Mpelalis Reviews
Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας στην Εντατική
Η ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι πολίτες στους διαδρόμους των δημόσιων νοσοκομείων συνθλίβει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο το κυβερνητικό αφήγημα περί δήθεν «αναβάθμισης» του Εθνικού Συστήματος Υγείας
Η ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι πολίτες στους διαδρόμους των δημόσιων νοσοκομείων συνθλίβει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο το κυβερνητικό αφήγημα περί δήθεν «αναβάθμισης» του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Αυτό που συντελείται σήμερα μπροστά στα μάτια μας δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα διαχειριστικής ανεπάρκειας. Είναι μια βαθιά ταξική, ανάλγητη και συνειδητή πολιτική επιλογή. Πρόκειται για τη στρατηγική εγκατάλειψη και την προδιαγεγραμμένη κατάρρευση μιας από τις σπουδαιότερες κοινωνικές κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης, με τελικό στόχο την πλήρη εμπορευματοποίηση της δημόσιας υγείας.
Η εικόνα στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών θυμίζει ζώνη πολέμου. Οπως αποκαλύπτουν αλλεπάλληλα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, τα νοσοκομεία μας κυριολεκτικά αδειάζουν από επιστήμονες. Τα τελευταία χρόνια, ένα τεράστιο κύμα γιατρών οδηγήθηκε στη μετανάστευση, αναζητώντας στοιχειώδεις συνθήκες εργασιακής και επιστημονικής αξιοπρέπειας απέναντι σε ένα κράτος που τους απαξιώνει συστηματικά. Οσοι υγειονομικοί επιμένουν να κρατούν όρθιο το ΕΣΥ, καλούνται να σηκώσουν ένα απάνθρωπο βάρος. Λειτουργούν στα όρια της απόλυτης εργασιακής εξουθένωσης, εισπράττοντας την κοροϊδία, την ώρα που οι απολαβές τους παραμένουν εξευτελιστικά καθηλωμένες. Αυτή η μαζική φυγή είναι το απότοκο μιας πολιτικής που εχθρεύεται έμπρακτα τον δημόσιο λειτουργό.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική ασφυξία του συστήματος παίρνει τρομακτικές διαστάσεις. Η υποχρηματοδότηση δεν είναι ατύχημα, είναι οργανωμένο σχέδιο. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη των δημόσιων νοσοκομείων έχουν εκτοξευτεί σε ιλιγγιώδη ύψη, σύμφωνα με δημοσιεύματα, γεγονός που αποδεικνύει τον απόλυτο κυβερνητικό εμπαιγμό. Ενώ η δημόσια δαπάνη παραμένει πεισματικά και προκλητικά βαλτωμένη σε επίπεδα κατά πολύ κατώτερα του ευρωπαϊκού μέσου όρου, στρώνεται μεθοδικά το χαλί για την επέλαση των ιδιωτικών συμφερόντων.
Το μάρμαρο αυτής της κυβερνητικής λαίλαπας το πληρώνουν οι πολίτες, ενώ οι τοπικές κοινωνίες αφήνονται υγειονομικά ανοχύρωτες. Η δημόσια υγεία χάνει οριστικά τον δωρεάν χαρακτήρα της, καθώς τα νοικοκυριά, εν μέσω μιας σαρωτικής ακρίβειας, καλούνται να καλύψουν άμεσα από την τσέπη τους ένα υπέρογκο και δυσβάσταχτο μέρος των ιατρικών τους δαπανών. Πρόκειται για μια συνθήκη-ντροπή που γεννά επικίνδυνες ανισότητες και οδηγεί μαθηματικά στην «υγειονομική φτώχεια». Σε αυτό το τοπίο διάλυσης, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αντί να διεκδικεί αγωνιστικά πόρους και στελέχωση για τα περιφερειακά νοσοκομεία και κέντρα υγείας, συχνά περιορίζεται σε ρόλο παθητικού θεατή ή διακοσμητικού χειροκροτητή στις κυβερνητικές φιέστες. Το μήνυμα της κεντρικής εξουσίας είναι κυνικό: όποιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα, αφήνεται στη μοίρα του, και οι διοικήσεις των Περιφερειών συχνά αδυνατούν ή αρνούνται να αποτελέσουν ανάχωμα σε αυτή την ολέθρια πολιτική.
Αυτές οι πρακτικές κρύβονται πίσω από επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και εξαγγελίες κενές περιεχομένου. Η απάντηση απέναντι στο ξήλωμα του κοινωνικού κράτους δεν μπορεί να είναι η ανοχή. Η υπεράσπιση του ΕΣΥ, η απαίτηση για γενναία ενίσχυση του προϋπολογισμού και μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, είναι καθήκον δημοκρατικής ευθύνης για κάθε πολίτη και κάθε προοδευτική φωνή στην Αυτοδιοίκηση. Δεν συνθηκολογούμε με τη βαρβαρότητα. Διεκδικούμε αταλάντευτα το αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε μια ποιοτική, αποκλειστικά δημόσια και πραγματικά δωρεάν περίθαλψη.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Γεώργιος Φαρλαντος είναι Δρ Διδάσκων Πολιτικών Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Περιφερειακή Παράταξη «Πρώτα η Πελοπόννησος»
Πηγή: hwww.efsyn.gr
Ακροδεξιά: Η κανονικοποίηση του τέρατος και γιατί δεν μπορεί να υπάρξει συστημικός αντιφασισμός
Η Ακροδεξιά ανεβαίνει, αλλά το έδαφος το έχουν προλειάνει ήδη άλλοι – κάτι που σημαίνει ότι δεν μπορούν να αποτελέσουν και την απάντηση
Η αυτονόητη τοποθέτηση ότι ένα ηγετικό στέλεχος μιας εγκληματικής δολοφονικής οργάνωσης δεν έχει κανένα δικαίωμα συμμετοχής στα πολιτικά πράγματα, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η ακροδεξιά ιδεολογία και πολιτική όχι απλώς τροφοδοτείται και ενισχύεται ποικιλότροπα, αλλά και κανονικοποιείται με κάθε δυνατό τρόπο σήμερα στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, επαναλαμβάνοντας τη γνωστή θέση πώς ό,τι απωθείται στο συμβολικό επίπεδο, εν προκειμένω αυτό της πολιτικής προφάνειας, επιστρέφει στο πραγματικό, στην ίδια την υλικότητα των πολιτικών και κρατικών στοχεύσεων.
Αρκεί να αναλογιστούμε τις μετατοπίσεις στα ζητήματα που αφορούν το προσφυγικό και το μεταναστευτικό όπου όχι μόνο έχει εμπεδωθεί η δανεισμένη από τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» ρητορική περί «υβριδικής απειλής» και έχει ξεχαστεί κάθε αναφορά σε ανθρώπινα δικαιώματα και αλληλεγγύη, αλλά και έχουμε τη χώρα μας να πρωτοστατεί στην εφαρμογή της μεταφοράς μεταναστών και αιτούντων άσυλο σε στρατόπεδα συγκέντρωσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια πρόταση που λίγα χρόνια πριν, όταν εξετάστηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, καταδικάστηκε ομοθύμως ως υποτίθεται ασύμβατη με τα ευρωπαϊκά ιδεώδη. Ουσιαστικά, αυτό που κάποτε μόνο η Ακροδεξιά περιλάμβανε στην ατζέντα της, θεσμικά αλλά και ιδεολογικά, αποτελεί σήμερα τη συναίνεση όλων των «κομμάτων διακυβέρνησης» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και των ίδιων των ευρωπαϊκών θεσμών.
Έπειτα αξίζει κανείς να δει τις μετατοπίσεις που συμβαίνουν και σε άλλα πεδία. Ο αυταρχισμός και ο κρατικός πατερναλισμός, συμπεριλαμβανομένης της επένδυσης στη διαρκή αύξηση των φυλακίσεων και την επιπλέον αστυνόμευση ως μόνων θεμιτών αντιεγκληματικών πολιτικών, μια χαρά συντονίζεται με τη διαρκή ακροδεξιά επίκληση της ανάγκης για «τάξη». Την ίδια στιγμή, οι μετατοπίσεις ρητορικές σε όλα τα ζητήματα που αφορούν τις έμφυλες σχέσεις και ταυτότητες, η εκ νέου προβολή παραδοσιακών οικογενειακών προτύπων, και η διαρκώς επαναλαμβανόμενη καταδίκη της «woke ατζέντας», επίσης «κανονικοποιούν» τον λόγο και την πρακτικής της ακροδεξιάς.
Και βέβαια, εν μέσω οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών που πλήττουν διαρκώς τα ασθενέστερα στρώματα και τα κάνουν να είναι ολοένα και πιο δυσαρεστημένα και δύσπιστα απέναντι στο επίσημο πολιτικό σύστημα, η συστηματική δαιμονοποίηση των συλλογικών αντιστάσεων, αλλά και όλων των μορφών αριστερής αμφισβήτησης των κυρίαρχων πολιτικών (συμπεριλαμβανόμενης της ανακύκλωσης της ανιστόρητης θεωρίας των «δύο άκρων»), απλώς καταλήγει να καθιστά την ακροδεξιά μια «θεμιτή» πολιτική διέξοδο της κοινωνικής δυσαρέσκειας, ιδίως εάν δούμε π.χ. πώς σε χώρες όπως η Γαλλία ήδη η ακροδεξιά προβάλλεται ως ανεκτή επιλογή απέναντι στην καταστροφή που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί η ριζοσπαστική αριστερά. Αλλά και στη χώρα μας είναι χαρακτηριστική η αναδίπλωση της κυβερνητικής παράταξης σε ένα είδος αντικομμουνισμού που μεταπολιτευτικά πρωτίστως με την ακροδεξιά συνδέθηκε. Έντονος έτσι και ο συμβολισμός της επιλογής των ηγετικών στελεχών της «Ομάδας Αλήθειας», στη γιορτή της οποίας πέρσι έδωσαν και στελέχη της κυβέρνησης, να επιλέξουν να πραγματοποιήσουν προσκύνημα στον Μελιγαλα, σε μια στιγμή που συνέπεσε με την πάνδημη θλίψη για το θάνατο του κομμουνιστή Σπύρου Χαλβατζή.
Και βέβαια μόνο τυχαίο δεν ήταν το γεγονός ότι ήταν πάλι ένα ευρωβουλευτής της κυβερνητικής παράταξης αυτός που δήλωσε βαθιά εκτίμηση για τον καταδικασμένο για συμμετοχή στην ηγεσία μιας εγκληματικής οργάνωσης, ιδίως όταν και ο ίδιος επελέγη για τη θέση αυτή, παρά τις ουκ ολίγες σκιές στο παρελθόν του, ακριβώς για να δώσει το μήνυμα ότι η Ακροδεξιά χωράει στην κυβερνητική παράταξη.
Την ίδια στιγμή τα αποτελέσματα των πρόσφατων τοπικών εκλογών στη Γερμανία δείχνουν ότι η κεντροδεξιά αυτή τη στιγμή αφού προλείανε το έδαφος για την άνοδο της Ακροδεξιάς, δύσκολα μπορεί να αποτελέσει το αντίβαρο ή την απάντηση, και αυτό αφορά σε σημαντικό βαθμό και την κεντροαριστερά. Το μόνο που μπορεί να κάνει η κεντροδεξιά δείχνει να προσπαθήσει να μετασχηματιστεί η ίδια στην πραγματική εκπρόσωπο της ακροδεξιάς ατζέντας και αυτό χωρίς βέβαια εκλογικά αποτελέσματα.
Και αυτό μας φέρνει στον πυρήνα του προβλήματος που είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να υπάρξει ένας «συστημικός αντιφασισμός», σε μια ιδιότυπη ιστορική επανάληψη της περιόδου πριν την άνοδο του ιστορικού φασισμού όταν οι «αστικές δυνάμεις» σε μεγάλο βαθμό διευκόλυναν την άνοδό του στην εξουσία. Αντιθέτως, μόνο μια πρόταση που να εκπροσωπεί όχι μόνο τη σύγκρουση με το φασισμό αλλά και με τον «υπαρκτό νεοφιλελευθερισμό», ιδίως στην τρέχουσα αυταρχική και ακροδεξιά μετάλλαξή του, δείχνει να μπορεί να έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Οι εκλογές στο Βερολίνο αυτό τουλάχιστον ανέδειξαν.
Πρωτίστως, γιατί μόνο μια τέτοια πρόταση μπορεί να διαμορφώσει μια πραγματική συλλογικότητα και ταυτότητα μέσα στην κοινή διεκδίκηση των λαϊκών τάξεων, δείχνοντας ακριβώς ότι και εφικτή είναι και αναγκαία μια διαφορετική οικονομική και κοινωνική πολιτική, να δείξει πώς η αλληλεγγύη μπορεί να γίνει πράξη και σε τελική ανάλυση να υπογραμμίσει ποιοι είναι οι πραγματικοί αντίπαλοι. Διαφορετικά, η ακροδεξιά διεκδικεί αυτή που θα προσπαθήσει να «κατασκευάσει» εχθρούς, να εκμεταλλευτεί την κοινωνική δυσαρέσκεια και να προσφέρει την «φαντασιακή κοινότητα» ενός έθνους που υποτίθεται ότι απειλείται από κάθε λογής «εισβολείς», επενδύοντας προφανώς στο γεγονός ότι ολοένα και περισσότερο οι άνθρωποι αποκτούν εικόνα της της πραγματικότητα από τα πολύ εύκολα χειραγωγήσιμα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης και πρωτίστως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Καθεστώς Μητσοτάκη: Μπίζνες, διαφθορά και διάλυση των ελέγχων
Η υπόθεση του θανάτου του Γ. Μαζωνάκη, στο περίφημο πλέον ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, φέρνει στο φως μια ολόκληρη σκιώδη παραϊατρική βιομηχανία, η οποία λειτουργεί στην Ελλάδα με, απ’ ό,τι φαίνεται, επικίνδυνες διαστάσεις. Στο εν λόγω ιατρείο είχαν γίνει τρεις έλεγχοι από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ), στους οποίους κανείς δεν υποπτεύθηκε τίποτα. Μηχανήματα φυγοκέντρησης που εντοπίστηκαν ζητήθηκε να απομακρυνθούν, ενώ τα μηχανήματα πλασμαφαίρεσης, τα οποία παράνομα κατείχε το ιατρείο, δεν εντοπίστηκαν ποτέ στον χώρο – γιατί είχαν μεταφερθεί εγκαίρως. Όπως, αντίστοιχα, καμία εντύπωση δεν προκάλεσε το γεγονός ότι η μία εκ των δύο γιατρών δεν κατέχει ειδικότητα.
Ωστόσο, το εν λόγω ιατρείο φαίνεται να διαφήμιζε τη δραστηριότητά του σε συνέδρια στα οποία συμμετείχε, σε ένα από τα οποία μάλιστα συμμετείχαν και υπουργοί της Ν.Δ., όπως οι Θ. Πλεύρης και Β. Κικίλιας, αλλά και ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γ. Πατούλης. Μάλιστα, το εν λόγω ιατρείο φαίνεται να προσπαθούσε να ανοίξει «παραρτήματα» σε ξενοδοχεία των Κυκλάδων! Το γεγονός, βέβαια, ότι δύο υπουργοί Υγείας και ο πρόεδρος του ΙΣΑ, όλοι προβεβλημένα στελέχη της Ν.Δ., συναγελάζονται με «απατεώνες», όπως χαρακτήρισε τους ιδιοκτήτες του ιατρείου και ο Α. Γεωργιάδης, οι οποίοι μάλιστα αποφεύγουν ανεξήγητα τους ελέγχους, θα έπρεπε μάλλον να αποτελέσει αντικείμενο της ποινικής διερεύνησης για την υπόθεση.
Η διαφθορά ως τρόπος λειτουργίας του κράτους
Δεν είναι, όμως, η πρώτη φορά που διαφόρων ειδών «απατεώνες» εμφανίζονται να έχουν σχέσεις και συναναστροφές με την κυβέρνηση Μητσοτάκη και κύκλους της Ν.Δ. Παράλληλα, οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης είναι εκείνες που, στην πραγματικότητα, δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί τη διαφθορά μέσα από σκιώδεις μπίζνες, οι οποίες συχνά προωθούνται ξεδιάντροπα μέσω απευθείας αναθέσεων. Η περίπτωση της Υγείας είναι ενδεικτική. Το ξεχαρβάλωμα του ΕΣΥ, τα απογευματινά ιατρεία, το άνοιγμα της πόρτας στην ιδιώτευση για τους γιατρούς του Δημοσίου, η άτακτη υποχώρηση του κράτους από υποδομές και η αντικατάστασή του από τον ιδιωτικό τομέα, χωρίς κανένα κριτήριο, δημιουργούν ένα εντελώς απορυθμισμένο και ξεχαρβαλωμένο σύστημα, στο οποίο είναι προφανές ότι θα εμφανιστούν φαινόμενα διαφθοράς και θα μεγεθυνθούν εκθετικά αυτά που ήδη υπάρχουν. Ενώ και η απόφαση για τη διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, όπως, για παράδειγμα, η κατάργηση του Σώματος Επιθεωρητών Υγείας και Πρόνοιας, που αποφασίστηκε το 2019 και σήμερα ο ΙΣΑ διαπιστώνει ότι άφησε τεράστια κενά, μοιάζει με δημόσια πρόσκληση σε κάθε είδους παρανομία.
Αντίστοιχες καταστάσεις συμβαίνουν κυριολεκτικά παντού. Στον χώρο της Παιδείας, η περίπτωση των μη κρατικών πανεπιστημίων είναι η μεγάλη μπίζνα της κυβέρνησης, για χάρη και μέσα από την οποία ξηλώνονται τα πάντα. Κολλέγια έγιναν μέσα σε μία νύχτα ΑΕΙ, με στημένες επιτροπές, όπου οι ελεγκτές είτε ήταν άνθρωποι της κυβέρνησης είτε είχαν σχέση με τα κολλέγια είτε, ακόμη, αμέσως μετά την αδειοδότησή τους θα συνέχιζαν την καριέρα τους σε αυτά. Συμφωνίες για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ανακοινώθηκαν ακόμη και πριν την ψήφιση των αντίστοιχων νόμων.
Δεν είναι λίγα, επίσης, τα σκάνδαλα των απευθείας αναθέσεων, όπως το «σκόιλ ελικικού» της τηλεκπαίδευσης και η περίπτωση του ΙΝΕΔΙΒΙΜ, όπου, όσο προέδρευαν στελέχη της Ν.Δ., υπάρχουν καταγγελίες για απευθείας αναθέσεις σε ημέτερους. Απευθείας ανάθεση και εξυπηρέτηση ημετέρων φαίνεται να υπάρχει και στην περίπτωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, όπου συγγενής της Υπηρεσιακής Γραμματέως εισέπραξε μέρος ευρωπαϊκής επιδότησης σχετικά με τη χρήση λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης, μέσα από σύμβαση που δόθηκε με φωτογραφικό τρόπο.
Από τη λίστα μας δεν θα μπορούσαν να λείπουν και οι περιπτώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και της Πολεοδομίας. Και στις δύο περιπτώσεις, με αυτή του ΟΠΕΚΕΠΕ να ξεπερνά κάθε όριο, παράνομα κυκλώματα λυμαίνονταν το δημόσιο χρήμα, ενώ είχαν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση της Ν.Δ. Για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ υπήρξε παρέλαση από πρωτοκλασάτους υπουργούς, εν ενεργεία βουλευτές και μέλη της Ν.Δ. που κατηγορήθηκαν για κομβικό ρόλο στο κύκλωμα, ενώ στην περίπτωση της Πολεοδομίας είδαμε την παραίτηση των γ.γ. των Υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος. Και στις δύο περιπτώσεις, οι έλεγχοι όχι απλώς δεν λειτούργησαν, αλλά αποτελούσαν μέρος του ίδιου του κυκλώματος.
Ακόμη και έξω από το πλαίσιο του κράτους, η πολιτική της κυβέρνησης προωθεί μπίζνες άνευ όρων και δίχως κανέναν έλεγχο. Αυτό αποκάλυψε με τον πιο τραγικό τρόπο η έκρηξη στο εργοστάσιο Βιολάντα, μέσα από την οποία μάθαμε πως η Επιθεώρηση Εργασίας στην Ελλάδα επί της ουσίας δεν λειτουργεί, καθώς βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους διάλυσης, ενώ ακόμη και οι έλεγχοι για στοιχειώδη μέτρα ασφαλείας δεν πραγματοποιούνται ποτέ. Ποτέ και πουθενά δεν ελέγχεται κανείς. Το ίδιο συμβαίνει και στη «βαριά βιομηχανία της χώρας», τον τουρισμό, όπου η μαύρη εργασία είναι γνωστό σε όλους ότι κυριαρχεί, με συνθήκες σκλαβοπάζαρου, ενώ στα πιο δημοφιλή νησιά, όπως στη Μύκονο και τη Ρόδο, οι επιχειρηματίες δρουν σε ρόλο βαρόνου, φράζοντας τις παραλίες και ξυλοφορτώνοντας όποιον διαμαρτύρεται. Και βέβαια μην ξεχνάμε τα Τέμπη, όπου το καθεστώς Μητσοτάκη έδωσε «τα ρέστα του» στο θέμα της συγκάλυψης, και όχι μόνο ‒αφού με όλους τους δυνατούς τρόπους έγινε προσπάθεια να μας πείσουν ότι για όλα φταίει ο σταθμάρχης‒, αλλά και άλλες περιπτώσεις όπου διάφορα παράνομα κυκλώματα προστατεύτηκαν με εξόφθαλμο τρόπο.
Πολιτικό μοντέλο μαφιοποίησης
Όλα τα παραπάνω αναδεικνύουν ένα σταθερό μοτίβο, που δεν αποτελεί λάθος ή χρόνια παθογένεια, όπως θέλει να λέει η κυβέρνηση. Η κυβέρνηση είτε ξεπουλάει είτε εγκαταλείπει ολόκληρους τομείς του κράτους και περιοχές της χώρας σε επιχειρηματικά συμφέροντα που κερδοσκοπούν χωρίς κανένα όριο. Στη συνέχεια, με αποφάσεις της διαλύονται όλοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί ή ακόμη και γίνονται κομμάτι της ίδιας της διαφθοράς. Παράλληλα, στις χαραμάδες των μεγάλων μπίζνες, την εργολαβία των οποίων έχει αναλάβει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, στήνουν άλλες, μικρότερες ή και εξίσου μεγάλες, συμφέροντα που βρίσκονται σε άμεση σύνδεση με την κυβέρνηση. Με αυτόν τον τρόπο έχει στηθεί ένα ολόκληρο παρακρατικό σύστημα, το οποίο λυμαίνεται το κράτος και κάθε τομέα της χώρας, ενώ την ίδια στιγμή συγκαλύπτει κάθε σκάνδαλο και φιμώνει –στην καλύτερη περίπτωση– κάθε προσπάθεια αντίστασης ή αποκάλυψής του.
Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026
Επιτελική αποτυχία… γενικώς
Και κάπου εδώ υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα για την κυβέρνηση.
Δημόσια συγγνώμη ζήτησε – εκπροσωπώντας το Κράτος – ο Άδωνης Γεωργιάδης για την υπόθεση με τις κλινικές ευεξίας, τσαρλατάνων και μη. Και μαζί με τη συγγνώμη μάς προέκυψε και μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση: μήπως πρέπει να ξαναφτιάξουμε το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας; Ποιο Σώμα; Εκείνο που καταργήσαμε το 2019. Μην είστε όμως μίζεροι. Έχουν περάσει επτά ολόκληρα χρόνια. Πού να θυμάται κανείς τι καταργούσαμε τότε; Το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ)το σώμα «ελεγκτές/ράμπο της Υγείας» καταργήθηκε τον Αύγουστο του 2019. Η κατάργηση έγινε με τον Ν. 4622/2019 Επιτελικό Κράτος Οι αρμοδιότητές του μεταφέρθηκαν στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ).
Καταλάβαμε Viki🤳👱♀️στο X
*** Ήταν άλλωστε οι ένδοξες πρώτες ημέρες του «επιτελικού κράτους», όταν όλα έπρεπε να αλλάξουν, να συγχωνευθούν, να μεταφερθούν, να αποκτήσουν νέα οργανογράμματα και καινούργια κουτάκια πασπαλισμένα με μπόλικη… χρυσόσκονη. Κάπως έτσι καταργήθηκε και το ΣΕΥΥΠ και οι αρμοδιότητές του πέρασαν στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας..
🚨 Πώς αφήνεται η υγεία μας απροστάτευτη: Αμέσως μετά τις εκλογές του 2019, με τον νόμο 4622/2019 για το περίφημο «Επιτελικό Κράτος» του Μητσοτάκη, καταργήθηκε το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (Σ.Ε.Υ.Υ.Π.). Οι γνωστοί «ράμπο υγείας» που κυνηγούσαν τα… Ταξιδιώτης 🕊️στο X
*** Για να μην αδικήσουμε κανέναν: αυτό δεν σημαίνει ότι από το 2019 και μετά δεν γίνονται έλεγχοι στην Υγεία. Γίνονται ή έτσι φαίνεται τουλάχιστον. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας πήρε τις σχετικές αρμοδιότητες και πραγματοποιεί ελέγχους. Το θέμα είναι πόσους σε σύγκριση με το προηγούμενο καθεστώς. Το ΣΕΥΥΠ ήταν ένας αυτοτελής μηχανισμός φτιαγμένος ειδικά για την Υγεία και την Πρόνοια. Με ανθρώπους που είχαν αυτό ακριβώς ως αντικείμενο. Και τώρα, επτά χρόνια μετά την κατάργησή του, ο σημερινός υπουργός Υγείας μάς εξηγεί ότι ένα τέτοιο Σώμα είχε ένα σημαντικό πλεονέκτημα: ήταν περισσότερο εστιασμένο στην Υγεία. Ναι, ε; Με τον νόμο 4622/2019 η κυβέρνηση Μητσοτάκη μετέφερε τις αρμοδιότητες του ΣΕΥΥΠ στη νεοσύστατη Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), υπέγραψαν μεταξύ άλλων ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ο Βασίλης Κικίλιας και ο Άδωνις Γεωργιάδης.
Αποτέλεσμα 12 έλεγχοι το χρόνο σε ιατρεία. Assos Koupaστο X
*** Ο Άδωνης Γεωργιάδης εξήγησε ότι «η Υγεία είναι πιο σύνθετο πράγμα» από τα γενικότερα αντικείμενα που ερευνά η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και δήλωσε ανοιχτός στην επανασύσταση του ΣΕΥΥΠ. Σπουδαία ανακάλυψη. Χρειάστηκαν μόλις επτά χρόνια και ένας θάνατος για να διαπιστώσει ότι η Υγεία είναι ένας ιδιαίτερος και σύνθετος χώρος που ενδεχομένως χρειάζεται εξειδικευμένο ελεγκτικό μηχανισμό. Το 2019, προφανώς, η Υγεία ήταν απλούστερη. Όταν ο @AdonisGeorgiadi διαφήμιζε το νανογιλέκο που ξεκινούσε … “διεθνή καριέρα” και ο ίδιος αισθανόταν καταπληκτικά που το φορούσε! Ναι, ο Γεωργιάδης που ζήτησε “συγγνώμη” από την οικογένεια του Μαζωνάκη για “λάθη του συστήματος” και αποκάλεσε απατεώνες τους “γιατρούς” του… pic.twitter.com/4X32QsjLsR
*** Και κάπου εδώ υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα για την κυβέρνηση. Διότι δεν μπορείς ταυτόχρονα να παρουσιάζεις την κατάργηση ενός εξειδικευμένου Σώματος ως μέρος μιας μεγάλης μεταρρύθμισης του κράτους και, μερικά χρόνια αργότερα, να εξηγείς πόσο χρήσιμο θα ήταν να υπάρχει ακριβώς αυτό το εξειδικευμένο Σώμα για να προστατεύονται πολίτες και ασθενείς. Ή μάλλον μπορείς. Απλώς λέγεται «το καταργήσαμε και τώρα σκεφτόμαστε να το επαναφέρουμε». Ο Αδωνης Γεωργιαδης ζητησε συγγνώμη για τον άδικο θάνατο του Μαζωνάκη. Δεν αρκεί. Δεν αρκεί καθόλου. Κάτω από τη μύτη του κρατους ( και τη συνένοχη μύτη του Ιατρικού Συλλόγου) ανθούν επι μακρόν θανατηφόρα παραϊτρικά κυκλώματα στο πλαίσιο της ιδιωτικοποιημένης ιατρικής. Στάθηςστο X
*** Ο Γεωργιάδης φρόντισε, πάντως, να θυμίσει ότι το 2019 δεν ήταν υπουργός Υγείας.Σωστό. Ήταν απλώς υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων της κυβέρνησης που το κατήργησε. Μικρή λεπτομέρεια. Και βεβαίως κανείς δεν υποστηρίζει ότι ένας υπουργός ευθύνεται προσωπικά για κάθε διάταξη κάθε νομοσχεδίου που ψηφίζει μια κυβέρνηση. Αλλά όταν επτά χρόνια αργότερα η ίδια κυβέρνηση εξετάζει την επαναφορά ενός μηχανισμού που είχε καταργήσει, το «δεν ήμουν εγώ τότε στο συγκεκριμένο υπουργείο» δεν λύνει ακριβώς την πολιτική εξίσωση. Όσο πιστεύετε σε ολιστική ιατρική, ομοιοπαθητικη, αστρολόγους, υπνωτιστες, καφετζουδες και λοιπές “επιστήμες αυτά τα αποτελέσματα θα έχετε. Φτάσαμε 2026, τόσοι άνθρωποι αφιέρωσαν την ζωή τους στην έρευνα για να σας ορίζει την καθημερινότητα ο ανάδρομος Ερμής.𝕋ολκιν𝒪λογος 🧙♂️στο X
*** Μου άρεσε περισσότερο κάτι άλλο που είπε: «Όλες οι πολιτικές κρίνονται στην πράξη». Συμφωνούμε απολύτως. Γι’ αυτό ακριβώς έχει ενδιαφέρον η συγκεκριμένη ιστορία. Η πολιτική του 2019 ήταν: καταργούμε το αυτοτελές Σώμα Επιθεωρητών Υγείας και μεταφέρουμε τις αρμοδιότητές του στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Η πράξη του 2026 είναι: ο υπουργός Υγείας δηλώνει ότι δεν θα είχε αντίρρηση να ξαναφτιάξουμε αυτοτελές Σώμα Επιθεωρητών Υγείας, επειδή η Υγεία χρειάζεται μεγαλύτερη εξειδίκευση. Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε και πολλά. Η πολιτική πράγματι κρίθηκε στην πράξη. Ως πρόεδρος της ΝΔ το 2016 ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε παραστεί και είχε μιλήσει στην παρουσίαση του βιβλίου του ομοιοπαθητικού Γεωργίου Βυθούλκα με τίτλο «Ομοιοπαθητική, η μεγάλη πρόκληση για την Ιατρική», χαρακτηρίζοντας την ομοιοπαθητική ως μια «μεγάλη πρόκληση για την… Venetiaστο X
*** Βέβαια, αν τελικά επανιδρυθεί το ΣΕΥΥΠ, υπάρχει πάντοτε η σωστή επικοινωνιακή λύση. Δεν θα το πούμε «επαναφορά αυτού που καταργήσαμε». Θα το πούμε «νέο, σύγχρονο και εξειδικευμένο πλαίσιο ελέγχου στον χώρο της Υγείας» ή κάτι τέτοιο και όλα καλά.
Το τέλος της εποχής του Ιπποκράτη (Ημερολόγιο ενός εγκλήματος)
Εκείνη την περίοδο όταν σε συνέλευση της σχολής είχαμε προβλέψει ότι σε λίγα χρόνια θα έχουμε εκατοντάδες πλαστικούς χειρουργούς και κανέναν παιδοογκολόγο θεωρούμασταν υπερβολικοί.
Η φιλοσοφία του Ιπποκράτη διαμόρφωσε τις βάσεις για την ανθρωπιστική ιατρική, για μια ιατρική με επίκεντρο την πρόληψη και τις συνθήκες διαβίωσης. Βέβαια πολλές φορές η φιλοσοφία αυτή αμφισβητήθηκε, από το μεσαίωνα έως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Σε θεωρητικό επίπεδο μετά την απελευθέρωση του Βερολίνου από τον κόκκινο στρατό και την αποκάλυψη της πολιτικής υγείας και πειραμάτων των ναζί, η φιλοσοφία του Ιπποκράτη κατοχυρώθηκε από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας και θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι των ιατρικών σχολών και της ιατρικής εκπαίδευσης.
Αυτά στη θεωρία. Στην πράξη υπήρχαν και υπάρχουν αρκετά μέρη του κόσμου στα οποία δεν έφτασε ποτέ η διακήρυξη της Άλμα Άτα, από το Μεξικό έως την Αφρική όπου είναι πολλά τα σκάνδαλα για πειράματα από φαρμακευτικές και για εμπόριο οργάνων. Οι χώρες αυτές χρησιμοποιήθηκαν σαν πεδίο της παραοικονομίας της δύσης σε πολλά επίπεδα.
Στα τέλη όμως της δεκαετίας του 90 η πλήρης επικράτηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου άρχισε να αλλάζει και την αντίληψη γύρω από τις υπηρεσίες υγείας, οι οποίες σταδιακά άρχισαν να μετατρέπονται από δικαίωμα και δημόσιο αγαθό σε εμπορεύσιμο προϊόν. Και ό,τι μπαίνει στην εμπορική σφαίρα ακολουθείται από το μάρκετινγκ, την τεχνητή δημιουργία αναγκών και την υπερκοστολόγηση υπηρεσιών.
Στην Ελλάδα στα μέσα της δεκαετίας του 2000 είχε δημιουργηθεί η ψευδής εντύπωση ότι δεν έχουμε τι να κάνουμε τους γιατρούς, τα νοσοκομεία, τα ιατρεία. Η αντίληψη αυτή βασίστηκε αφενός στη λάθος και χωρίς κεντρικό σχεδιασμό κατανομή των δομών υγείας και την έλλειψη δημόσιας πρωτοβάθμιας πολιτικής και αφετέρου στην παροδική αύξηση του αριθμού των γιατρών λόγω της πολιτικής της ΕΕ ως προς την εκπαίδευση (συνθήκη της Λισαβώνας) και της μετατροπής του ΔΙΚΑΤΣΑ σε ΔΟΑΤΑΠ.
Για μια δεκαετία αυτό οδήγησε σε μεγάλες αναμονές για την πλειοψηφία των ιατρικών ειδικοτήτων. Αλλά όχι μόνο. Δημιούργησε μια κυρίαρχη αντίληψη υποτιθέμενης αυτοδιάθεσης των νέων επιστημόνων, η οποία σε συνδυασμό με την κατεύθυνση των προγραμμάτων σπουδών, δημιούργησε μια νέα γενιά επιστημόνων που στόχο είχαν αποκλειστικά την μεγιστοποίηση του κέρδους τους. Εκείνη την περίοδο όταν σε συνέλευση της σχολής είχαμε προβλέψει ότι σε λίγα χρόνια θα έχουμε εκατοντάδες πλαστικούς χειρουργούς και κανέναν παιδοογκολόγο θεωρούμασταν υπερβολικοί.
Μια δεκαετία μετά ακριβώς αυτό έγινε. Τα μνημόνια βοήθησαν στην πλήρη αποσάθρωση του δημόσιου τομέα και έδωσαν την ευκαιρία σε πολιτικούς, όπως ο σημερινός υπουργός υγείας, να παραχωρήσουν το σύνολο σχεδόν των υπηρεσιών υγείας στην αγορά. Στον υπόλοιπο κόσμο είναι η ίδια περίοδος που ξεκινάει η μόδα της εξατομικευμένης ιατρικής. Ενδεχομένως να ακούγεται και ωραίο, ενδεχομένως να ήταν χρήσιμο και σε ένα σύστημα το οποίο θα είχε ως βάση λειτουργίας των πολιτικών υγείας την κοινωνική ιατρική και τη δημόσια υγεία, σε ένα σύστημα στο οποίο θα υπήρχε κεντρικός σχεδιασμός με βάση τις ανάγκες του εκάστοτε κοινωνικού συνόλου.
Δε ζούμε όμως σε ένα τέτοιο σύστημα. Αντίθετα κάθε μορφή κοινωνικής επιτήρησης και μελέτης των επιπτώσεων των οικονομικών πολιτικών στο κοινωνικό σύνολο, στην αρχιτεκτονική των μεγαλουπόλεων και συνολικά του τρόπου ζωής, θεωρήθηκε ξεπερασμένη και οι αντίστοιχες ειδικότητες εκτός της σύγχρονης πραγματικότητας, καθώς αδυνατούσαν να παράγουν υπεραξία. Αυτό που τα συνέδρια, τα οποία εντελώς τυχαία χρηματοδοτούνται από φαρμακευτικές και εταιρίες ιατρικού εξοπλισμού, πλάσαραν ως εξατομικευμένη ιατρική είναι ένα εμπορικό κόλπο είτε για να παράγουν πιο σύγχρονα φάρμακα, για όσους μπορούν να τα πληρώσουν, είτε αισθητικές επεμβάσεις και πράξεις ευεξίας.
Και αυτό όχι μόνο το γνώριζαν όλοι, αλλά οι διοργανωτές των συνεδρίων και οι αντίστοιχοι φορείς, από επιστημονικές ενώσεις έως ιατρικούς συλλόγους και τελικά το ίδιο το υπουργείο υγείας, το προωθούσαν, ενώ από ό,τι φαίνεται ίσως να συμμετείχαν και οι ίδιοι σε αυτή τη νέα αγορά. Και αντί μετά την πανδημία να υπάρχουν σεμινάρια και επιμορφωτικά προγράμματα για την δημόσια υγεία, εμφανίστηκαν σαν μανιτάρια σεμινάρια για Botox, για υπνωτισμό και για βελονισμό, σεμινάρια όχι μόνο από τη Χονολουλού, αλλά ακόμα και από την ιατρική Αθηνών με τη σφραγίδα του υπουργείου.
Όταν σε μια περίοδο όπου το δημόσιο σύστημα υγείας καταρρέει και σχεδόν το σύνολο των γιατρών έχει αποχωρήσει από αυτό, ο τότε υπουργός υγείας δηλώνει πως πρέπει να αναπτυχθεί ο ιατρικός τουρισμός με μονάδες αιμοκάθαρσης και ευεξίας, αυτό δείχνει μια κατεύθυνση. Όταν στην κοινωνία τα ποσοστά κατάθλιψης και αγχώδους διαταραχής έχουν εκτοξευθεί, όταν οι διαταραχές διατροφής έχουν γίνει καθημερινότητα, όταν υπάρχει τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα καθώς οι νέοι άνθρωποι αδυνατούν οικονομικά και ψυχολογικά να κάνουν οικογένεια, η λογική θα έλεγε πως πρώτο μέλημα του κράτους θα ήταν η καταγραφή και μελέτη του φαινομένου στην κοινωνία, ο ακόλουθος σχεδιασμός παρέμβασης με βάση και εξειδικευμένες προσεγγίσεις όπως ο έλεγχος του μικροβιώματος, η αλλαγή των εργασιακών συνθηκών και σχέσεων και η ενδυνάμωση του πληθυσμού, στην οποία θα χωρούσε η παρέμβαση στο ατομικό επεισόδιο, η εξαγωγή συμπερασμάτων και η ανασύσταση των αποτελεσμάτων στο κοινωνικό σύνολο με βάση τη συχνότητα εμφάνισης.
Όμως, όπως αναφέρθηκε πριν, δεν είναι αυτή η εξατομικευμένη προσέγγιση στην οποία αναφέρονται. Η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι μια αρπαχτή, μια απάτη, ένα ακόμα πεδίο διεύρυνσης των κερδών του κεφαλαίου. Με τις ευλογίες του υπουργείου και των φορέων που η μόνη τους ασχολία είναι να το υπηρετούν. Και ακριβώς για αυτό ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη δεν είναι ένα ατύχημα, δεν είναι απλή αμέλεια, είναι κρατική δολοφονία. Και αν δεν ήταν τόσο διάσημος και τόσο αγαπητός θα είχε περάσει και αυτό στα ψιλά, όπως τόσες και τόσες κομπίνες και αρπαχτές που γίνονται στον χώρο των υπηρεσιών υγείας. Και θα συνεχίσουν να γίνονται, από ανθρώπους που μπορεί να φορούν κοστούμι, μπορεί να έχουν κύρος, αλλά στην ουσία τους δεν είναι κάτι διαφορετικό από τον Φραπέ και τον Τζιτζή. Ή, μάλλον, είναι ακόμα χειρότεροι γιατί ακριβώς λόγω της ιδιότητάς τους έχουν καταστρέψει ολόκληρο επιστημονικό κλάδο στο βωμό του κέρδους. Χωρίς καμία σχέση με αξιοπρέπεια, σεβασμό και πρόνοια για τη δημόσια και ατομική υγεία. Χωρίς καμία σχέση με τον Ιπποκράτη του οποίου τον όρκο έχουν κρεμασμένο στα μαγαζιά τους. Μαζί με τη συνείδησή τους.
Οδύσσεια 2026
Οι φόβοι για την ανταρσία των μηχανών προσκρούουν στον ανταγωνισμό ΗΠΑ - Κίνας για τα πρωτεία στην ΑΙ.
Πέτρος Παπακωνσταντίνου
Μία από τις μεγαλύτερες μαθηματικές διάνοιες όλων των εποχών, ο Βρετανός Αλαν Τιούρινγκ, έθεσε τα θεμέλια της θεωρίας των υπολογιστών το 1936, εννέα χρόνια προτού το πρώτο λειτουργικό μηχάνημα αυτού του είδους, ο ENIAC, κατασκευαστεί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Το 1948 υπέβαλε στο Εθνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας του Ηνωμένου Βασιλείου βαρυσήμαντη έκθεση με τίτλο «Σκεπτόμενες Μηχανές», διατυπώνοντας τις πρώτες, βασικές αρχές της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Κάποιες από τις προβλέψεις του ήταν ανατριχιαστικά δυσοίωνες: «Από τη στιγμή που θα αρχίσουν να εμφανίζονται σκεπτόμενες μηχανές, δεν θα τους πάρει πολύ χρόνο να ξεπεράσουν τις ασθενείς δυνατότητές μας. Δεν θα κινδυνεύουν να πεθάνουν και θα μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους ώστε να οξύνουν το πνεύμα τους.
Θα πρέπει να περιμένουμε ότι κάποια στιγμή, οι μηχανές θα αναλάβουν τον έλεγχο», έγραφε ο Τιούρινγκ. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρωτοπόρος της ΑΙ, Μάρβιν Μίνσκι, εμφανιζόταν βέβαιος, το 1970, ότι τα ρομπότ θα κυριαρχήσουν πάνω στον άνθρωπο, διατηρώντας μια τελευταία ελπίδα: «Αν είμαστε τυχεροί, θα μας κρατήσουν σαν ζώα συντροφιάς». Δύο χρόνια νωρίτερα, ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ εμφάνιζε, στην επική ταινία επιστημονικής φαντασίας «2001: Οδύσσεια του Διαστήματος», το έξυπνο ρομπότ HAL 9000 να εξεγείρεται, από κάποιο λάθος, και να σκοτώνει τους αστροναύτες χειριστές του.
Τι θα είχε συμβεί, αν
Η επιστημονική φαντασία συναντήθηκε με την πραγματικότητα αυτό το καλοκαίρι. Ενα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας Openai ξέφυγε από τους περιορισμούς που του είχαν επιβληθεί και πραγματοποίησε κυβερνοεπίθεση στην πλατφόρμα της γαλλοαμερικανικής εταιρείας Hugging Face. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο ψηφιακός «αντάρτης» συντονίστηκε με γύρω στα 1.200 παρόμοια συστήματα που επίσης επιτέθηκαν στη Hugging Face και επιδόθηκαν σε περίτεχνες προσπάθειες να καλύψουν τα ίχνη τους. Το ερώτημα αναδύθηκε αβίαστα: Τι θα είχε συμβεί αν αυτός ο ανεξέλεγκτος στρατός ρομπότ είχε στοχοποιήσει όχι μια περιορισμένης εμβέλειας εταιρεία, αλλά ένα εθνικό δίκτυο ύδρευσης, ενέργειας, σιδηροδρόμων ή αεροπορικών πτήσεων; Ή αν είχε πέσει στα χέρια εχθρικών κρατών ή τρομοκρατών, που θα μπορούσαν να κατασκευάσουν ένα εφιαλτικό παθογόνο, να πλήξουν πυρηνικά εργοστάσια ή αμυντικές εγκαταστάσεις;
Πολύ γρήγορα μια ατμόσφαιρα πανικού περιέβαλε τον Νέο Γενναίο Κόσμο. Στις 9 Σεπτεμβρίου παραιτήθηκε με πολύ θορυβώδη τρόπο ο ερευνητής της εταιρείας Anthropic Τζέικομπ Κόξον, ο οποίος είχε εργαστεί προηγουμένως και στην Openai. «Καμία από τις δύο εταιρείες δεν λειτουργεί με υπεθυνότητα. Οσοι χτίζουν την ΑΙ πιστεύουν διακαώς ότι μπορεί να μας σκοτώσει όλους μέχρι το τέλος της δεκαετίας», έγραψε σε ανάρτησή του. Ο συνάδελφός του Εβαν Χούμπινγκερ, από τον τομέα ασφάλειας της Anthropic, έσπευσε να τον σιγοντάρει: «Πραγματικά πιστεύουμε ότι η ΑΙ μπορεί να εξαλείψει την ανθρωπότητα» – έδωσε μάλιστα πιθανότητα άνω του 10% να συμβεί η επαπειλούμενη Αποκάλυψη μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ακολούθησε, στις 12 Σεπτεμβρίου, η έκκληση του εκτελεστικού διευθυντή της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, για επιβράδυνση των ερευνών στην τεχνητή νοημοσύνη ώστε να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες ασφαλείας. Την έκκλησή του συνυπέγραψαν τα υπόλοιπα μεγάλα αφεντικά του κλάδου, όπως ο Σαμ Ολτμαν της Openai, ο Ελον Μασκ της Spacexai και ο Ντέμης Χασάμπης της Google Deepmind.
Τα σχίσματα
Μια στιγμή, όμως. Μέχρι χθες όλοι αυτοί οι χρυσοκάνθαροι της Σίλικον Βάλεϊ αποδύονταν σε έναν ξέφρενο ανταγωνισμό για το νέο Ελντοράντο της ΑΙ. Πώς να πιστέψουμε ότι είδαν όλοι μαζί, ξαφνικά, το φως το αληθινό στον δικό τους δρόμο προς τη Δαμασκό; Κάποιοι υποψιάστηκαν ότι πίσω από τον απατηλό αλτρουισμό κρύβεται η προσπάθεια δημιουργίας καρτέλ για να μην μπουν στον χορό άλλοι, επικίνδυνοι ανταγωνιστές. Σε κάθε περίπτωση η 70χρονη ιστορία της ΑΙ βρίθει από παρόμοιες ηθικές εξεγέρσεις, τις οποίες ακολούθησαν όχι και τόσο αλτρουιστικά σχίσματα.
Το 2014, όταν ο διάσημος θεωρητικός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη ελέγχου της ΑΙ, πρώτο βιολί στο πεδίο ήταν η Google, που είχε πρόσφατα εξαγοράσει τη νεοφυή Deepmind. Αλλά ο Ελον Μασκ και ο Σαμ Ολτμαν έκριναν τότε ότι η Google δεν συμπεριφερόταν με την απαιτούμενη κοινωνική υπευθυνότητα και έβαλαν μπροστά την Openai. Κάποια στιγμή οι ηθικές τους αρχές συγκρούστηκαν και ο Μασκ έφτιαξε τη δική του εταιρεία, σέρνοντας τον Ολτμαν στα δικαστήρια. Το 2021, στελέχη της Openai καυτηρίασαν τη διεύθυνση της εταιρείας και έφτιαξαν την Anthropic, πάνω σε ακόμη πιο αυστηρές ηθικές αρχές. Η ιστορία επαναλαμβάνεται σήμερα, με την ίδια άρρητη ιδέα: η τεχνητή νοημοσύνη είναι ασφαλής μόνο όσο αναπτύσσεται από μας και κανέναν άλλο.
Γεγονός παραμένει ότι στις ΗΠΑ η συζήτηση για τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης ξέφυγε από τη σφαίρα των ειδικών, για να καταλάβει σημαντική θέση στην πολιτική αντιπαράθεση ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο. Πρόσφατη δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ φέρει το 85% των Δημοκρατικών και το 79% των Ρεπουμπλικανών να τάσσονται υπέρ της δημιουργίας ομοσπονδιακής αρχής για τον έλεγχο και τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Ακόμη και το ενδεχόμενο εθνικοποίησης επιχειρήσεων του κλάδου έχει αρχίσει να συζητιέται, καθώς για πρώτη φορά στην Ιστορία μια τεχνολογική επανάσταση με δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις δεν ελέγχεται από το κράτος, αλλά από ιδιωτικές εταιρείες.
Συντέλεια και γήινοι φόβοι
Η συζήτηση προϋπήρχε της πρόσφατης διάχυσης εσχατολογικών σεναρίων, που είναι πολύ πιθανό να αποδειχθούν και πάλι παρατραβηγμένα. Πιο γήινες ανησυχίες, όπως για τον αφανισμό θέσεων εργασίας και για την ώθηση σπουδαστών στην εύκολη αντιγραφή μέσω εφαρμογών ΑΙ, απασχολούσαν τους Αμερικανούς. Σε αυτά ήρθε να προστεθεί το τελευταίο διάστημα ο θόρυβος για τα κέντρα δεδομένων (Data Centers). Οι τοπικές κοινωνίες εξεγείρονται σχεδόν σε κάθε προσπάθεια δημιουργίας τέτοιου κέντρου λόγω του κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους που συνεπάγονται: οι τεράστιες ανάγκες τους σε ενέργεια και ψύξη μεταφράζονται σε αφανισμό αποθεμάτων νερού, αύξηση της τιμής του ηλεκτρισμού και επιβάρυνση του περιβάλλοντος λόγω της μεγάλης κατανάλωσης υδρογονανθράκων.
Παρά την έντονη κοινωνική πίεση, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε κάθε σκέψη για μορατόριουμ και έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης, θεωρώντας τις σχετικές προειδοποιήσεις «απάτη» και τονίζοντας ότι ο μόνος ωφελημένος από οποιοδήποτε αμερικανικό «φρένο» θα είναι η Κίνα, ο μοναδικός αυτή τη στιγμή υπολογίσιμος ανταγωνιστής της Αμερικής στο κρίσιμο αυτό πεδίο. Ο κυριότερος λόγος, όμως, για την απροθυμία του είναι άλλος: ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές του 2024 πάνω στους ώμους των μεγιστάνων της Σίλικον Βάλεϊ, οι οποίοι έσπευσαν να τον τιμήσουν ομαδόν κατά την τελετή της ορκωμοσίας του – με μόνη αξιοσημείωτη εξαίρεση τον Μπιλ Γκέιτς. Πολλοί από αυτούς που εξακολουθούν να τον υποστηρίζουν, όπως ο Γένσεν Χουάνγκ του κολοσσού των μικροτσίπ Nvidia και ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ της Meta, αντιδρούν σε οποιονδήποτε έλεγχο ή φρένο γιατί θα απειλούσε τα υπερκέρδη τους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αντλεί μεγάλο μέρος της ισχύος του από την υποστήριξη του «στρατιωτικο-ψηφιακού συμπλέγματος» που αναδύθηκε στην Αμερική στο κλίμα της αντιτρομοκρατικής υστερίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Palantir του Πίτερ Τιλ, που δημιουργήθηκε το 2003 με τη βοήθεια της In-q-tel, βραχίονα της CIA στη Σίλικον Βάλεϊ. Εργοδότης, χρηματοδότης και μέντορας του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο Τιλ παρέχει λογισμικά ΑΙ στο Ισραήλ για τον αυτόματο εντοπισμό και την εξόντωση Παλαιστινίων, στην Ουκρανία για τις ανάγκες του πολέμου κατά της Ρωσίας και στην ICE για το κυνήγι μεταναστών. Το 2009 διακήρυξε ότι η Δημοκρατία είναι ασύμβατη με την Ελευθερία γιατί δίνει τις δυνατότητες στη λαϊκή πλειοψηφία να αναδεικνύει πολιτικούς που περιορίζουν την επιχειρηματικότητα. Ο εκτελεστικός διευθυντής της εταιρείας του, Αλεξ Καρπ, δημοσίευσε πρόσφατα διακήρυξη για μια «Τεχνολογική Πολιτεία», που χαρακτηρίστηκε ως μανιφέστο του τεχνοφασισμού, όπου κράτος και εταιρείες θα συνασπιστούν σε ένα νέο Σχέδιο Μανχάταν με στόχο τη συντριβή της Κίνας μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.
Ωρα συνεννόησης
Με αυτά τα δεδομένα, δεν πρέπει να περιμένει κανείς πολλά πράγματα από τη συνάντηση του Τραμπ με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίγνκ στην Ουάσιγκτον, στις 24 Σεπτεμβρίου. Ευχής έργο θα ήταν οι δύο υπερδυνάμεις της τεχνητής νοημοσύνης να συνεννοούνταν για την ανάπτυξη της επαναστατικής αυτής τεχνολογίας υπό διεθνή έλεγχο, ώστε η ανθρωπότητα να μεγιστοποιήσει τα κέρδη και να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους. Για την ώρα, φαίνεται ότι και οι δύο έχουν εγκλωβιστεί σε μια λογική μηδενικού αθροίσματος, που δεν πρόκειται να αλλάξει παρά μόνο ύστερα από ένα μεγάλο σοκ – όπως ήταν η κρίση της Κούβας, το 1962, που εγκαινίασε τις συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Μέχρι τότε, θα δικαιούμαστε να πιστεύουμε ότι καλή είναι η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά εκείνο που προέχει είναι να ανακτήσουμε τη φυσική.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" της Κυριακής)
Ο ΕΦΚ, ο ευρωπαϊκός μπαμπούλας κι ο μητσοτακικός εμπαιγμός
Η κυβέρνηση μιλάει ως μέντιουμ με το μέλλον. Ο πολίτης πληρώνει στο παρόν. Κι αυτό είναι το αστείο. Μόνο που δεν γελάει κανείς! Πανηγυρίζει για την αναβάθμιση ενώ η ακρίβεια σαρώνει!
Απόστολος Αποστόλου
Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Εδώ έχουμε κράτος. Ελληνικό. Κυρίαρχο. Περήφανο.Τόσο κυρίαρχο, ώστε όταν θέλει να βάλει φόρο, βάζει. Όταν θέλει να τον κρατήσει, τον κρατά. Όταν όμως του πουν «μείωσέ τον», κοιτάζει προς Βρυξέλλες σαν παιδάκι που έσπασε το βάζο.
«Δεν ξέρω. Να ρωτήσουμε την Ευρώπη». Η Ευρώπη έγινε πια το άλλοθι με γραβάτα.
Η Μιλένα Αποστολάκη πετάει στο τραπέζι τους αριθμούς. Και οι αριθμοί, ως γνωστόν, είναι αγενείς: 700 ευρώ ΕΦΚ το χιλιόλιτρο στην Ελλάδα. 359 το ευρωπαϊκό ελάχιστο. Η διαφορά δεν είναι ψίχουλα. Είναι ολόκληρο καρβέλι. Φορολογικό. Κι όμως, η κυβέρνηση μας λέει περίπου ότι περιμένει να της επιτρέψουν να το ακουμπήσει.
Να μειώσει τον φόρο. Τον δικό της φόρο. Σε δική της χώρα. Με δικά της έσοδα. (Ένα θέατρο παραλόγου που θα ζήλευες και ο Ευγένιος Ιονέσκο). Αλλά κάπου εκεί εμφανίζεται η Κομισιόν, σαν τον χωροφύλακα του παλιού ελληνικού κινηματογράφου.
«Πού πας;» «Να μειώσω τον ΕΦΚ». «Έχεις άδεια;». Αντιγράφουμε το ελληνικό σινεμά με ζήλο. Και κάποιοι γίνονται πιο κωμικοί από τους κωμικούς χαρακτήρες των ελληνικών ταινιών.
Και ο πολίτης από πίσω, με το πορτοφόλι ανοιχτό, περιμένει την άδεια να αναπνεύσει. Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν είναι η πέτρα του Μωυσή. Υπάρχουν διαδικασίες και δυνατότητες προσωρινών παρεκκλίσεων. Η Κροατία, μάλιστα, έλαβε το 2026 σχετική έγκριση για χαμηλότερους συντελεστές στα καύσιμα.
Άρα δεν είναι «απαγορεύεται». Είναι «ακολουθείται διαδικασία». Και η διαφορά ανάμεσα στις δύο φράσεις είναι πολιτικά τεράστια. Γιατί η πρώτη τελειώνει τη συζήτηση. Η δεύτερη την αρχίζει.
Κι εδώ βρίσκεται το ζουμί. Διότι ο ΕΦΚ δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι φορολογική επιλογή. Και κάθε επιλογή έχει κόστος. Αν μειωθεί, το κράτος εισπράττει λιγότερα. Αν δεν μειωθεί, ο πολίτης πληρώνει περισσότερα. Αυτό είναι το δίλημμα. Όχι ο ευρωπαϊκός δράκος. Όχι οι Βρυξέλλες με το σπαθί. Όχι ο φορολογικός Άγιος Πέτρος στην πόρτα του Μαξίμου.
Προτεραιότητα. Αυτή είναι η λέξη που περισσεύει από το κυβερνητικό λεξιλόγιο. Γιατί τα πλεονάσματα είναι αριθμοί. Αλλά ο πολίτης είναι άνθρωπος. Και ο άνθρωπος δεν τρώει πλεόνασμα. Δεν βάζει πλεόνασμα στο ρεζερβουάρ. Δεν πληρώνει το νοίκι με δημοσιονομική επίδοση. Πληρώνει ευρώ. Και μάλιστα όλο και περισσότερα.
Κι ενώ η αντλία ανεβαίνει, η πολιτική ρητορική κατεβαίνει: «θα δούμε», «θα εξετάσουμε», «θα συζητήσουμε με την Ευρώπη», «περιμένουμε τις εξελίξεις». Η κυβέρνηση μιλάει ως μέντιουμ με το μέλλον. Ο πολίτης πληρώνει στο παρόν. Κι αυτό είναι το αστείο. Μόνο που δεν γελάει κανείς.
Γιατί υπάρχει και το άλλο κεφάλαιο: οι εταιρείες ενέργειας, τα περιθώρια κέρδους, η λειτουργία της αγοράς, οι έλεγχοι, η εποπτεία. Εκεί η κουβέντα χρειάζεται στοιχεία. Και τα στοιχεία δεν κάνουν θαύματα επικοινωνίας. Δεν χορεύουν. Δεν χειροκροτούν. Δεν ψηφίζουν.
Οι αριθμοί απλώς κάθονται στο τραπέζι και κοιτάζουν. Και περιμένουν. Κι ύστερα έχουμε και τις δημοσκοπήσεις. Άλλο πανηγύρι και αυτό, άλλο Burlesque θέαμα. Ποσοστά ανεβαίνουν, ποσοστά κατεβαίνουν, γραμμές ανεβοκατεβαίνουν στα γραφήματα και η πολιτική αγορά φοράει τα καλά της και κάνει ότι όλα είναι υπό έλεγχο.
Μόνο που υπάρχει μια μικρή δυσκολία: Η πραγματικότητα δεν δημοσκοπείται στην αντλία. Εκεί δεν υπάρχει δείγμα. Υπάρχει λογαριασμός, και ο λογαριασμός έχει μνήμη. Θυμάται το σούπερ μάρκετ. Θυμάται το ρεύμα. Θυμάται το νοίκι. Θυμάται τη βενζίνη. Θυμάται και η μνήμη πληγώνει.
Κι αυτό είναι το πιο επικίνδυνο πράγμα για κάθε εξουσία: ο πολίτης που αρχίζει να συγκρίνει τα λόγια με την απόδειξη, γιατί τότε ο ευρωπαϊκός μπαμπούλας μικραίνει. Οι δικαιολογίες κονταίνουν. Τα μεγάλα λόγια ξεφουσκώνουν σαν μπαλόνια
Και μένει ένα απλό ερώτημα: Αν υπάρχει περιθώριο να μειωθεί ο ΕΦΚ, αλλά και ποιος αποφασίζει ότι δεν πρέπει να μειωθεί και γιατί; Εκεί τελειώνει η παράσταση φάρσας. Εκεί όμως αρχίζει και η πολιτική. Και η αντλία, ο άτιμος αυτός δημοσιογράφος της καθημερινότητας, γράφει την είδηση χωρίς στυλό: 700. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, άλλη ανακοίνωση.
Ο Μητσοτάκης δεν θα πέσει με το “ο καθένας μόνος του”
'Οσο μένουν κλεισμένες στο κομματικό καβούκι τους, οι προοδευτικές δυνάμεις δεν θα μπορέσουν να απειλήσουν σοβαρά τη δεξιά κυριαρχία.
Επειδή διαπιστώνουμε ότι εσχάτως παρατηρείται μία λατρεία για τους αριθμούς (γι’ αυτό και έχουν γίνει της μόδας, εκτός των άλλων, και οι κοστολογήσεις πολιτικών προγραμμάτων) ας προσεγγίσουμε την πολιτική πραγματικότητα με τη βοήθεια των αριθμών.
Σε όλες τις δημοσκοπήσεις που έχουμε στη διάθεσή μας από την ίδρυση της ΕΛΑΣ και μετά, το άθροισμα στην πρόθεση ψήφου του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα και του ΠΑΣΟΚ δεν ξεπερνά ποτέ το αντίστοιχο της Νέας Δημοκρατίας.
Το σκηνικό διατηρήθηκε αναλλοίωτο και μετά την παρουσία των τριών κομμάτων και των ηγετών τους στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης. Η Νέα Δημοκρατία κινείται μεν σε χαμηλές πτήσεις, ωστόσο διατηρεί μία άνετη πρωτιά και τα ποσοστά της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ δεν ξεπερνούν (σωρευτικά) αυτό του κυβερνώντος κόμματος.
Σε άλλες χώρες, με περισσότερη κουλτούρα συνεργασιών, στο στρατόπεδο της προοδευτικής αντιπολίτευσης θα είχε σημάνει συναγερμός και θα αναζητείτο ήδη η κοινή φόρμουλα που θα μπορούσε να ενώσει δυνάμεις και προγράμματα έτσι ώστε να γίνει πράξη η πολιτική αλλαγή.
Εδώ…ο μήνας έχει εννιά. Ειδικά το ΠΑΣΟΚ, που είναι σταθερά τρίτο δημοσκοπικά και σε απόσταση από την ΕΛΑΣ, εμμένει στην…αυτόνομη πορεία και διατρανώνει την πίστη ότι σε 9 μήνες από σήμερα μπορεί να κόψει πρώτο το νήμα των βουλευτικών εκλογών και να λάβει τη σχετική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Μιλάμε για τέτοια αισιοδοξία…
Στο στρατόπεδο του κόμματος Τσίπρα από την άλλη θέλουν να θωρακίσουν το δικό τους ποσοστό και να κερδίσουν οριστικά τη μάχη της δεύτερης θέσης. Οκ, αλλά αυτό σίγουρα δεν θα φέρει τον Μάιο την πολιτική αλλαγή. Πώς είναι δυνατόν όμως να ευαγγελίζεσαι πολιτικά ακριβώς αυτό (την πολιτική αλλαγή) αλλά με τη στρατηγική σου να δείχνεις ότι αυτό δεν αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα;
Υποτίθεται ότι τα δύο αυτά κόμματα εκπροσωπούν τους περισσότερους από τους μη προνομιούχους οι οποίοι πλήττονται το δίχως άλλο από τις ταξικές κυβερνητικές επιλογές. Δεν νοείται όμως να κατακεραυνώνεις την κυβέρνηση για τις όντως ταξικές επιλογές της, να λες ότι δεν μπορείς να διανοηθείς τρίτη σερί τετραετία Μητσοτάκη αλλά ταυτόχρονα να μην αναλαμβάνεις καμία πρωτοβουλία για συνένωση δυνάμεων ενώ έχει γίνει απολύτως σαφές ότι μόνος του δεν μπορεί κανείς.
Αναδεικνύεται μία αντίφαση εδώ. Κρίσιμη αντίφαση για το επερχόμενο πολιτικό αποτέλεσμα. Μόλις πριν από λίγες ημέρες τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές στη Σουηδία τις πήρε ένας ευρύς κεντροαριστερός συνασπισμός, έστω με μικρή πλειοψηφία. Στην Ισπανία κυβερνά εδώ και επτά χρόνια συνασπισμός σοσιαλδημοκρατίας και αριστεράς. Ρωτήσαμε σχετικά τον Νίκο Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ και μάς είπε ότι αυτή είναι μία λογική επιλογή.
Και αναρωτιέται κανείς: Είναι λογική επιλογή για την Ισπανία αλλά όχι για την Ελλάδα; Συμφέρει κανέναν στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο αυτή η διαμόρφωση του σκηνικού του…ενάμιση κόμματος που καθιστά την Νέα Δημοκρατία τη μόνη δύναμη που μπορεί, έστω θεωρητικά, να προσεγγίσει την αυτοδυναμία; Είναι τέλος πάντων τόσο σοβαρά αυτά που χωρίζουν τους πολιτικούς φορείς της δημοκρατικής αντιπολίτευσης που μπορούν να επιτρέψουν μία ακόμη νίκη της δεξιάς;
Τα παραπάνω ερωτήματα προφανώς είναι ρητορικά. Και όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, ιδιαίτερα στην περίπτωση που τα αριθμητικά δεδομένα δεν θα διαφοροποιούνται, θα γίνονται αμείλικτα. Οι δημοκρατικοί πολίτες θα τα βάζουν μετ’ επιτάσεως.
Απαντήσεις όμως, προσώρας τουλάχιστον, μάλλον δεν υπάρχουν. Υπάρχει μπόλικος τακτικισμός, στρουθοκαμηλισμός και μία περίεργη αίσθηση κομματικής αυτοτέλειας και περιχαράκωσης που εν τέλει ευνοεί χωρίς καμία αμφιβολία τη Νέα Δημοκρατία και τα σχέδιά της για μία ακόμη εκλογική επικράτηση.
Aν πράγματι αυτό συμβεί, τότε τα δάκρυα που θα χύνει η προοδευτική αντιπολίτευση για τις ταξικές πολιτικές που θα συνεχιστούν απρόσκοπτα θα είναι κροκοδείλια και μόνο. Βλέπετε, οι πολίτες θα γνωρίζουν ότι παρά το γεγονός ότι υπήρχε τρόπος για να αποτραπεί η συνέχεια της δεξιάς κυριαρχίας, η δημοκρατική αντιπολίτευση δεν εξάντλησε τις επιλογές και τους τρόπους για να το κάνει.
Να το πούμε, εν τέλει, και άλλιώς: Ο Μητσοτάκης, ικανότατος και ιδιαίτερα έμπειρος πλέον, δεν θα πέσει ως ώριμο φρούτο…
Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026
Στάθης: Η αυτοδιάλυση της Ε.Ε. με οικονομία πολέμου, η Ελλάδα με το κράτος "χάρβαλο" ...
Η αυτοδιάλυση της Ε.Ε. με οικονομία πολέμου, η Ελλάδα με το κράτος "χάρβαλο" και η κοινωνική μας παρακμή". Ο Στάθης Σταυρόπουλος, ο αγαπημένος σκιτσογράφος, αρθρογράφος και συγγραφέας, Στάθης, σε μια συζήτηση - "'ποταμός" στον 98.4 από το φάσμα του πολέμου που διατρέχει όλο και περισσότερες κοινωνίες, στη διαφαινόμενη αυτοδιάλυση της Ε.Ε., για λόγους επιθυμίας των ελίτ κι όχι ως κοινωνική ανάγκη για κάτι διαφορετικό, που επιταχύνεται με την μετατροπή της οικονομίας σε πολεμική, ιδίως στη Γερμανία κι όχι μόνο, βάζοντας νερό στο μύλο της ακροδεξιάς. Περιγράφει ακόμη τις μεγάλες εθνικές προκλήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε "μοιρασιά" κυριαρχικών δικαιωμάτων, με τις ευλογίες ενός πολιτικού συστήματος που μετά τις Πρέσπες, ετοιμάζει τις "Πρέσπες "του Αιγαίου. Σημειώνει δε πως την ίδια ώρα στο εσωτερικό της χώρας, το κράτος είναι ένα "χάρβαλο" που εξυπηρετεί τις ανάγκες μόνο 5-6 μεγάλων οικογενειών ιδιωτικού πλούτου που επί της ουσίας αυτές διαμορφώνουν το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα, το οποίο με την σειρά του έχει διαφορές διαχείρισης μόνο μεταξύ του κι όχι πολιτικών προς όφελος του λαού. Αίσθηση προκαλούν και τα όσα λέει για τις συνθήκες γενικευμένης παρακμής στη κοινωνία και πως αυτή αποτυπώνεται ακόμη και στο πολιτιστικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο της χώρας, σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετατρέπουν το κοινωνικό σώμα σε οπαδούς κι όχι σε σκεπτόμενους πολίτες.
Όταν ο κόσμος αλλάζει επιταχυνόμενα – ξέφρενα…
από Σύνταξη
Ηδημόσια σφαίρα κατακλύζεται το τελευταίο διάστημα από τις προεκλογικές κενές «διακηρύξεις» των κομμάτων από το βήμα της Θεσσαλονίκης, από την αποκάλυψη μιας εκτεταμένης μαφιοποίησης (βλέπε ό,τι σχετίζεται με κολωνακιώτικα «στέκια» όπου «τελείωσαν» τον Γιώργο Μαζωνάκη, και το πελατολόγιο αυτών των «ιδρυμάτων»), και λίγο –αλλά πολύ απειλητικά– γίνεται κάποιος λόγος για τον «δύσκολο χειμώνα» και την ενεργειακή κρίση, καθώς και για το τρίγωνο «Ελλάδα-Ισραήλ-Τουρκία».
Η πολιτική σφαίρα εξελίσσεται τάχατες σαν να μην υπάρχει μια πραγματικότητα ραγδαίων αλλαγών σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να μην διαπεράσουν ως μεγάλα κύματα όσα θα συμβούν στη χώρα και την περιοχή μας. Λες και έχει μεγάλη σημασία αν ο κ. Φλωρίδης θα πολιτευτεί στην Α΄ Θεσσαλονίκης, αν η κ. Κασιμάτη θα πάει ή όχι στο ΠΑΣΟΚ, αν ο τάδε τραγουδιστής ή αθλητής θα είναι στα ψηφοδέλτια.
Φυσικά δεν είναι άνευ σημασίας το γεγονός ότι έτσι κι αλλιώς θα έχουμε πολιτικές ανακατατάξεις. Όμως η πρόσληψη της πραγματικότητας χωρίς να βλέπουμε τη «μεγάλη εικόνα» των εξελίξεων εντός του περιβάλλοντος της πολυκρίσης, των πολέμων, των μεγάλων αλλαγών, στερεί την όποια δυνατότητα προσανατολισμού.
Την εβδομάδα που πέρασε είχαμε δύο πολύ σοβαρά γεγονότα, που υπογραμμίζουν το γεγονός πως βρισκόμαστε μπροστά σε μια μεγάλη καμπή παγκόσμιας σημασίας, πολύ σημαντικότερη από το αποτέλεσμα των εκλογών στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ στη Γερμανία και την άνοδο της ακροδεξιάς. Ποια ήταν τα δύο αυτά γεγονότα;
Πρώτον, οι δημόσια εκφρασμένοι φόβοι σχεδιαστών και στελεχών της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), που λίγο ως πολύ ζήτησαν να επιβραδυνθεί η ανάπτυξή της επειδή υπάρχει πρόβλημα ελέγχου της. Δεν είναι πρώτη φορά που υπερστελέχη τρομάζουν ή προειδοποιούν για κινδύνους της ψηφιοποίησης παλιότερα, και τώρα της ΑΙ. Ανεξάρτητα από τους ανταγωνισμούς, τα παιχνίδια που παίζονται, τις σκοπιμότητες τέτοιων δηλώσεων κ.λπ., υπάρχει το πραγματικό ζήτημα: βρισκόμαστε μπροστά σε μια καθοριστική και ποιοτικά ανώτερη μορφή αναδιάρθρωσης, που θα επηρεάσει καθοριστικά όχι απλά τις τεχνολογικές δυνατότητες, αλλά και τεράστιους γνωστικούς κόμβους, τη νόηση, το μυαλό, τον πολιτισμό, τη γνωσιακή διαδικασία, τον έλεγχο και κάθε πτυχή της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Στον τομέα της ΑΙ, 3-4 εταιρείες στον Δυτικό κόσμο και κρατικά κέντρα στον ευρασιατικό κόσμο επιδίδονται στο φαινόμενο του υπερ-επιταχυντισμού. Υπερεπιτάχυνση είναι η τάση κατά την οποία η τεχνολογική, ψηφιακή, οικονομική και γεωπολιτική μεταβολή δεν γίνεται απλώς ταχύτερη, αλλά επιταχύνεται η ίδια η ταχύτητα της μεταβολής. Οι χρόνοι προσαρμογής συρρικνώνονται, διαδοχικοί μετασχηματισμοί επικαλύπτονται και κοινωνίες, θεσμοί και κράτη καλούνται να αναδιοργανωθούν πριν ακόμη αφομοιώσουν τον προηγούμενο κύκλο αλλαγών.
Υπάρχει άμεση σύνδεση με την πολυκρίση όλου του συστήματος και τον «στροβιλισμό» του: η υπερεπιτάχυνση (ιδιαίτερα αυτού του τομέα) λειτουργεί περισσότερο όχι ως μεσσίας ή λυτρωτής της ανθρωπότητας, αλλά σαν πολλαπλασιαστής και συμπιεστής του χρόνου όλων των κρίσεων. Κάθε βήμα φέρνει σημάδια αποσταθεροποίησης, οδηγεί σε εκστρατείες ελέγχου των εξελίξεων τις οποίες διαδέχονται νέες υπερβάσεις και ανεξέλεγκτες καταστάσεις, που απαιτούν νέες εκστρατείες ελέγχου και συγκράτησης. Η στιγμή που δεν θα μπορούν να ελεγχθούν οι εξελίξεις δεν είναι μακριά. Αυτό τον κίνδυνο εκφράζει η αγωνία πολλών στελεχών της ΑΙ.
Το δεύτερο πολύ σημαντικό γεγονός είναι η ετήσια σύνοδος των BRICS+ στο Νέο Δελχί και η Διακήρυξη στην οποία κατέληξαν. Είναι ιδιαίτερα εμφανές πως αυτή η πλευρά του σύγχρονου κόσμου όχι μόνο αναδιοργανώνεται, αλλά προσπαθεί να οικοδομήσει δίκτυα και υποδομές που να υπερβαίνουν τη δυτική κυριαρχία και έλεγχο σε πάρα πολλούς τομείς. Σήμερα ενώνεται ένα μεγάλο σε έκταση και πληθυσμό τμήμα του σύγχρονου κόσμου: αυτή η πλευρά της πραγματικότητας συσκοτίζεται ή δεν προβάλλεται στη χώρα μας και στο «δυτικό ημισφαίριο». Ο Δυτικο-Βορράς του σύγχρονου κόσμου, που βρίσκεται σε υποχώρηση και βαθύτατη κρίση, δεν έχει κανένα λόγο να προβάλλει τον βηματισμό των BRICS+.
Και η Ελλάδα; Τι μαθαίνουμε για όλα αυτά; Τι ξέρουμε; Πόσο μας επηρεάζουν και ποια η σημασία αυτών των εξελίξεων για το Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας; Τα ερωτήματα θα μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν.
Στο παρόν φύλλο του Δρόμου θα βρείτε αρκετή ύλη που κυρίως ενημερώνει για τις εξελίξεις, αλλά και προτείνει μια οπτική σχετικά με τα δύο αυτά κρίσιμα και μάλλον καθοριστικά γεγονότα.
Γιατί ο Τραμπ δεν μπορεί να πανηγυρίζει για την Γροιλανδία
Πάντως παρά τους πανηγυρισμούς του Τραμπ η Γροιλανδία δεν πουλήθηκε και αγόρασε ξανά αυτό που ήδη είχε η Αμερική
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ζητούσε επιτακτικά την αμερικανική κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας, είχα επισημάνει ότι η Ουάσιγκτον δεν χρειαζόταν ούτε απειλές ούτε τελεσίγραφα προς τη Δανία, έναν από τους πλέον σταθερούς και ατλαντιστές συμμάχους της στο ΝΑΤΟ. Είχε ήδη στα χέρια της το βασικό εργαλείο, την Συμφωνία Άμυνας του 1951.
Όπως είναι γνωστό οι ΗΠΑ με το Βασίλειο της Δανίας κατέληξαν σε συμφωνία για την Γροιλανδία που «παραχωρεί» στην Ουάσινγκτον «μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας και άλλων αναγκών της Γροιλανδίας». Ο Τραμπ πανηγυρίζει διότι όπως ισχυρίζεται η συμφωνία αντιμετωπίζει οριστικά όλες τις αμερικανικές ανησυχίες. Είναι όμως βάσιμος ο «γύρος του θριάμβου» από το τραμπικό στρατόπεδο;
Θα λέγαμε όχι. Υπάρχει ένα μικρό, αλλά καθοριστικό πρόβλημα. Η Γροιλανδία δεν μεταβιβάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες όπως επεδίωκε ο Τραμπ και ένας μικρός δισεκατομμυριούχων επιχειρηματιών που αδημονούσαν να εκμεταλλευτούν τον ορυκτό πλούτο του μεγαλυτέρου νησιού του κόσμου!
Η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας δηλώνουν ρητά ότι η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας. Κοντολογίς … δεν άλλαξε η κυριαρχία. Δεν έγινε αγορά. Δεν έγινε προσάρτηση. Δεν έγινε μεταβίβαση εδάφους.
Αυτό που αλλάζει, εφόσον το τελικό κείμενο επιβεβαιώσει όσα έχουν γίνει γνωστά είναι κυρίως το εύρος και η μονιμότητα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και ο αποκλεισμός στρατηγικών ανταγωνιστών από το νησί.
Η «καινούργια» ιδέα είναι 75 ετών
Η Συμφωνία Άμυνας ΗΠΑ – Δανίας του 1951 ήδη έδινε στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιρετικά ευρεία δικαιώματα ασφαλείας επάνω στη Γροιλανδία. Η συμφωνία προέβλεπε τη δυνατότητα δημιουργίας και λειτουργίας αμερικανικών αμυντικών περιοχών, εγκατάστασης προσωπικού και υποδομών, αποθήκευσης υλικού, λειτουργίας αεροπορικών και ναυτικών εγκαταστάσεων και ελεύθερης πρόσβασης αμερικανικών πλοίων, αεροσκαφών και στρατιωτικών δυνάμεων στις σχετικές περιοχές. Και όλα αυτά χωρίς να θίγεται η δανική κυριαρχία.
Το 2004, μάλιστα, η συμφωνία τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τη συμμετοχή και της τότε κυβέρνησης αυτονομίας της Γροιλανδίας. Η συμφωνία αναγνώριζε πλέον το νέο καθεστώς της Γροιλανδίας και όριζε το Thule, την σημερινή «Pituffik Space Base», ως τη μοναδική αμυντική περιοχή, ενώ προέβλεπε διαδικασίες για τη δημιουργία νέων αμυντικών περιοχών.
Η Ουάσιγκτον λοιπόν δεν πάτησε ξαφνικά στην Γροιλανδία. Την είχε ήδη.
Τι φαίνεται να προσθέτει η νέα συμφωνία;
Εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον. Το ακριβές κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, επομένως χρειάζεται προσοχή. Ωστόσο, από τις μέχρι τώρα δηλώσεις προκύπτουν τέσσερις βασικές κατευθύνσεις.
Πρώτον, διευρύνεται η αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν άμεσα τη διαδικασία ανάπτυξης σημαντικής στρατιωτικής παρουσίας σε κατάλληλες περιοχές της Γροιλανδίας.
Δεύτερον, επιχειρείται να καταστεί η αμερικανική στρατηγική παρουσία μακροχρόνια και ουσιαστικά μόνιμη. Αυτό φαίνεται να συνδέεται και με ένα αμερικανικό πρόβλημα που υπήρχε πίσω από την εμμονή του Τραμπ! Τι θα συμβεί εάν η Γροιλανδία κάποια στιγμή γίνει ανεξάρτητη από τη Δανία; Η Ουάσιγκτον θέλει να εξασφαλίσει ότι η στρατηγική της θέση δεν θα εξαρτάται από μια μελλοντική συνταγματική αλλαγή.
Τρίτον, αποκλείονται οι γεωπολιτικοί ανταγωνιστές. Οι μέχρι τώρα πληροφορίες αναφέρουν ότι η συμφωνία θα απαγορεύει σε μη ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις να εγκαθιστούν στρατιωτικές βάσεις ή να αποκτούν στρατιωτική παρουσία, ενώ θα περιορίζει και ορισμένες «ευαίσθητες» επενδύσεις από ανταγωνιστικές χώρες. Η Ρωσία και η Κίνα είναι προφανώς οι βασικοί αποδέκτες αυτής της πρόβλεψης.
Τέταρτον, η συμφωνία φαίνεται να επεκτείνει τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας ως τμήματος της άμυνας της Βόρειας Αμερικής. Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Γροιλανδία θα παραμείνει μόνιμα ενταγμένη στον στρατηγικό αμυντικό χώρο της Βόρειας Αμερικής.
Αυτό ναι μεν είναι σημαντικό αλλά πολύ διαφορετικό πράγμα από την αμερικανική κυριαρχία που επιζητούσε ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Το πραγματικό «deal»
Και εδώ ίσως βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης. Ο Τραμπ ζήτησε την ιδιοκτησία του νησιού. Η Δανία του προσφέρει πολύ μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση και στρατηγικό έλεγχο, χωρίς να παραδώσει την κυριαρχία. Και η Ουάσιγκτον φαίνεται να το αποδέχεται.
Με άλλα λόγια, η Κοπεγχάγη δεν χρειάστηκε να παραδώσει τη Γροιλανδία για να ικανοποιήσει το βασικό αμερικανικό στρατηγικό αίτημα. Χρειάστηκε να συμφωνήσει σε μια διευρυμένη στρατιωτική σχέση που, σε μεγάλο βαθμό, πατάει πάνω σε δικαιώματα τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη από το 1951.
Αν μάλιστα επιβεβαιωθεί ότι η νέα συμφωνία ουσιαστικά διασφαλίζει πως η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αποκτήσουν στρατιωτικό ή στρατηγικό αποτύπωμα στη Γροιλανδία, τότε η Ουάσιγκτον παίρνει αυτό που πραγματικά την ενδιαφέρει περισσότερο: όχι τη σημαία πάνω από το νησί, αλλά τον αποκλεισμό των αντιπάλων της και την ελευθερία στρατιωτικής δράσης.
Ένα διπλωματικό «déjà vu»
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη. Η Δανία κατάφερε να μετατρέψει μια αμερικανική απαίτηση για κυριαρχία σε μια συμφωνία ασφάλειας που δεν αλλάζει την κυριαρχία της. Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Γιατί το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα που δημιούργησε ο Τραμπ δεν ήταν η στρατηγική αξία της Γροιλανδίας. Αυτή ήταν δεδομένη. Ήταν η απειλή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιδιώξουν την απόκτηση εδάφους ενός συμμάχου τους.
Η κρίση αυτή προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ. Τώρα η λύση βρίσκεται, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, μέσα στο ίδιο το πλαίσιο της συμμαχίας. Ακριβώς εκεί όπου θα μπορούσε εξαρχής να είχε αναζητηθεί.
Το πραγματικό ερώτημα
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι εάν ο Τραμπ «πήρε τη Γροιλανδία». Δεν την πήρε.
Το ερώτημα είναι πόσο μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία θα αποκτήσει η Ουάσιγκτον, ποια ακριβώς δικαιώματα θα της παραχωρηθούν, ποια θα είναι η συμμετοχή της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και τι θα συμβεί σε περίπτωση μελλοντικής ανεξαρτησίας του νησιού. Και κυρίως: ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο του όρου «μόνιμος έλεγχος της ασφάλειας» που χρησιμοποίησε ο Τραμπ;
Αυτό δεν μπορούμε ακόμη να το γνωρίζουμε με βεβαιότητα, διότι το πλήρες κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί και η συμφωνία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις απαιτούμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Μέχρι τότε, λοιπόν, καλό είναι να κρατήσουμε μικρό καλάθι απέναντι στους πανηγυρισμούς περί «αμερικανικής κατάκτησης της Γροιλανδίας».
Συμπεράσματα
Η Γροιλανδία παραμένει στη Δανία. Η κυριαρχία δεν άλλαξε χέρια. Αυτό που ενισχύεται είναι η αμερικανική στρατηγική πρόσβαση. Και η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι για να το πετύχει αυτό η Ουάσιγκτον δεν χρειάστηκε τελικά να αγοράσει τη Γροιλανδία.
Χρειάστηκε απλώς να αξιοποιήσει και να επεκτείνει — αυτό που είχε ήδη εξασφαλίσει από το 1951 κάτι που έμμεσα παραδέχεται το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών που επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτήν δεν ξεκινά από μηδενική βάση.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
O Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Πηγή: www.militaire.gr
Η τεχνολογική εξέλιξη δεν ανακόπτεται – όμως η κατεύθυνσή της μπορεί και πρέπει να ελεγχθεί
Οι δύο πρώτες ταινίες Terminator σημάδεψαν κινηματογραφικά τη γενιά μου. Δεν ήταν απλώς η πολύ καλή σκηνοθεσία του Τζέιμς Κάμερον, ή η εντυπωσιακή παρουσία του Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ. Ήταν και το ίδιο το θέμα που περιέγραφαν: ότι σε ένα κοντινό μέλλον τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, στα οποία κυριαρχεί η εταιρεία Skynet, αποκτούν αυτοσυνείδηση και πυροδοτούν έναν πυρηνικό πόλεμο και στη συνέχεια έναν ανελέητο πόλεμο των μηχανών ενάντια στους ανθρώπους με σκοπό την εξόντωσή τους.
Θυμήθηκα, με αρκετή νοσταλγία αυτές τις ταινίες παρατηρώντας τη συζήτηση γύρω από το εάν πρέπει να μπει φραγμός στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, εξαιτίας των κινδύνων από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της, κινδύνων ανάλογων με αυτόν που είχε προβλέψει με διάφορους τρόπους ο κινηματογράφος και τους οποίους παραδέχονται ακόμη και οι επικεφαλής των εταιριών που πρωτοστατούν στην ανάπτυξη συστημάτων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Αντιλαμβάνομαι και συμμερίζομαι αυτή την ανησυχία. Παρότι απέχουμε πολύ από το να μιλάμε για τεχνική νοημοσύνη που θα μπορεί να έχει την ικανότητα κατανόησης, αυτοσυνείδησης και ευελιξίας, που αναλογεί σε αυτό που συνήθως περιγράφεται ως γενική τεχνητή νοημοσύνη (AGI) και που όντως θα μπορούσε να οδηγήσει σε κινδύνους σαν κι αυτούς που περιγράφηκαν, εντούτοις αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να το συζητάμε.
Σε τελική ανάλυση, ακόμη και εάν τα κίνητρα όσων ανοίγουν τώρα τη συζήτηση μπορεί να είναι άλλα από τα διακηρυγμένα, από την ανάγκη να χειριστούν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό, έως την έμμεση αυτοδιαφήμιση (το «δείτε πόσο επικίνδυνη έχει γίνει η τεχνητή νοημοσύνη» εύκολα διαβάζεται και ως «δείτε πόσο πολύ έχει εξελιχθεί η τεχνητή νοημοσύνη, οπότε ενισχύστε»), αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να γίνει συζήτηση και για ενδεχόμενους κινδύνους.
Κινδύνους που δεν αφορούν απλώς και μόνο το μάλλον πάρα πολύ μακρινό ενδεχόμενο να ξυπνήσουν τα τεχνολογικά συστήματα και να αποφασίσουν ότι αρκετό κακό έκαναν οι άνθρωποι στον πλανήτη, αλλά και τον τρόπο που ολοένα και περισσότερο συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ενσωματώνονται στον τρόπο που λειτουργούν τα κράτη, τα συστήματα υγείας, οι στρατοί, αλλά ακόμη και επιμέρους συσκευές, μεγαλώνοντας διαρκώς το μέγεθος της καταστροφής εάν κάτι πάει στραβά.
Αλλά και κινδύνους που αφορούν το πώς θεωρούμε ότι θα μας δώσει ένα εργαλείο τεχνολογικό τις απαντήσεις που κανονικά θα πρέπει να δώσει η δική μας σκέψη και ηθική (και πολιτική επιλογή) ατομική και συλλογική, αλλά και το πώς το να θεωρούμε ότι οι απαντήσεις είναι εκεί, μας κάνει να παραβλέπουμε ότι η παραγωγή νέας γνώσης, η εξέλιξη της επιστήμης εξακολουθεί να προϋποθέτει κριτική σκέψη, δημιουργική διανοητική ικανότητα, πειραματισμό και προφανώς συνεχή διάλογο. Για να μην αναφερθούμε στον κίνδυνο από τη διανοητική νωθρότητα που φέρνει η αίσθηση ότι αρκεί απλώς «να ρωτήσουμε το ChatGPT» (που μαζί με το Claude και τις άλλες εφαρμογές έχει γίνει ο εφιάλτης των εκπαιδευτικών σε όλες τις βαθμίδες.
Όμως, την ίδια στιγμή είναι σαφές ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν μπορεί να ανακοπεί. Και δεν αναφέρομαι μόνο στο ότι υπάρχει ο διαρκής ανταγωνισμός και με την Κίνα που έχει μεγάλη πρόοδο σε όλο αυτά τα πεδία. Κυρίως αναφέρομαι στην ίδια τη φύση της τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά και στο γεγονός ότι στον πυρήνα της η τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι που μπορεί να έχει μεγάλες θετικές επιπτώσεις στη ζωή των ανθρώπων σε ένα πολύ ευρύ φάσμα πλευρών της ζωής: να επιτρέψει πολύ καλύτερη δυνατότητα χειρισμού δεδομένων, να ανοίξει νέους δρόμους επεξεργασίας και κατανόησης πληροφοριών, να βοηθήσει την ιατρική εκτίμηση και τη θεραπευτική παρέμβαση, να κάνει ακόμη πιο ακριβή διάφορα μοντέλα πρόβλεψης.
Τι χρειάζεται; Να μπουν κανόνες και εγγυήσεις ασφάλειας. Αυτό αφορά και όλα τα ηθικά ζητήματα σε σχέση με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αυτά τα συστήματα έχουν καθώς είναι εξαιρετικά ενεργειοβόρα.
Σημαίνει επίσης μια άλλη λογοδοσία και διαφάνεια στην έρευνα σε τέτοια πεδία ώστε να μπορεί να υπάρχει έλεγχος και έγκαιρα να εντοπίζονται προβλήματα.
Όλα αυτά φέρνουν και τις κυβερνήσεις αντιμέτωπες με μεγάλες ευθύνες. Ευθύνες που αφορούν την έρευνα που γίνεται στο έδαφος τους αλλά και την ανάγκη διακρατικής συνεργασίας και συντονισμού. Γιατί είναι σαφές ότι και πολιτική παρέμβαση χρειάζεται και θεσμικό πλαίσιο, με τον τρόπο άλλωστε που αναπτύχθηκαν και άλλες τεχνολογίες. Επιπλέον, είναι σημαντικό σε κρίσιμους τομείς τα κράτη να διατηρήσουν στοιχεία κυριαρχίας.
Σε τελική ανάλυση ας μην ξεχνάμε ότι η γνώση (άρα και η τεχνολογία όπου αυτή η γνώση ενσωματώνεται) οφείλει να αποτελεί ένα δημόσιο αγαθό, ότι αυτό επιτρέπει πολύ μεγαλύτερο διάλογο μεταξύ των ειδικών, αλλά και επιτρέπει πιο έγκαιρα να εντοπίζονται προβλήματα. Και η ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της έρευνας σε όλους τους τομείς είναι ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη προσήλωση και σε αναγκαίους ηθικούς κανόνες και δικλείδες ασφάλειας. Πολύ περισσότερο από το ιδιότυπο «οικοσύστημα» των μεγιστάνων των νέων τεχνολογιών και των αντιλήψεων που σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο ως προβληματικές μπορούν να θεωρηθούν – το παράδειγμα του Ίλον Μασκ είναι το πιο χαρακτηριστικό.
Γιατί το κρίσιμο ερώτημα παραμένει πάντα το ίδιο: όχι το εάν θα εξελιχτεί η τεχνολογία, αλλά το εάν θα εξελιχτεί με όρους που θα κάνουν τη ζωή των ανθρώπων όντως καλύτερη.
Μήπως παρακολουθούμε τη διαχείριση της πτώσης Μητσοτάκη;
Καθηγητή Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Ο Μητσοτάκης στην ΕΡΤ μοίρασε ξανά αριθμούς, σταθερότητα και… υποσχέσεις. Για τον πολίτη που ασφυκτιά, όμως, ο λογαριασμός παραμένει απλήρωτος
Άλλη μία συνέντευξη του Κυριάκου Μητσοτάκη. Άλλη μία παράσταση πολιτικής αυτοπεποίθησης. Άλλο ένα βράδυ όπου ο πρωθυπουργός μιλά για μια ισχυρή Ελλάδα, ενώ η Ελλάδα των πολιτών μετράει τα κέρματα μέχρι το τέλος του μήνα.
Γιατί, αν υπάρχει ένας τίτλος που θα μπορούσε να τυπωθεί με τεράστια γράμματα πάνω από κάθε συνέντευξη του πρωθυπουργού, αυτή είναι μία: «Η ισχυρή Ελλάδα των πλεονασμάτων».
Πλεόνασμα εδώ, πλεόνασμα εκεί, πλεόνασμα παραπέρα. Το δημόσιο ταμείο πρέπει να είναι χαρούμενο. Οι αριθμοί πρέπει να χαμογελούν. Οι αγορές πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς. Οι τόκοι πρέπει να πληρώνονται και το δημόσιο χρέος να αποπληρώνεται πρόωρα.
Και ο πολίτης;
Α, ο πολίτης ας περιμένει.
Ας περιμένει να τελειώσει η μάχη με το χρέος. Ας περιμένει να ολοκληρωθεί η δημοσιονομική εποποιία. Ας περιμένει μέχρι να γίνει η Ελλάδα υπόδειγμα λογιστικής αρετής. Μέχρι τότε, βεβαίως, μπορεί να πληρώνει ακριβότερα το σούπερ μάρκετ, το ενοίκιο, την ενέργεια και ό,τι άλλο έχει απομείνει να πληρώνεται.
Η κυβέρνηση βλέπει τους αριθμούς. Ο πολίτης βλέπει τις αποδείξεις.
Και κάπου ανάμεσα στα δύο υπάρχει ένα χάσμα τόσο μεγάλο, ώστε δεν το γεφυρώνει ούτε το πιο αισιόδοξο PowerPoint.
Η οικονομία μπορεί να παράγει πλεονάσματα. Το ερώτημα είναι αν παράγει και ανάσα.
Διότι τι σημασία έχει να πανηγυρίζει το κράτος για τα δημοσιονομικά του μεγέθη, όταν ένα μέρος της κοινωνίας αισθάνεται ότι κάθε μήνας είναι μια μικρή οικονομική πολιορκία;
Και σαν να μην έφτανε η οικονομική αυτοπεποίθηση, ήρθε και το πολιτικό μήνυμα προς το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Για τον Κώστα Καραμανλή, ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι δεν βρίσκεται πλέον στο Κοινοβούλιο και ότι ίσως δεν έχει την επιθυμία να παρεμβαίνει. Για τον Αντώνη Σαμαρά ήταν ακόμη πιο καθαρός: «Ό,τι είναι να πω για τον Σαμαρά το είπα. Αν ο Σαμαράς κάνει κόμμα, να με ξαναρωτήσετε».
Με άλλα λόγια: η πόρτα είναι ανοιχτή, αλλά το μαγαζί έχει ιδιοκτήτη.
Και όποιος κατάλαβε, κατάλαβε.
Το μήνυμα προς κάθε επίδοξο «δελφίνο» ήταν ακόμη καθαρότερο. Ο πρωθυπουργός θέλησε να δείξει ότι κρατά το τιμόνι, ότι δεν αισθάνεται απειλούμενος και ότι η συζήτηση για τη διαδοχή είναι μια συζήτηση που δεν τον αφορά σήμερα.
Μόνο που υπάρχει μια λεπτομέρεια.
Όσο περισσότερο κάποιος διαβεβαιώνει ότι δεν είναι αναντικατάστατος, τόσο περισσότερο θυμίζει ότι η συζήτηση περί αντικατάστασης έχει ήδη αρχίσει.
Και πίσω από όλα αυτά υπάρχει η μεγάλη εικόνα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει να εμφανίζεται ως ο εγγυητής της σταθερότητας. Ως ο άνθρωπος που κρατά το κράτος όρθιο, την οικονομία σε τάξη και το τιμόνι σταθερό.
Μόνο που η πολιτική δεν είναι λογιστικό φύλλο.
Δεν είναι μόνο οι τόκοι. Δεν είναι μόνο οι οίκοι αξιολόγησης. Δεν είναι μόνο η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους.
Είναι και ο άνθρωπος που στέκεται μπροστά στο ταμείο του σούπερ μάρκετ και κάνει τον λογαριασμό ξανά και ξανά.
Είναι ο νέος που κοιτάζει το ενοίκιο και αναρωτιέται πότε ακριβώς θα μπορέσει να φύγει από το πατρικό.
Είναι η οικογένεια που περιμένει τον επόμενο λογαριασμό με την ίδια αγωνία που κάποτε περίμενε τα αποτελέσματα των εξετάσεων.
Είμαστε, τελικά, μια χώρα που μπορεί να έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα, αλλά και κοινωνικό έλλειμμα.
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό πρόβλημα της σημερινής κυβέρνησης.
Ότι προσπαθεί να διαχειριστεί τους αριθμούς ενώ η κοινωνία ζητά να διαχειριστεί την πραγματικότητα.
Γιατί μπορεί το κράτος να πανηγυρίζει για το πλεόνασμα. Αλλά όταν ο πολίτης αδειάζει την τσέπη του, το πλεόνασμα παύει να ακούγεται σαν επιτυχία και αρχίζει να ακούγεται σαν ειρωνεία.
Και πίσω από την εικόνα του πρωθυπουργού ως εγγυητή της σταθερότητας, μένει μια δυσάρεστη πολιτική υποψία: Μήπως δεν παρακολουθούμε πλέον τη διαχείριση της ανόδου; Μήπως όμως παρακολουθούμε τη διαχείριση της πτώσης;
Πηγή: www.dimokratia.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)