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Μεγάρων για την επισκευή της στέγης. Η φιλανθρωπία γίνεται βιτρίνα και ο ρατσισμός πάει στο πίσω δωμάτιο.
Το ίδιο δημοσίευμα επισημαίνει ότι η αναδιάταξη των ακροδεξιών δυνάμεων δεν καταλαμβάνει πολύ χώρο στις αναλύσεις δημοσιογράφων και πολιτικών. Δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου διαλόγου παρακολουθεί το φαινόμενο χωρίς να το ονομάζει.
Το πολιτικό περιβάλλον
Υπάρχει κι ένας πολιτικός υπολογισμός που δεν πρέπει να παραβλέπεται. Όπως σημειώνει το Crisis Monitor, η κυβέρνηση δοκιμάζεται στην ικανότητά της να προστατεύει πολίτες από πολιτικά υποκινούμενη βία, την ώρα που αντιμετωπίζει εκλογικό ανταγωνισμό στα δεξιά της. Το ερώτημα που τίθεται, και που οφείλουν να απαντήσουν οι πολιτικές ηγεσίες, είναι αν ο φόβος της απώλειας ψηφοφόρων επηρεάζει τη σφοδρότητα της καταδίκης.
Δεν είναι ρητορικό ερώτημα. Η αντιπολίτευση το θέτει ήδη, αφού το ΜέΡΑ25 μίλησε για «επιχείρηση ξεπλύματος των ναζιστικών συμμοριών» στα συστημικά ΜΜΕ και το ΚΕΕΡΦΑ υπενθύμισε ότι η αποφυλάκιση δεν είναι συγχωροχάρτι για τις δολοφονίες του Φύσσα και του Λουκμάν. Οι κατηγορίες αυτές προέρχονται από πολιτικούς φορείς και πρέπει να διαβαστούν ως τέτοιες. Το ερώτημα όμως που θέτουν είναι θεμιτό.
Η αστυνομία: δύο μέτρα, δύο σταθμά
Στην Ελευσίνα η αστυνομική δράση ήταν γρήγορη: ταυτοποίηση, έρευνες, συλλήψεις. Αυτό πρέπει να αναγνωριστεί. Το Μεταξουργείο δείχνει ότι η ταχύτητα δεν είναι δεδομένη: μέρες μετά, ο φερόμενος δράστης είχε ταυτοποιηθεί αλλά όχι συλληφθεί. Ο δημόσιος έλεγχος οφείλει να είναι ίδιος σε κάθε περίπτωση, και με τα ίδια κριτήρια ανεξάρτητα από το θύμα. Ο μαθητής από την Αίγυπτο δεν πρέπει να βρει λιγότερη δικαιοσύνη από τον αντιφασίστα της Ελευσίνας, ούτε το αντίθετο.
Και κάτι ακόμη: η ακροδεξιά βία δεν ξεκινά από το μαχαίρι. Ξεκινά από τον λόγο που κάνει το μαχαίρι «κατανοητό». Όταν ο λόγος αυτός κυκλοφορεί ανεμπόδιστα στα σχολεία, στο TikTok, στα παράθυρα, η αστυνομία αναγκάζεται να τρέχει πίσω από τις συνέπειες.
Και τελικά τι έρχεται;
Δεν γράφουμε για να δαιμονοποιήσουμε έναν άνθρωπο που εξέτισε την ποινή του. Η δημοκρατία δεν παύει να ισχύει επειδή μας δυσκολεύει. Γράφουμε γιατί ένας πολιτικός χώρος που πριν από λίγα χρόνια καταδικάστηκε ως εγκληματική οργάνωση αναδιατάσσεται δημόσια, με τηλεοπτικό χρόνο, δωρεές, βίντεο και νεανικό κοινό. Και γιατί μέσα σε δεκαπέντε μέρες δύο μαχαιρώματα, το ένα με δηλωμένο πολιτικό κίνητρο, το άλλο υπό διερεύνηση, δεν προκάλεσαν την αντίδραση που θα περίμενε κανείς από μια κοινωνία που έχει ζήσει τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
Τα Νέα το έγραψαν ωμά: οι πρώτοι ψηφοφόροι του επόμενου χρόνου ήταν 3 ετών όταν σκοτώθηκε ο Φύσσας. Οι νέοι δεν θυμούνται. Κι αν δεν θυμούνται, είναι δική μας δουλειά να τους το πούμε, όχι με ένα κλιπ, αλλά με τον τρόπο που μεταδίδεται η μνήμη: στο σχολείο, στο τραπέζι, στη γειτονιά.
Τι σημαίνει λοιπόν εγρήγορση, πέρα από το «κάτι πρέπει να γίνει»;
Πρώτον, να ονομάζουμε τα πράγματα. Η πολιτικά υποκινούμενη βία δεν είναι «επεισόδιο μεταξύ νεαρών».
Δεύτερον, να ζητάμε ίση μεταχείριση από την Πολιτεία, με διαφάνεια για τις έρευνες και χωρίς εκπτώσεις στο κίνητρο, ούτε προς τη μία ούτε προς την άλλη κατεύθυνση.
Τρίτον, να στηρίζουμε εκπαιδευτικούς, γονείς και συλλόγους που ήδη καταγράφουν και καταγγέλλουν.
Τέταρτον, και ίσως δυσκολότερο, να σηκώνουμε τα μάτια από την οθόνη. Να βγαίνουμε στο μπαλκόνι, να ρωτάμε, να στέκουμε δίπλα.
Η ακροδεξιά βία χρειάζεται δύο πράγματα για να ριζώσει: ένα μαχαίρι και έναν θεατή. Το μαχαίρι είναι δουλειά της Δικαιοσύνης. Ο θεατής είμαστε εμείς.
Κι ο θεατής, αν το αποφασίσει, μπορεί να πάψει να είναι θεατής.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Αντώνης Μπατζιας γεννήθηκε το, όχι και τόσο κοντινό, 1987, σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στα Γιάννενα, ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό Φιλοσοφία & Τέχνες του Ε.Α.Π. και και πλέον κατοικοεδρεύει στην καλύτερη πόλη του κόσμου, δηλαδή την Καρδίτσα. Στον ελεύθερό του χρόνο γυρίζει αυλάκια δίσκων ως μουσικός επιλογέας και σκαλίζει από το πληκτρολόγιο του το παρόν και την επικαιρότητα, καθώς αρνείται να γίνει μετά Χριστόν προφήτης.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)