Mpelalis Reviews
Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026
Διεκδικώντας λίγη χαρά
Μπήκα στο αεροπλάνο για επιστροφή στην Ελλάδα από ένα επαγγελματικό ταξίδι, την Κυριακή στις δέκα παρά τέταρτο το βράδυ, ακριβώς την ώρα που ξεκινούσε το παιχνίδι μας με την Γερμανία. Αν με έπιανες απ’ την μύτη θα έσκαγα. Δεν κατάφερα να συνδεθώ με τo wi fi του αεροπλάνου και θα μάθαινα το αποτέλεσμα στην προσγείωση.
Άνοιξα το κινητό μου στη μια μετά τα μεσάνυχτα και ένα υπέροχο 0-1, σαν πίνακας ζωγραφικής, γέμισε τα μάτια μου. Ας κερδίζουμε κι ας μην το βλέπω. Παρά το γεγονός πως ήμουν κομμάτια, μόλις έφτασα στο σπίτι κόλλησα για μισή ώρα στον υπολογιστή μου βλέποντας στιγμιότυπα και διαβάζοντας διάφορα για το παιχνίδι. Κοιμήθηκα σαν πουλάκι.
Το πρωί της Δευτέρας ξανά τα ίδια. Δεν το χόρταινα. Είδα ένα βίντεο με δηλώσεις του παίκτη Μανώλη Σάλιακα: «Ξέρω πόσο πειράζουν τους Έλληνες στην Γερμανία, αλλά αύριο θα πάνε στις δουλειές τους πολύ χαρούμενοι». Δεν είναι κάτι πρωτότυπο, το έχουμε ξανακούσει, συμβαίνει πολλά χρόνια, να πηγαίνουν χαρούμενοι στην δουλειά τους την επόμενη μέρα κάποιοι μετανάστες που η μικρή τους χώρα είχε κερδίσει το μεγαθήριο-οικοδέσποινα. Ούτε θα μιλήσω για την δύναμη του ποδοσφαίρου, αυτό το καταλαβαίνουμε όσοι το αγαπάμε αλλά βέβαια δεν κρίνω όσους δεν μοιράζονται αυτήν την αγάπη και τους είναι παντελώς αδιάφορο.
Σκέφτομαι πως για κάποιους λόγους αντέχουν ακόμη αυτές οι αντιδράσεις και αυτά τα αισθήματα. Εννοώ πως αν βάλεις κάτω τα πράγματα και τα ζυγίσεις και τα δεις στις σωστές τους διαστάσεις- αλλά και ποιος ορίζει το σωστό;- σε μία Ευρώπη που σκοτεινιάζει, σε έναν κόσμο που σκοτεινιάζει, κάτι τέτοιες «περηφάνειες» είναι σαν να μαρκάρουμε με τα μάτια την πραγματικότητα που βιώνουμε– για να χρησιμοποιήσω ποδοσφαιρικό όρο.
Όμως επειδή μάλλον η ζωή μας είναι άθροισμα στιγμών, δεν μπορείς αβασάνιστα να υποτιμήσεις ή να λοιδορήσεις και τέτοιες στιγμές. Χωρίς τα δευτερεύοντα που χαρίζουν πρόσκαιρες ανάσες, η ζωή μας θα ήταν ένας μόνιμος ανήφορος χωρίς χαρά.
Εντάξει, το ποδόσφαιρο δεν θα αλλάξει την ζωή μας, τα τραγούδια δεν θα αλλάξουν την ζωή μας, τα γκομενικά δεν θα αλλάξουν την ζωή μας, το κουτσομπολιό δεν θα αλλάξει την ζωή μας, η ελαφρότητα δεν θα αλλάξει την ζωή μας, το χάζεμα δεν θα αλλάξει την ζωή μας, αλλά ήδη έχω αναφέρει την μισή τουλάχιστον ζωή μας!
Πρέπει κάποτε να συμφιλιωθούμε. Όχι να συμβιβαστούμε, να συμφιλιωθούμε. Να συμφιλιωθούμε δίχως ενοχές με εκείνον τον εαυτό που δεν έχει χάσει ακόμα το κέφι του για παιχνίδι. Εκείνον τον εαυτό που γίνεται «ωραία φτηνός» διεκδικώντας λίγη χαρά. Δεν είναι αυτές οι στιγμές που μας εμποδίζουν να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή μας και να είμαστε παρόντες στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας. Γίνονται και τα δύο. Και μάλλον το να βιώνουμε τα «φτηνά» ίσως είναι ένας δρόμος να φτάσουμε κάποτε και στα πολύ ακριβά.
Γιατί ακόμη και τα πολύ σοβαρά, αν το καλοσκεφτείς, περιέχουν το παιχνίδι. Με άλλου ειδικού βάρους διακυβεύματα, με σαφώς πιο ακραίους κινδύνους, αλλά έχουν κι εκείνα την δομή του παιχνιδιού.
Φυσικά και δεν είναι το ίδιο μία ποδοσφαιρική ήττα με έναν θάνατο στον αγώνα για μία καλύτερη ζωή αλλά πραγματικά δεν μπορώ να υποστηρίξω με σιγουριά πως ήταν τζάμπα θάνατοι όλοι εκείνοι -δεν είναι λίγοι- που επήλθαν μετά από ένα δοκάρι στο 90΄. Είναι και οι δύο θάνατοι στον δρόμο για την διεκδίκηση της χαράς.
Προκλητική η σύγκριση ναι, αλλά κάποιες φορές η πρόκληση και η ακρότητα του παραδείγματος βοηθάνε να πεις αυτό που θέλεις.
Πηγή: www.news247.gr
Οι τέσσερις ημέρες που η Νάπολη απελευθερώθηκε μόνη της από τους Ναζί
Οι τέσσερις ημέρες της εξέγερσης και το αυθόρμητο αντάρτικο πόλης που απελευθέρωσε τη Νάπολη (27-30 Σεπτεμβρίου 1943) από τη γερμανική ναζιστική κατοχή (Quattro Giornate di Napoli), πριν από την άφιξη των συμμαχικών δυνάμεων.
Στη δίνη του πολέμου, μετά τους αλλεπάλληλους βομβαρδισμούς και αποκλεισμούς, ο πληθυσμός της Νάπολης ζούσε σε άθλιες συνθήκες, χωρίς νερό, ηλεκτρικό και με τρομερές ελλείψεις τροφίμων.
Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους (8 Σεπτεμβρίου 1943), στη Νάπολη, ο Γερμανός διοικητής, συνταγματάρχης Βάλτερ Σολ (Walter Scholl), επέβαλε σκληρό στρατιωτικό νόμο:
Διέταξε τον εκτοπισμό όλων των ανδρών ηλικίας 18 έως 33 ετών (περίπου 30.000 άτομα) για εργασία στη βόρεια Ιταλία και τη Γερμανία και την υποχρεωτική εκκένωση μιας παραλιακής ζώνης 300 μέτρων, ξεσπιτώνοντας βίαια σχεδόν 250.000 πολίτες.
Οι Γερμανοί άρχισαν να καταστρέφουν τις υποδομές της πόλης (όπως το ναυπηγείο του Μπανιόλι) και να καίνε πολιτιστικούς θησαυρούς, γνωρίζοντας ότι δεν θα μπορούσαν να κρατήσουν το μέτωπο για πολύ, ενώ έστηναν μπλόκα στις λαϊκές συνοικίες και έκαναν λεηλασίες, αρπάζοντας ό,τι έβρισκαν.
Οι καθημερινές εκτελέσεις παρτιζάνων, αλλά και οι αναίτιες δολοφονίες απλών πολιτών, οδήγησαν τον λαό της Νάπολης σε ανοιχτή εξέγερση.
Η Νάπολη θα γίνει η πρώτη μεγάλη ιταλική πόλη που απελευθερώθηκε μόνη της.
Πρώην Ιταλοί στρατιώτες στήνουν τα πρώτα οδοφράγματα. «Άγνωστοι» μοιράζουν στα στενά δρομάκια όπλα, τα οποία είχαν κρύψει στο «άσυλο ανιάτων»…
Χωρίς κάποια κεντρική πολιτική καθοδήγηση, γυναίκες και άντρες όλων των ηλικιών, εργάτες, υπάλληλοι, διανοούμενοι, φαντάροι, μέχρι και τα «πιτσιρίκια» (τα scugnizzi), βγήκαν στους δρόμους και πολέμησαν με κάθε μέσο για την απελευθέρωση της πόλης τους.
Οι μάχες γενικεύονται σε όλη την πόλη. Οι εξεγερμένοι, αν και ελλιπώς εξοπλισμένοι, χρησιμοποιούν κυνηγετικά όπλα, πιστόλια, χειροβομβίδες και αυτοσχέδιες βόμβες, χτυπώντας τις γερμανικές περιπόλους.
Οι Γερμανοί φασίστες προσπάθησαν να τους αποκρούσουν. Η δύναμη πυρός, όμως, και η αποφασιστικότητα του αυθόρμητου λαϊκού αντάρτικου πόλης θα τους αναγκάσουν να υποχωρήσουν.
Ένα από τα κεντρικά σημεία σύγκρουσης ήταν το στάδιο Collana στο Βόμερο, όπου οι Γερμανοί κρατούσαν ομήρους.
Στις 30 Σεπτεμβρίου, ο ηττημένος γερμανικός στρατός θα εγκαταλείψει τη Νάπολη, πιεζόμενος από το αντάρτικο πόλης και γνωρίζοντας ότι οι Σύμμαχοι πλησιάζουν, αφού πρώτα προβεί σε εκδικητικά αντίποινα.
Την 1η Οκτωβρίου, όταν πλέον τα αγγλοαμερικανικά συμμαχικά στρατεύματα εισέρχονται στην πόλη, η Νάπολη έχει ήδη απελευθερωθεί από τη ναζιστική κατοχή με τον αγώνα και το αίμα του ίδιου του λαού της.
Η απελευθέρωση της Νάπολης είχε ως τίμημα τον θάνατο τουλάχιστον 168 εξεγερμένων και 140 στρατιωτικών.
Η πόλη θα τιμηθεί με το «Χρυσό Στρατιωτικό Μετάλλιο της Τιμής».
Η εξέγερση των Ιταλών παρτιζάνων στον Βορρά
Η 25η Απριλίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, επειδή ήταν η ημέρα που οι βιομηχανικές πόλεις του Βορρά, το Μιλάνο και το Τορίνο, απελευθερώθηκαν.
Το πρωί της 25ης Απριλίου 1945 εξαγγέλθηκε γενική απεργία από τον παρτιζάνο Σάντρο Περτίνι (ο οποίος έγινε αργότερα Πρόεδρος της Δημοκρατίας).
Καταλήφθηκαν εργοστάσια, συμπεριλαμβανομένου και του πιεστηρίου όπου τυπωνόταν η εφημερίδα «Corriere della Sera», η οποία ήταν όργανο του φασιστικού καθεστώτος.
Οι άνδρες των ανταρτών χρησιμοποίησαν το πιεστήριο για να εκτυπώσουν φυλλάδια για τη νίκη.
«Δεν έρχονται να μας κατακτήσουν» – Οι Βαλτικές χώρες κατεβάζουν τους τόνους για Ρωσία
Ειδικοί στις βαλτικές χώρες καλούν τους πολίτες να μην παρασύρονται από την εντύπωση ότι επίκειται ρωσική εισβολή.
Βαγγέλης Γεωργίου
«Πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση, διότι βλέπουμε από τις πληροφορίες των υπηρεσιών ότι η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες ενέργειες δολιοφθοράς», δήλωσε η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου. Η αμερικανική δεξαμενή σκέψης ISW, βλέπει ενδείξεις ότι το Κρεμλίνο εξετάζει σοβαρά και προετοιμάζει επιλογές ακόμη και να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ. Ποιος θα περίμενε όμως ότι οι Βαλτικές χώρες θα ήταν πολύ πιο συγκρατημένες;
Ενώ μέχρι σήμερα, οι χώρες της Βαλτικής ήταν εκείνες που έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για μια ενδεχόμενη ρωσική επίθεση, τώρα ειδικοί, πολιτικοί και θεσμοί των βαλτικών χωρών, -από τις πιο έντονα αντιρωσικές φωνές- δεν διαπιστώνουν αναβάθμιση της στρατιωτικής απειλής εκ μέρους της Ρωσίας.
«Κανείς δεν σχεδιάζει αυτή τη στιγμή να μας κατακτήσει, ούτε τώρα ούτε μέσα στη φετινή χρονιά. Στην προκειμένη περίπτωση, είναι πιθανότερες συγκεκριμένες, πολύ στοχευμένες επιθέσεις ή προκλήσεις, σχεδιασμένες όχι τόσο για να προκαλέσουν υλικές ζημιές όσο για να σπείρουν σοβαρό πανικό στις συνειδήσεις των ανθρώπων», δήλωσε τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου στο λιθουανικό πρακτορείο LRT ο Ντέιβιντας Σλέκις, καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Βίλνιους.
Δεν φαίνεται να παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές στη διάταξη των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων που να δικαιολογούν φόβους για προετοιμασία κάποιας επίθεσης από τη Ρωσία. Σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας της Εσθονίας, Μάρτιν Χέρεμ, η εκτίμηση της χώρας για τη ρωσική απειλή παραμένει αμετάβλητη. Αυτό, όπως σημειώνει ο EUobserver, σημαίνει ότι η κύρια προσπάθεια της Ρωσίας εξακολουθεί να επικεντρώνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία και ότι ούτε η Εσθονία ούτε η Δανία ούτε άλλοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ διακρίνουν επί του παρόντος κάποια απειλή που να απαιτεί αυξημένη στρατιωτική ετοιμότητα.
Όσον αφορά την αξιολόγηση συγκεκριμένων περιστατικών, ο επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων (NKVC) της Λιθουανίας, Βιλμάντας Βιτκάουσκας καλεί τους πολίτες να διαχωρίζουν τα επιβεβαιωμένα γεγονότα από τις εικασίες και να βασίζονται στις επίσημες πληροφορίες που παρέχουν οι αρμόδιοι θεσμοί.
«Με βάση τις επίσημες πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Λιθουανίας είχαν ως στόχο λιθουανικές εγκαταστάσεις», δήλωσε ο Βιτκάουσκας.
Δεν είναι κάτι καινούργιο
Ειδικοί επιχειρούν να περιορίσουν τον πανικό που προκαλούν δηλώσεις περί μεγάλης ρωσικής απειλής, τονίζοντας πως οι υβριδικές επιθέσεις εκ μέρους της Ρωσίας δεν είναι κάτι νέο, ενώ αντιμετωπίζονται επαρκώς.
«Κατά τη γνώμη μου, η κατάσταση παραμένει όπως ήταν, λέει ο Σλέκις. Το βασικό είναι ότι οι Ρώσοι πράγματι δεν έχουν σταματήσει, επομένως οι συζητήσεις περί πιθανών προκλήσεων δεν αποτελούν κάτι νέο», δήλωσε ο ειδικός σε στρατιωτικά ζητήματα.
Υπενθυμίζεται ότι οι Ευρωπαίοι συμμετέχουν έμμεσα στον πόλεμο στην Ουκρανία εις βάρος της Ρωσίας, παρέχοντας χρήματα, εκπαίδευση και όπλα στο Κίεβο. Συνεπώς, η Μόσχα δεν αποκλείεται να αποσκοπεί στην υπονόμευση της παραγωγικής ικανότητας των Ευρωπαίων όσον αφορά εξοπλισμούς. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, οι εσθονικές αρχές απέδωσαν στις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας τον εμπρησμό της Milrem Robotics στο Ταλίν, εταιρείας αμυντικής ρομποτικής που προμηθεύει την Ουκρανία με μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα. Η Ρωσία αρνείται την κατηγορία.
Κατά την εκτίμησή του Σλέκις, πιθανότερο σενάριο δεν είναι στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, αλλά συγκεκριμένες προκλήσεις που θα αποσκοπούσαν όχι τόσο στην πρόκληση υλικών ζημιών όσο στην καλλιέργεια πανικού στην κοινωνία και στην άσκηση πολιτικής πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, μέσω τέτοιων προκλήσεων η Ρωσία θα μπορούσε να επιδιώξει να διχάσει τη λιθουανική κοινωνία και να υπονομεύσει την ενότητα των κρατών του ΝΑΤΟ.
Αναφερόμενος στο πρόσφατο περιστατικό της νύχτας 14 προς 15 Σεπτεμβρίου 2026, όταν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος εισήλθε στον εναέριο χώρο της Λιθουανίας από τη Λευκορωσία, ο Σλέκις έδωσε έμφαση στη λειτουργία του μηχανισμού αντίδρασης των συμμάχων. «Η ζημιά ήταν ελάχιστη, κανείς δεν τραυματίστηκε, κανείς δεν σκοτώθηκε. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και με πολύ ομαλό τρόπο. Έτσι λειτουργεί το ΝΑΤΟ», δήλωσε.
Εξάλλου, και για τον Βιτκάουσκας η υβριδική πίεση της Ρωσίας εναντίον της Λιθουανίας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. «Από το 2024 έχουν ήδη καταγραφεί και στη Λιθουανία αρκετές επιθέσεις ή προκλήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν ενέργειες δολιοφθοράς, κυβερνοεπιχειρήσεις και επιχειρήσεις πληροφόρησης».
Όχι πανικός
Όπως ανέφερε, οι προειδοποιήσεις και τα μέτρα προετοιμασίας των γειτονικών και συμμαχικών κρατών αποτελούν υπεύθυνη αντίδραση στο σημερινό περιβάλλον ασφαλείας. «Η έγκαιρη προειδοποίηση, η προετοιμασία των θεσμών και η ενημέρωση της κοινωνίας περιορίζουν τον αντίκτυπο των προκλήσεων και ενισχύουν τη συνολική ανθεκτικότητα του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο επικεφαλής του NKVC.
Υπενθύμισε ότι στη Λιθουανία έχει ενισχυθεί η προστασία των στρατηγικών υποδομών και ότι το NKVC, από κοινού με τις υπηρεσίες πληροφοριών και άλλους αρμόδιους φορείς, έχει εκδώσει συστάσεις προς επιχειρήσεις και οργανισμούς που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν κίνδυνο ενεργειών δολιοφθοράς ή σαμποτάζ.
Ο Βιτκάουσκας καλεί επίσης την κοινωνία να παραμένει σε επαγρύπνηση και να μην αναπαράγει μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες, καθώς περιστατικά φυσικών επιθέσεων ή προκλήσεων ενδέχεται να συνοδεύονται από επιχειρήσεις πληροφόρησης που αποσκοπούν στην πρόκληση φόβου και στη μείωση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
Αξιοσημείωτη η αλλαγή τόνου
Να σκεφτεί κανείς ότι μόλις τον Ιούλιο του 2026 ο τότε υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας Ρομπέρτας Κάουνας δήλωνε ότι το Κρεμλίνο αναζητούσε μια νέα κλιμάκωση και ότι οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία αποτελούσαν τον «πλησιέστερο στόχο». Οι λιθουανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν προειδοποιήσει ήδη από το 2025 ότι, μέσα σε 3-5 έως πέντε έτη, η Ρωσία θα μπορούσε να αποκτήσει επαρκείς δυνατότητες για περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια εναντίον μίας ή περισσότερων χωρών του ΝΑΤΟ.
Ακόμη και ο σημερινός υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Μάρτιν Χέρεμ, ο οποίος τώρα τονίζει ότι η εκτίμηση της ρωσικής απειλής παραμένει αμετάβλητη, δήλωνε στις 11 Σεπτεμβρίου ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ εναντίον της Εσθονίας ακόμη και σε χρονικό ορίζοντα ενός έτους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να εξεταστεί εάν η χώρα θα ήταν επαρκώς προετοιμασμένη για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Στην κύρια φωτογραφία: Οι τρεις χώρες της Βαλτικής σχεδιάζουν να κατασκευάσουν αμυντικές εγκαταστάσεις κατά μήκος των συνόρων τους με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. (Υπουργείο Άμυνας της Εσθονίας)
Βασίλης Κοκοτσάκης: Με αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος η κύρια δίκη γίνεται χωρίς "κρίσιμα στοιχεία"
Ο τεχνικός σύμβουλος συγγενών θυμάτων των Τεμπών, Βασίλης Κοκοτσάκης, μιλώντας στον 98.4 με αφορμή την απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου, για παραπομπή σε ειδικό δικαστήριο του άλλοτε υφυπουργού, Τριαντόπουλου για παράβαση καθήκοντος με την παράνομη αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος στην τραγωδία των Τεμπών, ομού μετά των πρώην περιφερειάρχη Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστού, του Αγάπιου Χαρακόπουλου (τότε αστυνομικός διευθυντής Λάρισας), Ευάγγελου Φαλάρα (Περιφερειάρχης Θεσσαλίας της Πυροσβεστικής), και του τέως γ.γ. Πολιτικής Προστασίας, Βασίλης Παπαγεωργίου , σημειώνει ότι και μόνο αυτό το βούλευμα του ανωτάτου δικαστηρίου, θέτει το εύλογο ερώτημα, για το με ποια στοιχεία γίνεται τελικά η λεγόμενη κύρια δίκη στη Λάρισα , από την στιγμή που βασικά ευρήματα στο τόπο του δυστυχήματος - εγκλήματος με την αλλοίωση του χώρου έχουν χαθεί, εξαφανιστεί ή δεν έχουν καν αξιολογηθεί. Όπως σημειώνει, η τεχνική του ομάδα, ουδέποτε στις εκθέσεις της αναφέρεται στον όρο «μπάζωμα» ως τεχνική περιγραφή των κρίσιμων επεμβάσεων-παρεμβάσεων στον τόπο του δυστυχήματος ,ούτε όμως και οι δικαστικοί λειτουργοί χρησιμοποιούν τέτοιο όρο. Κι αυτό επειδή μπάζωμα, με την τεχνική του έννοια, είναι η προσθήκη υλικού. Αν είχε απλώς καλυφθεί ο χώρος με πρόσθετα μπάζα, θα αρκούσε η απομάκρυνσή τους για να αποκαλυφθεί το έδαφος από κάτω. Εδώ όμως δεν συνέβη μόνο αυτό.Από τον τόπο απομακρύνθηκε τεράστια ποσότητα υλικού και, σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας και την τεχνική εργασία των ειδικών πραγματογνωμόνων της ANUBIS, που διορίστηκαν από τον Ειδικό Εφέτη Ανακριτή, γίνεται λόγος για περίπου 750 m³ χωμάτων και οχι 300 κυβικά.Το φυσικό έδαφος ενός τόπου εγκλήματος δεν είναι απλώς “χώμα”.Μπορεί να αποτελεί φορέα αποδεικτικών στοιχείων, όπως χημικών καταλοίπων, προϊόντων καύσης, βιολογικού υλικού, μικροαντικειμένων και κάθε άλλου υλικού που κατέληξε σε αυτό.Όταν λοιπόν αφαιρείται το ίδιο το έδαφος και μεταφέρεται (εν αγνοία των δικαστικών λειτουργών) , από την αρχική του θέση, δεν αφαιρείται απλώς ένα κάλυμμα. Αφαιρείται τμήμα του ίδιου του αποδεικτικού πεδίου, και αυτό δεν είναι θεωρητικό.
Τα υλικά που απομακρύνθηκαν αποτέλεσαν αντικείμενο μεταγενέστερης (χρονικά σε μεγάλη απόσταση) με αποκάλυψη βιολογικού υλικού...Επομένως, το πραγματικό τεχνικό ερώτημα δεν είναι, «Έγινε μπάζωμα;» Το ερώτημα είναι. Τι αφαιρέθηκε; Από πού; Σε ποια ποσότητα; Πού μεταφέρθηκε; Τι περιείχε; Και τι αποδεικτική πληροφορία χάθηκε μαζί του από την αρχική του θέση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Το έδαφος που αφαιρέθηκε δεν “ξεμπαζώθηκε”απλά. Απομακρύνθηκε κρυφά.Και μαζί του μπορεί να είχαν φύγει και αποδεικτικές πληροφορίες.
Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026
"Κορίτσι του Οκτώβρη" Σαββέρια Μαργιολά Μίκη Θεοδωράκη
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΗ
....για όλους κι όλες που στοχάζονται, καρτερούν, αναμένουν και προσπαθούν καθημερινά “Να θυμούνται το χτες που μας ψήλωσε τόσο / ν’ ακονίζουν του σήμερα τη μάχιμη ώρα / ν’ αρματώνουν το μέλλον, τον πιστό σύμμαχό / τραγουδώντας τον ήλιο μες στη δίσεχτη μπόρα” …..παραφράζοντας αδόκιμα το ποίημα του Αλέξη Πάρνη ο "Γράμμος"
Από Πλάκα… ταφόπλακα
Eμφανής απελπισία από τη φτωχοποίηση και ανεξέλεγκτη αποδιοργάνωση
Εχω την εντύπωση πως αυτό που ζούμε στην Ελλάδα επί διακυβέρνησης Μητσοτάκη είναι ξεκάθαρα εφιάλτης πλέον. Λες και μας καταράστηκε ο ίδιος ο Θεός. Στην Πλάκα, δίπλα στην Ακρόπολη, ένα παλιό σπίτι τινάχτηκε στον αέρα από διαρροή αερίου και έθαψε κάτω από τα συντρίμμια έξι ανθρώπους. Ανάμεσά τους τέσσερις Αμερικανοί τουρίστες, που ήρθαν στη χώρα μας για τον ήλιο, την Ιστορία μας και για να ζήσουν τον μύθο που διαφημίζει το υπουργείο Τουρισμού, και θα φύγουν μέσα σε φέρετρα. Στην Κυψέλη από τις αστοχίες του μετρό κοσμάκης κινδυνεύει να χάσει τα σπίτια του, ενώ πριν από λίγο καιρό στα Πετράλωνα πολυκατοικία κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος από τα σκαψίματα δίπλα της. Την ίδια ώρα καράβια παίρνουν ξαφνικά φωτιά στη μέση του Αιγαίου, ολόκληρα εργοστάσια τινάζονται στον αέρα, τρένα συγκρούονται και χάνουν τη ζωή τους 57 άνθρωποι, συν οι ανθρώπινες απώλειες από τις φυσικές καταστροφές χειμώνα καλοκαίρι, ενώ κάθε τρεις και λίγο ακούς για δολοφονίες, γυναικοκτονίες, αιματοβαμμένους καβγάδες…
Τα πάντα καταρρέουν, τίποτα δεν λειτουργεί σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι τα τελευταία χρόνια είναι στα κάγκελα, αλλά κανείς δεν λογοδοτεί, καθώς όλα είναι… ζάχαρη, σύμφωνα με τα λεγόμενα του αλαζόνα ινφλουένσερ Αδωνη Γεωργιάδη, που, μεταξύ άλλων, παριστάνει και τον υπουργό Υγείας όταν του μένει λίγος χρόνος από τα εγκαίνια ιδιωτικών κέντρων υποτιθέμενης ευζωίας, από τα τηλεοπτικά στασίδια και από τα μακροσκελή φιρμάνια που βγάζει στα κοινωνικά δίκτυα για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα της κυβέρνησης ή για να επιτεθεί στους λιγοστούς δημοσιογράφους που τολμούν να τον βγάλουν στη σέντρα.
Ομως, σε έναν τόπο που πανηγυρίζει κάθε χρόνο για ρεκόρ αφίξεων και η ηγεσία του υπερηφανεύεται για το ελληνικό success story, δεν γίνεται επισκέπτες να πεθαίνουν κάτω από τα ερείπια ενός Airbnb στην καρδιά της πρωτεύουσας, δίπλα στο πιο διάσημο μνημείο της. Η εικόνα που στέλνει η τραγωδία στην Πλάκα δεν είναι απλώς άλλη μία ατυχής είδηση, είναι το σύμπτωμα μιας ανοχύρωτης χώρας, όπου ο έλεγχος ασφαλείας κτιρίων, τουριστικών καταλυμάτων, δικτύων αερίου και υποδομών έχει υποβαθμιστεί σε επικοινωνιακή λεπτομέρεια για να μην κλονιστούν τα συμφέροντα και τα κέρδη ενός επιχειρηματία ή ενός εργοστασιάρχη ή για να μη διαταραχθεί η τουριστική περίοδος της μπανανίας.
Είναι επίσης άλλη μία ένδειξη πως χάλασε ακόμα και ο αυτόματος πιλότος που έχει θέσει την πατρίδα μας η διεφθαρμένη κλίκα Μητσοτάκη, την ώρα που περνά τροπολογίες μέσα στη μαύρη νύχτα για να μείνουν στο απυρόβλητο της ατιμωρησίας και της αρπαχτής όλες οι «γαλάζιες ακρίδες», όπως είναι οι ανώμαλοι Μίχοι, οι «Χασάπηδες» και οι «Φραπέδες» του ΟΠΕΚΕΠΕ που έχουν φάει το καταπέτασμα και συνεχίζουν ακάθεκτοι!
Ωστόσο, το χειρότερο απ’ όλα είναι πως φαίνεται να έχουμε συνηθίσει τη μαυρίλα, την εγκατάλειψη, την αυταρέσκεια και την κακοποίηση της εμπιστοσύνης μας από εκείνους που έλαβαν την εντολή να οδηγήσουν τη χώρα σε καλύτερες ημέρες μετά τις περιπέτειες της πρόσφατης χρεοκοπίας και της υποτιθέμενης διάσωσης των Μνημονίων από τους εταίρους μας.
Πίσω από την επικοινωνιακή βιτρίνα, που είναι φτιαγμένη για σανοφάγους, για τα ξένα ΜΜΕ και για τους «επενδυτές», μια βόλτα στην πραγματική Ελλάδα και θα διαπιστώσει κανείς την άλλη όψη της «σταθερότητας»: εμφανής απελπισία από τη φτωχοποίηση και ανεξέλεγκτη αποδιοργάνωση. Στις υπηρεσίες, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στις δημόσιες υπηρεσίες, στις μεταφορές, στην ασφάλεια, σε όλο το φάσμα της καθημερινότητας του πολίτη. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που δεν χωρά στα πανηγυρικά δελτία Τύπου των χρυσοπληρωμένων επικοινωνιολόγων του Μαξίμου ούτε στους δείκτες της δήθεν ανάπτυξης των «νοικοκύρηδων». Δελτία και αριθμοί επιστρατεύονται για να σερβίρουν ψευδώς στους «κακομοίρηδες» -όπως αποκάλεσε τους Ελληνες που δοκιμάζονται από την ανέχεια ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης- την εικόνα μιας χώρας που υποτίθεται πως είναι κυρίαρχη και προχωρεί μπροστά, ενώ κατά τα άλλα εξακολουθεί να υπάρχει από τύχη, αλλά κυρίως από την καλή θέληση των εκβιαστών της!
Κι αυτό επιβεβαιώνεται από τα επικινδύνως απαξιωτικά και ταυτοχρόνως εκβιαστικά λεγόμενα της Αμερικανίδας πρέσβεως στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία, όπως αποκάλυψε το περασμένο Σάββατο η «WSJ», κατά τη διάρκεια δείπνου αναφέρθηκε στην πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης σε συνομιλία που είχε με τον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, λέγοντας ότι «μπορούμε να το κάνουμε σε όποια χώρα θέλουμε, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας», αν δεν αγόραζε πακέτο LNG από τις ΗΠΑ! Να τη χαιρόμαστε!
Μπάζα ναι, τσίπα όχι: Με ένα πλημμεληματάκι “καθαρίζουν”…
Στην τραγωδία των Τεμπών ενδέχεται να δούμε καταδίκες υπαλλήλων για κακουργήματα, ενώ οι πολιτικοί θα “καθαρίσουν” με ένα απλό πλημμέλημα.
Η χτεσινή απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου να παραπέμψει στο Ειδικό Δικαστήριο έναν πρώην υφυπουργό, έναν πρώην περιφερειάρχη και άλλα τρία μη πολιτικά πρόσωπα μας οδηγεί σε ένα συμπέρασμα και, κυρίως, σε έναν προβληματισμό.
Το συμπέρασμα δεν έχει σχέση τόσο με την ουσία της υπόθεσης που αποκαλείται «μπάζωμα στα Τέμπη» όσο με τη συμπεριφορά, πριν από την παραπομπή, πλήθους κυβερνητικών αξιωματούχων με επικεφαλής τον-δυστυχώς ακόμη…- υπουργό Δικαιοσύνης.
Όλοι οι κυβερνητικοί εν χορώ έχουν αποφανθεί ότι στα Τέμπη δεν διεπράχθη κανένα αδίκημα. Όμως, ο Γ. Φλωρίδης το τερμάτισε. Σε μια ανοίκεια επίδειξη αλαζονείας και περιφρόνησης προς αυτονόητες αρχές της πολιτικής και δικαστικής δεοντολογίας είχε αποφανθεί ότι όσοι μιλάνε για μπάζωμα στα Τέμπη «είναι για τα μπάζα».
Η πρώτη «φάπα» ήρθε πριν από δύο μήνες, όταν ο αρμόδιος εισαγγελέας όχι μόνο αποφάνθηκε ότι μπάζωμα έγινε, αλλά πρότεινε και παραπομπές. Ουσιαστικά ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός αποφάνθηκε ότι «για τα μπάζα» ήταν η υπουργική δήλωση.
Ήταν ένα είδος προειδοποίησης προς τον υπουργό να κλείσει το στόμα του ή τουλάχιστον να περνάει από το μυαλό του αυτό που πρόκειται να βγάλει από το στόμα του. Δυστυχώς, την έγραψε εις τα παλαιότερα των υποδημάτων του. Το τελευταίο του κατόρθωμα ήταν όταν είπε ότι, αν δεν επανεκλεγούν ο Μητσοτάκης και η ΝΔ, «θα γίνει ντου» από τους Τούρκους.
Χτες ήρθε η δεύτερη «φάπα» από το Δικαστικό Συμβούλιο. Ο Τριαντόπουλος και ο Αγοραστός παραπέμπονται για το μπάζωμα. Σε μια χώρα με στοιχειώδεις κανόνες πολιτικής δεοντολογίας και αξιοπρέπειας ο πολιτικός που είχε εκστομίσει αυτήν τη χοντράδα θα έπρεπε να παραιτηθεί. Κι αν δεν είχε την τσίπα να το κάνει, θα έπρεπε να τον υποχρεώσει ο πρωθυπουργός. Αλλά αυτά δεν γίνονται στη χώρα όπου η πολιτική τσίπα είναι προϊόν εν πλήρει ανεπαρκεία.
Όμως, πέρα από τη συμπεριφορά του Φλωρίδη και για να μη χάνουμε και την ουσιαστική πτυχή της υπόθεσης, η όποια τιμωρία πολιτικού προσώπου για την τραγωδία στα Τέμπη θα είναι επιδερμική.
Ο Τριαντόπουλος θα δικαστεί για «παράβαση καθήκοντος». Πλημμέλημα.
Και ο τότε αρμόδιος για το σιδηρόδρομο υπουργός Κώστας Αχ. Καραμανλής, αν παραπεμφθεί, πάλι για πλημμέλημα θα δικαστεί. Κι αυτός για «παράβαση καθήκοντος».
Γιατί; Διότι έτσι αποφάνθηκε η κυβερνητική πλειοψηφία της Βουλής. Η οποία δεν αποφασίζει μόνο για τον αν θα παραπεμφθεί ένας υπουργός, αλλά και για ποιο αδίκημα. Το προσδιορίζει.
Κι αν οι δικαστές του Δικαστικού Συμβουλίου εντοπίσουν και άλλα, βαρύτερα, αδικήματα, τι θα γίνει; Άγνωστο. Σύμφωνα με την κρατούσα άποψη, δεν μπορούν να υπερβούν την «εντολή» της Βουλής και η παραπομπή θα γίνει μόνο για «παράβαση καθήκοντος».
Έτσι, στην τραγωδία των Τεμπών ενδέχεται να δούμε καταδίκες υπαλλήλων για κακουργήματα, ενώ οι πολιτικοί θα «καθαρίσουν» με ένα απλό πλημμέλημα. Όπως έχει πει ο Αμερικανός εγκληματολόγο Έντουιν Σάδερλαντ, θα είναι θρίαμβος «εγκληματιών του λευκού κολάρου»…
Νεοφιλελεύθερο καθεστώς και ακροδεξιά: µια ένοχη σχέση
Τα ριζοσπαστικά προγράμματα και οι έντιμες στάσεις μπορούν να ξαναδώσουν ελπίδα.
Οι ακροδεξιές αντιλήψεις και δράσεις, το ίδιο το νεοφασιστικό φαινόµενο, δεν αποτελούν απλώς (στρεβλές) ιδεολογικοπολιτικές αντιλήψεις που ανήκουν στην περιοχή του εποικοδοµήµατος. Πολλοί µάλιστα που ανακάλυψαν πρόσφατα τον νεοφασισµό στην Ευρώπη και αρκούνται στον εξορκισµό του δεν κατανόησαν και δεν θέλουν να κατανοήσουν ότι η ακροδεξιά, ο νεοφασισµός, η βία έχουν ιστορικά θεµέλια. Παράγονται και τροφοδοτούνται στην οικονοµική βάση, στους θεσµούς, στον τρόπο µε τον οποίο λειτουργούν η δηµοκρατία και οι αξίες που τη συγκροτούν. Οι ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και η αποδυνάµωση και ο ευτελισµός των δηµοκρατικών θεσµών αποτελούν δυστυχώς τους γενετήριους µηχανισµούς αυτών των φαινοµένων.
Οι ακραίες µονεταριστικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές, οι τροµερές ανισότητες, η ασύδοτη δράση των µηχανισµών που ιδιοποιούνται τον δηµόσιο και κοινωνικό πλούτο οδηγούν σε περιθωριοποίηση και απόγνωση µεγάλα τµήµατα της κοινωνίας. Το καθεστώς της περιθωριοποίησης, της εξαθλίωσης των πολιτών, η απουσία οποιασδήποτε σοβαρής κοινωνικής προστασίας οδηγούν ένα τµήµα της κοινωνίας στην αποστασιοποίηση κι ένα άλλο στην αναζήτηση ερεισµάτων στη βία, την κατασκευή «αντιπάλων», την απόρριψη των ίδιων των δηµοκρατικών θεσµών.
Στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης θριαµβεύουν ο ατοµικισµός, ο απηνής ανταγωνισµός, η διάλυση των συλλογικοτήτων που στηρίζονταν στις αξίες της αλληλεγγύης και της συνεργασίας.
Στη θέση αυτής της χαµένης συλλογικότητας το αποµονωµένο άτοµο αναζητά µια άλλη «συλλογικότητα» που τη συγκροτούν η βία, η περιφρόνηση της δηµοκρατίας, η εχθρότητα προς τον «άλλον» που πρέπει να εξοντωθεί.
Η ακροδεξιά και ο νεοφασισµός έχουν δυναµική παρουσία στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες. Αναλαµβάνουν ακόµη και κυβερνητικές εξουσίες (Ιταλία) και ταυτόχρονα καθορίζουν την πολιτικοϊδεολογική «ατζέντα» σε πολλές κυβερνήσεις. Ιδιαίτερα µε τον Τραµπ η ακροδεξιά έχει «πετύχει» µια διεθνούς τύπου «νοµιµοποίηση» που επεκτείνεται σε αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και χώρες. Ως και η θεωρία του «ζωτικού χώρου» του Χίτλερ επιβραβεύτηκε µε την περίπτωση της Γροιλανδίας.
Θα επισηµάνουµε ότι η ακροδεξιά και ο νεοφασισµός δεν συγκρούονται µε το νεοφιλελεύθερο πρότυπο. Καταγγέλλουν ανέξοδα την παγκοσµιοποίηση χάρη ενός στείρου εθνικισµού, αλλά δεν θίγουν τα δοµικά χαρακτηριστικά του νεοφιλελεύθερου καθεστώτος. Αντίθετα, διαµορφώνεται µεταξύ τους ένα συνεκτικό, οργανικό δίπολο. Ο νεοφιλελευθερισµός και οι αυταρχικές – αντικοινωνικές πολιτικές του διαµορφώνουν τα πεδία ανάπτυξης των νεοφασιστικών και ακροδεξιών µορφωµάτων. Με τη σειρά τους τα µορφώµατα αυτά πολιτικοποιούν και ιδεολογικοποιούν τις αντιλήψεις τους και διεκδικούν θέσεις στην κεντρική ή τοπική εξουσία.
Στη συνέχεια οι πολιτικοί φορείς που υπηρετούν και χειραγωγούνται από τα νεοφιλελεύθερα οικονοµικοπολιτικά συµφέροντα «ευαισθητοποιούνται» και χρησιµοποιούν τα νεοφασιστικά κινήµατα και την ακροδεξιά ως φόβητρο προκειµένου να διατηρήσουν την εκλογική τους πελατεία.
Η συνεργασία αυτή είναι µεν άτυπη, λειτουργεί όµως αποτελεσµατικά και για τους δύο πόλους του ζεύγους… Ασφαλώς η αντιπαράθεση, η σύγκρουση των δηµοκρατικών πολιτών και φορέων µε τον νεοφασισµό, πρέπει να συνεχιστεί και να ενταθεί και σε πολιτικό και σε ιδεολογικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Όµως πριν από όλα δεν πρέπει να παραβλέψουµε τη «µήτρα», τη Λερναία Υδρα που παράγει αυτά τα απαράδεκτα φαινόµενα.
Τα ριζοσπαστικά προγράµµατα που αντιµετωπίζουν τα κρίσιµα προβλήµατα, οι έντιµες και καθαρές φωνές και στάσεις, οι συλλογικές δράσεις µπορούν να ξαναδώσουν ελπίδα και προοπτική στους νέους και σ’ εκείνους που έχασαν την πίστη τους στη δηµοκρατία. Και αυτή είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Μενέλαος Γκίβαλος είναι Αν. καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ
Πηγή: www.documentonews.gr
Δεν σας προλαβαίνουμε παιδιά!
Τι μπορεί να συμπεράνει κανείς από τις τελευταίες, καταιγιστικές, εξελίξεις στην επικαιρότητα; Το γεγονός πως η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ με τη δράση της στα Βαλκάνια ουσιαστικά έβαλε και τον «τίτλο» για όλα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της επταετίας Μητσοτάκη! Με μία διαφορά όμως. Η τραμπική ανθυποσελέμπριτι, πρώην παρουσιάστρια του Fox News, ερχόμενη από τις ΗΠΑ έκανε αυτό που περιέγραφε χθες εύστοχα το The Nation. Λειτουργεί ως «αρχιτέκτονισσα μιας διπλωματίας τύπου μαφίας», η οποία «κάνει ύποπτες συμφωνίες για τους κολλητούς της». Στον αντίποδα κι ακριβώς επάνω στο… γέρμα της δεύτερης τετραετίας της κυβέρνησης των «αρίστων», δεν είναι πλέον λίγοι εκείνοι – οι κατά Θεοχάρη… «κακομοίρηδες» – που εκτιμούν πως από «χώρα», καταντήσαμε «χώρος» για δουλειές κάθε είδους. Υπό την ανοχή των «αρχιτεκτόνων μιας πολιτικής τύπου μαφίας», οι οποίοι «κάνουν ύποπτες συμφωνίες για τους κολλητούς τους».
Και όχι. Ο κόσμος δεν τρελάθηκε. Απλώς βλέπει αυτό που συμβαίνει, ενώ πληρώνει ακριβά την επιβίωσή του για να βγει ο μήνας. Και πλέον, ακριβώς αυτός ο κόσμος, όχι μόνο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το κύμα ακρίβειας που σαρώνει τα πάντα, αλλά δεν προλαβαίνει ούτε επεξεργαστεί το τσουνάμι των σκανδαλωδών υποθέσεων που έχουν μετατρέψει μια δημοκρατική χώρα σε βαλκανική μπανανία. Με αδιανόητη, θεσμική κι ελεγκτική χαλαρότητα.
Από πού να το πιάσει και πού να το αφήσει κανείς; Μόνο χθες, απασχόλησαν την επικαιρότητα, υποθέσεις που δεν προλαβαίναμε ούτε να τις διαβάσουμε. Κι αυτό αποτελεί πλέον σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Θέματα όπως το… σίκουελ της «Γκιλφοϊλιάδας». Με τους Financial Times, προεκτείνοντας το ρεπορτάζ της WSJ, να αποκαλύπτουν την ανθρωπογεωγραφία του επίμαχου «μυστικού δείπνου», στη διάρκεια του οποίου η πρέσβης της καρδιάς του δεξιού-ακροδεξιού «πατριωτικού χώρου» της ημεδαπής, φέρεται να εκτόξευσε απειλές και κατά της Ελλάδας, με φόντο τις πολιτικές εξελίξεις στη Ρουμανία, παρουσία του Σταύρου Παπασταύρου.
«Η Γκιλφόιλ μίλησε για τη Ρουμανία με αυτούς τους όρους στις 18 Μαρτίου, κατά τη διάρκεια επίσημου δείπνου στην πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, στο οποίο παρευρέθηκαν περισσότερα από δώδεκα άτομα, μεταξύ των οποίων πολιτικοί, προσωπικό της πρεσβείας και στρατιωτικό προσωπικό, όπως δήλωσε στους FT ένα άτομο που γνωρίζει το θέμα», έγραφε η βρετανική οικονομική εφημερίδα σε ρεπορτάζ της, στον απόηχο της «διάψευσης» Μαρινάκη. Αλλά και με φόντο όσα έγραφε στη στήλη «Θεωρείο» η εφημερίδα Καθημερινή: «(…) Παρών ήταν και ο τότε αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ο οποίος σε επικοινωνία με την ‘Κ’ τόνισε ρητά πως ‘ήμουν μπροστά. Δεν υπήρξε καμία απειλή προς την Ελλάδα’, διαψεύδοντας το περιστατικό όπως μεταφέρθηκε». Αναρωτιέται πάντως κανείς, γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσες ημέρες μετά την κυκλοφορία του ρεπορτάζ της WSJ για να τοποθετηθούν από την πλευρά της κυβέρνησης. Γιατί δεν το έκαναν ευθύς-εξαρχής;
Χθες επίσης, μάθαμε… πραγματάκια και για την Interview. Η σοβαρότατη καταγγελία που είδε το φως της δημοσιότητας ανοίγει ένα πολύ σοβαρό ερώτημα για τον τρόπο με τον οποίο γίνονται και δημοσιοποιούνται δημοσκοπήσεις. Εφόσον επιβεβαιωθούν τα στοιχεία της καταγγελίας, θα έχουμε μπροστά μας ένα πολύ σοβαρό ζήτημα με θεσμικές προεκτάσεις.
Όμως το… real estate των σκανδαλωδών υποθέσεων και θεμάτων, δεν έχει τελειωμό. Την ίδια ώρα χθες, η παραπομπή του Χρήστου Τριαντόπουλου στο Ειδικό Δικαστήριο για παράβαση καθήκοντος, σχετικά με τους χειρισμούς στον χώρο των Τεμπών, έρχεται να προσθέσει ένα βαρύ δικαστικό δεδομένο στην υπόθεση του λεγόμενου «μπαζώματος». Και να επιβεβαιώσει το πόσο μακριά έχει φτάσει πλέον η δικαστική διερεύνηση των κυβερνητικών χειρισμών. Το αν το οργανωμένο και μεθοδικό μπάζωμα των Τεμπών, η απροκάλυπτη επιχείρηση συγκάλυψης του εγκλήματος από την πρώτη στιγμή, έχει βαθιές κυβερνητικές ρίζες, παραμένει το μείζον πολιτικό ερώτημα. Η Δικαιοσύνη καλείται πλέον να εξετάσει και ευθύνες κυβερνητικού αξιωματούχου, αποδομώντας πλήρως το βολικό δόγμα των «ανθρώπινων λαθών». Κι αυτό, ενώ σε πολιτικό επίπεδο, ο «όποιος μιλάει για μπάζωμα, είναι για τα μπάζα», Φλωρίδης, παραμένει στη θέση του υπουργού Δικαιοσύνης. Προφανώς υπό την σκέπη, της πολιτικής ανοχής Μητσοτάκη.
Δεν τους προλαβαίνουμε!
Η ταχύτητα με την οποία παράγονται, επιχειρείται να συγκαλυφθούν ή να μπαζωθούν, αλλά τελικά αποκαλύπτονται οι κάθε-λογής σκοτεινές υποθέσεις που λαμβάνουν χώρα επί επταετίας τους, υπερβαίνει πια την κοινωνική αντοχή αλλά και τα ίδια τα αντανακλαστικά της ενημέρωσης. Περί τίνος πρόκειται όμως; Πρόκειται για μια συνειδητή πολιτική στρατηγική «σοκ και δέους» που τρέφεται μέσω της διαφθοράς ή απλώς για την απόλυτη αποθράσυνση ενός καθεστώτος που ένιωθε για χρόνια πως μπορεί να παραμείνει στο απυρόβλητο; Η απάντηση βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας. Η Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο πεδίο ύποπτων συναλλαγών που χρίζουν διερεύνησης, μια χώρα όπου το δημόσιο συμφέρον θυσιάζεται καθημερινά στο βωμό «κολλητών».
Το ποτήρι, όμως, έχει πλέον ξεχειλίσει. Και οι πολίτες, εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην οικονομική πίεση και στην ηθική κατάπτωση της Ελλάδας, συνειδητοποιούν ότι η «σταθερότητα» που τους υποσχέθηκαν ήταν το προκάλυμα για τη μεγαλύτερη επιχείρηση λεηλασίας της μεταπολιτευτικής Ιστορίας.
Οι παλάντζες και οι παπάτζες
Τα κόμματα είναι συνονθυλεύματα προσωπικών συμφερόντων που προάγονται μέσα από τον μεσσιανισμό. Η πρόσφατη ρήση του Αλέξη Τσίπρα «ή εμείς ή κανείς», που αποτελεί ψευτοσεμνότυφη έκφραση του «ή εγώ ή κανείς», δεν θυμίζει μόνο την αλαζονεία του Βαγγέλη Βενιζέλου, αλλά δείχνει ολόκληρη πορεία προς τον νεοηγεμονισμό.
Ο όρος «παλάντζα» χρησιμοποιήθηκε ως πολιτικός προσδιορισμός για τον ∆ημήτρη Παπασπύρου, βουλευτή ο οποίος πέρασε από πολλά πολιτικά κόμματα. Ο προσδιορισμός δεν ήταν καθόλου τιμητικός. Η παλάντζα είναι η παλιά ζυγαριά, η οποία πότε κινείται δεξιά και πότε αριστερά μέχρι να ισορροπήσει σε κάποια θέση. Η πολιτική πορεία του βουλευτή ήταν μια συνεχής μετατόπιση σε κόμματα.
Ξεκίνησε από το Προοδευτικό Κόμμα του Καφαντάρη, πέρασε από την ΕΠΕΚ του Πλαστήρα, εξελέγη το 1956 με τη Φιλελευθέρα ∆ημοκρατική Ενωση του Σοφοκλή Βενιζέλου, αργότερα εντάχθηκε στην Ενωση Κέντρου και αποχώρησε το 1965 προχωρώντας μαζί με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη σε αποστασία που έριξε την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου. Η Αποστασία οδήγησε τελικώς στη χούντα. Μετά τη δικτατορία εντάχθηκε στη Νέα ∆ημοκρατία. Η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή τον επιβράβευσε για το πολιτικό του παλαντζάρισμα προφανώς, εκλέγοντάς τον πρόεδρο της Βουλής.
Μέχρι να υπάρξουν τα πρόσφατα φαινόμενα πολιτικών όπως ο Νίκος Μπίστης, ο Γρηγόρης Ψαριανός και ο Βασίλης Οικονόμου, που άλλαζαν κόμματα σαν τα πουκάμισα, και να φτάσουμε τελικώς στις ποδοσφαιρικού τύπου πολιτικές μεταγραφές, οι μετατοπίσεις από κόμμα σε κόμμα ήταν κάτι κατακριτέο.
Υπήρξαν τρεις περίοδοι που οι πολιτικές μετατοπίσεις σηματοδότησαν ευρείες πολιτικές μεταβολές. Η πρώτη ήταν στα Ιουλιανά το 1965, όταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και οι αποστάτες αποχώρησαν από την Ένωση Κέντρου και έριξαν τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Η δεύτερη ήταν τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, όταν η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ από τον Αντρέα Παπανδρέου μετατόπισε πολιτικούς από την καταρρέουσα πλέον Ένωση Κέντρου. Η τρίτη ήταν μετά το 2012, όταν εμφανίστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ ως πιθανή κυβερνητική δύναμη και κατάφερε να αποσπάσει πολιτικούς από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ και κατ’ επέκταση ψηφοφόρους, κάτω από οραματικές εξαγγελίες για μια νέα Αλλαγή.
Στις τρεις αυτές περιόδους οι μετατοπίσεις καθορίζονταν ως επί το πλείστον από ευρύτερες πολιτικές εξελίξεις και όχι αυστηρά από τη βούληση και το προσωπικό συμφέρον όσων αποφάσιζαν να μετακινηθούν. Στη μεταπολίτευση κάθε μεταπήδηση από κόμμα σε κόμμα αντιμετωπιζόταν ως προδοσία και πολιτική παρακμή. Ακόμη και η ίδρυση νέων κομμάτων, όπως η ∆ΗΑΝΑ του Κωστή Στεφανόπουλου, η Πολιτική Ανοιξη από τον Αντώνη Σαμαρά αλλά και το ΚΕΠ, το κόμμα-φωτοβολίδα του ∆ημήτρη Αβραμόπουλου, αντιμετωπιζόταν από τους μητρικούς πολιτικούς χώρους ως πολιτική προδοσία.
Τα κόμματα έως πρόσφατα παρέμεναν φορείς πολιτικής και ιδεολογίας και καλούσαν τα μέλη και τα στελέχη τους να στηρίξουν πολιτικά προγράμματα και οραματικές θέσεις. Ακόμη κι όταν αυτές οι θέσεις ήταν επιζήμιες για την κοινωνία, συνοδεύονταν από εξαγγελίες για μια καλύτερη κοινωνία. Γύρω από τον ηγέτη του κόμματος (λιγότερο ή περισσότερο προικισμένο) υπήρχαν οργανωμένες δυνάμεις, κομματικά όργανα και έλεγχος.
Ακόμη και ο Αντρέας Παπανδρέου, που υπήρξε ο πιο χαρισματικός ηγέτης της μεταπολίτευσης, δεν τόλμησε ποτέ να εμφανίσει το κόμμα ως προσωπικό του φέουδο, αν και ήταν στον μεγαλύτερο βαθμό προσωπικό του δημιούργημα.
Όταν ο Κώστας Σημίτης ανέλαβε την κομματική και κυβερνητική εξουσία, το ΠΑΣΟΚ έχασε τα βαριά χαρακτηριστικά που το συνέδεαν με κοινωνικούς αγώνες και άρχισαν να επικρατούν οι «εκσυγχρονιστές». Αυτός ο εκσυγχρονισμός δεν ήταν τίποτε άλλο από την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού στο ΠΑΣΟΚ και τη μετατόπιση σε πολιτικές θέσεις που εξέφραζε η Ν∆. ∆εν είναι καθόλου τυχαίο που οι εκσυγχρονιστές μεταρρυθμιστές του ΠΑΣΟΚ εκείνης της εποχής στελεχώνουν τις κυβερνητικές θέσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη σήμερα.
Η ομογενοποίηση των πολιτικών χώρων (γίναμε αυγοτάραχο, που θα έλεγε και η Μαρίκα Μητσοτάκη) και η επέλαση των νεοφιλελεύθερων θέσεων (ιδιωτικοποιήσεις παντού, κατάργηση κοινωνικού κράτους, λειτουργία ανέλεγκτων και ανεξέλεγκτων καρτέλ στην οικονομία, επικράτηση επιχειρηματικής ελίτ) έδειξε να αναστέλλεται όταν την εξουσία ανέλαβε ο Αλέξης Τσίπρας. Ποιο όμως ήταν το αποτέλεσμα; Ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν κατάφερε να δημιουργήσει μόνιμες κοινωνικές και θεσμικές αλλαγές, αλλά διαλύθηκε με ευθύνη της ηγεσίας του και ο πρώην αρχηγός του, δημιουργώντας ένα νέο κόμμα, την ΕΛΑΣ, πέρα από τις προσωπικές του φιλοδοξίες επιβεβαίωσε το συμπέρασμα ότι τα κόμματα στην Ελλάδα είναι πλέον ομογενοποιημένα-καρτελοποιημένα.
Ο Αλέξης Τσίπρας φροντίζει καθημερινά να επιδεικνύει και να αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει αντιπαραθετικός πολιτικός χώρος που θα μπορούσε να είναι εναλλακτική πρόταση στα μάτια των πολιτών. Μέσα σε έναν μήνα ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ έδωσε δύο ισχυρές δημόσιες αποδείξεις για τη νεοφιλελεύθερη αντίληψή του.
Στη ∆ιεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης πρόσφερε εθελοντικά το οικονομικό του πρόγραμμα προκειμένου αυτό να αξιολογηθεί αν είναι μέσα στα δημοσιονομικά επιτρεπτά της λογικής Μητσοτάκη. Λίγες μέρες μετά ωστόσο ο ίδιος ο Μητσοτάκης έδειξε λιγότερο μητσοτακικός από τον Τσίπρα, ανακαλύπτοντας ξαφνικά (κάτω από την κοινωνική δυσαρέσκεια) ότι μπορεί να υπάρξει μια κάποια δημοσιονομική ελαστικότητα για να γίνουν ελαφρύνσεις για τις τιμές των καυσίμων.
Η δεύτερη επίδειξη λογικής κόμματος-αυγοτάραχου από τον Τσίπρα έγινε όταν σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ έβαλε στον πάγο τον 13ο μισθό και τη 13η σύνταξη λέγοντας ότι «θα μπορούσα κι εγώ να τα εξαγγείλω, αλλά σε αυτήν τη φάση πρέπει να στηρίξουμε τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας». Την ώρα που η κυβέρνηση προπληρώνει χωρίς λόγο δόσεις του δανείου, αντί να δώσει τμήμα όσων έχουν απολέσει οικονομικά οι πολίτες, ο Αλέξης Τσίπρας ευθυγραμμίζεται με τον Γιάννη Στουρνάρα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Στο διπλανό ΠΑΣΟΚ, που δείχνει πιο ριζοσπαστικό και συγκροτημένο από το «λίγο απ’ όλα για την ΕΛΑΣ», η Αννα ∆ιαμαντοπούλου δεν κρύβει ότι είναι πιο φιλική προς τη Ν∆ και τον Μητσοτάκη απ’ ό,τι προς τον πρόεδρο του κόμματός της Νίκο Ανδρουλάκη.
Με βάση αυτή την ώσμωση των κομμάτων, που μετατρέπει την οραματική πολιτική σε παιχνίδι εξουσίας, όπου επαγγελματίες του αναπάγγελτου ψάχνουν τις συνθήκες και την ευκαιρία για να τακτοποιηθούν, είναι πολύ φυσικό οι βουλευτές να γίνονται και παλάντζες και παπάτζες.
Τα κόμματα είναι συνονθυλεύματα προσωπικών συμφερόντων που προάγονται μέσα από τον μεσσιανισμό. Η πρόσφατη ρήση του Αλέξη Τσίπρα «ή εμείς ή κανείς», που αποτελεί ψευτοσεμνότυφη έκφραση του «ή εγώ ή κανείς», δεν θυμίζει μόνο την αλαζονεία του Βαγγέλη Βενιζέλου, αλλά δείχνει ολόκληρη πορεία προς τον νεοηγεμονισμό. Η πολιτική κατ’ αυτή την έννοια είναι ίδια, πρέπει απλώς να επιλεγεί το κατάλληλο «εγώ» και το καλάμι του.
Το αν ενόψει των εκλογών θα γίνουν μεταγραφές από το ΠΑΣΟΚ προς τη Ν∆ ή αντίστροφα, το αν θα κλέψει η ΕΛΑΣ έναν νέου τύπου Μπίστη από το ΠΑΣΟΚ είναι λεπτομέρεια, με όνομα μεν και εντυπώσεις αλλά χωρίς ουσία.
ΥΓ.: Οταν ρωτάνε τον Νίκο Μπίστη για την πολιτική του ευελιξία, απαντά με ελαφρά παράφραση αυτού που είχε πει ο Τσόρτσιλ για να δικαιολογήσει τη μετατόπισή του από το κόμμα του: «Αλλαξα κόμμα ώστε να μην αλλάξω αρχές». Τώρα πλέον, όπως καλά γνωρίζει φαντάζομαι και ο Μπίστης, αλλάζουν κόμμα γιατί δεν υπάρχουν κομματικές αρχές.
Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026
ΝΔ: ένα κόμμα σε διαρκή άρνηση της πραγματικότητας
Από την παρουσία διαφόρων στελεχών της Νέας Δημοκρατίας στα μέσα ενημέρωσης προκύπτει ότι μάλλον δεν έχουν ακριβώς επαφή με την πραγματικότητα
Τις τελευταίες μέρες διάφορα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας επαναλαμβάνουν με διάφορους τρόπους, και σε συναγωνισμό για το ποιος θα το υπογραμμίσει με τον πιο εξωφρενικό τρόπο, ένα αφήγημα ότι στην Ελλάδα όχι μόνο δεν υπάρχει κρίση κόστους ζωής, αλλά στην πραγματικότητα οι άνθρωποι είναι στην καλύτερη δυνατή οικονομική κατάσταση.
Σύμφωνα με αυτό το αφήγημα στην Ελλάδα δεν είναι ακριβά τα καύσιμα, γιατί εάν ήταν ακριβά, τότε δεν θα βλέπαμε μεγάλη κίνηση στις λεωφόρους της Αθήνας και κυκλοφοριακή συμφόρηση, αλλά οι άνθρωποι θα παρατούσαν τα αυτοκίνητά τους. Αφού δεν τα παρατούν δεν έχουν κανένα πρόβλημα.
Αντίστοιχα, οι άνθρωποι δεν υποφέρουν οικονομικά γιατί βγαίνουν έξω και κυκλοφορούν στους δρόμους και στα μαγαζιά, άρα καταναλώνουν και επομένως έχουν λεφτά. Εάν δεν είχαν θα κάθονταν στο σπίτι και θα ψόφαγαν της πείνας.
Και βέβαια οι άνθρωποι δεν υποφέρουν από την ακρίβεια επειδή δεν μπορούσες το καλοκαίρι να βρεις ελεύθερη ξαπλώστρα, διότι προφανώς εάν δεν είχαν λεφτά δεν θα πήγαιναν στην παραλία.
Όλα αυτά δεν λέγονται ως αστεία σε κακής ποιότητας παράσταση. Λέγονται στα σοβαρά. Διατυπώνονται ως επιχειρήματα για να αποδειχτεί ότι όσοι μιλούν για ακρίβεια και για κοινωνική δυσαρέσκεια το κάνουν επειδή είναι μεμψίμοιροι και θέλουν να μην αφήσουν την κυβέρνηση να παράγει το έργο της.
Προφανώς και λέγοντάς τα αυτά αγνοούν την ίδια την πραγματικότητα, ή απλώς την προσπερνάνε. Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι εάν κάποιος δεν μπορεί να πάει στη δουλειά του παρά μόνο με αυτοκίνητο, τότε θα αναγκαστεί να το πάρει και θα υπάρξει και κυκλοφοριακό πρόβλημα και ταυτόχρονα αυτό θα του κοστίσει πολύ περισσότερο και αυτό το κόστος θα σημαίνει ότι θα αναγκαστεί να στερηθεί κάτι άλλο.
Το ίδιο ισχύει για το εάν οι άνθρωποι βγαίνουν από τα σπίτια τους, πηγαίνουν σε καταστήματα ή ακόμη και σε παραλίες ή καφετέριες. Αυτές είναι στοιχειώδεις ανάγκες τις οποίες από ένα σημείο και μετά δεν μπορεί κάποιος να μην καλύψει. Αυτό δε, σημαίνει ότι εάν όλες αυτές οι υπηρεσίες κοστίζουν πολύ περισσότερο, όπως συμβαίνει σήμερα, τότε το κόστος είναι μεγάλο και πάλι θα αναγκαστούν να στερηθούν κάτι άλλο.
Και βέβαια ακόμη και εάν υποθέσουμε ότι αυτή τη στιγμή οι άνθρωποι βγάζουν ως μισθό και εισόδημα παραπάνω από όσο έβγαζαν το 2019, ταυτόχρονα βλέπουν αυτό το επιπλέον εισόδημα να εξανεμίζεται πολύ πιο γρήγορα, να αναγκάζονται παρότι παίρνουν περισσότερα να κάνουν αυστηρές επιλογές και κάποια πράγματα να τα στερούνται, ξεκινώντας από το γεγονός ότι δεν τους μένουν πολλά για αποταμίευση.
Επιπλέον, οι άνθρωποι δεν ζουν σε γυάλα. Δεν παρατηρούν μόνο τις αυξημένες τιμές στο βενζινάδικο ή το σουπερμάρκετ, την απτή απόδειξη ενός πληθωρισμού σε άνοδο όπως επιβεβαιώνει και η ΕΛΣΤΑΤ. Την ίδια στιγμή ακούνε ειδήσεις και καταλαβαίνουν ότι μπαίνουμε σε μια περισσότερο ασταθή περίοδο, με υπαρκτούς κινδύνους για γεωπολιτικές εξελίξεις που θα έχουν επίπτωση και στο κόστος ενέργειας, άρα και στους «οικογενειακούς προϋπολογισμούς».
Και αυτό τους δημιουργεί ανασφάλεια. Γιατί οι άνθρωποι που όντως ζουν από τον μόχθο τους δεν θέλουν απλώς να μπορούν να τα βγάζουν πέρα τώρα, θέλουν να έχουν και την αίσθηση ότι θα συνεχίσουν να τα βγάζουν πέρα και στο μέλλον. Και ως προς αυτό τα πράγματα γίνονται όλο και πιο δύσκολα. Για να μην αναφερθούμε και σε άλλα γεγονότα που γεννούν ανησυχία στους ανθρώπους και τους κάνουν να μην αισθάνονται αισιοδοξία για το μέλλον, όπως είναι η κατάσταση με το σύστημα υγείας και η αγωνία για το τι θα γίνει εάν συμβεί κάτι στους ίδιους ή σε ένα οικείο πρόσωπο.
Όλα αυτά τα καταλαβαίνει η κοινωνία και γι’ αυτό τον λόγο ιεραρχεί ψηλά το πρόβλημα της ακρίβειας και είναι τόσο δυσαρεστημένη με την κυβέρνηση και τις πολιτικές της. Δεν είναι επειδή είναι «μίζερη». Το ακριβώς αντίθετο: είναι μια κοινωνία που το 2019 είχε πραγματική αισιοδοξία ότι τα χειρότερα είχαν περάσει και ότι η χώρα επανερχόταν στην κανονικότητα και ένα μέλλον πιο προβλέψιμο. Είναι μια κοινωνία που άντεξε και την πανδημία και τις μετέπειτα μεγάλες αναστατώσεις, ακριβώς επειδή πίστευε ότι παρ’ όλα αυτά μπορούν τα πράγματα να πάνε καλύτερα. Και που τώρα συνειδητοποιεί ότι όχι μόνο δεν πάνε καλύτερα, αλλά ξαναμπαίνει σε έναν κύκλο κρίσης και ανασφάλειας. Κάτι που αισθάνεται καθημερινά, ακόμη και όταν οδηγεί, πηγαίνει στα καταστήματα ή κατεβαίνει στην παραλία.
Προφανώς όλα αυτά δεν σημαίνουν κάτι για βουλευτές και στελέχη της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη που επιμένουν ότι ζούμε στον καλύτερο δυνατό κόσμο. Ή, για να πούμε την αλήθεια, ξέρουν πολύ καλά τι σημαίνουν, αλλά προσπαθούν να εμπεδώσουν την αντίληψη ότι δεν υπάρχει καμία εναλλακτική, ότι τίποτε άλλο δεν μπορεί να γίνει και άρα ότι το καλύτερο που έχουν να κάνουν οι πολίτες είναι συμφιλιωθούν και να λένε «πάλι καλά».
Όμως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι πολίτες δεν προσυπογράφουν αυτό το «πάλι καλά» και δεν πιστεύουν ότι ζουν στον καλύτερο δυνατό κόσμο. Βιώνουν πραγματικά προβλήματα και έχουν εξίσου πραγματικές αγωνίες για το μέλλον, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν εναλλακτικές και είναι θέμα πολιτικής βούλησης εάν θα υπάρξουν μέτρα υπέρ του συνόλου ή μέτρα υπέρ ημετέρων, που ευνοήθηκαν προκλητικά από την κυβερνητική πολιτική, είτε με τη διασπάθιση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, είτε με την ανοχή σε πρακτικές καρτέλ και υπερκερδών. Και γι’ αυτόν τον λόγο και επιμένουν τόσο έντονα σε ένα αίτημα πολιτικής αλλαγής.
Πηγή: www.in.gr
Η πραγματικότητα της σχέσης Τουρκίας-Ισραήλ
Δρ Διεθνών Σχέσεων
Οι Ισραηλινές επιθέσεις σε στόχους που αφορούν την Τουρκική στρατιωτική ισχύ στη Συρία αναθερμαίνουν τη συζήτηση για τη σχέση Άγκυρας-Τελ-Αβίβ. Δύο αφηγήσεις ξεχωρίζουν για το θέμα. Η κυρίαρχη βλέπει στη σχέση των δύο χωρών μόνο αντιθέσεις, προβάλλοντας τη σχέση Ελλάδας-Ισραήλ ως αντίβαρο στην Τουρκία. Η άλλη λειτουργεί υποστηρικτικά σε πολιτικές που θέλουν τη διεύρυνση των συνεργασιών της χώρας μας και με παράγοντες εκτός των σχημάτων που μετέχει το Τελ-Αβίβ, απομονώνοντας τις συγκλίσεις αυτού με την Άγκυρα. Η μονομέρεια κυριαρχεί και στις δύο περιπτώσεις, κρύβοντας την ουσία. Το αποτέλεσμα είναι μία σκέτη πολιτική εργαλειοποίηση του ζητήματος. Ως συνέπεια, η κοινωνία προσλαμβάνει την Τουρκοϊσραηλινή σχέση μέσω παραμορφωτικών φακών.
Αντίθετα, μία ολιστική προσέγγιση απαιτεί την αντιμετώπιση της σχέσης Τουρκίας-Ισραήλ ως προϊόν των στρατηγικών τους. Τα συμφέροντα του κυρίαρχου τμήματος της αστικής τάξης σε κάθε χώρα (τα οποία βαφτίζονται και επιβάλλονται ως εθνικά) κατά την εξέλιξη των πιέσεων που ασκούνται στη διεθνή της θέση, αποτελούν την ουσία του θέματος και γι’ αυτό πρέπει να αποτελούν τη βάση των αναλύσεων που αναζητούν την αλήθεια. Οι αλλαγές στη διεθνή κατανομή ισχύος και στη σχέση του Ισραήλ και της Τουρκίας με τις ΗΠΑ είναι δύο ακόμη πλευρές που οφείλουν να απασχολούν, καθώς οι δύο χώρες διατηρούν ισχυρές εξαρτήσεις από τις τελευταίες και υφίστανται τους περιορισμούς της πρώτης. Υπό αυτό το πρίσμα, η παρούσα ανάλυση συνδέει την πραγματικότητα της σχέσης Τουρκίας-Ισραήλ με τις αντιθέσεις και τις συγκλίσεις τους στα σημαντικότερα στρατηγικά τους ζητήματα.
Όσον αφορά την ουσία, η σχέση Ισραήλ-Τουρκίας είναι κυρίως ανταγωνιστική. Η άρχουσα τάξη του Ισραήλ «χρειάζεται» μία κρατική βάση αντίστοιχης δύναμης με τη διεθνή οικονομική ισχύ της, που θα μειώνει την τρωτότητα που δημιουργούν στην κερδοφορία της και στη θέση της στη διεθνή αγορά οι αλλαγές σε άλλες χώρες παρουσίας της. Η αντίστοιχη τάξη της Τουρκίας «επείγεται» για την μείωση της ενεργειακής της τρωτότητας και μία πυρηνική θέση στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, νιώθοντας ανασφαλής για τη συνέχιση της τάσης ανόδου της στην κατηγορία των μεγάλων βιομηχανικών & τεχνολογικών δυνάμεων. Η συνθήκη που ικανοποιεί τις «ανάγκες» της κάθε μίας είναι η λειτουργία του κράτους τους ως κύριου κόμβου εφοδιασμού και ενέργειας και βασικού ελεγκτή κρίσιμων για τη διεθνή οικονομία ζωνών στην Άφρο-Ευρασία (ύδωρ, μεταφορές, ενεργειακές και τεχνολογικές πρώτες ύλες). Μία κατάσταση που μπορεί να γίνει πραγματικότητα για μόνο μία από τις δύο χώρες. Έτσι, η σχέση τους καθορίζεται από τα επί της αρχής αντιπαραθετικά στρατηγικά συμφέροντα τους.
Σήμερα, οι σχετικές αντιθέσεις τους δείχνουν να έχουν ωριμάσει. Ισραήλ και Τουρκία πρωταγωνιστούν σε ανταγωνιστικά σχέδια για την ενεργειακή, βιομηχανική/τεχνολογική και εμπορική ολοκλήρωση της περιοχής που βρίσκεται στον άξονα Αδριατική-Ινδία. Το πρώτο προωθεί τον αγωγό EastMed για την εξαγωγή φυσικού αερίου από την Αν. Μεσόγειο στην Ευρώπη, το καλώδιο GSI για την ηλεκτρική ένωση της τελευταίας με τη δυτική Ασία και την οδό IMEC για την εμπορική σύνδεση της ΕΕ με την Ινδία. Η δεύτερη στηρίζει την εξαγωγή υδρογονανθράκων στην Ευρώπη μέσω αγωγών από την Αραβική χερσόνησο και το Ιράκ, τη μεταφορά του φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου στην ΕΕ δια της Τουρκικής επικράτειας και τις οδούς MC και NDR για την εμπορική σύνδεση των Ευρωπαϊκών κρατών με την κεντρική Ασία και τον Περσικό Κόλπο. Ακόλουθα, η σύγχρονη Τουρκοϊσραηλινή σχέση χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις για τη χάραξη εμπορικών οδών και την κατανομή των πρώτων υλών, των αγορών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών που αυτά συνεπάγονται.
Σε αυτή τη βάση, Τελ-Αβίβ και Άγκυρα σταθερά ανταγωνίζονται για ισχύ. Τα αντικρουόμενα τους συμφέροντα ωθούν το κάθε ένα να ζητά τη βελτίωση της θέσης του στις περιφερειακές ισορροπίες έναντι του άλλου, έστω και αν αυτή η αναζήτηση είναι διαφορετικής έντασης σε κάθε χρονική συγκυρία. Το πρώτο διεκδικεί γραμμές επικοινωνίας με την Ευρώπη/Δύση, στρατηγικό βάθος στην Αν. Μεσόγειο και πρόσβαση σε στρατηγικά σημεία και περάσματα του Λεβάντε, της Μεσοποταμίας και της Ερυθράς Θάλασσας, αλλά και τη μόνιμη υπεροχή του σε οπλικά συστήματα στη δυτική Ασία. Η δεύτερη λειτουργεί ως πολυπεριφερειακή δύναμη (κάτι ενδιάμεσο μεταξύ μεγάλης και περιφερειακής δύναμης), επιδιώκοντας σημαίνοντα ρόλο σε θέματα ασφάλειας στους άξονες Αν. Ευρώπη-Κεντρική Ασία και Κόλπος του Άντεν-Βαλτική, αλλά και στρατηγικό βάθος σε Αν. Μεσόγειο, Λεβάντε και Μεσοποταμία, πρόσβαση σε στρατηγικά περάσματα και σημεία σε Αραβική Χερσόνησο και Κέρας της Αφρικής και γραμμές επικοινωνίας με την Κασπία, τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα. Επομένως, η άσκηση επιρροής στη δυτική Ασία αποτελεί μία μόνιμη πηγή διαφωνιών μεταξύ του Ισραήλ και της Τουρκίας.
Ένα ζήτημα που σήμερα φαίνεται να φτάνει σε σημείο βρασμού. Ο βαθμός ισχύος που αξιώνουν πλέον στην περιοχή οι δύο χώρες προκαλεί τον στρατιωτικό τους ανταγωνισμό. Το Ισραήλ επιδιώκει να καταστεί περιφερειακός ηγεμόνας, αποπειρόμενο να επεκταθεί και πέραν των Παλαιστινιακών εδαφών, προς το Λίβανο και τη νότιο Συρία, αλλά και μέσω συνεργασιών με την Ελλάδα, την Κύπρο, τα ΗΑΕ, την Ινδία, τη de facto αυτοκυβέρνητη Σομαλιλάνδη. Η Τουρκία επιχειρεί την αναβάθμιση της σε μεγάλη δύναμη και τη συγκρότηση δικής της σφαίρας προνομιακής επιρροής, διευρύνοντας τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις και πέραν της Κύπρου, προς τη Συρία, τη Λιβυή, το Ιράκ, αλλά και δια των συμμαχιών της με το Κατάρ, τη Σομαλία, το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν. Την ίδια ώρα Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και άλλες μοναρχίες του κόλπου αποτελούν στόχο προσέγγισης των δύο χωρών. Συνεπώς, η χάραξη σφαιρών επιρροής στη δυτική Ασία αποτελεί το φόντο στην κλιμάκωση της διαμάχης τους.
Καταλύτης είναι η αλλαγή καθεστώτος στη Συρία. Η τελευταία είχε ως συνέπεια η επιρροή του Ιράν και της Ρωσίας να υποχωρήσει στο Λεβάντε, αδυνατίζοντας ένα σημαντικό στοιχείο περιορισμού της διαμάχης Τουρκίας-Ισραήλ. Αντίθετα ανέκυψαν νέα κίνητρα γι’ αυτή, καθώς δημιουργήθηκαν κενά ισχύος που οδηγούν στην επαναχάραξη ενεργειακών και εμπορικών οδεύσεων και στην ανακατανομή των δυνατοτήτων προβολής στρατιωτικής ισχύος ευρύτερα στην περιοχή. Σε αυτό το έδαφος η Τουρκία κεφαλαιοποιεί τη σχέση της με την νέα πολιτική τάξη στη Συρία και τη νέα κατάσταση στο Λίβανο, διασφαλίζοντας τον κρίσιμο λόγο στη λήψη αποφάσεων στην πρώτη και ερείσματα στον δεύτερο. Το Ισραήλ αντίστοιχα αξιοποιεί την αδυναμία της κυβέρνησης στη Συρία και την αποδυνάμωση της Χεσμπολά στον Λίβανο, δημιουργώντας μία ζώνη «ασφαλείας» στο νότιο τμήμα της πρώτης και επεκτείνοντας τα εδάφη που κατέχει στον δεύτερο. Οι δύο χώρες κινούνται για την επέκταση και την θωράκιση των σφαιρών επιρροής τους, οι οποίες και συναντιούνται, καθώς η Τουρκική σφαίρα κατεβαίνει από το βορά και η Ισραηλινή ανεβαίνει από το νότο. Ως εκ τούτου, τα μεταξύ τους στρατιωτικά επεισόδια εντείνονται.
Επιπλέον, τα τελευταία τροφοδοτούνται από την πολιτική των ΗΠΑ. Η φθορά της πρωτοκαθεδρίας τους, η ανάγκη μετατόπισης του κέντρου βάρους της πολιτικής τους στον Ινδοειρηνικό και επακόλουθη τάση τους να μεταφέρουν το «βάρος» του ελέγχου της δυτικής Ασίας για λογαριασμό τους σε τοπικούς συμμάχους τους είναι η αιτία. Η μειωμένη δυνατότητα αλλά και η αυξημένη ανάγκη της Ουάσιγκτον να χαλιναγωγήσει το Ισραήλ και την Τουρκία την ωθεί σε λογικές «διαίραιε και βασίλευε» και στην εργαλειοποίηση των αντιθέσεων τους, προσδοκώντας οι δύο χώρες να εξυπηρετήσουν τελικά τα συμφέροντα της. Οι ΗΠΑ αξιοποιούν τις περιφερειακές ισορροπίες για την προώθηση μίας αρχιτεκτονικής με κάστρο και οικονομικό πυρήνα (κεντρικό κόμβο εμπορίου/ενέργειας) το Ισραήλ, αλλά και με συμπληρωματικούς πύργους και κόμβους τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία. Το αποτέλεσμα είναι η μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για το Τελ-Αβίβ και την Άγκυρα και η «διευκόλυνση» της ώθησης τους σε εξισορροπητικές κινήσεις μεταξύ τους, ιδίως στο φόντο της αποδυνάμωσης της περιφερειακής επιρροής ανταγωνιστών της αρχιτεκτονικής των ΗΠΑ ή/και δικών τους (Μόσχα, Τεχεράνη). Σε αυτό το φόντο, οι τριβές μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ γίνονται πιο πυκνές και οξείες.
Ωστόσο, η πολιτική των ΗΠΑ είναι και το πλέον περιοριστικό στοιχείο στην Τουρκοϊσραηλινή διαμάχη. Η Ουάσιγκτον παραμένει ικανή να επιβάλλει σημαντικούς περιορισμούς σε Άγκυρα και Τελ-Αβίβ, συγκρατώντας τις αντιθέσεις τους από το να απειλήσουν τον έλεγχο της στη δυτική Ασία. Μάλιστα η αποτυχία της επίθεσης της στο Ιράν και ο Ρωσοουκρανικός πόλεμος με τα κέρδη της Μόσχας, επιτείνουν την ανάγκη της για ύφεση στους ανταγωνισμούς μεταξύ των συμμάχων τη και για τη μεγαλύτερη συστράτευση αυτών στην προάσπιση της πρωτοκαθεδρίας της στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Άλλωστε διαθέτει την αναγκαία ευελιξία για να τροποποιήσει την τοπική της αρχιτεκτονική, με σκοπό να εξισορροπήσει την επιρροή του Ιράν στο Ορμούζ, τη Ρωσική πρόοδο στην Ουκρανία και τις ενεργειακές πιέσεις που θέτει η νέα κατάσταση. Αυτό δείχνει η στήριξη της στη Συμφωνία της Μέκκα, στην αναβάθμιση της Νατοϊκής θέσης της Τουρκίας, στην επάνοδο των σχεδίων για χερσαίους αγωγούς ενέργειας από τη δυτική Ασία στην Ευρώπη, αλλά και η επιβεβαίωση της ενεργειακής σημασίας των Στενών και της Ανατολίας. Σε αυτή τη βάση, το περιφερειακό πλαίσιο των ΗΠΑ θέτει και τα όρια της Τουρκοϊσραηλινής κλιμάκωσης.
Επίσης, όρια επιβάλλουν και οι περιφερειακές ισορροπίες. Η επιρροή που διατηρούν Ιράν και Ρωσία στο Λεβάντε και σε άλλες περιοχές ενδιαφέροντος της Τουρκίας και του Ισραήλ είναι επικίνδυνη για τα συμφέροντα τους. Το δίκτυο περιφερειακών συμμάχων του Ιράν εμποδίζει την επέκταση των σφαιρών επιρροής τους και υπονομεύει τη συνοχή αυτών, καθώς δρα ανάμεσα τους και κοντά στα σύνορα ή σε ζωτικές οδούς εφοδιασμού τους. Η Ρωσία είναι στενός εταίρος του Ιράν και η ατζέντα της υπονομεύει αυτή των δύο χωρών, παρά τις συνεννοήσεις που επιτυγχάνει μαζί τους. Η ισχύς που δημιουργεί η συνεργασία Μόσχας και Τεχεράνης παραμένει πολύ μεγαλύτερη απειλή για τα συμφέροντα της Άγκυρας και του Τελ-Αβίβ απ’ ότι οι μεταξύ τους αντιθέσεις, καθιστώντας πιο επείγουσα την εξισορρόπηση της. Μάλιστα όλα αυτά αποκτούν νέα δυναμική στο φόντο των κερδών που έχουν Ιράν και Ρωσία στους εν εξελίξει πολέμους. Συνακόλουθα, η δυναμική της διαμάχης Τουρκίας-Ισραήλ περιορίζεται από τον ανταγωνισμό τους με τη Ρωσία και το Ιράν.
Σε αυτό το έδαφος, οι προϋποθέσεις για συνεννοήσεις ή συνεργασίες μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας είναι υπαρκτές. Η μία χώρα μπορεί να αξιοποιήσει την άλλη εναντίον της Μόσχας και της Τεχεράνης, όπως αποκάλυψε η συνεργασία των υπηρεσιών ασφαλείας τους κατά την ανατροπή της κυβέρνησης Άσαντ στη Συρία. Οι δυο τους όμως λειτουργούν και συμπληρωματικά στην αρχιτεκτονική των ΗΠΑ, κάτι που αποκαλύφθηκε στη συνεργασία των ραντάρ και των αντιαεροπορικών συστημάτων που βρίσκονται στα εδάφη τους κατά την κορύφωση των δύο προηγούμενων πολέμων κατά του Ιράν. Οι συναντήσεις στρατιωτικών αξιωματούχων τους για τη διαχείριση των εντάσεων τους στη Συρία και ο διορισμός νέου διπλωματικού επιτετραμμένου από το Ισραήλ στην Τουρκία στις 10 Σεπτεμβρίου επιβεβαιώνουν ότι το παρόν στάδιο υλοποίησης των στρατηγικών τους δε συνεπάγεται αυτόματα και την πλήρη ρήξη στη σχέση τους. Αντίθετα, πεδία σύγκλισης εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ τους.
Μάλιστα, αυτά αφορούν και τις ροές εμπορίου και ενέργειας. Συγκεκριμένα, η ενεργειακή ασφάλεια του Ισραήλ υπηρετείται από τη θέση της Τουρκίας ως κόμβο διαμετακόμισης πετρελαίου από την Κασπία. Το 2025 το πρώτο έλαβε περίπου το 45% της πετρελαϊκής του κατανάλωσης, μέσω της δεύτερης (λιμένας Τσεϊχάν) και τον αγωγό Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν (μάλιστα οι ποσότητες που έλαβε ήταν 31% μεγαλύτερες από το 2024), ενώ το πετρέλαιο προσέγγιζε το 40% της συνολικής πρωτογενούς ενεργειακής τροφοδοσίας του. Αντίστοιχα, η πρόσβαση της Τουρκίας σε καίριες οδούς εφοδιασμού έχει επιτευχθεί και χάριν της θέσης του Ισραήλ ως κόμβου μεταξύ Ασίας-Ευρώπης. Μετά τη φραγή των χερσαίων οδών σε Λεβάντε και Μεσοποταμία, αποτέλεσμα των πολέμων της δεκαετίας του 2010, και μέχρι πρόσφατα, η Τουρκία ωθούσε το εμπόριο της στην Ασία δια των Ισραηλινών λιμένων (Χάιφα). Επιπρόσθετα, η καπιταλιστική ανάπτυξη στις δύο χώρες ενισχύεται από τις εμπορικές τους σχέσεις. Οι εισαγωγές του Ισραήλ από την Τουρκία επιβιώνουν και σήμερα, αν και μειούμενες, κυμαινόμενες στα 2,019 δις$ το 2024 και στα 924,1 εκ$ το 2025. Τέλος, η θέση τους στο Δυτικό πλαίσιο υποστηρίζεται όσο περισσότερη ασφάλεια «δημιουργούν» η κάθε μία για την άλλη. Η Άγκυρα αποκτά αξιοπιστία ως διαμετακομιστής ενέργειας, διότι δεν πλήττει ενεργειακά το Τέλ-Αβίβ παρά τη ρητορική επίθεση εναντίον του για τη γενοκτονία στη Γάζα. Το Τελ-Αβίβ επιβεβαιώνεται ως αναγκαίος εμπορικός κόμβος, καθώς έχει διευκολύνει την Άγκυρα σε δύσκολες στιγμές παρά την κριτική που της ασκεί για αντισημιτισμό. Επακόλουθα, οι δυνατότητες συνεργασίες των δύο χωρών σε θέματα ουσίας δεν έχουν εκλείψει.
Σε αυτό το πλαίσιο, μία ελεγχόμενη όξυνση είναι η πιο πιθανή εξέλιξη μεσοπρόθεσμα στην Τουρκοϊσραηλινή σχέση. Οι αντιθέσεις των δύο χωρών για τη θέση τους στις εφοδιαστικές οδούς και τον έλεγχο οικονομικών συντελεστών, και κατ’ επέκταση για την κατανομή σφαιρών επιρροής στη δυτική Ασία, θα αποτελούν μόνιμη πηγή έντασης, την οποία θα ενισχύουν τα κενά ισχύος που υπάρχουν στην περιοχή και η μείωση της ικανότητας της Ουάσιγκτον στον έλεγχο της συμπεριφοράς τους. Οι ΗΠΑ όμως παραμένουν ικανές να θέτουν στις δύο χώρες κρίσιμους περιορισμούς, οι οποίοι αυξάνονται από τις αντιθέσεις των αυτών με χώρες εκτός Δυτικού πλαισίου (Ιράν Ρωσία), ευνοώντας τη συνεργασία τους με σκοπό την ασφάλεια του τελευταίου, μεταξύ άλλων και στην ενεργειακή ασφάλεια, στην πρόσβαση σε οδούς εμπορίου, στην οικονομική ανάπτυξη. Σε αυτές τις συνθήκες, η στρατιωτική τριβή μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας θα αυξάνετται, συνοδευόμενη ή έχοντας παράγωγα πολτικές συνεννοήσεις και οικονομικές συνεργασίες.
Πηγές:
https://www.jpost.com/business-and-innovation/article-884083. & https://www.reuters.com/business/energy/israels-imports-azerbaijani-oil-via-turkey-jump-despite-ankaras-trade-ban-2026-01-21/. & https://ycharts.com/indicators/israel_oil_consumption. https://www.reuters.com/business/energy/azerbaijan-says-it-foils-iranian-plots-including-plan-attack-major-pipeline-2026-03-07/. & https://www.reuters.com/business/energy/israels-imports-azerbaijani-oil-via-turkey-jump-despite-ankaras-trade-ban-2026-01-21/. & https://bianet.org/haber/two-companies-sent-over-14-million-barrels-of-oil-from-ceyhan-port-to-israel-amidst-turkeys-trade-embargo-323186. & https://energyfactbook.com/world/countries/isr/.
https://www.turkishminute.com/2025/07/02/turkeys-exports-to-israel-hit-393-7-mln-in-early-2025-despite-official-embargo/?noamp=mobile. & https://www.turkishminute.com/2026/01/30/israel-imported-924-mln-in-goods-from-turkey-in-2025/.
Πηγή: Militaire.gr
Πρωταθλητές Ευρώπης στην ενεργειακή φτώχεια
Ακριβή θέρμανση, εισοδήματα που δεν φτάνουν και κέρδη για τους ολίγους
Ο χειμώνας 2026-2027 προμηνύεται ιδιαίτερα δύσκολος για τα λαϊκά νοικοκυριά. Η νέα διεθνής ενεργειακή κρίση βρίσκει την ελληνική κοινωνία ήδη επιβαρυμένη από τη δεκαετή λεηλασία του λαϊκού εισοδήματος μέσω των μνημονίων, από χρόνια ακρίβειας, υψηλό κόστος στέγασης και εισοδήματα που δεν ακολουθούν το κόστος ζωής. Σε αυτές τις συνθήκες η θέρμανση, πριν από την τρέχουσα ενεργειακή κρίση, έχει ήδη μετατραπεί από στοιχειώδη ανάγκη σε πολυτέλεια.
Το πρόβλημα προϋπήρχε της σημερινής κρίσης. Το 2025 το 18,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα (το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε.) αδυνατούσε να διατηρήσει επαρκώς ζεστή την κατοικία του, έναντι 8,8% στην Ε.Ε.. Στα χαμηλά εισοδήματα το ποσοστό έφθανε το 35,9%. Παρά τη μικρή βελτίωση από το 19,2% του 2023 και το 19% του 2024, αυτός ο δείκτης ενεργειακής φτώχειας το 2025 (18,1%) ήταν υψηλότερος συγκριτικά με το 2019 (17,9%). Φανταστείτε πώς θα εξελιχθεί ο φετινός χειμώνας με κατά 30%-50% αυξημένο το κόστος θέρμανσης σε σχέση με πέρσι.
Δεν φταίει μόνο η τιμή της ενέργειας
Η ενεργειακή φτώχεια είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού χαμηλού πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, υψηλού κόστους στέγασης, ακρίβειας στα βασικά αγαθά και χαμηλής ενεργειακής απόδοσης μεγάλου μέρους των κατοικιών.
Όταν ένα νοικοκυριό διαθέτει ήδη μεγάλο μέρος του εισοδήματός του για ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο, τρόφιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και μετακινήσεις, η αύξηση της θέρμανσης λειτουργεί πολλαπλασιαστικά. Η προσαρμογή γίνεται με λιγότερη κατανάλωση, χαμηλότερη θερμοκρασία στο σπίτι ή περιορισμό άλλων αναγκαίων δαπανών. Η ενεργειακή φτώχεια είναι επομένως πρωτίστως ζήτημα εισοδήματος και κοινωνικών ανισοτήτων και σε αυτά καθοριστικό ρόλο παίζει η ασκούμενη κυβερνητική πολιτική και οι προτεραιότητές της.
Από το Brent στο gasoil και στην αντλία
Η εξέλιξη των τιμών από το 2019 μέχρι σήμερα αποδεικνύει ότι δεν είναι σωστό να συνδέουμε μηχανικά την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης με το Brent. Ο καταναλωτής δεν αγοράζει αργό πετρέλαιο αλλά διυλισμένο προϊόν. Μεσολαβούν η διεθνής τιμή του διυλισμένου πετρελαίου (gasoil), τα έσοδα διύλισης, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τα έσοδα εμπορίας και διανομής και, τέλος, η φορολογία. Το 2026 η απόκλιση είναι εντυπωσιακή. Το Brent αυξήθηκε σημαντικά, αλλά το διεθνές gasoil πολύ περισσότερο.
Οι αιτίες είναι πραγματικές: πόλεμοι και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, προβλήματα στην παραγωγή και τη διύλιση, περιορισμένες εξαγωγές, προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές και στενότητα στην προσφορά diesel. Η διεθνής κρίση επομένως δεν είναι κατασκευασμένη.
Αλλά η ίδια κρίση έχει δύο όψεις: Από τη μία εκτινάσσει το κόστος για τα νοικοκυριά και από την άλλη δημιουργεί εξαιρετικά υψηλά περιθώρια στη διύλιση.
Η κρίση για τους πολλούς, ευκαιρία κερδοφορίας για λίγους
Τα στοιχεία των ίδιων των ελληνικών πετρελαϊκών ομίλων είναι αποκαλυπτικά. Στη Motor Oil το μέσο μικτό περιθώριο αυξήθηκε από 54,61 δολάρια ανά τόνο το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε 174,72 δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026 –αύξηση περίπου 220%– ενώ τα καθαρά κέρδη εκτοξεύτηκαν από 163 σε 689 εκατ. ευρώ.
Αντίστοιχα, στη HELLENiQ Energy το περιθώριο διύλισης αυξήθηκε στο πρώτο τρίμηνο του 2026 από 13,2 σε 20,5 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή κατά 55%.
Τα μεγέθη αυτά δεν σημαίνουν ότι ολόκληρη η αύξηση των κερδών προέρχεται αποκλειστικά από το πετρέλαιο θέρμανσης. Αποδεικνύεται όμως ότι η διεθνής κρίση που επικαλείται η κυβέρνηση ως αιτία των ανατιμήσεων δημιούργησε ταυτόχρονα πολύ μεγαλύτερα περιθώρια και κέρδη στη διύλιση χωρίς η ίδια να παρέμβει και να λάβει κάποια μέτρα εξισορρόπησης της κατάστασης.
Και από πάνω οι φόροι
Στην ήδη αυξημένη διεθνή τιμή προστίθεται στην Ελλάδα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) 0,28 ευρώ ανά λίτρο και ΦΠΑ 24%, ο οποίος επιβάλλεται και πάνω στον ΕΦΚ. Η συνολική φορολογική επιβάρυνση μπορεί έτσι να προσεγγίζει ή και να υπερβαίνει το μισό ευρώ ανά λίτρο και αυξάνεται όσο ανεβαίνει η προ φόρων τιμή.
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό ζήτημα της κυβερνητικής πολιτικής. Το κράτος δεν μπορεί να καταργήσει τις διεθνείς τιμές, διαθέτει όμως εργαλεία: Φορολογική πολιτική, έλεγχο των περιθωρίων, έκτακτη φορολόγηση υπερκερδών όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, με σκοπό την ανακατανομή του κόστους της κρίσης. Όμως η επιλογή της κυβέρνησης, ειδικά στην παρούσα κρίση, ήταν και παραμένει να μην ασκεί καμία πίεση στις εταιρείες διύλισης όσον αφορά τη διάθεση των προϊόντων τους στην εγχώρια αγορά.
Η βολική σύγκριση με τον Απρίλιο
Η κυβέρνηση για μία ακόμα φορά έδωσε την κατεύθυνση της πολιτικής της. Επιλεκτική επιδότηση. Την εξειδίκευσε μερικώς με την επιχειρηματολογία του ο υπουργός Οικονομικών Κ. Πιερρακάκης. Δήλωσε ότι αν άνοιγε τώρα η αγορά για το πετρέλαιο θέρμανσης η τιμή θα ήταν περίπου 2 ευρώ το λίτρο και έθεσε ως στόχο η νέα περίοδος να ξεκινήσει χαμηλότερα από εκεί όπου «έκλεισε» η προηγούμενη, περίπου στα 1,75-1,80 ευρώ, καλύπτοντας το επιπλέον ποσό με επιδότηση. Δηλαδή «φωτογράφισε» μια επιδότηση σε αυτές τις συνθήκες 0,30 ευρώ ανά λίτρο.
Μόνο που η βάση σύγκρισης είναι μία ακόμα κυβερνητική «κουτοπονηριά». Η μέση τιμή ολόκληρης της περιόδου θέρμανσης 2025-2026 ήταν περίπου 1,297 ευρώ το λίτρο. Στις 27 Απριλίου 2026, λίγο πριν λήξει η περίοδος, είχε εκτιναχθεί στα 1,742 ευρώ, λόγω μίας ακόμα κλιμάκωσης της κρίσης στον Περσικό ως συνέπεια της επιθετικής πολιτικής των ΗΠΑ. Η τιμή δηλαδή που επιλέγεται ως μέτρο σύγκρισης ήταν περίπου 34% υψηλότερη από τη μέση τιμή της περιόδου. Η πραγματική διαφορά για τους δικαιούχους του επιδόματος θέρμανσης είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η μέση τιμή των 1,297 ευρώ είναι η λιανική τιμή πριν από την αφαίρεση του επιδόματος που έλαβαν.
Και επιλέγεται η τελευταία εβδομάδα του Απριλίου, όταν ο χειμώνας έχει τελειώσει και οι αγορές πετρελαίου θέρμανσης είναι πλέον ουσιαστικά ανύπαρκτες, για να συγκριθεί με την τιμή της 15ης Οκτωβρίου, όταν εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά αρχίζουν να γεμίζουν τις δεξαμενές τους για ολόκληρο τον χειμώνα.
Έτσι μια τιμή εκκίνησης, μετά την επιδότηση, κοντά στα 1,65-1,70 ευρώ μπορεί να παρουσιαστεί ως «χαμηλότερη» από το κλείσιμο της προηγούμενης περιόδου. Σε σχέση όμως με τη μέση τιμή 1,297 ευρώ που πλήρωσαν οι καταναλωτές το 2025-2026, θα είναι αυξημένη κατά 30% περίπου. Και για όσους δεν λάβουν την επιδότηση η νέα τιμή (γύρω στα 2 ευρώ) θα είναι αυξημένη κατά 54%
Αυτή είναι η σύγκριση που έχει ουσιαστικό περιεχόμενο για το οικογενειακό εισόδημα. Και τίθεται το ερώτημα: Με κατά 30%-50% αυξημένο κόστος θέρμανσης, εκτός από τα άλλα αυξημένα κόστη διαβίωσης, πόσο θα αντέξουν τα λαϊκά νοικοκυριά ώστε να θερμάνουν το σπίτι τους; Συνεπώς πάμε για ένα ακόμα «πανευρωπαϊκό ρεκόρ φτώχειας»!
«Δεν μας νοιάζει ο μηχανισμός»
Ο υπουργός δήλωσε ακόμη ότι «δεν μας νοιάζει ο μηχανισμός, μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό». Η τελική τιμή. Για τον καταναλωτή ασφαλώς η τελική τιμή είναι καθοριστική. Για την οικονομική και κοινωνική πολιτική όμως ο μηχανισμός έχει τεράστια σημασία, γιατί απαντά στο ερώτημα ποιος τελικά πληρώνει την κρίση και ποιοι κερδίζουν ή/και κερδοσκοπούν, αξιοποιώντας την κρίση.
Άλλο είναι να μειώνεται η φορολογία ή να περιορίζεται μέρος των έκτακτων περιθωρίων κέρδους και άλλο να διατηρούνται οι υψηλές τιμές και το κράτος να επιστρέφει ένα μέρος τους ως επίδομα ή επιδότηση, χρηματοδοτούμενη από τον ίδιο το λαό, από το υστέρημά του.
Η κυβέρνηση προαναγγέλλει αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, αλλά χωρίς διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων και του αριθμού των δικαιούχων. Όμως η ενεργειακή φτώχεια δεν περιορίζεται στα νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από τα επίσημα όρια φτώχειας. Η πολυετής ακρίβεια έχει συμπιέσει σημαντικά και τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Το επίδομα θέρμανσης την περίοδο 2025–2026 αφορούσε περίπου 1,17 εκατ. δικαιούχους (μοναδικά ΑΦΜ). Σε μια χώρα με περίπου 4,05 εκατ. νοικοκυριά, το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί ενδεικτικά σε περίπου 29% του αριθμού των νοικοκυριών. Με αυτή την προσέγγιση, περίπου 7 στα 10 νοικοκυριά βρίσκονται εκτός της κάλυψης του επιδόματος. Κι όμως, παρά τη νέα μεγάλη ενεργειακή κρίση, η κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν θα διευρύνει τα εισοδηματικά κριτήρια και τον αριθμό των δικαιούχων. Αυτό σημαίνει ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος των νοικοκυριών θα βρεθεί εκτεθειμένο χωρίς πρόσθετη εισοδηματική προστασία στη νέα αύξηση του κόστους θέρμανσης.
Την ίδια στιγμή τα φορολογικά έσοδα «αυγατίζουν», για να «διανέμονται» τα υπερπλεονάσματα με τις γνωστές τακτικές στο κυβερνητικό περιβάλλον, και οι εταιρείες πετρελαιοειδών θησαυρίζουν.
Ποιος θα πληρώσει τον χειμώνα;
Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει διεθνής ενεργειακή κρίση. Υπάρχει. Μόνο που αποτελεί ευκαιρία για κάποιους λίγους και μηχανισμό οικονομικής αφαίμαξης για τους πολλούς.
Έτσι το πραγματικό ερώτημα είναι πώς κατανέμεται το κόστος της κρίσης.
Την ώρα που τα νοικοκυριά καλούνται να πληρώσουν πολύ ακριβότερα για να ζεσταθούν, η ίδια διεθνής συγκυρία δημιουργεί πολλαπλάσια περιθώρια κέρδους από τη διύλιση. Και πάνω σε αυτές τις αυξημένες τιμές το κράτος εξακολουθεί να εισπράττει υψηλούς ειδικούς φόρους και ΦΠΑ.
Οι επιδοτήσεις μπορούν να περιορίσουν οριακά και προσωρινά το πρόβλημα και μόνο για τους λίγους. Δεν απαντούν όμως στο βασικό κοινωνικό ερώτημα: Πόσο από το κόστος θα αναλάβουν το κράτος και οι ιδιαίτερα κερδοφόροι ενεργειακοί όμιλοι και πόσο θα μεταφερθεί τελικά στα νοικοκυριά.
Γιατί η ενεργειακή φτώχεια είναι η άλλη όψη της γενικότερης φτωχοποίησης: Δεν είναι μόνο ότι η ενέργεια είναι ακριβή. Είναι ότι για όλο και περισσότερους το εισόδημα δεν επαρκεί για να την αγοράσουν.
Πηγή: edromos.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)