Η δημόσια διαβούλευση του νέου σχεδίου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έρχεται σε μια στιγμή που η ελληνική κοινωνία δεν αντέχει άλλες αυταπάτες. Η Κυβέρνηση παρουσιάζει την επιτάχυνση των ΑΠΕ ως μονόδρομο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την πράσινη μετάβαση, ενώ το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι οι ρυθμίσεις στοχεύουν στη μείωση της επιβάρυνσης των πολιτών. Όμως η πραγματικότητα που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά είναι διαφορετική και πολύ πιο σκληρή. Αυτά υποστηρίζει μεταξύ άλλων, ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος, Βασίλης Λύκος, μιλώντας στον 98.4. Όπως υποστηρίζει, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει γεμίσει με ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά πάρκα και πλέον με μονάδες αποθήκευσης, χωρίς να έχει προηγηθεί ολοκληρωμένος χωροταξικός σχεδιασμός και χωρίς δίκαιη κατανομή των βαρών ανά Περιφέρεια. Περιοχές όπως η Εύβοια και συνολικά η Στερεά Ελλάδα έχουν μετατραπεί σε ζώνες υπερσυγκέντρωσης έργων, ενώ οι πολίτες συνεχίζουν να πληρώνουν από τα ακριβότερα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και οικονομικό. Το κόστος των επιδοτήσεων, των δικτύων μεταφοράς, των υποδομών αποθήκευσης και των εγγυημένων αποδόσεων προς τους επενδυτές μετακυλίεται τελικά στον τελικό καταναλωτή, άμεσα ή έμμεσα. Οι Έλληνες καλούνται να χρηματοδοτήσουν μια μετάβαση που συχνά εξυπηρετεί πρώτα τα επενδυτικά σχήματα και μετά την κοινωνία. Το παρόν νομοσχέδιο, αντί να βάζει όρια, κινείται στη λογική της περαιτέρω επιτάχυνσης αδειοδοτήσεων και εγκαταστάσεων. Το ερώτημα είναι σαφές: πράσινη ανάπτυξη για ποιον και με ποιο τίμημα; Γιατί στο τέλος, τον λογαριασμό θα τον πληρώσουν ξανά οι Έλληνες πολίτες. Όλα αυτά την ώρα που στα Στενά του Ορμούζ, οδηγούμαστε σε παγκόσμιο ενεργειακά πνιγμό, με πολυεπίπεδες προεκτάσεις .
Mpelalis Reviews
Τρίτη 21 Απριλίου 2026
Αυτά που μας άφησε η χούντα
Πριν από 59 χρόνια, μια χούφτα αξιωματικών κατέλαβε την εξουσία. Δεν το έκανε σε κενό αέρος. Το έκανε σε μια κοινωνία που αιφνιδιάστηκε, φοβήθηκε, αλλά και προσαρμόστηκε. Και μας κληροδότησε παθογένειες που τις αντιμετωπίζουμε ακόμα και σήμερα.
Λέμε ότι οι κοινωνίες έχουν την πολιτική εκπροσώπηση που τους αξίζει. Δυστυχώς, στην περίπτωση μας, ισχύει το ίδιο και για τις χούντες.
Συμπληρώθηκαν 59 χρόνια από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Η επίσημη ιστορική αφήγηση περιγράφει μία δράκα επίορκων αξιωματικών που κατέλυσαν το πολίτευμα με πρόσχημα τον κομμουνιστικό κίνδυνο. Ήταν, λένε, η τελευταία πράξη του Εμφυλίου. Αν όμως κοιτάξεις χωρίς τα γυαλιά του ειδικού, με μια ανθρώπινη ματιά, θα διαπιστώσεις ότι επρόκειτο για μία χούφτα φαιδρών προσωπικοτήτων, ορισμένες δε, με ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά. Το έλεγε άλλωστε ο πιο κωμικός από όλους, ο Στυλιανός Παττακός: θα μπορούσαν να πέσουν από τις πρώτες μέρες με ένα απλό φύσημα.
Γιατί δεν έπεσαν; Το ιστορικό ανάθεμα πέφτει στην κεφαλή του βασιλιά Κωνσταντίνου. Δεν αντέδρασε και τους όρκισε ως κυβέρνηση. Όμως αυτή είναι η θεσμική διάσταση των γεγονότων. Η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία κάθισε στην άκρη του δρόμου και έβλεπε τα τανκς να περνούν. Ναι, η πολιτική ηγεσία είχε ήδη εκτοπιστεί στο περιθώριο. Όμως ο «παροιμιώδης μέσος ανθρωπάκος», κατά τον ποιητή, δεν είπε λέξη. Έκρυψε τους δίσκους του Θεοδωράκη και κοίταξε τη δουλίτσα του, για να ξοφλήσει τα γραμμάτια του διαμερίσματος με λουτροκαμπινέ. Άλλωστε, «κάποιος έπρεπε να βάλει τάξη». Ας ήταν ο λοχίας. Παιδί του λαού είναι και αυτός.
Βέβαια μερικά χρόνια αργότερα, ήταν όλοι τους αντιστασιακοί. Στο Πολυτεχνείο μπήκαν εκατομμύρια άνθρωποι. Και τότε έμαθαν ότι «όλοι οι αγώνες είναι δίκαιοι», όπως έχουν επισημάνει ο Σταύρος Τσακυράκης και ο Απόστολος Δοξιάδης. Γιατί αυτή ήταν μία από τις μεγάλες και χρόνιες παθογένειες που κληροδότησε η χούντα. Από τη στιγμή που δηλώνεις αγωνιζόμενος, έχεις όλο το δίκιο με το μέρος σου.
Το πραξικόπημα και, κατ’ επέκταση, η Μεταπολίτευση, είναι το big bang του σημερινού πολιτικού και κοινωνικού σύμπαντος. Και η χούντα δεν άφησε πίσω της μόνο μια επταετία αυταρχισμού, αλλά και μια μακρά σκιά που διαπερνά τη Μεταπολίτευση. Εγκατέστησε μια βαθιά καχυποψία απέναντι στο κράτος. Για πολλούς πολίτες, η εξουσία έπαψε να είναι ουδέτερη και έγινε εν δυνάμει απειλή. Η δημοκρατία μετά το 1974 υπερασπίστηκε θεσμικά, αν και όχι αποτελεσματικά σε όλες τις περιπτώσεις, τα δικαιώματα και τις ελευθερίες. Αυτό ήταν ιστορικά αναγκαίο, αλλά συνοδεύτηκε συχνά από δυσκολία στην επιβολή κανόνων και ανοχή σε φαινόμενα ανομίας.
Ταυτόχρονα, η επαναφορά της πολιτικής θεσμικής ομαλότητας, έβαψε με κομματικά χρώματα κάθε έκφραση της δημόσιας ζωής. Πανεπιστήμια, συνδικάτα και δημόσιος λόγος μετατράπηκαν σε πεδία διαρκούς αντιπαράθεσης. Μαζί της επέστρεψε και μια διχαστική λογική, όπου η πολιτική σύγκρουση αποκτούσε ηθικό χαρακτήρα. Αν διαφωνούσες με αυτούς που είχαν αναλάβει την εκπροσώπηση της «προόδου», ήσουν ύποπτος για φιλοχουντικά αισθήματα. Σήμερα είσαι φασίστας, σκέτο.
Στην πιο σκοτεινή περίοδο της κρίσης επωάστηκε το αυγό του φιδιού από το μισό εκατομμύριο συμπολιτών μας που ψήφισαν τη Χρυσή Αυγή. Σήμερα στα κοινωνικά δίκτυα και ειδικά στο TikTok συναντάς δημοφιλείς αναρτήσεις με ύμνους προς την επταετία, τον Παπαδόπουλο, την εποχή που έδεναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα και έπεφταν για ύπνο με ξεκλείδωτες πόρτες. Ασφαλώς και πρόκειται περί γραφικότητας. Ομως ο φασισμός δεν είναι ένας ιός εν υπνώσει. Μεταλλάσσεται σε βαθμό που δεν αναγνωρίζεται. Θρέφεται από την οργή και το φόβο που καλλιεργεί ο λαϊκισμός. Και όχι, οι χούντες, τουλάχιστον στις μέρες και στα μέρη μας, δεν πρόκειται να επιστρέψουν τανκς. Αλλά κάποια στιγμή, μπορεί όλα στο περίβλημα να θυμίζουν δημοκρατία, αλλά στο εσωτερικό να φουσκώνουν οι νέες μορφές του αυταρχισμού.
ΥΓ του blog:
…..τι να τα κάνουμε σήμερα τα τανκς; ….. έχουμε, τις γραφίδες, τα μικρόφωνα τις
οθόνες και τις σκιές που κρύβονται πίσω απ’ αυτές που τις καθοδηγούν και τις εξουσιάζουν,
αυτοί κι αυτές είναι που έχουν αναλάβει τον ρόλο τους… α! και οι ελίτ του πλούτου
της δύναμης και της ισχύος που έχουν κάνει την δημοκρατία πτώμα περιφερόμενο, είδος
κενού περιεχομένου κι αξίας….
Κόψτε τα σόσιαλ στους πολιτικούς, όχι στους πιτσιρικάδες!
Δεν είναι μόνο τα παιδάκια που μπορεί να πάθουν ζημιές από το καινούριο κοσκινάκι. Είναι και τα καϊνάρια του πολιτικού συστήματος, που μπερδεύουν το λάικ με την ψήφο.
Όταν ήμουνα πιτσιρίκι στα Τρίκαλα, εκεί στις αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα, έναν καφέ ξέραμε.
Τον μερακλίδικο τον “τούρκικο” και μην σπεύσει κάνας πατριδέμπορας να με διορθώσει τώρα ότι για τον “ελληνικό” μιλάμε, γιατί η γιαγιά μου ήταν προσφυγοπούλα απ’ την Πάνορμο και δεν κράταγε απ’ το Συκωβάρι ή τους Κωλομεδάγκωνες.
Η οποία γιαγιά Μίνα δε χάλαγε χατίρια και το βούταγε το μπισκότο Μιράντα στον καφέ πριν το προσφέρει στο εγγόνι της.
Το καλύτερό μου μιλάμε, που να την ξεχάσεις τέτοια αμβροσία…
Μπατ λετς γκόου μπακ του κόφι!
Πάμε στον αμερικάνικο νεωτερισμό, που έφεραν στο σπίτι μας, στα Προσφυγικά ο θείος Νίκ και η θεία Χέλεν από το Νιού Γιορκ.
Κάθε καλοκαίρι που σκάγανε μύτη Τρίκαλα για να μας δούνε, φέρνανε μαζί τους ένα σωρό φαντασμαγορίεςτου νέου κόσμου, από γκατζετιές της εποχής ως εδώδιμα αποικιακά.
Με κορυφαίες όλων τις σούπερ πρόστυχες τσίχλες “Juicy Fruit” της Wrigley’s, πεντακόσιες εκατόν τριάντα χιλιάδες χρόνια μπροστά από τις ταπεινές τις δικές μας.
Συν τον στιγμιαίο καφέ Sanka.
Αυτό το πράγμα απ’ το κουτί μέσα, που ρίχνανε μια κουταλιά στην κούπα μαζί με ζεστό νερό και ορίστε, έτοιμο το ρόφημα.
Μαγεία ρε φίλε, βουντού κανονικό, θαύμα θαυμάτων, ζωγραφισμένη η απορία στα μάτια του Χρηστάκου.
Ήταν η πρώτη μου επαφή με το σύμπαν των στιγμιαίων απολαύσεων…
Σαράντα χρόνια αργότερα, αυτό ακριβώς το σύμπαν κόντεψε να καταπιεί τόσο εμένα όσο και εκατοντάδες εκατομμύρια κορόιδα απ’ όλη την υδρόγειο.
Στα σόσιαλ αναφέρομαι, που έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας, προσφέροντας μίνι δόσεις συγκίνησης, χαβαλέ, αναψύξεως και φυσικά θωπείας του εγωισμού μας.
Μια καρβούλα εδώ, δυο ριτουί πιο πέρα, πέντε σχόλια παρακάτω, τους έδειξα, τους τάπωσα, τους μούρλανα, τους άφησα με το στόμα ανοιχτό.
Σε δευτερόλεπτα όλα μέσα, σε λεπτά έστω, που να περιμένεις τώρα βδομάδες επί βδομάδων για ένα πρότζεκτ, μήνες επί μηνών για ένα πέηπερ, έτη επί ετών για ένα πτυχίο (κανονικό όχι της Βοϊδοσχολής…) και δεν το συζητάμε καν για μεταπτυχιακά και ποστ ντοκ.
Κα δώσ’ του εκεί πρωί, μεσημέρι, βράδυ κολλημένοι και κολλημένες στις οθόνες του λάπτοπ ή του κινητού, το σκυλί που κυνηγάει την ουρά του, το χάμστερ που ρολάρει στον τροχό του, για λίγες σταγόνες ευτυχίας που τραγούδαγε και ο γίγαντας Γιώργος Αιγύπτιος, για το πρόσωπο που οραματιζόταν ο νεορθόδοξος Διονύσης.
Και καλά να είσαι απλός πολίτης σ’ αυτό το γαμήδι που βαφτίστηκε αρμοδίως Ελλάδα 2.0.
Ο μισθός σου είναι της πλάκας, το αμάξι σου είναι δεκαπενταετίας, το ενοίκιο σε ξεφτιλίζει, κάπου πρέπει να ξεσπάσεις ρε φίλε και είναι μάλλον προτιμότερο να ξεδίνεις στα σόσιαλ παρά να δέρνεσαι στα γήπεδα.
Άμα είσαι πολιτικός, όμως;
Τι δουλειά έχεις να κοπανιέσαι τουέντι φορ σέβεν στην Τουήτα, στο Φέηζμπο, στο Ίνστα, στο Τικ Τοκ;
Για να μας δείξεις και καλά ότι δεν μασάς, ότι ισοπεδώνεις τους πάντες, ότι είσαι μαγκίτης και αλάνι;
Ότι σ’ αγαπάει ο κόσμος και κρέμεται απ’ τα ποσταρίσματά σου;
Ενώ την ίδια ώρα, σκάβεις τον πολιτικό σου λάκκο…
Το είδαμε παλιότερα με τον Πολάκη, που οδήγησε ουκ ολίγους συριζαίους στα αντιόξινα, το είδαμε με τον Παύλο Μαρινάκη που πούλαγε εμφύλιο πριν υιοθετήσει ντεμέκ συναινετικό προφίλ, το είδαμε και πριν από δέκα μέρες με τον Μακάριο Λαζαρίδη που ανήμερα Μεγάλη Παρασκευή ξεκίνησε ένα αδιανόητο ξεφάντωμα στα σόσιαλ.
Έναν βλάχικο γάμο τριήμερης διάρκειας, που ανάγκασε ακόμη και τον Κυριάκο να πει “ήμαρτον” και να αποσύρει την υποστήριξή του από τον ιδιαιτέρως αγαπητό στο Μαξίμου υφυπουργό.
Το ραβασάκι, το παρέδωσε η Ντόρα…
Στο δια ταύτα, όμως.
Στο δια ταύτα δεν είναι μόνο τα παιδάκια που μπορεί να πάθουν ζημιές από το καινούριο κοσκινάκι.
Είναι και τα καϊνάρια του πολιτικού συστήματος, που μπερδεύουν το λάικ με την ψήφο.
Και οδηγούνται στην αυτανάφλεξη, εν μέσω ψηφιακών χειροκροτημάτων…
Υ.Γ.: Θα πρότεινα οι μητέρες και οι πατέρες του έθνους να περνάνε από φροντιστήριο για τα σόσιαλ πριν κάτσουν στα έδρανα του Βουλή, αλλά φοβάμαι ότι (και αυτό!) θα δοθεί Απευθείας Ανάθεση, οπότε το βουλώνω.
Στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων
Από το τιμόνι της ελληνικής κεντρικής τράπεζας, στον σχεδόν έναν αιώνα λειτουργίας της, έχουν περάσει -δόξα τω Θεώ- εξέχουσες προσωπικότητες. Χαρισματικοί «σοφοί» της εποχής τους, όπως ο Αλέξανδρος Διομήδης, οικονομολόγοι διεθνούς διαμετρήματος, όπως ο Ξενοφών Ζολώτας και ο Κυριάκος Βαρβαρέσσος, αλλά και πρότυπα ακεραιότητας όπως ο αείμνηστος ευπατρίδης Αλέξανδρος Κορυζής.
Μπροστά τους ο σημερινός διοικητής Γιάννης Στουρνάρας μοιάζει εντελώς ασήμαντος. Ένας επαγγελματίας κρατικοδίαιτος μάνατζερ δεύτερης διαλογής με μοναδικό χάρισμα την ικανότητα να αναρριχάται σε δημόσια αξιώματα εκμεταλλευόμενος τις άριστες διασυνδέσεις του. Μέσα και έξω από τη χώρα.
Τη σκληρή περίοδο των Μνημονίων ο Στουρνάρας, από τη θέση του υπουργού Οικονομικών, έπαιξε καταστροφικό ρόλο ως ο «εκλεκτός των δανειστών». Προσκύνησε τον ξένο παράγοντα, έδωσε διαπιστευτήρια τυφλής υπακοής στους Γερμανούς και έμεινε γνωστός για το ανυπέρβλητο «Forget it, Yannis» που του είπε καγχάζοντας ο Σόιμπλε μόλις, μπροστά στο φάσμα εκλογικής κατάρρευσης της Ν.Δ., τόλμησε να του προτείνει μια συμβολική ελάφρυνση στο δημόσιο χρέος.
Αλλά και αργότερα, ως διοικητής της ΤτΕ, ο συγκεκριμένος άνθρωπος εξακολουθούσε να λειτουργεί ως η «μακρά χειρ» των ξένων. Πάνω που η χώρα πάλευε να βγει από την επιτήρηση, εκείνος πρότεινε «πιστοληπτική γραμμή στήριξης» που θα παρέτεινε την άμεση δανειακή εξάρτηση στο διηνεκές.
Ο Στουρνάρας, μέσα στο μικρό του διαμέτρημα, είχε εντελώς διαφορετική φιλοσοφία από τους διακεκριμένους προκατόχους του. Ο Διομήδης ξεμπρόστιασε τους Γερμανούς και ζητούσε δημοσίως τις αποζημιώσεις, εξηγώντας πώς στη διάρκεια της Κατοχής «σκότωσαν τη δραχμή». Ο Βαρβαρέσσος έδινε μάχη για τα συμφέροντα της κατεστραμμένης Ελλάδας στη διεθνή διάσκεψη του Bretton Woods και ο Ζολώτας, αυτό το ιερό τέρας μόρφωσης, στους βαρυσήμαντους λόγους του επέλεγε να μιλά στα αγγλικά με ελληνικές λέξεις. Μα πάνω απ’ όλους ξεχωρίζει η ηρωική μορφή του Αλέξανδρου Κορυζή, που αρνήθηκε να φυγαδεύσει, όπως οι υπουργοί του, την οικογένειά του στη Κρήτη με την εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού και, όταν κατάλαβε ότι το παιχνίδι μετά τη γερμανική εισβολή είχε ολότελα χαθεί, προτίμησε να αυτοκτονήσει με το περίστροφό του.
Ο Στουρνάρας δεν έχει σχέση με αυτούς τους ανθρώπους. Ούτε στο επίπεδο των γνώσεων και της ευρυμάθειας ούτε στο επίπεδο της ηθικής ανωτερότητας ούτε (πολύ περισσότερο) στο επίπεδο της ανιδιοτελούς αγάπης για την πατρίδα. Δεν λειτουργεί ως τραπεζίτης που διαφυλάσσει τα συμφέροντα της χώρας, αλλά ως μάνατζερ που κοιτά να κρατά τις ισορροπίες ανάμεσα σε ισχυρές εγχώριες ομάδες συμφερόντων και ταυτόχρονα να κάνει τα χατίρια ξένων.
Στις μέρες του οι συστημικές τράπεζες, τις οποίες τυπικά εποπτεύει, αφού αφελληνίστηκαν, μετατράπηκαν σε μηχανές λεηλασίας της περιουσίας του ελληνικού λαού. Επί διοίκησης Στουρνάρα η ΤτΕ έφτασε να κάνει τα στραβά μάτια στην ωμή καταπάτηση του κώδικα δεοντολογίας από τους servicers, που αρπάζουν τα σπίτια του κοσμάκη. Και ταυτόχρονα άφησε τις ανακεφαλαιοποιημένες από το υστέρημα των φορολογουμένων τράπεζες να τους ληστεύουν απροκάλυπτα θησαυρίζοντας από τις εκκωφαντικές διαφορές των επιτοκίων.
Παρά το οικογενειακό του ιστορικό που συχνά επικαλείται, αν ζούσε την περίοδο της Κατοχής, ο Γιάννης Στουρνάρας μάλλον δεν θα ήταν από εκείνους τους ήρωες που πολέμησαν τον κατακτητή. Το πιθανότερο είναι ότι θα είχε περάσει από τα Αισχροδικεία του Τσολάκογλου για τον σύγχρονο «μαυραγοριτισμό» που επιτρέπει ως εποπτεύουσα Αρχή στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Στις μέρες του άλλωστε άλλαξαν χέρια εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα, όπως ακριβώς και στο διάστημα 1941-44.
Αυτόν τον εξαιρετικό κύριο, λοιπόν, επιλέγει ο λάτρης της αριστείας πρωθυπουργός για τρίτη εξαετή θητεία στο τιμόνι της Τραπέζης της Ελλάδος αποδεικνύοντας ότι ζούμε στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων. Το φαινόμενο Στουρνάρα δεν είναι δυστυχώς μεμονωμένο. Είναι απολύτως ενδεικτικό της κατάπτωσης αξιών που συνοδεύει την παθογένεια της Μεταπολίτευσης και συνοδεύει άρρηκτα τη… χρηστή διακυβέρνηση των τελευταίων έξι ετών.
Πηγή: www.antinews.gr
Η «επέτειος» της «17Ν» και ο «Σκάι»
Η τηλεοπτική σειρά του Αλέξη Παπαχελά για την τρομοκρατική οργάνωση και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Μέσα στις άλλες «πεντηκονταετίες» που τιμήθηκαν τα τελευταία χρόνια (λ.χ. το 2017 που «τιμήθηκαν» τα 50 χρόνια από το Πραξικόπημα του 1967 και το 2024 που «τιμήθηκε» ο μισός αιώνας Μεταπολίτευσης), ο «Σκάι» φρόντισε από τις αρχές του χρόνου να εξιστορήσει τη δράση της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη δολοφονία του Ρίτσαρντ Γουέλς, σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα.
Η σειρά «Φάκελος 17Ν» που υπογράφει ο Αλέξης Παπαχελάς ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα 30.3.2026. Τα έξι εβδομαδιαία επεισόδια είναι προσβάσιμα στον ιστότοπο του καναλιού. Το «Χωρίς Εφημερίδα» είχε ήδη σχολιάσει την προκλητική απόφαση του «επιτελικού κράτους» να ανακαλέσει τη μερική χρηματοδότηση του «επετειακού» αυτού ντοκιμαντέρ λόγω της συνέντευξης που έχει παραχωρήσει σε αυτό ο Δημήτρης Κουφοντίνας («Η Ντόρα δικαιώνει Παπαχελά-Αλαφούζο», 19.12.2025).
Η μισή αλήθεια
Παρά το γεγονός ότι η σειρά εξετάζει ένα ιδιαίτερα σκοτεινό ζήτημα, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, μόνο που σκοντάφτει σε δύο μεγάλες δυσκολίες που οδηγούν τον τηλεθεατή σε αντιφατικά συμπεράσματα:
α) Παρουσιάζει στην αρχή ως τεκμηριωμένες και «επαγγελματικές» τις απόψεις των αμερικανικών υπηρεσιών σε αντίθεση με τις κινήσεις των ελληνικών αρχών, μέχρι την ανάληψη του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως από τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Και στη συνέχεια υποστηρίζεται το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή όλα τα έκαναν οι ελληνικές υπηρεσίες, ενώ ήταν εκτός τόπου και χρόνου οι αμερικανικές. Ξεχωριστά προβάλλεται η δράση των βρετανικών υπηρεσιών. Αλλά ακόμα και από τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων που παρουσιάζονται γίνεται φανερό ότι οι υπηρεσίες των ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν τη 17Ν για να πιέσουν τις ελληνικές αρχές να καταστούν «συνεργάσιμες» σε ευρύτερους ή και εντελώς άσχετους τομείς.
β) Υποστηρίζεται ότι η πτώση της χούντας δυσκόλευε τις ενέργειες της αστυνομίας. Ο δημιουργός αναρωτιέται κάπου στο 2ο επεισόδιο μήπως «υπήρχε ένας δισταγμός να ερευνηθούν άνθρωποι που είχαν σχέση με το αντιδικτατορικό κίνημα, δηλαδή με την αντίσταση». Αλλά κι εδώ ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Οι αγωνιστές της αντίστασης αποτέλεσαν από τα πρώτα χρόνια τον στόχο των ελληνικών και ξένων αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών. Αστυνομία, χωροφυλακή και ΕΥΠ έψαχναν εμμονικά στα στελέχη της αντίστασης και όχι στους πιστούς του Αυγουστίνου Καντιώτη. Τα σχετικά έγγραφα των αρχών ασφαλείας έχουν έρθει από καιρό στη δημοσιότητα, αλλά η τηλεοπτική σειρά τα αγνόησε. Πιο χαρακτηριστικό είναι το έγγραφο με τους «251 υπόπτους», το οποίο έχουμε αποκαλύψει στην «Ελευθεροτυπία» εδώ και… 30 χρόνια (Ιός, «Η λίστα της ντροπής», 6.12.1995).
Στα ονόματα των υπόπτων περιλαμβάνονταν ο Μανώλης Γλέζος, ο τότε βουλευτής Στάθης Γιώτας, ο αντιπρόεδρος της Βουλής Παναγιώτης Κρητικός. Οι «ύποπτοι» δημοσιογράφοι ξεκινούσαν από τον Λούη Δάνο και περιλάμβαναν μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη, τον Γιώργο Βότση, τη Νανά Νταουντάκη, τον Μίμη Μανωλάκο, τον Γιώργη Μέρμηγκα, τον Δημήτρη Ψυχογιό, τον Γιώργο Οικονομέα. Δεν έλειπε ο ηθοποιός Κώστας Αρζόγλου, ο πρόεδρος τον ελληνικού τμήματος της Greenpeace Παναγιώτης Κανελλάκης, ο αναλυτής των εκλογικών αποτελεσμάτων Ηλίας Νικολακόπουλος, ο εκφωνητής του σταθμού της εξέγερσης του Πολυτεχνείου Δημήτρης Παπαχρήστος, ο Περικλής Κοροβέσης και ο Μιχάλης Ράπτης…
Αυτούς «έψαχνε» τόσο η ελληνική Ασφάλεια, όσο και οι ξένες υπηρεσίες. Κι αυτά όλα λείπουν από τη σειρά του «Σκάι».
Μ’ άλλα λόγια, μου φαίνεται ότι η σειρά παρουσιάζει τη «μισή αλήθεια». Από αυτή την άποψη εμφανίζεται να ακολουθεί σε γενικές γραμμές το «σενάριο» του μπεστ σέλερ «17, Φάκελος 17 Νοέμβρη» (εκδ. «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 2002) που είχε συντάξει ο Αλέξης Παπαχελάς μαζί με τον Τάσο Τέλλογλου, το οποίο παρουσιάστηκε στις 13.12.2002 σε εκδήλωση, με ομιλητές τον (και) τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοϊδη και την τότε Δήμαρχο Αθηναίων Ντόρα Μπακογιάννη. Στη στήλη του «Ιού» είχαμε τότε σχολιάσει το περιεχόμενό του με κριτικό πνεύμα και είχαμε αναφερθεί στην κοινή παρουσίαση «Ενας, δύο, πολλοί Ζεράρ ντε Βιλιέ», «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 26.1.2003). Κι αν αυτό θα μπορούσε να σταθεί πριν από τριάντα χρόνια, όταν είχαμε πήξει στη μυθολογία γύρω από τη 17Ν, σήμερα πια, μισό αιώνα μετά την πρωτοεμφάνισή της και 24 χρόνια από τη διάλυσή της, νομίζω ότι δεν μπορεί να σταθεί ένας νέος μύθος, που απλώς θα έχει ορισμένα αντίθετα χαρακτηριστικά.
Μερικά παραδείγματα:
► Δεν σχολιάζεται καθόλου η αρχική εντύπωση των αμερικανικών υπηρεσιών που προβάλλεται (κυρίως από τον τότε υπαρχηγό της CIA στην Αθήνα Ρον Έστες) ότι πίσω από τις ενέργειες της 17Ν κρύβονται η ΕΟΚΑ Β΄ και ο δικτάτορας Ιωαννίδης. Αλλά η ΕΟΚΑ Β΄ ήταν απλώς «θυμωμένη» με τη Μεγάλη Βρετανία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η προδρομική ενέργεια του Μιχαλολιάκου (Χρυσή Αυγή) που μαθήτευε επί χούντας με τον Μπαλτάκο στην ΕΟΚΑ Β΄ ήταν η απόπειρα παραβίασης της πρεσβείας της Βρετανίας τις μέρες της Μεταπολίτευσης, ενώ και οι πρώτες τρομοκρατικές ενέργειες μετά το 1974 ήταν έργο ακροδεξιών και φιλοχουντικών ομάδων.
► Εμφανίζεται ως τεχνητό (και εν πολλοίς δημιούργημα του Ανδρέα Παπανδρέου) ένα κλίμα «έντονου αντιαμερικανισμού μετά την πτώση της χούντας». Αλλά η ευθύνη των ΗΠΑ για το πραξικόπημα και τη δικτατορία έχει τεκμηριωθεί και από τον ίδιο τον Αλέξη Παπαχελά στο σημαντικό βιβλίο του «Βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας. Ο αμερικανικός παράγων 1947-1967» (εκδ. Εστία, 1997). Το ότι «ξέσπασε» ο αντιαμερικανισμός στη Μεταπολίτευση οφείλεται προφανώς στην κατάρρευση της καταστολής των λαϊκών εκδηλώσεων. Αλλά εκείνος που απέσυρε την Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ ήταν ο Καραμανλής, όχι ο Ανδρέας. Βέβαια ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν διστάζει να ψέξει τον ιδρυτή της Ν.Δ. στο δικό του βιβλίο γι’ αυτή την απόφαση, αλλά τι να κάνουμε;
► Η περιγραφή της οργάνωσης μοιάζει πολλές φορές να είναι γραμμένη πριν από το 2002 και τη δημοσιοποίηση των μελών της. Ο Αλέξης Παπαχελάς ακούγεται στην αρχή του 2ου επεισοδίου να σχολιάζει: «Η 17Ν αλλάζει σύνθεση και χαρακτήρα. Από μια μικρή ομάδα ανοίγεται στρατολογώντας νέα στελέχη που ξεχωρίζουν ως οι πιο δυναμικοί νέοι σε κινητοποιήσεις και καταλήψεις που τότε αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο». Η προφανής αστοχία, συνδυασμένη με εικόνες από λαϊκές κινητοποιήσεις της νεολαίας, αφήνει την εντύπωση ότι υποστηρίζεται ένα διπλό λάθος: αφενός ότι διευρύνθηκε η οργάνωση με τα πιο ενεργά στελέχη του νεολαΐστικου κινήματος και αφετέρου ότι η ανάδειξή της ήταν αποτέλεσμα της ανόδου του κινήματος. Αλλά όπως προκύπτει από τα ίδια τα ιστορικά στοιχεία που περιλαμβάνει η σειρά, όλη η «επιτυχία» της οργάνωσης στηριζόταν στον απολύτως κλειστό χαρακτήρα της και στην έλλειψη κάθε πραγματικής σχέσης με το λαϊκό κίνημα.
► Οι βασικές συνεντεύξεις είναι προβληματικές, με την έννοια ότι αφήνονται ασχολίαστα όσα λένε οι ομιλητές, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι υιοθετούνται ακόμα και οι προφανείς (και ασφαλώς ανθρώπινες και αναμενόμενες) προσπάθειές τους να δικαιολογήσουν ή να ωραιοποιήσουν το δικό τους ιστορικό.
Ενδεικτικά:
α) Ο Γιώργος Καραμπελιάς εμφανίζεται να έχει στοχοποιηθεί από την Ασφάλεια επειδή είναι «ψηλός» και είχε αντιδικτατορική δράση, ενώ υποστηρίζει ότι η άποψή του ήταν «ότι οι τρομοκράτες είναι σύντροφοι που κάνουν λάθος». Ξεχνάει το περιεχόμενο της προκήρυξής του που είχε τίτλο «Γεια στα χέρια τους», η οποία όμως βρίσκεται στο αρχείο της σημερινής του ιστοσελίδας για την «Εκτέλεση του Μάλλιου» και επαναλαμβάνεται αυτοκριτικά σε συνέντευξη του.
β) Ο Δημήτρης Ψυχογιός αναφέρεται σε δημοσίευμα του «Στόχου» με τίτλο «Αυτοί αποτελούν τη 17Ν» (12.7.1984) και αφήνεται να εννοηθεί ότι τον ενοχοποιεί ως αρχηγό. Αλλά η δημοσίευση αναφέρεται σε κείμενο του ίδιου του Ψυχογιού με ψευδώνυμο στο «Αντί» (25.11.1983), στο οποίο γίνεται ανάλυση της 17Ν!
► Υπάρχουν όμως και σοβαρά σφάλματα της ίδιας της παραγωγής. Στο 3ο επεισόδιο (33:50) εμφανίζεται ο Μπερνς να καταγγέλλει ότι δέχτηκε επίθεση από τον ελληνικό Τύπο μόλις δήλωσε ότι δεν έχει κάνει τίποτα η κυβέρνηση για τη 17Ν και μπαίνει εικονογράφηση πρωτοσέλιδο της «Αθηναϊκής» με τίτλο «Να φύγει ο Μπερνς» (12.1.1998). Αλλά το «αίτημα» αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τη 17Ν. Είναι αποτέλεσμα των δηλώσεων Μπερνς για τον περιορισμό του εναέριου χώρου και την αγνόηση των τουρκικών παραβιάσεων που θεωρήθηκαν ακραία φιλοτουρκικές όχι από τον Χριστόδουλο Ξηρό, αλλά από τον Γιάννη Καψή και τη Βάσω Παπανδρέου (βλ. και «Τα Νέα», 10.1.1998).
► Η αδυναμία δημοσιογραφικής κάλυψης των Ελλήνων θυμάτων, λόγω της αντίδρασης των συγγενών, οδηγεί επίσης σε σφάλματα. Χαρακτηριστική η περίπτωση της δολοφονίας Μομφερράτου. Είναι εντελώς λάθος το σχόλιο («λίγο αργότερα σε ένα πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία και τον Τύπο σκοτώνουν τον εκδότη Μομφερράτο, προσωπικό φίλο του Καραμανλή»). Αφήνω το «πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία» που μοιάζει να «νομιμοποιεί», να κάνει δεκτές όλες τις προηγούμενες ενέργειες της οργάνωσης. Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι αποκρύπτεται η «δικαιολογία» της συνεργασίας με τη χούντα. Εδώ η 17Ν έδειξε την «ημιμάθειά» της. Γιατί πράγματι, όπως έχω αποδείξει με τη δημοσίευση των σχετικών ντοκουμέντων («Το μυστικό του Εθνάρχη. Ο Καραμανλής και η χούντα», «Εφ.Συν.», 2017), η συμμετοχή του Μομφερράτου στην κυβέρνηση Μαρκεζίνη υπήρξε προϊόν συμβουλής Καραμανλή. Αλλά η έλλειψη των σχετικών πληροφοριών καθιστούν ακατανόητη τη στοχοποίηση. Και βέβαια αφήνει αλώβητο τον υπόγειο αλλά κυρίαρχο σχολιασμό εκείνης της εποχής που απέδιδε τη δολοφονία στη «συνεργασία» με τη χούντα.
► Είναι βέβαια λάθος και η προσπάθεια να εμφανιστούν οι ενέργειες της 17Ν ως παράλογες αντιδράσεις παρανοϊκών. Αυτό που συμπεραίνει ο Τάσος Τέλλογλου ως άποψη της 17Ν για τη Μεταπολίτευση («Δεν υπάρχουν θεσμοί. Δεν υπάρχουν δικαστήρια. Δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει αστική δημοκρατία») νομίζω ότι δεν εξηγεί τη δράση της οργάνωσης. Έχει δίκιο ο Σερζ Ζιλί που έλεγε στον Φοίβο Οικονομίδη από το 1976: «Μια ομάδα εκδικητών είναι πολύ πιθανόν να εμφανιστεί στην Ελλάδα με την ατιμωρησία πρακτόρων και με το πολιτικό κλίμα που διαμόρφωσαν ο εμφύλιος και η δικτατορία» («Ελευθεροτυπία», 28.2.1976).
Πώς λύθηκε το «μυστήριο»
Κακά τα ψέματα. Ο λόγος που τόσο οι ελληνικές όσο και οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ασφαλείας δεν μπορούσαν να βρουν άκρη ήταν ότι είχαν εξαρχής ακολουθήσει λάθος δρόμο. Και είναι δεδομένο ότι η εξάρθρωση της παράνομης οργάνωσης οφείλεται στο γεγονός ότι η Ασφάλεια συνέλαβε τον βαριά τραυματισμένο Σάββα Ξηρό μετά την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του στις 29.6.2002 και στη συνέχεια τον ανέκρινε και εντόπισε τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης.
Ακούγονται λοιπόν εντελώς αστήρικτοι οι ισχυρισμοί των ποικίλων πρακτόρων στην Ελλάδα, τις ΗΠΑ και τη Βρετανία που διαβεβαιώνουν ότι είχαν φτάσει στην άκρη του νήματος. Δεν πείθει λ.χ. ο Σερ Ρίτσαρντ Ντίαρλαβ (πρώην επικεφαλής της βρετανικής MI6), ο οποίος ισχυρίζεται ότι είχαν φτάσει νωρίτερα στη λύση του μυστηρίου:
«Είναι κάπως περίπλοκος ο τρόπος που σχεδιάζαμε να προβούμε στις συλλήψεις. Αλλά είχαμε ένα σχέδιο, στο οποίο εμπλεκόταν λίγο η Ορθόδοξη Εκκλησία».
Όποιος θέλει μπορεί να το πιστέψει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι στο τελευταίο επεισόδιο η σειρά εμφανίζεται να ανατρέπει όλα όσα παρουσίαζε στα πέντε πρώτα. Ακούγεται ο Στράτος Φαναράς, Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis να εξηγεί τους λόγους που η οργάνωση ήταν φάντασμα μέχρι τον τραυματισμό και τη σύλληψη του Σάββα Ξηρού:
«Υπήρχε λοιπόν εκεί μια όσμωση, αποτέλεσμα μιας τάσης που κρατούσε μέχρι τότε η πολιτεία, που ήταν ότι δεν συζητάμε με την τρομοκρατία. Η τρομοκρατία, δηλαδή, δρούσε πολιτικά και ιδεολογικά, συζητούσε με την κοινωνία, είχε ανοίξει μέσω των ενεργειών αυτών και μέσω των προκηρύξεών της ένα διάλογο με την κοινωνία, από τον οποίο οι υπόλοιποι απείχαν, στο όνομα του ότι δεν πρέπει να νομιμοποιήσουν την τρομοκρατία. Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο λάθος».
Αλλά και ο ίδιος ο Μιχάλης Χρυσοχοϊδης κάνει την ακόλουθη τελική παρατήρηση που ανατρέπει όλα όσα είχε πει μέχρι τότε:
«Όλη η Ελλάδα είχε μία εικόνα όλων αυτών ως ηρώων και ως υπερανθρώπων, ενώ επρόκειτο για ανθρώπους κανονικούς που ήταν ανάμεσά μας και δρούσαν με έναν τρόπο τόσο πολύ απλό που συγκλόνισε η αποκάλυψή τους όλους, με το ερώτημα: “Μα καλά αυτοί ήταν;” Ε, αυτοί ήταν».
Χρυσοχοΐδης και Κυριακού
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης έχει καταγράψει από το 2023 σε βιβλίο όσα διηγήθηκε τώρα στον Αλέξη Παπαχελά για τη 17Ν («Στον ίδιο δρόμο», εκδ. Πατάκη). Περιορίζομαι εδώ σε δύο επισημάνσεις:
► Το βασικό κεφάλαιο για τη 17Ν επιγράφεται «Φως στο τούνελ». Άθελά του, ο πολιτικός που μεταπήδησε από το ΠΑΣΟΚ στη Ν.Δ., αντιγράφει τον τίτλο της εκπομπής της Αγγελικής Νικολούλη, η οποία ευθύνεται για το περιβόητο πρωτοσέλιδο του «Έθνους», στο οποίο υποδεικνυόταν ο Περικλής Κοροβέσης ως εκτελεστής του Παύλου Μπακογιάννη.
► Στο κλείσιμο του κεφαλαίου αυτού, ο Χρυσοχοΐδης κάνει και μια – κατά τη γνώμη του – σοβαρή αποκάλυψη για το όνομα που επέλεξε η 17Ν:
«Πολλοί πιστεύουν ότι το όνομα της 17Ν οφείλεται στη φοιτητική εξέγερση του Πολυτεχνείου, στην πραγματικότητα όμως η ονομασία προέρχεται από την ημερομηνία ίδρυσης του ΣΕΚΕ, στις 17 Νοέμβρη 1918, του κόμματος που στη συνέχεια μετονομάστηκε σε ΚΚΕ, το 1926» (σελ. 182).
Εδώ ο κ. Χρυσοχοΐδης εκτίθεται περισσότερο. Γιατί πρέπει κανείς να μην έχει διαβάσει ούτε μία προκήρυξη της 17Ν για να ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Από την πρώτη προκήρυξη για τον Γουέλς υπάρχει η σχετική αναφορά («Το σύνθημα “έξω οι Αμερικάνοι”, που ήταν απ’ τα βασικά της Λαϊκής Εξέγερσης το Νοέμβρη 1973, που κυριαρχούσε πανελλήνια απ’ τη 24 Ιούλη και που βροντοφώναξαν οι ένα εκατομμύριο διαδηλωτές της 17 Νοέμβρη, παραμένει ανεκπλήρωτο»). Αλλά στη δεύτερη προκήρυξη μετά τη δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη υπάρχει και εκτενής «απάντηση» στην αγωνίστρια Πέπη Ρηγοπούλου που είχε διαμαρτυρηθεί με άρθρο της στην «Ελευθεροτυπία» για την χρήση της ονομασίας αυτής. Η απάντηση της 17Ν ξεκινά ως εξής: «Στην εκστρατεία ενάντια στη 17Ν μπήκε ορμητικά και η κυρία Πέπη Ρηγοπούλου που είχε τραυματιστεί στη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 73 και με άρθρο της στη “Ελευθεροτυπία” μας κατηγορεί για πολλά και διάφορα, κυρίως γιατί διαλέγοντας αυτό το όνομα 17Ν, διαστρεβλώνουμε το νόημα της εξέγερσης αφού οι αγωνιστές που ήταν στο Πολυτεχνείο δεν ήταν οπλισμένοι». Και μετά από εκτενή περιγραφή της δράσης της οργάνωσης, η προκήρυξη καταλήγει: «Θέλοντας τέλος να προβάλουμε αυτό το βασικό δίδαγμα της εξέγερσης του Νοέμβρη, της αναγκαιότητας της μελλοντικής σοβαρής αντιμετώπισης του οπλισμού των μαζών και της σοβαρής προετοιμασίας του, επιλέξαμε το όνομά μας Επαναστατική Οργάνωση 17 ΝΟΕΜΒΡΗ».
Ο κ. Χρυσοχοΐδης έχει μείνει στην ιστορία με τη δήλωσή του στον «Σκάι», τον Ιανουάριο του 2012 ότι «δεν διάβασε το μνημόνιο» πριν το ψηφίσει, γιατί «είχε άλλες υποχρεώσεις». Να που τώρα μαθαίνουμε ότι δεν διάβασε και τις προκηρύξεις της 17Ν…
Κλείνω με μια παρατήρηση που έχει σχέση με τον τρόπο που λειτουργούν οι θεσμοί σε μια δημοκρατική χώρα. Ο κ. Χρυσοχοΐδης και οι εκπρόσωποι των υπηρεσιών ασφαλείας της Ελλάδας, των ΗΠΑ και της Βρετανίας απορρίπτουν μετά βδελυγμίας κάθε σκέψη ότι η ανάκριση του πολυτραυματία Σάββα Ξηρού παραβίασε τους βασικούς κανόνες σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αφήνεται, μάλιστα, να εννοηθεί ότι ο Ξηρός ομολόγησε τις πράξεις του και υπέδειξε τους συνενόχους του ως πιστός χριστιανός που εξομολογείται στα πρόθυρα του θανάτου. Βέβαια όποιος έχει παρακολουθήσει τη δημόσια συζήτηση της περιόδου των συλλήψεων το καλοκαίρι του 2002 και της δίκης που ακολούθησε, έχει την αντίθετη εικόνα. Αλλά αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι το γεγονός ότι η σειρά του Αλέξη Παπαχελά στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εξιστόρηση του Ελληνοαμερικανού στελέχους της CIA Τζον Κυριάκου. Ε, λοιπόν, ο Κυριάκου έχει γίνει διάσημος στις ΗΠΑ γιατί ήταν εκείνος που τόλμησε να διαμαρτυρηθεί για τους «εικονικούς πνιγμούς» (waterboarding), τα βασανιστήρια δηλαδή που υπέβαλε η CIA σε βάρος υπόπτων τρομοκρατών της Αλ Κάιντα. Το έκανε αναφέροντας ένα όνομα στελέχους της CIA. Γι’ αυτή του τη θαρραλέα στάση καταδικάστηκε σε 30 μήνες φυλακή.
«Το σύστημα δικαιοσύνης στις ΗΠΑ είναι διαλυμένο και ρατσιστικό»
Ο Κυριάκου είχε αναχωρήσει από την Ελλάδα πριν από τις συλλήψεις του 2002, αλλά θα είχε ενδιαφέρον να ρωτηθεί σχετικά με την ανάκριση του Σάββα Ξηρού. Πάντως ο ίδιος έχει εκθέσει τις απόψεις του σε βιβλία εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί μόνο ένα, το οποίο δεν έχει σχέση με τη 17Ν, αλλά με τη δική του φυλάκιση (Τζον Κυριάκου, «Φυλακισμένος πράκτορας. Πώς η CIA με δίδαξε να επιβιώνω στη φυλακή», εκδ. Πατάκης, Αθήνα 2018). Σε ένα προηγούμενο «μπεστ σέλερ» είχε πάντως περιγράψει τη αντιτρομοκρατική δράση του στην Ελλάδα και είχε προλάβει να γράψει ότι «οι περισσότεροι Έλληνες ένιωθαν ότι τα θύματα της οργάνωσης άξιζαν να πάθουν αυτό που πάθαιναν» και να περιγράψει την εξάρθωση της οργάνωσης ως εξής: «Η αστυνομία στάθηκε τυχερή, όταν εξερράγη τυχαία μια βόμβα στα χέρια του μέλους της 17Ν Σάββα Ξηρού και τον τραυμάτισε σοβαρά. Ο Ξηρός είχε ονόματα και μια γιάφκα. Πιστεύοντας ότι πεθαίνει ομολόγησε τα πάντα» (John Kyriakou, «The reluctant Spy. My secret life in the CIA’s war on terror», Bantam Books, Νέα Υόρκη 2009).
Βέβαια αυτά τα έγραφε ο Κυριάκου τρία χρόνια προτού αποφασίσει να αποκαλύψει τα βασανιστήρια που εφάρμοζε η CIA στις ανακρίσεις υπόπτων για τρομοκρατική δράση.
Τι εννοούν πραγματικά ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου και η ισραηλινή δεξιά όταν αναφέρονται στο «Μεγάλο Ισραήλ»
Αναδημοσιεύουμε για λόγους ενημέρωσης το άρθρο του Daniel Levy, Βρετανο-Ισραηλινού σχολιαστή και πρώην συμβούλου κυβερνήσεων του Ισραήλ, σχετικά με το όραμα του “μεγάλου Ισραήλ” που αναδεικνύεται ως στρατηγικός πλέον στόχος του σιωνισμού. Το ενδιαφέρον σχετικά με αυτό το άρθρο είναι ότι θέτει τον στόχο του “μεγάλου Ισραήλ” όχι μόνο ως εξολόθρευση και γενοκτονία των Παλαιστινίων, όχι μόνο ως κατάληψη γειτονικών εδαφών σε Λίβανο και Συρία, όχι μόνο ως διάλυση και αποσυγκρότηση του Ιράν, όχι μόνο ως αποδυνάμωση των αραβικών κρατών που είναι ήδη σύμμαχα κράτη του Ισραήλ, αλλά ως ανάδειξη του Ισραήλ σε μια περιφερειακή δύναμη την οποία θα υπηρετούν ακόμη και ευρωπαϊκά κράτη όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.Το γεγονός της εντυπωσιακής μεταστροφής του συνόλου σχεδόν του ελληνικού πολιτικού συστήματος υπέρ του Ισραήλ και της “στρατηγικής συμμαχίας” μαζί του, (ακόμα και όταν το Ισραήλ διαπράττει καθημερινά, εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας), συνδυάζεται με την σταθερή εισροή ισραηλινών κεφαλαίων, επενδύσεων και εποικιστικών πρότζεκτ του Ισραήλ στην Ελλάδα και στην Κύπρο.Σχετίζεται δυστυχώς, ακόμα περισσότερο, με μια πλευρά που συνδέεται άμεσα με τη συμμετοχή της Ελλάδας στον παράνομο πόλεμο των ΗΠΑ/Ισραήλ, και είναι η προφανής κατασκοπεία σε βάρος της χώρας και της πολιτικής και στρατιωτικής της ηγεσίας, από Ισραηλινούς πράκτορες και Ισραηλινά λογισμικά, τα οποία σε συνεργασία με την ΕΥΠ, έχουν θέσει σε (εθελούσια) ομηρία τη χώρα.Η μετατροπή της Ελλάδας σε βραχίονα και πρότζεκτ του Ισραήλ είναι μια τρομακτική πλευρά του σιωνιστικού σχεδίου που δεν μπορεί να αφήσει κανέναν αδιάφορο.
Πολλά παραμένουν ασαφή όσον αφορά τη σημασία και τη διάρκεια της διακοπής δύο εβδομάδων στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Ωστόσο, μια πτυχή της σύγκρουσης παραμένει εξίσου σαφής σήμερα όπως ήταν και πριν από έξι εβδομάδες. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει σχέδιο. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει.
Οι πολεμικοί στόχοι του Ισραήλ ήταν να αποδυναμώσουν στο μέγιστο βαθμό την ικανότητα του ιρανικού κράτους, επιτυγχάνοντας, όχι τόσο αλλαγή καθεστώτος όσο κατάρρευση του κράτους. Παρά την κατάπαυση του πυρός, ο Νετανιάχου έχει τονίσει ότι αυτό «δεν είναι το τέλος της εκστρατείας» και ότι το Ισραήλ «έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη» για να ξαναρχίσει τις μάχες. Ως έμπειρος στρατηγός, έχει περάσει τη δεύτερη θητεία της κυβέρνησης Τραμπ εκμεταλλευόμενος την ευκαιρία της γεωπολιτικής ρευστότητας για να επιτύχει τον τελικό του στόχο: ένα Μεγάλο Ισραήλ.
Όταν αναφέρεται από την ισραηλινή δεξιά, το «Μεγάλο Ισραήλ» θεωρείται συχνά ως μια καθαρά εδαφική έννοια: μια προσπάθεια να αυξηθεί το μέγεθος του εδάφους που το Ισραήλ διεκδικεί ως δικό του. Αυτό είναι σίγουρα αναπόσπαστο μέρος της έννοιας. Εξάλλου, το Ισραήλ ήταν επεκτατικό και συνεπαγόταν τον εκτοπισμό και την αποστέρηση των Παλαιστινίων από την ίδρυσή του, και αυτή η διαδικασία έχει πλέον επιταχυνθεί σημαντικά.
Τα τελευταία δυόμισι χρόνια, το Ισραήλ εξολόθρευσε και ανακατέλαβε τη Γάζα, σκοτώνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους και καταστρέφοντας την υποδομή των πολιτών της, συμπιέζοντας τον πληθυσμό της, σύμφωνα με μια εκτίμηση από πέρυσι, σε μόλις το 12% μιας ήδη μικροσκοπικής λωρίδας γης. Στη Δυτική Όχθη, το Ισραήλ συνεχίζει μια εκστρατεία καταστροφής και εκτόπισης εναντίον του παλαιστινιακού λαού και της περιουσίας του, η οποία δεν έχει προηγούμενο από τον πόλεμο των έξι ημερών το 1967, επεκτείνοντας το πλέγμα ελέγχου και εποικισμού του.
Μετά την πτώση του Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ το 2024, το Ισραήλ κατέλαβε εδάφη στη Συρία (πέρα από τα παράνομα προσαρτημένα Υψώματα του Γκολάν) και βρίσκεται στη διαδικασία ανασύστασης μιας ζώνης κατοχής στο νότιο Λίβανο. Υπουργοί της κυβέρνησης από τις παρατάξεις του Θρησκευτικού Σιωνισμού και της Εβραϊκής Δύναμης, καθώς και βουλευτές του Λικούντ, αγωνίζονται ανοιχτά για την ισραηλινή κυριαρχία και την εγκατάσταση αποικιών στη χώρα αυτή. Ο υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμοτρίτς, έχει καλέσει το Ισραήλ να «επεκταθεί στη Δαμασκό», ενώ ο ίδιος ο Νετανιάχου ισχυρίστηκε ότι αισθάνεται «πολύ συνδεδεμένος» με αυτό το εδαφικό όραμα του Μεγάλου Ισραήλ.
Ωστόσο, το Μεγάλο Ισραήλ πρέπει να θεωρηθεί ως γεωπολιτική και στρατηγική έννοια και όχι απλά ως εδαφική. Η απόκτηση και ο έλεγχος της γης είναι, από πολλές απόψεις, το προφανές και εύκολο μέρος. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ επιδιώκει κάτι πιο φιλόδοξο και πιο περίπλοκο από τον απλό έλεγχο εδάφους – ένα σχέδιο κυριαρχίας που αποτελείται από νέες συμμαχίες, υποστηριζόμενο από εξάρτηση και από σκληρή δύναμη.
Για να το κατανοήσουμε αυτό, πρέπει να πάμε μερικά χρόνια πίσω. Μετά τα φρικτά εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον των Ισραηλινών στις 7 Οκτωβρίου, και καθώς γινόταν σαφές το μέγεθος και η σκληρότητα της ισραηλινής αντίδρασης στη Γάζα, οι προσπάθειές του για περιφερειακή ολοκλήρωση – την ομαλοποίηση των σχέσεων με τους αραβικούς γείτονες – έπεφταν όλο και περισσότερο σε αδιέξοδο. Ο Νετανιάχου βρέθηκε μπροστά σε μια επιλογή: είτε να επαναλάβει τις προσπάθειες για περιφερειακή ομαλοποίηση μέσω μιας πιο συμβιβαστικής προσέγγισης προς τους Παλαιστινίους, είτε να επιμείνει στην αρνητική του στάση απέναντι σε ένα παλαιστινιακό μέλλον. Επιλέγοντας το δεύτερο, ο Νετανιάχου έπρεπε να απομακρύνει το Ιράν ως ισορροπιστή της περιφερειακής ισχύος – μια κίνηση που απαιτούσε άμεση και μαζική στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο πλευρό του Ισραήλ.
Τις ημέρες που προηγήθηκαν του πολέμου με το Ιράν, δύο επιφανείς πρώην ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας έγραψαν για το Ινστιτούτο Στρατηγικής και Ασφάλειας της Ιερουσαλήμ ότι, από τη σκοπιά των βασικών σουνιτικών κρατών της περιοχής, η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος ή η σημαντική αποδυνάμωσή του, θα εδραιώσει το καθεστώς του Ισραήλ ως «κυρίαρχης περιφερειακής δύναμης».
Η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί όχι μόνο την κατάρρευση του Ιράν, αλλά και την ταυτόχρονη αποδυνάμωση των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) – Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – και την εξάρτησή τους από το Ισραήλ όσον αφορά την ασφάλεια και τις διαδρομές εξαγωγής ενέργειας.
Με άλλα λόγια, οι δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου, με τα κράτη του Περσικού Κόλπου να δέχονται χτυπήματα από ιρανικά drones και πυραύλους, μπορούν να θεωρηθούν ως ένα σκόπιμο χαρακτηριστικό του σχεδιασμού του Ισραήλ, και όχι ως μια λυπηρή παρενέργεια.
Όπως ήταν αναμενόμενο, όταν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο, η πρόσβαση των χωρών του Περσικού Κόλπου στις παγκόσμιες αγορές μέσω του στενού του Ορμούζ επηρεάστηκε σοβαρά. Και όταν το Ισραήλ κλιμάκωσε την κατάσταση στοχεύοντας την ιρανική ενεργειακή υποδομή, το Ιράν έκανε πράξη την απειλή του να ανταποδώσει τα πυρά κατά του Κόλπου.
Ο Νετανιάχου εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να ζητήσει «εναλλακτικές διαδρομές αντί για τα στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ-αλ-Μαντάμπ», προβλέποντας «αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα κατευθύνονται δυτικά μέσω της Αραβικής Χερσονήσου μέχρι το Ισραήλ, μέχρι τα μεσογειακά μας λιμάνια».
Στις δημόσιες δηλώσεις του, ο Νετανιάχου έχει συνδέσει μερικά από τα στοιχεία του σχεδίου του για την κυριαρχία του Μεγάλου Ισραήλ. Λίγες μόνο ημέρες πριν από την έναρξη αυτού του πολέμου, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι στο Ισραήλ, ο Νετανιάχου μοιράστηκε το όραμά του για τη «δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος, ουσιαστικά ενός είδους εξάγωνου συμμαχιών γύρω από ή εντός της Μέσης Ανατολής», που θα περιλαμβάνει «την Ινδία, αραβικές χώρες, αφρικανικές χώρες, μεσογειακές χώρες (Ελλάδα και Κύπρο) και χώρες της Ασίας». Το Ισραήλ θα αποτελεί τον βασικό κόμβο αυτής της συμμαχίας.
Ένα πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο στα εβραϊκά από δύο υψηλόβαθμα στελέχη του επίσημου ινστιτούτου στρατηγικής των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων συμπλήρωσε μερικά από τα κενά. Υποστήριξαν ότι ο ισραηλινός στρατός δεν θα κατακτούσε απλώς εδάφη άμεσα, αλλά θα πετύχαινε επίσης «επιχειρησιακό έλεγχο ακόμη και σε περιοχές μακριά από τα σύνορα του Ισραήλ, χωρίς να καταλαμβάνει και να διατηρεί εδάφη». Στο Ισραήλ θα παραχωρηθεί «μια ανώτερη θέση ως ενός είδους “βασιλιά” της ζούγκλας» (δεν είναι ασυνήθιστο να αναφέρεται η υπόλοιπη Μέση Ανατολή ως «ζούγκλα» στον ισραηλινό πολιτικό λόγο), καθιερώνοντας «μια περιφερειακή τάξη που θα προωθήσει τους στόχους του Ισραήλ».
Σε πρόσφατες ομιλίες, ο Νετανιάχου άρχισε να αναφέρεται στο Ισραήλ όχι μόνο ως «περιφερειακή υπερδύναμη», αλλά «κατά κάποιον τρόπο, ως παγκόσμια υπερδύναμη». Το Ισραήλ επιδιώκει να τοποθετηθεί στο επίκεντρο μιας περιφερειακής συμμαχίας που θα μπορούσε να διατηρηθεί ακόμη και αν η ισχύς των ΗΠΑ μειωθεί. Ο Νετανιάχου υποσχέθηκε ότι η εξαγωνική συμμαχία θα αναπτυχθεί εναντίον του «ριζοσπαστικού σιιτικού άξονα… και του αναδυόμενου ριζοσπαστικού σουνιτικού άξονα». Το Ισραήλ δεν δίστασε να ονομάσει την επόμενη «απειλή» που πρέπει να αντιμετωπιστεί: την Τουρκία.
Οι συζητήσεις για μια κυριαρχία του Μεγάλου Ισραήλ μπορεί να θεωρηθούν ως τυπική υπερβολή σε καιρό πολέμου. Η πρόσφατη ισραηλινή πολιτική μας δείχνει ότι θα ήταν λάθος να το κάνουμε αυτό. Μια μόνιμη πολεμική νοοτροπία είναι βαθιά ριζωμένη στην πολιτική τάξη του Ισραήλ, στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, στο κατεστημένο ασφαλείας, στην ελίτ της νέας δεξιάς και στα μέσα ενημέρωσης. Αυτή η λογική, ωστόσο, ενέχει τεράστιο κίνδυνο υπερβολής και αντίδρασης· αποτελεί κίνδυνο για το ίδιο το Ισραήλ και κάτι που η περιοχή δεν θα δεχτεί.
Στον μακρύ κατάλογο των μεταπολεμικών προκλήσεων, η αποτροπή και ο περιορισμός αυτού του σχεδίου κυριαρχίας του Μεγάλου Ισραήλ ενδέχεται να συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο σημαντικών.
Πρωτότυπη πηγή: The Guardian
Πηγή: www.antapocrisis.gr
Η πτώση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει ήδη ξεκινήσει
Όσο πιο μεγάλη η αλαζονεία τόσο πιο ηχηρή θα είναι η πτώση και η τιμωρία
Στην αρχαία ελληνική κοσμοθεωρία ένα βασικό αμάρτημα ήταν αυτό της ύβρεως, δηλαδή της αλαζονικής υπερεκτίμησης δυνάμεων και περιφρόνησης της ηθικής. Το διαπράττει όποιος πιστεύει ότι δικαιούται να κάνει τα πάντα χωρίς συνέπειες. Χωρίς να δίνει λογαριασμό σε ανθρώπους και θεούς. Μόνο που οι θεοί παρακολουθούν από κοντά και όταν εκτιμήσουν ότι κάποιος ξεπέρασε κάθε όριο, τότε έρχεται η άτη (που την προσωποποιούσαν και ως θεά Άτη), δηλαδή η «τύφλωση» και η σύγχυση, που οδηγεί αυτόν που την υφίσταται να διαπράττει ακόμη μεγαλύτερες ύβρεις. Τόσο μεγάλες που να είναι αναπόφευκτη η Νέμεσις, δηλαδή η τιμωρία, το σκληρό μάθημα ότι κάποια όρια δεν μπορούμε να τα ξεπεράσουμε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καιρό τώρα ολισθαίνει στην ύβριν. Αρκεί να σκεφτούμε ότι θεώρησε την ΕΥΠ προσωπικό μηχανισμό συλλογής πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού. Μια υπόθεση που δεν έχει κριθεί δύο φορές στις εκλογές, όπως προσπάθησε πάλι να μας πείσει, γιατί οι εκλογές δεν είναι ακροατήρια δικαστηρίων, ούτε συνεδριάσεις δικαστικών συμβουλίων, ενώ -παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες συγκάλυψης- τώρα πλέον έχουμε όλα τα αναγκαία στοιχεία για την άμεση εμπλοκή του Μεγάρου Μαξίμου στην υπόθεση. Αρκεί να σκεφτούμε ότι ευθύνεται για τη συστηματική προσπάθεια να παρουσιαστεί η τραγωδία στα Τέμπη ως άθροισμα «ατομικών λαθών», αρνούμενος να αναλάβει την πραγματική ευθύνη για τα έργα που δεν έγιναν επιτρέποντας επί της ουσίας το λάθος να γίνει νομοτελειακά τραγωδία. Και αρκεί βέβαια να σκεφτούμε ότι αυτός ο υποτίθεται θεσμικός και ευρωπαϊστής πολιτικός εμφανίζεται ως ο πραγματικός διάδοχος του Βίκτορ Όρμπαν, τώρα που ο τελευταίος έχασε τις εκλογές, λοιδορώντας τους Ευρωπαίους Εισαγγελείς και υποστηρίζοντας, λίγο – πολύ, «ποιοι είναι αυτοί που ανακατεύονται στις δουλίτσες μας».
Η ύβρις του Κυριάκου Μητσοτάκη αποτυπώνεται και στον τρόπο που αντιμετωπίζει την εξουσία, το γεγονός ότι θεωρεί ότι αυτή ανήκει δικαιωματικά στην παράταξή του (για την ακρίβεια το τμήμα της παράταξης που τον ακολουθεί και την ακροδεξιά πτέρυγάς της) και στην πολιτική δυναστεία που εκπροσωπεί, ανεξαρτήτως του εάν η κοινωνία συμφωνεί.
Όμως, πια είναι στην άτη, όπως φάνηκε στην παρουσία του στη Βουλή. Το γεγονός ότι δεν είπε ούτε μια λέξη αυτοκριτικής, δεν ανέλαβε καμία ευθύνη, δεν ζήτησε καμία συγγνώμη, αλλά πάνω από όλα το γεγονός ότι αυτός ο πρωθυπουργός μειοψηφίας στην κοινωνία, ο πρωθυπουργός που στις δημοσκοπήσεις για καταλληλότητα διακυβέρνησης τον ξεπερνά ο «Κανένας», βγαίνει και λέει ότι θα αναμορφώσει το κράτος, από την ποινική διερεύνηση των πολιτικών προσώπων έως τον εκλογικό νόμο και το Σύνταγμα στα δικά του μέτρα, ώστε να καταφέρει, δηλαδή, να εξασφαλίσει ασυλία όσων εμπλέκονται στα σκάνδαλα αλλά και να παρατείνει τεχνητά την παραμονή της παράταξής του στην εξουσία.
Πλέον δεν έχει καμία επαφή με την πραγματικότητα, δεν αντιλαμβάνεται ότι στα μάτια της κοινωνίας – που δίνει σταθερά στις δημοσκοπήσεις εξαιρετικά αρνητική βαθμολογία στα θέματα θεσμών και που επίσης σταθερά δηλώνει ότι είναι μεγάλο σκάνδαλο αυτό των υποκλοπών και πρέπει να διερευνηθούν οι ποινικές ευθύνες και πολιτικών προσώπων – και ο ίδιος και ο θίασος γελωτοποιών της εξουσίας που έχει στο υπουργικό συμβούλιο, του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη προεξάρχοντος, είναι ταυτισμένος με την αλαζονεία, την παραβατικότητα και την αυθαιρεσία της εξουσίας. Δεν τον εμπιστεύονται οι εργαζόμενοι που βλέπουν τον πληθωρισμό να ανεβαίνει πιο γρήγορα από τους μισθούς, δεν τον εμπιστεύεται η μεσαία τάξη γιατί καταλαβαίνει τη θεσμική κρίση στην οποία βρισκόμαστε, και δεν τον εμπιστεύεται η επιχειρηματικότητα γιατί βλέπει «δουλίτσες» και όχι «παιχνίδι με κανόνες».
Γι’ αυτόν τον λόγο και η πτώση του θα έρθει νωρίτερα από ό,τι υπολογίζει όσα τεχνάσματα εκβιασμού και εάν σκαρφιστεί. Και θα είναι μια πτώση ηχηρή, όπως αξίζει σε κάποιον που επέδειξε συστηματικά πολιτική, θεσμική και ηθική ύβρη. Μια πτώση που όσο νωρίτερα έρθει, τόσο μικρότερη θα είναι η ζημιά για τη χώρα.
Δευτέρα 20 Απριλίου 2026
Χάσαμε τον Λαζαρίδη, μεγάλη απογοήτευση.
Στο νέο επεισόδιο από τις «Ανάγωγες Κουβέντες», της εβδομαδιαίας σειράς podcast της «Εφ.Συν.», το οποίο ανεβαίνει στο efsyn.gr και τις πλατφόρμες κάθε Κυριακή πρωί, ο Τάσος Παππάς και ο Δημήτρης Κανελλόπουλος κάνουν αυτή τη φορά και κάτι επιπλέον, μία τρόπον τινά 2η έκδοση.
Κι αυτό επειδή, στο μεταξύ, μεσολάβησε η παραίτηση Λαζαρίδη (δεν τους προλαβαίνουμε έτσι όπως φεύγουν ένας-ένας).
Οπότε μπήκαν δύο φορές στο στούντιο. Λένε και κάτι ενδιαφέρον που αφορά τις υποκλοπές και θα «σκάσει» τις επόμενες ημέρες.
Ηχογράφηση: EfSyn Studio
© Εκφώνηση/μιξάζ/επεξεργασία/μουσική επιμέλεια: Αντώνης Παπαβομβολάκης (Music Row Studio)
® Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
Τεχνολογία γενετικής τροποποίησης για φυτοφάρμακα χρησιμοποιήθηκε από Pfizer & Μoderna στα εμβόλια για Covid-19!
Τι αποκάλυψε η αγωγή της Bayer
Newsroom | email: info@pronews.gr
Η γερμανική Bayer έκανε αγωγή στις Pfizer, BioNTech, Moderna και Johnson & Johnson σε ομοσπονδιακό δικαστήριο επειδή η τεχνολογία σταθεροποίησης mRNA που χρησιμοποιήθηκε σε κάθε εμβόλιο για την Covid-19 είχε πατενταριστεί από την Monsanto τη δεκαετία του 1980 αποκλειστικά για φυτοφάρμακα και σπόρους!
Η Monsanto έχει εξαγοραστεί εδώ και χρόνια από την Bayer συνεπώς τα πεπραγμένα της ανήκουν στην γερμανική εταιρεία και είναι αυτή που κατέχει την πατέντα τώρα βρίσκεται στο δικαστήριο απαιτώντας royalties.
Αυτό δεν είναι θεωρία συνωμοσίας όπως πολλοί θα θελήσουν να νομίσουν ή να πείσουν τους εαυτούς τους και τους άλλους.
Είναι οι δικηγόροι της Bayer, σε δικά της έγγραφα, και σε δημόσια καταγραφή που υποστηρίζουν κυριολεκτικά σε ομοσπονδιακό δικαστήριο ότι η τεχνολογία τους για γενετική τροποποίηση στη γεωργία αντιγράφηκε και ΕΓΧΥΘΗΚΕ σε ανθρώπους χωρίς άδεια, καθιστώντας τους στην ουσία πειραματόζωα!
Αλήθεια τώρα πως πρέπει να νιώθουν όλοι όσοι εμβολιάστηκαν είτε γιατί η κυβέρνηση τους υποχρέωσε να το κάνουν, είτε γιατί ήθελαν να το πιστεύουν κυρίως για ιδεοληπτικούς λόγους με βάση τους οποίους το «ιατρικό ιερατείο» έχει πάντα δίκιο.
Ακόμα και αν τους έλεγε να βάλουν μέσα στο σώμα τους ένα σκεύασμα το οποίο δημιουργήθηκε μέσα σε 3 μήνες και εκ των πραγμάτων ήταν πειραματικό/ Chris Freemanστο X
Η πτώση του Όρμπαν και οι… ανατριχιαστικοί παραλληλισμοί του με Τράμπ και Μητσοτάκη
Η θλιβερή κατάντια της ελευθερίας του Τύπου στην Ουγγαρία και η σύγκρισή της με τις αντίστοιχες… κατάντιες στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα
Η σαρωτική εκλογική νίκη του Πέτερ Μαγιάρ επί του ακροδεξιού εθνικιστή Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν δίχασε, κατά κάποιον τρόπο, τους Ευρωπαίους πολιτικούς. Έκανε… ευτυχείς τους φιλελεύθερους κεντροαριστερούς, αφού εισέπραξαν την παταγώδη πτώση του ενοχλητικού «αντιευρωπαίου λαϊκιστή» Ούγγρου ως απόρριψη του εθνικού συντηρητισμού και ως απόκρουση του παγκόσμιου ακροδεξιού κινήματος. Και… δυστυχείς τους ακροκεντρώους και τους ακροδεξιούς ηγέτες και τα κόμματά τους – ιδιαίτερα τους ευθυγραμμισμένους (κρυφά ή φανερά!) με τον ηττημένο «τραμπιστή» Ούγγρο πρωθυπουργό – αφού ανησυχούν ότι, μετά την πτώση του Όρμπαν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είναι πλέον τοξικός για τις κυβερνητικές τους φιλοδοξίες…
«Όλα λάθος», μου λέει ο Ούγγρος συνάδελφος Μάρτον Π. (σ. σ: ανεξάρτητος ερευνητής δημοσιογράφος) του οποίου ζήτησα τη γνώμη, γι’ αυτόν τον «διχασμό»: «Η νίκη του Μαγιάρ δεν συνιστά απόρριψη του εθνικού συντηρητισμού — απέχει παρασάγγας, όπως λέτε εσείς, από μια φιλελεύθερη νίκη. Για να σου δώσω ένα παράδειγμα, είναι σαν να κερδίσει στις επόμενες ελληνικές εκλογές ο Σαμαράς τον Μητσοτάκη ή κάτι τέτοιο», προσθέτει γελώντας: «Το πιθανότερο είναι ότι το νέο ουγγρικό κοινοβούλιο που θα προκύψει υπό τον Μαγιάρ δεν θα είναι παρά ένα δεξιότατο, εθνικιστικό και υπέρμαχο της κυριαρχίας κοινοβούλιο», καταλήγει. «Και για να το… εμπεδώσεις», μου λέει, «πιστεύω ότι και με τη νέα κυβέρνηση, ο Τύπος θα παραμείνει όπως με τον Όρμπαν: αλυσοδεμένος»!..
Η κατάντια της ελευθερίας του Τύπου στην Ουγγαρία του Όρμπαν και η σύγκρισή της με τις αντίστοιχες… κατάντιες στις ΗΠΑ του Τράμπ και στην Ελλάδα του Μητσοτάκη, ήταν η αφορμή της κουβέντας μου με τον Ούγγρο συνάδελφο. Σημείο εκκίνησης το γεγονός ότι, σε μία τελευταία προεκλογική ομιλία του, ο ηττημένος πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας είχε εξαπολύσει συστηματική επίθεση στα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, σκιαγραφώντας ένα ανατριχιαστικό όραμα για το μέλλον της χώρας – ένα νέο επίπεδο επιθετικότητας στην εκστρατεία του κατά της αλήθειας: δεσμεύτηκε ότι, εάν επιστρέψει στην εξουσία στις εκλογές της 12ης Απριλίου, θα καθαρίσει τη χώρα από «εξαγορασμένους δημοσιογράφους» και «ψεύτικες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών»!..
«Σιγά την ανατριχίλα!» του είπα, και του θύμισα το… επίπεδο επιθετικότητας της καθεστωτικής «Ομάδας Αλήθειας» Μητσοτάκη στην εκστρατεία της κατά της δημοσιογραφικής αλήθειας, και τους παράλληλους βίους ελέγχου και καταστολής των ουγγρικών, των αμερικανικών και των ελληνικών ΜΜΕ από το εξωφρενικά αντισυνταγματικό – αντιδημοκρατικό κυβερνητικό τρίο Όρμπαν – Τράμπ – Μητσοτάκη. Μέχρι χθες, το κόμμα Fidesz του Όρμπαν εκτιμάται ότι ασκούσε άμεσο ή έμμεσο έλεγχο σε περίπου 80% των μέσων ενημέρωσης της Ουγγαρίας, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα ενώ, σύμφωνα με αναλύσεις που βασίζονται σε δεδομένα του V-Dem (Ανεξάρτητο ερευνητικό Ινστιτούτο με έδρα το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ), η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην τελευταία θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ελευθερία του Τύπου. Το ίδιο ερευνητικό Ίδρυμα σημειώνει ότι η Δημοκρατία στις ΗΠΑ του Τράμπ βρίσκεται στο χειρότερο επίπεδό της από τη δεκαετία του 1960 και «χαρακτηρίζεται από μια απότομη μείωση της ελευθερίας των Μέσων Ενημέρωσης»…
«Ο Βίκτορ Όρμπαν άνοιξε το δρόμο για τις επιθέσεις του Τραμπ στα μέσα ενημέρωσης», εκτιμά ο πανεπιστημιακός ερευνητής – ιδρυτικός διευθυντής του Εργαστηρίου Κράτους Δικαίου στη Νομική Σχολή του NYU - Amrit Singh, στο πλαίσιο μιας εξαιρετικής ανάλυσής του στον Guardian. Και εξηγεί: τόσο ο Όρμπαν όσο και ο Τραμπ είναι εχθρικοί προς τους ανεξάρτητους δημοσιογράφους, χρησιμοποιώντας συστηματικά «απανθρωποποιητική» γλώσσα για να αναφερθούν σε αυτούς. Στην Ουγγαρία, ο Όρμπαν έχει χαρακτηρίσει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης ως «εργοστάσια ψευδών ειδήσεων» και τους δημοσιογράφους – μαζί με τους δικαστές, τους αντίπαλους πολιτικούς και αυτό που αποκαλεί «ψεύτικες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών» – ως «βρωμοέντομα», που πρέπει να εξαλειφθούν. Ο Τραμπ, απ’ την άλλη, έχει επιτεθεί με παρόμοιο τρόπο σε επικριτικά μέσα αποκαλώντας τα διανομείς «ψευδών ειδήσεων» και «εχθρούς του λαού». Έχει εξαπολύσει μισογυνικά επιθετικά σχόλια όπως «γουρουνάκι», «άσχημη» και «ηλίθια» σε γυναίκες δημοσιογράφους.
Κατά τα λοιπά, «Οι δύο ηγέτες αρνούνται την πρόσβαση σε ειδησεογραφικά πρακτορεία, εμποδίζοντας ουσιαστικά την ανεξάρτητη δημοσιογραφία, γράφει ο Amrit Singh. Τόσο η κυβέρνηση Όρμπαν όσο και η κυβέρνηση Τράμπ, αποκλείουν συστηματικά ανεξάρτητους δημοσιογράφους από κυβερνητικές εκδηλώσεις, συνεντεύξεις Τύπου, κοινοβούλιο και άλλους δημόσιους θεσμούς. Εν όψει, δε, των εκλογών της προηγούμενης Κυριακής, ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι απομακρύνθηκαν βίαια ενώ κάλυπταν δημόσιες προεκλογικές εκδηλώσεις υποστήριξης του κυβερνώντος κόμματος».
Περίπου ή ακριβώς όπως ο τρίτος της παρέας των μανιακών της κατασταλτικής δράσης κατά της ελευθερίας του Τύπου ηγετών, ο «δικός μας» Κυριάκος Μητσοτάκης, προσθέτω. Θυμίζοντας έτσι, χωρίς…πρόγραμμα, τους συνήθεις αποκλεισμούς των εργαζομένων στα ελάχιστα εναπομείναντα μη ελεγχόμενα ΜΜΕ, ανεξάρτητων ή μη δημοσιογράφων, από την ετήσια πρωθυπουργική συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ. Κι ακόμα, εκείνες τις αήθεις πρωθυπουργικές επιθέσεις κατά δημοσιογράφων με φράσεις του τύπου «γράφετε σαχλαμάρες και ψέματα», καθώς κι εκείνο το ανάρμοστο – έως και κακοποιητικό – «μη μου κουνάς εμένα το δάχτυλο», που είχε εκτοξεύσει κατά της Ολλανδής δημοσιογράφου Ίνγκεμποργκ Μπέουχελ, τότε που, παρουσία του Ολλανδού ομολόγου του Μαρκ Ρούτε, τον είχε «στριμώξει» με τις ερωτήσεις της για την αντιευρωπαϊκή διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος. Και βέβαια τις παρακολουθήσεις δημοσιογράφων με το παράνομο λογισμικό predator και τις διώξεις κατά των ρεπόρτερ – ερευνητών που αποκάλυψαν την εμπλοκή του στο δίκτυο παρακολουθήσεων…
Ωστόσο δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω αν είναι ο Βίκτορ Όρμπαν που άνοιξε τον δρόμο στον Έλληνα πρωθυπουργό για την μανιοκατασταλτική του δράση κατά της ελευθερίας του Τύπου – όπως έκανε με τον Τράμπ – ή αν γι’ αυτή την πτυχή της πολιτικής διαφθοράς του ευθύνεται το οικογενειακό του DNA. Και φυσικά, μέχρι νεωτέρας, αμφιβάλλω για την προχθεσινή δέσμευση του Πέτερ Μαγιάρ ότι προτίθεται να ιδρύσει «μια νέα αρχή για τα ΜΜΕ που θα διασφαλίζει την ελευθερία του Τύπου». Αντίθετα, πιστεύω περισσότερο τον Ούγγρο συνάδελφο και φίλο μου Μάρτον Π. που θεωρεί ότι «και με τη νέα κυβέρνηση, ο Ουγγρικός Τύπος θα παραμείνει όπως με τον Όρμπαν: αλυσοδεμένος»!..
«Οι Ανδρεοπαπανδρεϊκοί θα σας θερίσουν»
Ιστορία από Newsroom PatraPress
Αλέξανδρος Χρυσανθακόπουλος
τ. Βουλευτής Αχαΐας ΠΑΣΟΚ
1) Δεν αποκήρυξαν ακόμη την woke agenda που επιδιώκει την διάλυση του έθνους κράτους μας από κοινωνικά τεχνητές και με ανοικτά αφύλακτα σύνορα εισαγόμενες μειονότητες για να γίνουμε αναγκαστικά πολυπολιτισμική χώρα; Πως τα βρήκαν και δεξιοί νεοφιλελεύθεροι και νεωτερικοί αριστεροί έχουν ακριβώς το ίδιο κοινωνικό μοντέλο; (ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ-ΚΙΝΑΛ)
2) Δεν προχωρούν σε ανακήρυξη στον ΟΗΕ της ελληνικής ΑΟΖ και οριοθέτηση της με την Κύπρο;
3) Γιατί μέχρι να μας το επιβάλλει ο Τράμπ έλεγαν όχι στην εξόρυξη υδρογονανθράκων για δήθεν περιβαλλοντικούς όρους και τάχα για την πράσινη ανάπτυξη;
4) Γιατί δεν κόβουν οριστικά την συζήτηση περί συνεκμετάλλευσης με την Τουρκία; Α ρε Καϊλή πως τους κρατάς!
5) Γιατί δεν παραδέχονται ότι η παραχώρηση του ονόματος Μακεδονία ήταν λάθος (όλοι τους τάχθηκαν υπέρ της σύνθετης γεωγραφικής ονομασίας) και δεν ακυρώνουν την συμφωνία των Πρεσπών που μας μετάτρεψε σε Νοτιομακεδόνες ενός υποτιθέμενου ενιαίου και ξεχωριστού από την Ελλάδα έθνους;
6) Γιατί δεν λένε ναι κάναμε λάθος με την τεκνοθεσία παιδιών ομόφυλων ζευγαριών και θα καταργήσουμε το νόμο;
7) Γιατί δεν λένε ναι δεν θα πολιτογραφήσουμε ως Έλληνες τους λαθρομετανάστες και όποιος από αυτούς εισέρχεται σκίζοντας τα έγγραφα του θα απελαύνεται;
8 ) Γιατί δεν διεκδικείτε ανοικτά και ενωμένοι τις γερμανικές αποζημιώσεις και επανορθώσεις;
9) Γιατί δεν επιβάλλετε τον τερματισμό του πολέμου με την Ρωσία, που τόσο μας έχει στοιχίσει οικονομικά με το γελοίο εμπάργκο των δικών μας αγροτικών προϊόντων;
10) Γιατί δεν βάζετε κοινό όριο εισόδου στην Βουλή το 5% και γίνεστε όμηροι των πολιτευμένων πρακτόρων της Άγκυρας στη Θράκη;
11) Γιατί δεν εγκαταλείπετε την λάθος γραμμή ομοσπονδιακής λύσης στην Κύπρο που αναβαθμίζει τα κατεχόμενα από κοινότητα σε κράτος; Κυρίως γιατί δεν ενώνεστε σε διεθνή πρωτοβουλία απέλασης των Τούρκων εποίκων που παρανόμως έχουν εγκατασταθεί και υπεξαιρέσει τις ελληνικές περιουσίες;
12) Γιατί δεν ζητάτε συγγνώμη στις 15.000 Ελληνικές οικογένειες που έχασαν ένα μέλος τους που αυτοκτόνησε από τα μνημόνια φτώχειας;
13) Γιατί δεν απαιτείτε από τις τράπεζες αντί να εμφανίζουν κέρδη και να τα μοιράζουν μεταξύ τους να πληρώνουν τις δόσεις των δανείων που για αυτές πάρθηκαν;
14) Αυτά τα 4 δις που δόθηκαν ως επιδότηση στους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας για δήθεν κοινωνικά τιμολόγια δεν αποτελούν πράξη απιστίας και επιλεκτικής ενίσχυσης των ολιγοπωλίων;
15) Αυτά τα 18 δις ευρώ του ΕΣΠΑ που έδωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση δίχως εθνική συμμετοχή θα μας πουν ποιοι ημέτεροι τα ενθυλάκωσαν;
Η συμπόρευση των τριών κομμάτων μας θέτει απέναντι τους σε κάθετη αντισυστημική σύγκρουση! Δεν συμβιβαζόμαστε με την παρακμή τους!
Και εσείς που διαβάσατε τα παραπάνω και δεν ιδρώνει το αυτί σας, για ποιο ατομικό συμφεροντάκι γίνατε χαμερπείς και σέρνεστε σαν σκουλήκια, ώστε να αρπάξετε μια ιδιοτελή απολαβή;
Οι Ανδρεοπαπανδρεϊκοί θα σας θερίσουν με τον ρυμουλκόμενο καταστροφέα του τρακτέρ στην κάλπη όπου σας βρούν!
Το ανεπίλυτο ζήτημα της προέλευσης του SARS-CoV-2
από NewsRoom3
Σε κάθε επιδημία, η πρώτη πράξη της επιστήμης είναι η ανίχνευση της αρχής. Ο εντοπισμός του πρώτου μολυσμένου ανθρώπου —του λεγόμενου ασθενούς μηδέν— αποτελεί τον θεμέλιο λίθο κάθε επιδημιολογικής έρευνας. Χωρίς αυτό το σημείο εκκίνησης, καμία αλυσίδα μετάδοσης δεν μπορεί να ανασυσταθεί, καμία αιτία δεν μπορεί να εντοπιστεί με βεβαιότητα και καμία στρατηγική περιορισμού δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε αποδείξεις.
Ο εντοπισμός του πρώτου κρούσματος δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά η λογική προϋπόθεση της ίδιας της ιατρικής. Η επιστήμη των λοιμώξεων γεννήθηκε για να αποκαλύπτει αιτιώδεις σχέσεις, όχι για να διαχειρίζεται άγνοια. Κι όμως, στην περίπτωση του SARS-CoV-2, του ιού που πυροδότησε την πιο εκτεταμένη παγκόσμια κρίση του 21ου αιώνα, η αναζήτηση της αρχής έμεινε μετέωρη. Δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ μια πλήρως ανεξάρτητη και διαφανής διεθνής έρευνα. Κανένα εργαστήριο εκτός Κίνας δεν απέκτησε ελεύθερη πρόσβαση στα αρχικά κλινικά δείγματα ή στα πρωτογενή δεδομένα. Ο κόσμος οδηγήθηκε σε μια ιστορική κινητοποίηση χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς αντιμετώπιζε, και οι θεσμοί που όφειλαν να διασφαλίσουν τη διαφάνεια, προτίμησαν τη σιωπή.
Η πόλη Γουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουμπέι, ήταν το πρώτο σημείο όπου εντοπίστηκαν ασυνήθιστες περιπτώσεις πνευμονίας στα τέλη του 2019. Στην ίδια πόλη εδρεύει το Wuhan Institute of Virology, ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα κέντρα παγκοσμίως για τη μελέτη κορωνοϊών ζωικής προέλευσης. Εδώ και χρόνια, οι επιστήμονες του Ινστιτούτου διεξήγαν πειράματα σε ιούς νυχτερίδων, μελετώντας τη διασταυρούμενη μόλυνση μεταξύ ζώων και ανθρώπων.
Στο πλαίσιο αυτών των ερευνών εφαρμόζονταν και τεχνικές «ενίσχυσης λειτουργίας», δηλαδή σκόπιμων γενετικών μεταλλάξεων που αυξάνουν τη μολυσματικότητα ενός ιού ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η δυναμική του. Η πρακτική αυτή, αν και επιστημονικά αποδεκτή υπό αυστηρούς όρους ασφαλείας, έχει προκαλέσει δεκαετίες αντιπαραθέσεων για τη βιοηθική της, καθώς ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργηθούν τεχνητά στελέχη με απρόβλεπτη συμπεριφορά.
Το 2015, μια μελέτη που συνυπογράφηκε από Κινέζους και Αμερικανούς ερευνητές και δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine προκάλεσε κύμα ανησυχίας, καθώς παρουσίαζε έναν χιμαιρικό ιό νυχτερίδας ικανό να μολύνει ανθρώπινα κύτταρα. Το γεγονός αυτό οδήγησε πολλούς επιστήμονες να ζητήσουν επανεξέταση των κινδύνων τέτοιων πειραμάτων. Όταν, τέσσερα χρόνια αργότερα, εμφανίστηκαν τα πρώτα κρούσματα του SARS-CoV-2, οι συνειρμοί ήταν αναπόφευκτοι.
Το αρχικό στέλεχος του ιού εμφάνιζε μια εντυπωσιακή προσαρμογή στον ανθρώπινο υποδοχέα ACE2, που διευκολύνει τη μόλυνση των κυττάρων του αναπνευστικού συστήματος. Δεν εντοπίστηκε κανένας ενδιάμεσος ξενιστής, όπως είχε συμβεί με τον SARS-CoV-1 ή τον MERS. Επιπλέον, ορισμένα βιολογικά δείγματα, βάσεις δεδομένων και κλινικές πληροφορίες αποσύρθηκαν αιφνίδια ή έγιναν μη προσβάσιμες σε ξένους ερευνητές. Αντί να κινητοποιηθεί διεθνής διαφάνεια, επιβλήθηκε ένα πέπλο θεσμικής σιωπής.
Τον Ιανουάριο του 2021, σχεδόν δύο χρόνια μετά την έναρξη της κρίσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πραγματοποίησε επίσκεψη στο εργαστήριο της Γουχάν, υπό αυστηρή εποπτεία από τις κινεζικές αρχές. Η έκθεση που προέκυψε απέρριψε το ενδεχόμενο διαρροής ως «εξαιρετικά απίθανο», χωρίς να προσφέρει πλήρη τεκμηρίωση των συμπερασμάτων. Ο ίδιος ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, αναγκάστηκε λίγο αργότερα να δηλώσει ότι «όλες οι υποθέσεις παραμένουν στο τραπέζι», υπονοώντας έμμεσα ότι η έρευνα ήταν ελλιπής. Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο επιστημονικό, αλλά θεσμικό.
Ο Τέντρος, βιολόγος και πρώην υπουργός της Αιθιοπίας, είχε κατηγορηθεί στο παρελθόν για συγκάλυψη επιδημιών χολέρας στη χώρα του, μετονομάζοντάς τες σε «οξεία υδαρή διάρροια» ώστε να μην πληγεί η διεθνής εικόνα της κυβέρνησής του. Οι κατηγορίες αυτές, που δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες όπως οι The New York Times και η Telegraph, δεν διαψεύστηκαν ποτέ πλήρως. Υπό αυτό το πρίσμα, η στάση του ΠΟΥ στη Γουχάν ενίσχυσε τη δυσπιστία: ένας οργανισμός που όφειλε να ενσαρκώνει την ανεξαρτησία της επιστήμης, φάνηκε να ευθυγραμμίζεται με τις πολιτικές σκοπιμότητες ενός αυταρχικού κράτους.
Η επιστήμη, όμως, δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αιτιολογία. Από τον Ιπποκράτη και τον Παστέρ έως τη σύγχρονη μοριακή βιολογία, η ιατρική θεμελιώνεται στην κατανόηση της αιτίας μιας νόσου. Χωρίς γνώση της προέλευσης, κάθε θεραπεία κινδυνεύει να μετατραπεί σε τεχνική διαχείριση των συμπτωμάτων. Η επιδημιολογία, ιδιαίτερα μετά τον 20ό αιώνα, έχει καθιερώσει την ιχνηλάτηση του πρώτου κρούσματος ως εργαλείο καθοριστικής σημασίας. Στην περίπτωση του ιού Έμπολα το 2014 ή του SARS-CoV-1 το 2002, η ανασύνθεση των αρχικών γεγονότων επέτρεψε τον έλεγχο της διασποράς.
Με τον SARS-CoV-2 συνέβη το αντίθετο: η επιδημιολογία σταμάτησε να αναζητά την αιτία και περιορίστηκε στη διαχείριση των συνεπειών. Οι κυβερνήσεις εφάρμοσαν περιοριστικά μέτρα, οι γιατροί κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μια πανδημία χωρίς πλήρη κατανόηση του παθογόνου, και η ιατρική κοινότητα λειτουργούσε σε ένα τοπίο ελλιπούς τεκμηρίωσης. Η γνώση της αρχής αντικαταστάθηκε από την επείγουσα ανάγκη για δράση.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα κλινικό παράδοξο. Οι γιατροί συνταγογραφούσαν χωρίς να γνωρίζουν επαρκώς τον αιτιολογικό μηχανισμό. Οι πολιτικές δημόσιας υγείας στηρίζονταν σε στατιστικά μοντέλα, όχι σε πραγματικά δεδομένα προέλευσης. Τα κράτη επέβαλλαν μέτρα υπό το βάρος του φόβου, ενώ οι διεθνείς οργανισμοί απέφευγαν τις δύσκολες ερωτήσεις. Η απουσία του ασθενούς μηδέν δεν ήταν απλώς επιστημονικό κενό, αλλά θεσμική παραδοχή: ο κόσμος προτίμησε να προχωρήσει χωρίς να γνωρίζει.
Η επιδημιολογία μετατράπηκε σε μηχανισμό ελέγχου, όχι σε εργαλείο κατανόησης. Η άγνοια έγινε ανεκτή, σχεδόν θεμιτή, αρκεί να εξασφάλιζε συμμόρφωση. Ποτέ άλλοτε δεν εφαρμόστηκαν τόσο ριζικά μέτρα με τόσο αδύναμη τεκμηρίωση. Και ποτέ άλλοτε η υπακοή δεν προβλήθηκε τόσο έντονα ως πράξη επιστημονικής ευθύνης.
Η πανδημία ανέδειξε ένα νέο πολιτισμικό φαινόμενο: τη μετατροπή του φόβου σε κριτήριο αλήθειας. Μπροστά στην αβεβαιότητα, οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες υιοθέτησαν τη λογική της «αναγκαίας πειθαρχίας». Οι ερωτήσεις για την προέλευση του ιού θεωρήθηκαν ύποπτες, οι κριτικές προς τον ΠΟΥ απορρίφθηκαν ως «θεωρίες συνωμοσίας», και κάθε αναζήτηση λογοδοσίας ερμηνεύθηκε ως απειλή για τη συλλογική ασφάλεια. Το δόγμα «εμπιστευτείτε την επιστήμη» χρησιμοποιήθηκε όχι για να ενισχύσει την έρευνα, αλλά για να κλείσει τη συζήτηση.
Η αμφισβήτηση αντιμετωπίστηκε σαν ηθική παρέκκλιση. Όπως έγραψε ο Thomas Sowell, σε τέτοιες συνθήκες οι άνθρωποι δεν κρίνουν τις πράξεις από τα αποτελέσματα, αλλά από τις προθέσεις που προβάλλουν. Έτσι, η άγνοια έπαψε να θεωρείται πρόβλημα προς επίλυση και μετατράπηκε σε ηθική στάση, σε δήθεν πράξη υπευθυνότητας. Το «να μην ρωτάς» έγινε συνώνυμο του «να συμβάλλεις στο καλό».
Αυτή η νέα ηθική της άγνοιας λειτούργησε σε τρία επίπεδα. Πρώτον, σε κυβερνητικό επίπεδο, καθώς οι πολιτικές ηγεσίες απέφυγαν έρευνες που θα μπορούσαν να φέρουν σε δύσκολη θέση συμμάχους ή θεσμούς. Δεύτερον, στο επιστημονικό πεδίο, όπου οι ερευνητές συχνά αυτολογοκρίθηκαν υπό τον φόβο θεσμικών κυρώσεων ή απώλειας χρηματοδότησης. Και τρίτον, στο κοινωνικό επίπεδο, όπου ο φοβισμένος πληθυσμός προτίμησε τις εύκολες βεβαιότητες από την πολύπλοκη αλήθεια. Martin Heidegger θα το ονόμαζε φυγή από την αυθεντικότητα: την άρνηση της αλήθειας μπροστά στο άγχος της ευθύνης. Ο φόβος έγινε καταφύγιο και η συμμόρφωση η νέα μορφή ασφάλειας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, αναδύθηκε μια νέα μορφή επιστήμης, όχι της γνώσης αλλά της υπακοής. Η φράση «ακολουθήστε την επιστήμη» έγινε συνθηματική, αν και η επιστήμη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αμφισβήτηση. Η αυθεντία που αρνείται να τεθεί υπό έλεγχο παύει να είναι αυθεντία· μετατρέπεται σε δόγμα. Όπως προειδοποίησε ο οικονομολόγος Jesús Huerta de Soto, το κρατικό μονοπώλιο στη γνώση δεν είναι απλώς επικίνδυνο αλλά αντιεπιστημονικό.
Όταν η έρευνα καθοδηγείται από πολιτικές εντολές, χάνει τη φύση της ως αναζήτηση αλήθειας και γίνεται μηχανισμός ελέγχου. Το Instituto Mises Brasil υπενθύμισε από την αρχή της κρίσης ότι η υγειονομική πολιτική μπορεί να γίνει όχημα κρατικού πατερναλισμού. Ο πρόεδρός του, Hélio Beltrão, είχε γράψει πως το πρόβλημα δεν είναι ο ίδιος ο ιός, αλλά η πολιτική υστερία που γεννήθηκε γύρω του· ένας αυταρχισμός μεταμφιεσμένος σε συμπόνια.
Έτσι, η αποσιώπηση γύρω από τον ασθενή μηδέν του SARS-CoV-2 αποκτά βαθύτερη σημασία. Δεν είναι απλώς τεχνική αποτυχία, αλλά σύμπτωμα μιας εποχής όπου η εξουσία προτιμά τον έλεγχο από τη διαφάνεια. Ο ιός γεννήθηκε, εξαπλώθηκε και προκάλεσε εκατομμύρια θανάτους χωρίς ποτέ να ερευνηθεί πλήρως η προέλευσή του. Η άρνηση να απαντηθεί αυτό το ερώτημα δεν οφείλεται στην έλλειψη ικανοτήτων, αλλά στην απουσία πολιτικής βούλησης. Ο κόσμος έμαθε να ζει με τον ιό, αλλά όχι να κατανοεί πώς εμφανίστηκε. Κι αυτή η σιωπή, περισσότερο από τα ίδια τα γεγονότα, σηματοδοτεί την είσοδο σε μια νέα μορφή μετα-επιστημονικής εποχής.
Η πανδημία δεν υπήρξε μόνο βιολογική δοκιμασία αλλά και κρίση γνώσης. Ο φόβος προωθήθηκε ως αρετή, η άγνοια ως προστασία και η εξουσία ως επιστημονική αναγκαιότητα. Η έρευνα του πρώτου κρούσματος εγκαταλείφθηκε όχι επειδή ήταν αδιάφορη, αλλά επειδή ήταν επικίνδυνη για όσους κρατούν τα θεσμικά κλειδιά. Ο SARS-CoV-2 υπήρξε ο πρώτος ιός της σύγχρονης εποχής που γεννήθηκε χωρίς μάρτυρες και χωρίς τεκμηριωμένη γέννηση.
Ένας ιός-ορφανός, προϊόν ενός συστήματος που προτιμά τη σιωπή από τη λογοδοσία. Όπως δίδαξε ο Λούντβιχ φον Μίζες (Ludwig Heinrich Edler von Mises), η αλήθεια δεν ανήκει στο κράτος, ούτε στην πλειοψηφία, ούτε στους ειδικούς· ανήκει στη λογική. Και αν η λογική φιμώθηκε στη διάρκεια της μεγαλύτερης υγειονομικής κρίσης του αιώνα, τότε το καθήκον της αποκατάστασής της πέφτει σε όσους εξακολουθούν να ρωτούν εκεί όπου όλοι οι άλλοι έχουν πάψει να απαντούν. Διότι η ελευθερία δεν αρχίζει όταν όλα είναι γνωστά, αλλά όταν τίθεται το δικαίωμα να ρωτήσεις.
Από τον Πιλάτο στη Λάουρα
Ο Μητσοτάκης, µέσα από οβιδιακές µεταµορφώσεις, γίνεται Πιλάτος όταν αποποιείται τις ευθύνες του και Ιησούς όταν απευθύνεται στην Κοβέσι.
Περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά το φετινό Πάσχα µοιάζει µε παραλληλισµό της πολιτικής ζωής. Εχει Ιούδες για κάθε προδοσία: Πιλάτους-πολιτικούς που νίπτουν τας χείρας τους για να µην αναλάβουν τις ευθύνες τους, Βαραββάδες-ληστές και εγκληµατίες που αθωώνονται, Παναγίες-µάνες που θρηνούν τα παιδιά τους µε τον στίχο «Ω γλυκύ µου έαρ, πού έδυ σου το κάλλος», άρχοντες ενδεδυµένους µε ψευδή πορφύρα, Θωµάδες που δυσπιστούν στην ευρωπαϊκή δικαιοσύνη, αρκετούς Ιωσήφ που αράζουν στον καναπέ τους ή κρύβονται διά τον φόβον των Ιουδαίων, Πέτρους έτοιµους να αλλαξοπιστήσουν πριν αλέκτορα φωνήσαι, γραµµατείς και φαρισαίους µε ασβεστωµένους τοίχους υποκρισίας.
Ειδικά για την κυβέρνηση η τελευταία εβδοµάδα έµοιαζε µε Εβδοµάδα των Παθών. Ο Μητσοτάκης, καθώς προσκυνούσε τον ζωγραφικό πίνακα του Θ. Βρυζάκη, δέχτηκε την επιφοίτηση κι άρχισε να σκάβει λαγούµια µέχρι να βρει το βαθύ κράτος και να το εξουδετερώσει µε τους θεσµικούς πυραύλους του ασυµβίβαστου µεταξύ υπουργού και βουλευτή. Ο Μακάριος Λαζαρίδης παρακαλούσε τον Χριστό να κάνει κανένα θαύµα που θα µετατρέψει το δίπλωµα από κολέγιο σε πανεπιστηµιακό πτυχίο, ενώ οι υπόλοιποι βουλευτές που θα πάνε στις εκλογικές τους περιφέρειες, αντί να υπόσχονται εξυπηρετήσεις στους ψηφοφόρους τους, θα αναγκαστούν να τους κερνάνε τσουρέκια και πετσούλες και να τους τάζουν κάτω από τις ανθισµένες πασχαλιές λαγούς µε σοκολατένια πετραχήλια.
Κανονικά βέβαια, αν η κυβέρνηση ήθελε να κάνει την υπέρβαση, θα µπορούσε να υποχρεώσει «Φραπέδες» και «Χασάπηδες» και όλους εκείνους µε τα χιλιάδες πλασµατικά αµνοερίφια να τα ρίξουν στην αγορά για να πέσουν οι τιµές. Οµως γι’ αυτή δεν υπάρχει δίληµµα αν θα σταυρωθεί ο Ιησούς ή ο Βαρραβάς. Με 20 ευρώ το αρνί και στα ύψη οι τιµές των κηπευτικών ο µόνος που θα σταυρωθεί θα είναι ο καταναλωτής, αλλά ευγνώµων που θα αποφύγει τη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια.
Αν πάντως ο Χριστός ανασταινόταν, έστω σε συµβολικό επίπεδο, οι πολιτικοί θα επιχειρούσαν να τον οικειοποιηθούν ή να τον αχρηστεύσουν, τα ΜΜΕ θα τον έκαναν θέαµα, οι ψηφιακές πλατφόρµες θα τον ανακύκλωναν ως στιγµιαία εικόνα. Οι µηχανισµοί αναγνώρισης θα του ζητούσαν θεσµική εγκυρότητα, ιδεολογική κατάταξη, επικοινωνιακή διαχείριση και πολιτισµική συµβατότητα. Ωστόσο τίποτε απ’ αυτά δεν θα συµβεί γιατί τόσο το θείο όσο και το θρησκευτικό αίσθηµα έχουν αντικατασταθεί από τη σκηνογραφία του. Η σιωπή και η κατάνυξη από τα εκκωφαντικά βαρελότα, τα σπιτικά λουλούδια των Επιταφίων από τις απευθείας αναθέσεις στα ανθοπωλεία. Παραµένει σταθερό το Αγιο Φως στο οποίο εξακολουθούν να αποδίδονται τιµές αρχηγού κράτους και φέτος, σε µια αποστολή κοµάντος, θα το φέρει ο Γιάννης Λοβέρδος για να µας θυµίζει τον αδιάρρηκτο δεσµό θρησκείας – πολιτείας.
Αλλωστε το ίδιο συνέβαινε και στην εποχή του Χριστού. Το ιουδαϊκό ιερατείο του Αννα και του Καϊάφα συνεργαζόταν µε την πολιτική εξουσία του Πιλάτου. Ο Μητσοτάκης, µέσα από οβιδιακές µεταµορφώσεις, γίνεται Πιλάτος όταν αποποιείται τις ευθύνες του και Ιησούς όταν απευθύνεται στην Κοβέσι µε την έκκληση «παρελθέτω απ’ εµού το ποτήριον τούτο». Στους δρυµούς της επιθανάτιας αγωνίας του αναπολεί το «όπου και να πάω η Ελλάδα µε πληρώνει» και το ωσαννά που κατέληξε στο τετέλεσται.
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)