Mpelalis Reviews

Mpelalis Reviews

Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

Ενας ινδιάνικος μύθος για την ημέρα περιβάλλοντος


Χρύσα Κακατσάκη
εκπαιδευτικός

Μια φορά κι έναν καιρό τα διάφορα χρώματα άρχισαν να τσακώνονται. Όλα υποστήριζαν πως ήταν τα καλύτερα, τα πιο χρήσιμα, τα πιο αγαπητά.
Το ΠΡΑΣΙΝΟ άρχισε με ξεκάθαρη φωνή : Εγώ είμαι το πιο σπουδαίο χρώμα. Είμαι το σύμβολο της ζωής και της ελπίδας. Εμένα διάλεξαν για να δώσουν χρώμα στο γρασίδι, στα δένδρα, στα φύλλα … χωρίς εμένα τα ζώα θα πέθαιναν. Κοιτάξτε στην φύση και θα δείτε πως βρίσκομαι παντού και υπερτερώ.
Το ΜΠΛΕ τον διέκοψε απότομα : Εσύ το μόνο που σκέπτεσαι είναι η γη. Για σκέψου όμως τον ουρανό και την θάλασσα. Το νερό είναι η βάση της ζωής και ο ουρανός είναι αυτός που δίνει την αίσθηση του χώρου, την γαλήνη και την απεραντοσύνη του σύμπαντος.
Το ΚΙΤΡΙΝΟ κρυφογέλασε : Καμώνεστε τους σοβαρούς, αλλά είστε βαρετοί. Εγώ φέρνω το γέλιο, τη χαρά και την ζεστασιά. Ο ήλιος είναι κίτρινος, το φεγγάρι είναι κίτρινο, τα αστέρια είναι κίτρινα. Κάθε φορά που κοιτάς το λουλούδι ενός κατακίτρινου ήλιου όλος ο κόσμος αρχίζει να χαμογελά. Χωρίς εμένα δεν θα υπήρχε χαρά και διασκέδαση.
Το ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ δεν κρατιόταν άλλο : Εγώ είμαι το χρώμα της υγείας και της δύναμης. Μπορεί να είμαι λιγοστό στην γη αλλά είμαι πολύτιμο … γιατί εξυπηρετώ τις ανάγκες της ανθρώπινης ζωής. Σκεφτείτε τα φρούτα, πορτοκάλια, μάνγκος, καρότα. Όταν βάφω με το χρωμα μου την αυγή και το ηλιοβασίλεμα, κανεις δεν μπορεί να με ξεπερασει σε ομορφιά
Το ΚΟΚΚΙΝΟ έσκασε από το κακό του : Εγώ είμαι πάνω απ’ όλους σας. Είμαι το αίμα – η ζωή είναι το αίμα. Είμαι το χρώμα του κινδύνου και της γενναιότητας. Πάντα μάχομαι για τα ιδανικά. Φέρνω την φωτιά στο αίμα. Χωρίς εμένα η γη θα ήταν κρύα όπως το φεγγάρι, χωρίς ζωή. Είμαι το χρώμα του πάθους, της αγάπης, το κόκκινο τριαντάφυλλο, η όμορφη παπαρούνα.
Έτσι συνέχιζαν τα χρώματα να τσακώνονται, με το καθένα να είναι σίγουρο για την υπεροχή του.
Ξαφνικά αστραπές έσκισαν τον ουρανό και βροντές τάραξαν τη γη και άρχισε ένας τρομερός κατακλυσμός. Τα χρώματα κουλουριάστηκαν από το φόβο τους και κόλλησαν μεταξύ τους, ζητώντας προστασία και κουράγιο το ένα με τ΄ άλλο. Μέσα σ ΄αυτό τον χαλασμό η βροχή τους μίλησε με δυνατή φωνή.
– Ανόητα και ψωροπερήφανα χρώματα. Δεν ντρέπεστε να τσακώνεστε ποιο είναι το καλύτερο για να επιβληθεί στ’ άλλα !! Ακόμα δεν έχετε καταλάβει πως σας έχουν φτιάξει για ένα λόγο εξαιρετικό, μοναδικό και διαφορετικό;
Ενώστε τα χέρια σας και ελάτε προς εμένα.
Υπακούοντας την βροχή ένωσαν τα χέρια τους και έφτιαξαν το ουράνιο τόξο. 
– Από τώρα και στο εξής, εσείς θα συμβολίζετε την αρμονία της φύσης. Μην μοιάσετε με τους ανθρώπους που πάλεψαν μαζί της για να επιβιώσουν και ακόμα δεν έχουν καταλάβει πως τώρα για να επιβιώσουν πρέπει να την προστατεύσουν.

Κάποιος να θυμίσει στον Κυριάκο Μητσοτάκη την ιστορία του Νίξον


Η περίπτωση του Ρίτσαρντ Νίξον είναι πάντα διδακτική για το πού μπορεί να οδηγήσει η αλαζονεία της εξουσίας

του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου

Ο Ρίτσαρντ Νίξον δεν ήταν ένας τυχαίος πολιτικός. Καταρχάς ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να κερδίσει δύο διαδοχικές προεδρικές εκλογές, το 1968 και το 1972, παρότι φαινομενικά η φιλοδοξία του θα έπρεπε να είχε τελειώσει, εάν αναλογιστούμε ότι είχε υποστεί μεγάλη ήττα απέναντι στον Τζον Κένεντι το 1960. Μάλιστα είχε καταφέρει να κερδίσει δύο εκλογές σε μια εποχή που η τηλεόραση ήταν κυρίαρχη, παρότι ήταν αυτός που συνήθως στη βιβλιογραφία αναφέρεται ως ο πρώτος που έχασε εκλογές εξαιτίας κακής τηλεοπτικής παρουσίας (στο περίφημο debate με τον Κένεντι). Όμως, η πιο μεγάλη επιτυχία του ήταν ότι κατάφερε να κερδίσει προς τα δεξιά εκλογές σε μια εποχή που η Αμερική φαινόταν να πηγαίνει αρκετά προς τα αριστερά.
Όμως, ο Νίξον παρά την πολιτική του ικανότητα και οξυδέρκεια, είχε και μια ιδιαίτερα κυνική και εργαλειακή αντίληψη για την πολιτική. Και κυρίως είχε μια σχεδόν παρανοειδή αντίληψη «ελέγχου» του κράτους. Και αυτό ήταν που τον οδήγησε στο να ενεργοποιήσει έναν παράνομο μηχανισμό που προσπαθούσε να εντοπίσει από πού γίνονταν διαρροές – ήταν οι εποχές των μεγάλων αποκαλύψεων όπως π.χ. των Pentagon Papers – και να βρει «επιβαρυντικά στοιχεία» για τους αντιπάλους του.
Αυτός ήταν και ο λόγος που ενεργοποιήθηκε αυτός ο παράνομος μηχανισμός και στην περίπτωση της διάρρηξης στα γραφεία της Εθνικής Επιτροπής του Δημοκρατικού Κόμματος, στο συγκρότημα Γουότεργκεϊτ, στην αμερικανική πρωτεύουσα.
Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον ότι παρότι η εμπλοκή ενός μηχανισμού κοντά στον Νίξον αποκαλύφθηκε τελικά και μάλιστα πριν από τις εκλογές του 1972, το πολιτικό κόστος δεν ήταν τόσο μεγάλο και ο Νίξον κέρδισε τις εκλογές.
Το σκάνδαλο άρχισε να παίρνει διαστάσεις όταν συνεχίστηκε η διερεύνηση και τότε ο Νίξον έκανε ό,τι μπορούσε για να την παρεμποδίσει. Μάλιστα, η αλυσίδα των γεγονότων που οδηγούν στην παραπομπή του (impeachment) και τελικά στην παραίτησή του, είχαν να κάνουν όχι τόσο με τη διάρρηξη – ή την απόπειρα υποκλοπής συνομιλιών μέσω της εγκατάστασης «κοριών» που ήταν ο σκοπός της – όσο με την προσπάθεια του Λευκού Οίκου να συγκαλύψει την υπόθεση. Ο Νίξον, δηλαδή, κυρίως κατηγορήθηκε ότι προσπάθησε να παρακωλύσει την έρευνα και να συγκαλύψει τις πραγματικές ευθύνες. Αυτό θεωρήθηκε το μεγαλύτερο ατόπημά του.
Η ιστορία αυτή παραμένει ιδιαίτερα διδακτική, εάν έρθουμε και στα καθ’ ημάς. Γιατί και στη χώρα μας είναι σαφές ότι έχουμε να κάνουμε με δύο στιγμές θεσμικής παραβατικότητας από τη μεριά της κυβέρνησης. Η μία ήταν προφανώς ότι μέσα από το «επιτελικό κράτος» αξιοποιήθηκε αρχικά η ΕΥΠ και μετά το παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό Predator – για το οποίο έχουμε νέα δήλωση του Ταλ Ντίλιαν ότι το προμηθεύτηκε το ελληνικό κράτος και το αξιοποίησε και όχι κάποιοι «ιδιώτες» – για να παρακολουθηθούν «φίλοι» και αντίπαλοι και να αξιοποιηθεί η πληροφορία που θα συγκεντρωνόταν, είτε για να επανέρχονται στην τάξη οι «φίλοι» είτε για να πληγούν αντίπαλοι. Η άλλη, ήταν ότι από τη στιγμή που αποκαλύφθηκε η υπόθεση, η κυβέρνηση έχει κινηθεί με τον πιο συντονισμένο τρόπο για να συγκαλυφθούν οι ευθύνες της, αξιοποιώντας την κοινοβουλευτική πλειοψηφία (με αποκορύφωμα το γεγονός ότι αρνήθηκε εξεταστική επιτροπή για ένα θέμα που η ίδια είχε δεχτεί προηγουμένως) και το γεγονός ότι η κυβέρνηση διορίζει την ηγεσία της δικαιοσύνης, άρα και τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Προσθέστε σε όλα και την με κυβερνητική εντολή προφανώς άρνηση της ΕΥΠ να συνδράμει ουσιωδώς τις ανεξάρτητες αρχές και έχετε μια πλήρη εικόνα της άρνησης, ακόμη και τώρα, της κυβέρνησης να συμβάλει στη διερεύνηση του ελληνικού Γουότεργκεϊτ.
Μόνο που η αλήθεια έχει την εκνευριστική ικανότητα να έρχεται στο προσκήνιο. Είναι λίγο σαν το μύθο για τον Μίδα και τα γαϊδουρινά αυτιά του. Σύμφωνα με αυτόν τον μύθο ο Απόλλωνας για να εκδικηθεί τον Μίδα που δεν είχε πάρει το μέρος του σε μια μουσική διαμάχη, του είχε δώσει αυτιά γαϊδάρου. Αυτό δεν άρεσε καθόλου στον Μίδα που προσπαθούσε διαρκώς να κρύψει αυτά τα αυτιά. Ο μόνος που γνώριζε το μυστικό ήταν ο κουρέας του. Τον όρκισε λοιπόν με ποινή θανάτου να μην το φανερώσει σε κανένα. Εκείνος, όμως, δεν άντεξε. Πήγε έτσι σ’ ένα χωράφι, έσκαψε ένα λάκκο και ψιθύρισε την ιστορία. Μετά σκέπασε το λάκκο με χώμα, κι έφυγε. Στο χώμα όμως φύτρωσαν καλάμια, τα οποία όταν φυσούσε αέρας έκαναν ήχους και έλεγαν το μυστικό, ότι δηλαδή ο βασιλιάς Μίδας είχε γαϊδουρινά αυτιά.
Άρα, λοιπόν, το θέμα πια και στη χώρα μας δεν είναι απλώς να αποδοθεί ευθύνη στο Μέγαρο Μαξίμου για την προσπάθεια που έκανε να υποκλέψει συνομιλίες και επικοινωνίες υπουργών, δικαστικών, ανώτατων αξιωματικών, πολιτικών και δημοσιογράφων. Σε τελική ανάλυση, κανείς πια δεν έχει αμφιβολία ότι αυτό έγινε. Όχι μόνο τα… καλάμια, αλλά και δημοσιογραφικές έρευνες, στοιχεία, καθώς και όσα ακούστηκαν στη δίκη των «ιδιωτών» το έχουν αποδείξει με σαφήνεια.
Αυτό που πια ξεδιπλώνεται μπροστά μας είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να συγκαλύψει αυτό το γεγονός με κάθε δυνατό τρόπο, την ώρα που διαρκώς έρχονται νέα στοιχεία στο φως που καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική τη διερεύνησή του.
Και εδώ πρέπει να πούμε ότι η συγκάλυψη αποτελεί ίσως μεγαλύτερη θεσμική παραβατικότητα. Γιατί εάν στη μία περίπτωση έχουμε κατάχρηση εξουσίας, στη δεύτερη περίπτωση έχουμε τη χειραγώγηση του κράτους και της Δικαιοσύνης στην προσπάθεια να συγκαλυφθεί η κατάχρηση εξουσίας, κάτι που αποτελεί ακόμη βαθύτερο θεσμικό τραύμα γιατί στην πραγματικότητα σημαίνει την ακύρωση της δυνατότητας των θεσμών να λειτουργούν ως εγγυητές των αρχών του κράτους δικαίου και ως πεδία που μπορούν να ανακόψουν τη θεσμική παραβατικότητα της κυβέρνησης.
Με αυτό εννοώ ότι στην πρώτη περίπτωση έχουμε μια κυβέρνηση που δεν στέκεται στο ύψος των περιστάσεων και του σεβασμού στο Σύνταγμα και στους νόμους που περιλαμβάνει ο όρκος που έδωσε. Στη δεύτερη περίπτωση έχουμε την υπονόμευση της ικανότητας των θεσμών να επαναφέρουν στην τάξη ακόμη και μια κυβέρνηση που διάλεξε τον δρόμο της παραβατικότητας και να αποκαταστήσουν τη «θεσμική κανονικότητα».
Ακριβώς, για αυτό τον λόγο και δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι τελικά η κυβέρνηση θα καταφέρει να πετύχει τον σκοπό της, δηλαδή να αποφύγει την αναμέτρηση με τις ευθύνες της. Γιατί κάποια στιγμή δοκιμάζονται τα όρια της θεσμικής αντοχής της χώρας και τότε εκ των πραγμάτων θα πάμε σε διερεύνηση. Και η κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με τη διπλή ευθύνη της: και σε σχέση με τις υποκλοπές καθαυτές και σε σχέση με την επιχείρηση συγκάλυψης.
Και τότε η άνοδος και η πτώση του Ρίτσαρντ Νίξον θα αποδειχτεί μια πολύ διδακτική ιστορία, στην οποία κάποιοι δεν έδωσαν έγκαιρα προσοχή.
Πηγή: in.gr

Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026

Σταύρος Λυγερός: Το αδιέξοδο στον Περσικό, η άλλη "πίστα" στη Ουκρανία & η "πολιτική κόλαση" στην Ελλάδα

 

Ο επικεφαλής του slpress.gr, αρθρογράφος και συγγραφέας, Σταύρος Λυγερός, εξηγεί στον 98.4 ποιο είναι το ουσιαστικό αδιέξοδο για ΗΠΑ και Ιράν για να τερματιστεί ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο αλλά και την μεταβλητή του Ισραήλ ειδικά στον νότιο Λίβανο. Αναλύει γιατί και πως ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μεταβάλλει συνολικά την οπτική των πολέμων, αλλά και το πώς η αντιπαράθεση της Ρωσίας με το ΝΑΤΟ επί της ουσίας στην Ουκρανία έχει αλλάξει "πίστα" ερμηνεύοντας τα πλήγματα σε αστικό περιβάλλον σε Κίεβο και Αγία Πετρούπολη. Τονίζει ότι το επερχόμενο νομοσχέδιο για την "Γαλάζια Πατρίδα" της Τουρκίας θα έπρεπε "χθες"  κιόλας να είχε  αντίδραση ουσίας από την ελληνική πλευρά γιατί είναι μια κατάσταση πολύ χειρότερη  ως εθνικό πλήγμα από τα Ίμια του 1996. Τα 12 ναυτικά μίλια στο Ανατολικό Αιγαίο ειδικά θα έπρεπε να είναι το κρίσιμο αντίμετρο αποτροπής. Για τις εσωτερικές πολίτικές εξελίξεις εκτίμησε ότι τα συμφέροντα πολιτικά του Μητσοτάκη με τον Τσίπρα ως εκλογικό δίπολο είναι συγκλίνοντα, τονίζοντας ότι ο Αντώνης Σαμαράς με την απόφαση για κομματικό σχήμα που μάλλον αύριο στην ομιλία του στο Ηράκλειο θα το σηματοδοτήσει, "ενταφιάζει" το σενάριο ενός εκλογικού αποτελέσματος άνω του 25% για την ΝΔ και άρα την όποια πιθανότητα Μητσοτάκη να είναι στις όποιες πολιτικές ζυμώσεις την επόμενη των εκλογών στο τιμόνι της ΝΔ. 

Χωρίς Κανόνες


Με ευθύνη των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, βρισκόμαστε ήδη βαθιά μέσα στην περίοδο των «no-rules, world order».

Θέμης Τζήμας

Καθώς μια σειρά κομμάτων φτιάχνεται στην πατρίδα μας, είναι εντυπωσιακό πόσο λίγη προσοχή δίδεται στο γεγονός ότι με ευθύνη των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, βρισκόμαστε ήδη βαθιά μέσα στην περίοδο των «no-rules, world order». Όταν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο οι ΗΠΑ πρότειναν τον «rules, world-based order», στην πραγματικότητα επέβαλαν τη διάρρηξη έως και αναίρεση του μεταπολεμικού διεθνούς δικαίου υπέρ κανόνων τους οποίους έγραφαν οι ίδιες οι ΗΠΑ (και ειδικότερα το κατεστημένο τους) με βάση ό,τι τις βόλευε κάθε φορά. Για αρκετό διάστημα, οι ελίτ στους συμμάχους τους υποστήριζαν ενθέρμως ενώ οι αντίπαλοι των ΗΠΑ προσπαθούσαν να επιβιώσουν, έως ότου τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν για λόγους τους οποίους ουκ ολίγες φορές έχουμε προσπαθήσει να προσεγγίσουμε.
Πλέον, η διαδικασία την οποία εν τη αλαζονεία τους, οι ΗΠΑ και η «Δύση» έθεσαν σε κίνηση, έχει οδηγήσει σε έναν πλανήτη στον οποίο η αυτό-επιβίωση αποτελεί τον υπέρτατο κανόνα, δεδομένου ότι ο πόλεμος και η γενοκτονία αποτελούν τα κύρια φαινόμενα. Δεν πρόκειται μόνο για το Ιράν, τον Λίβανο και την Παλαιστίνη αλλά και για την (ξεχασμένη;) περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Ε.Ε. ως πιστός ακόλουθος των ΗΠΑ (επί Μπάιντεν και όχι μόνο) αφού διαδραμάτισε καίριο ρόλο στο πραξικόπημα του 2014 και στην αλλαγή καθεστώτος στην Ουκρανία, έχει πλέον «ποντάρει» όλα της τα λεφτά στην εξακολούθηση του πολέμου εναντίον της Ρωσίας. Αποφάσισε να καταστεί συμμέτοχη στον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας, να της τον κηρύξει ουσιαστικώς προκειμένου μεταξύ άλλων να ανανεώσει την φθίνουσα παραγωγική της δυναμική. Σε ένα πρόσφατο άρθρο του περιοδικού του ΔΝΤ παρατίθενται τα σχετικά διαγράμματα ότι από το 2022 και έπειτα, το μεγαλύτερο μέρος των βιομηχανικών παρεμβάσεων κατευθύνεται προς τους τομείς τους σχετιζομένους με την εθνική ασφάλεια και τη γεωπολιτική.
Έκτοτε, ο πόλεμος (και) στην Ουκρανία συνεχίζει να εξελίσσεται προς την κατακλυσμιαία σύγκρουση, ως τμήμα του ευρύτερου σπονδυλωτού παγκοσμίου πολέμου (Βενεζουέλα, Κούβα, Ιράν, γενοκτονία στη Γάζα, Απαρτχάιντ στη Δυτική Όχθη, Λίβανος, Σουδάν), ενώ παραλλήλως θα γεννά περιφερειακούς πολέμους.
Στην Ουκρανία, όλη η Ε.Ε. έχει στρατευθεί στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η τελευταία πέρα από επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας, επιτέθηκε και σε έναν σχολικό κοιτώνα, μάλλον με τη βοήθεια και συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) όπως και των ΗΠΑ. Είναι δε, πιθανό, οι εναέριοι χώροι κρατών της Βαλτικής να δοθούν προς χρήση στα drones της Ουκρανίας για επιθέσεις εναντίον της Ρωσίας, ενώ ο Ζελένσκι όπως και ο Λιθουανός υπουργός εξωτερικών μίλησαν για προληπτικό πλήγμα στον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο είχαμε το περιστατικό με κάποιο drone το οποίο έπεσε σε έδαφος της Ρουμανίας (του οποίου η χώρα προέλευσης και ο λόγος της πτώσης αναζητείται) και την απάντηση από πλευράς Μεντβέντεφ, ο οποίος σε γραπτό του μήνυμα θύμισε ότι οι μέρες του «ήσυχου ύπνου» για τους λαούς της Ε.Ε. έχουν τελειώσει, δεδομένου ότι βρίσκονται κατ’ επιλογή των ηγεσιών τους σε πόλεμο με τη Ρωσία.
Δεν έχει άδικο: πράγματι όπως ουκ ολίγες φορές έχει τονίσει και ο Έλληνας πρωθυπουργός, η μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη του πλανήτη είναι εχθρός μας (τα περί παραδοσιακών φίλων κλπ., έχουν πάει περίπατο) και μάλιστα σχεδιάζουμε να συνεχίσουμε να είμαστε σε πόλεμο μαζί της για χρόνια. Ιδίως στην περίπτωσή μας, τα παραπάνω συνδυάζονται με ένα περιβάλλον εντός του οποίου, μια επιθετική τουρκική ενέργεια καθίσταται πιο εύκολη από ό,τι οποτεδήποτε στο παρελθόν, ενώ ο Ελληνισμός χάνει σχεδόν κάθε ίχνος κυριαρχίας προς όφελος του Ισραήλ και των ΗΠΑ (εισερχόμενος δηλαδή στη νέα αυτή εποχή ούτως ή άλλως από θέση αδυναμίας και συνενοχής).
Επομένως, περιμένουμε πρώτον περαιτέρω κλιμάκωση με τη Ρωσία, της οποίας η αυτοσυγκράτηση ως μόνη λογική εξήγηση έχει ότι προετοιμάζεται για έναν κατακλυσμιαίο πόλεμο με το ΝΑΤΟ, δεύτερον ενδεχόμενη κρίση σε ό,τι αφορά ελλείψεις πρώτων υλών και ενέργειας σε λίγους μήνες λόγω της επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και επιπλέον, συχνότερη και ευκολότερη προσφυγή στη χρήση βίας και σε περιφερειακό επίπεδο. 
Εν μέσω και εν όψει όλων αυτών, ο Ελληνισμός θα συνεχίσει να πορεύεται με την ίδια διεθνή (δηλαδή ευρωατλαντική) και αμυντική (ακριβά, εισαγόμενα οπλικά συστήματα και υπαγωγή των ενόπλων δυνάμεων στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ) πολιτική; Το ελληνικό κομματικό σύστημα και αρνείται, και αδυνατεί να δώσει την ορθή απάντηση ρήξης με την ενοχή και με το παρωχημένο της μέχρι τώρα πολιτικής. Και όμως: δεν είναι τα σκάνδαλα και οι ονοματοδοσίες αλλά η τοποθέτηση μέσα στη «no-rules, world order», εκείνη η οποία θα κρίνει και εκείνη πάνω στην οποία θα κριθεί.

Το σύστημα θέλει συγκυβέρνηση


«Όταν η εξουσία μοιράζεται συγκυριαρχίες χωρίς αρχές, τότε η δημοκρατία πεθαίνει», Σαρλ ντε Γκωλ.

του Απόστολου Αποστόλου

Δεν είναι η πρώτη φορά που το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα επιχειρεί να μεταμφιέσει την αγωνία του σε “εθνική ανάγκη”. Ούτε είναι η πρώτη φορά που οι οικονομικές ελίτ, οι ολιγάρχες της κρατικοδίαιτης επιχειρηματικότητας, οι ιδιοκτήτες των μέσων ενημέρωσης και οι διαχειριστές της δημόσιας εικόνας αναζητούν έναν νέο συνεταιρισμό εξουσίας για να διασώσουν το υπάρχον καθεστώς. Εκείνο που σήμερα εμφανίζεται ως “σταθερότητα”, αύριο θα καταγραφεί ως ιστορική συνενοχή.
Η συζήτηση για συγκυβέρνηση που διοχετεύεται συστηματικά στα τηλεοπτικά πάνελ, στα δημοσιογραφικά γραφεία και στους διαδρόμους της οικονομικής ισχύος δεν αφορά απλώς ένα πιθανό κυβερνητικό σχήμα. Αφορά τη βαθύτερη αγωνία ενός συστήματος που φοβάται μήπως η κοινωνία απαιτήσει την επιστροφή όσων της αφαιρέθηκαν. Φοβάται μήπως η πολιτική ξαναγίνει υπόθεση των πολιτών και όχι των χορηγών της.
Γι’ αυτό και η ιδέα μιας συνερργασίας του κόμματος ΕΛΑΣ με την ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν παρουσιάζεται ως πολιτική επιλογή, αλλά ως δήθεν μονόδρομος. Εξάλλου πρέπει κάποιο κόμμα να ξεπλύνει τη ΝΔ. Έτσι αναζητείται συνέταιρος της συνεχιζόμενος παρακμής για να συγκυβερνήσει με το κόμμα της ΝΔ και να δημιουργηθεί ένα Μαύρο Μέτωπο. Οι ίδιοι κύκλοι που για χρόνια επένδυσαν στην απορρύθμιση των θεσμών, στην ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πλούτου, στη διάχυση του φόβου και στην ηθική κόπωση της κοινωνίας, εμφανίζονται σήμερα ως εγγυητές της “ομαλότητας”.

Ποιας ομαλότητας όμως;
Της ομαλότητας των απευθείας αναθέσεων; Της ομαλότητας των υποκλοπών; Της ομαλότητας των δικογραφιών που ταξιδεύουν ανάμεσα στην ελληνική και την ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη; Της ομαλότητας ενός κράτους που λειτουργεί ως λάφυρο; Η Ελλάδα των τελευταίων ετών οικοδομήθηκε πάνω σε μια ιδιότυπη σύμπραξη πολιτικής και επικοινωνιακής εξουσίας. Τα μέσα ενημέρωσης δεν λειτούργησαν ως ελεγκτές της κυβέρνησης, αλλά ως πολλαπλασιαστές της κυβερνητικής αφήγησης. Η εξουσία δεν αρκέστηκε στη διαχείριση του κράτους αλλά επιχείρησε επίσης να ελέγξει τη γλώσσα, την πληροφορία, την αλήθεια την ίδια.
Έτσι, η κοινωνία εκπαιδεύτηκε να φοβάται περισσότερο την αλλαγή παρά τη διαφθορά. Να θεωρεί φυσιολογικό ότι τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα καταλήγουν ξανά στους ίδιους επιχειρηματικούς ομίλους. Να αποδέχεται ότι το δημόσιο συμφέρον θα υποχωρεί διαρκώς μπροστά στην ιδιωτική κερδοφορία. Το Ταμείο Ανάκαμψης, αντί να αποτελέσει ευκαιρία ανασυγκρότησης της κοινωνίας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε νέο εργαλείο άνισης αναδιανομής. Οι μικρές επιχειρήσεις παραμένουν αποκλεισμένες, η εργασία αποδυναμώνεται, η περιφέρεια ερημώνει, και η νέα γενιά εγκαταλείπει τη χώρα ή τέλος πάντων συμβιβάζεται με μια ζωή χαμηλών προσδοκιών.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, το κρίσιμο ερώτημα επιστρέφει επίμονα: Θα συνεργαστεί το κόμμα ΕΛΑΣ με τη ΝΔ; Και ακόμη περισσότερο: Θα θελήσει ο Αλέξης Τσίπρας να συγκυβερνήσει με μια κυβέρνηση που συνοδεύεται από σκιές θεσμικής εκτροπής και δικαστικών ερευνών;
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι υπαρξιακό για ολόκληρη την αντιπολιτευτική παράταξη. Διότι κάθε σύμπραξη με την εξουσία που κατηγορήθηκε για απαξίωση των θεσμών κινδυνεύει να εκληφθεί ως ιστορική αμνησία. Και η αμνησία στην πολιτική δεν συγχωρείται εύκολα.
Οι υποστηρικτές μιας τέτοιας συνεργασίας θα μιλήσουν για “ρεαλισμό”. Όμως ο ρεαλισμός χωρίς ηθικό πυρήνα μετατρέπεται σε απόλυτο κυνισμό. Και ο κυνισμός είναι η τελευταία ιδεολογία των παρακμασμένων συστημάτων. Αν πράγματι δεν υπάρξει αυτοδυναμία, η χώρα θα βρεθεί μπροστά σε ένα σταυροδρόμι. Από τη μία, η αναπαραγωγή ενός συστήματος εξουσίας που έχει ήδη εξαντλήσει τα κοινωνικά του αποθέματα. Και βέβαια από την άλλη, η δύσκολη αλλά αναγκαία αναζήτηση μιας νέας πολιτικής και κοινωνικής ισορροπίας.

Συγκυβέρνηση θα πει αργός θάνατος
Η Ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες κρίσεις δεν γεννούν μόνο αυταρχισμό, αλλά γεννούν και ευκαιρίες αναγέννησης. Το ζήτημα όμως είναι αν υπάρχουν ακόμη πολιτικές δυνάμεις πρόθυμες να συγκρουστούν με τα κέντρα ισχύος ή αν όλες έχουν αποδεχθεί τον ρόλο του διαχειριστή. Οι ολιγάρχες δεν ενδιαφέρονται για ιδεολογίες. Ενδιαφέρονται για τη συνέχεια του μοντέλου που τους ευνοεί. Για ένα κράτος ελεγχόμενο, για μια κοινωνία κουρασμένη, για μια δημοκρατία χωρίς πραγματική συμμετοχή. Γι’ αυτό και επενδύουν στη σύγχυση. Θέλουν οι διαφορές να μοιάζουν ασήμαντες, ώστε τίποτε ουσιαστικό να μην αλλάξει.
Πηγή: slpress.gr

Δήμαρχοι του 23%; Η σιωπηλή κατάργηση της Δημοκρατίας στην Αυτοδιοίκηση


του Βασίλη Λύκου

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσιάζεται ως μια «μεγάλη μεταρρύθμιση» που θα φέρει αποτελεσματικότητα, ταχύτητα στις αποφάσεις και καλύτερη διοίκηση στους δήμους και τις περιφέρειες. Όμως πίσω από τις ωραίες λέξεις περί «εκσυγχρονισμού» και «κυβερνησιμότητας», διαμορφώνεται κάτι πολύ πιο βαθύ και επικίνδυνο: ένα μοντέλο τοπικής εξουσίας λιγότερο δημοκρατικό, περισσότερο συγκεντρωτικό και ουσιαστικά ελεγχόμενο από το κεντρικό κράτος.
Το πιο σοβαρό πλήγμα είναι η κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών.
Ας μιλήσουμε καθαρά.
Με το νέο σύστημα, ένας δήμαρχος θα μπορεί να εκλέγεται ακόμη και με πραγματική εκλογική επιρροή που ξεκινά από ποσοστά της τάξης του 23%-25%, μέσω της λεγόμενης «συμπληρωματικής» ή «εναλλακτικής» ψήφου. Δηλαδή, χωρίς δεύτερη λαϊκή κρίση, χωρίς νέα πολιτική αναμέτρηση, χωρίς ξεκάθαρη πλειοψηφική νομιμοποίηση.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Ότι σε έναν δήμο με πέντε ή έξι ισχυρούς συνδυασμούς, κάποιος μπορεί να αναδειχθεί πρώτος με ένα σχετικά χαμηλό ποσοστό, να συγκεντρώσει δεύτερες προτιμήσεις μέσα από προεκλογικές συμφωνίες μηχανισμών και τελικά να διοικήσει έναν ολόκληρο τόπο, παρότι ενδεχομένως να μην τον επέλεξε ούτε ένας στους τέσσερις πολίτες ως πρώτη επιλογή.
Κι όμως, αυτός ο δήμαρχος δεν θα είναι απλώς δήμαρχος.
Θα αποκτά – μέσω του ίδιου εκλογικού συστήματος – υπερενισχυμένη πλειοψηφία στα δημοτικά συμβούλια. Μια μειοψηφική εκλογική βάση θα μετατρέπεται σε διοικητική κυριαρχία. Λιγότερη κοινωνική στήριξη, περισσότερη εξουσία.
Αυτό δεν είναι απλή θεσμική αλλαγή.
Είναι μεταβολή της ίδιας της έννοιας της δημοκρατικής νομιμοποίησης.
Μέχρι σήμερα, ο δεύτερος γύρος αποτελούσε μια κορυφαία δημοκρατική στιγμή. Οι πολίτες επανεκτιμούσαν επιλογές, συγκρίνονταν προγράμματα, σχηματίζονταν δημόσιες πολιτικές συγκλίσεις, γίνονταν ανοιχτές δεσμεύσεις. Η δεύτερη Κυριακή δεν ήταν μια «πολυτέλεια». Ήταν το φίλτρο κοινωνικής νομιμοποίησης της εξουσίας.
Τώρα, όλα αυτά αντικαθίστανται από μια τεχνική διαδικασία μεταφοράς ψήφων.
Η πολιτική διαβούλευση μεταφέρεται από την κοινωνία στους μηχανισμούς.
Οι δημόσιες συγκλίσεις αντικαθίστανται από παρασκηνιακές διευθετήσεις.
Οι πολίτες δεν θα παρακολουθούν πλέον δύο εβδομάδες πολιτικού διαλόγου ανάμεσα στους επικρατέστερους. Θα καλούνται από την πρώτη στιγμή να «προβλέψουν» δεύτερες επιλογές, σε ένα πιο σύνθετο σύστημα που ευνοεί όσους διαθέτουν οργανωμένο δίκτυο επιρροής.
Κερδίζει τελικά ο πιο πειστικός;
Ή ο πιο δικτυωμένος;
Σε κοινωνίες όπως η ελληνική, όπου εξακολουθούν να λειτουργούν πελατειακά δίκτυα, οικονομικές εξαρτήσεις, οικογενειακές επιρροές και ανισότητες πρόσβασης στην ενημέρωση, τέτοια συστήματα τείνουν να ενισχύουν τους ήδη ισχυρούς μηχανισμούς.
Και το πρόβλημα δεν σταματά εδώ.
Ο νέος Κώδικας δεν διορθώνει τις θεσμικές στρεβλώσεις των τελευταίων ετών. Τις παγιώνει.
Δήμαρχοι που δεν πείθουν ούτε τους μισούς πολίτες αποκτούν τεχνητές πλειοψηφίες 60%-65% στα δημοτικά συμβούλια. Η αντιπολίτευση περιορίζεται. Η λογοδοσία αποδυναμώνεται. Οι αποφάσεις συγκεντρώνονται σε στενούς κύκλους διοίκησης.
Και όλα αυτά τη στιγμή που η ίδια η Αυτοδιοίκηση παραμένει οικονομικά εξαρτημένη και διοικητικά επιτηρούμενη.
Ποια αυτοδιοίκηση υπάρχει όταν οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι παρακρατούνται διαχρονικά και από δισεκατομμύρια που προβλέπονται στους δήμους αποδίδεται μόνο το 1/3 (από 8 δις αποδίδονται λιγότερα από 3 δις);
Ποια αποκέντρωση υπάρχει όταν οι δήμοι καλούνται να λειτουργήσουν χωρίς επαρκές μόνιμο προσωπικό, εξαρτώμενοι από συμβασιούχους και προγράμματα προσωρινής απασχόλησης;
Ποια αυτονομία υπάρχει όταν η Αποκεντρωμένη Διοίκηση παραμένει ως το μακρύ χέρι του κράτους, όταν οι τοπικές αποφάσεις συχνά αποκτούν γνωμοδοτικό και όχι αποφασιστικό χαρακτήρα και όταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν είναι πραγματικά ανεξάρτητοι από την κεντρική εξουσία;
Αυτό δεν είναι αποκέντρωση.
Είναι αποσυγκέντρωση ευθυνών με συγκέντρωση εξουσίας.
Ο δήμος φορτώνεται αρμοδιότητες χωρίς τους αντίστοιχους πόρους, χωρίς προσωπικό, χωρίς πραγματική θεσμική αυτοτέλεια.
Την ίδια στιγμή, το άρθρο 312 του νέου Κώδικα δημιουργεί ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: τον έμμεσο καθορισμό της τοπικής ανάπτυξης από το κεντρικό κράτος.
Τα στρατηγικά σχέδια των δήμων συνδέονται πλέον με εθνικούς σχεδιασμούς, χωροταξικά πλαίσια, χρηματοδοτικά εργαλεία και κρατικές πολιτικές. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ένας τόπος που θέλει να στηρίξει αγροτική παραγωγή, κοινωνική οικονομία, προστασία φυσικού περιβάλλοντος ή ήπια ανάπτυξη, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με επιλογές που αποφασίζονται «από τα πάνω» και οι οποίες να θέλουν το γνωστό story: ΑΠΕ μέχρι να μην βλέπουμε τον ήλιο!
Ανάπτυξη όχι με βάση τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, αλλά με βάση τις προτεραιότητες ενός επιτελικού κράτους.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη αντίφαση.
Η κυβέρνηση μιλά για ισχυρούς δήμους, αλλά δεν προχωρά σε πραγματική φορολογική αποκέντρωση. Απλά θέλει να κάνει τους Δήμους Φοροεισπράκτορες με τα νέα δημοτικά τέλη – τύπου νέου ΕΝΦΙΑ, ονομάζοντάς τέλος τοπικής ανάπτυξης…
Μιλά για αποτελεσματικότητα, αλλά δεν δημιουργεί αλγόριθμο αντικειμενικής χρηματοδότησης των ΟΤΑ με βάση πληθυσμό, ορεινότητα, γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, κοινωνικές ανάγκες και υποδομές.
Μιλά για ανάπτυξη, αλλά δεν εξασφαλίζει μόνιμο εξειδικευμένο προσωπικό ώστε οι δήμοι να μπορούν να διεκδικούν ανταγωνιστικά προγράμματα και όχι να εξαρτώνται αποκλειστικά από ΕΣΠΑ και αποσπασματικές χρηματοδοτήσεις.
Μιλά για κοινωνική συνοχή, αλλά δεν τολμά μια μεγάλη εθνική στρατηγική κοινωνικής κατοικίας μέσω των δήμων για νέους, άστεγους, γιατρούς, δασκάλους και εργαζόμενους σε απομακρυσμένες περιοχές.
Αυτό που χρειάζεται η χώρα δεν είναι δήμαρχοι του 23% με υπερεξουσίες.
Χρειάζεται ισχυρή Αυτοδιοίκηση με πραγματική κοινωνική νομιμοποίηση, μόνιμους πόρους, θεσμική ανεξαρτησία, ελεγκτικούς μηχανισμούς και δημοκρατικό προγραμματισμό από κάτω προς τα πάνω.
Γιατί επιτελικό κράτος δεν σημαίνει ένα κέντρο που αποφασίζει τα πάντα.
Σημαίνει εθνική στρατηγική, διαφάνεια, έλεγχο και ισχυρές τοπικές κοινωνίες που συνδιαμορφώνουν το μέλλον τους στα πλαίσια μιας Νέας «Εταιρικής» Διακυβέρνησης.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο νέος Κώδικας είναι «γρήγορος» ή «λειτουργικός».
Το ερώτημα είναι βαθιά πολιτικό και βαθιά δημοκρατικό:
Θέλουμε Δήμους δημοκρατικής νομιμοποίησης ή σύγχρονες αυτοδιοικητικές «νομαρχίες Μαυρογυαλούρων», όπου λίγοι αποφασίζουν, οι πολλοί απλώς ενημερώνονται και η κοινωνία καλείται να χειροκροτεί αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί;
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Δρ. Βασίλης Λύκος, Political Analyst, Biologist – PhD in Risk Assesment & Integrated Environmental Management, MSc in Integrated Coastal Zone Management, University of Crete 
Regional Councilor of the Region of Central Greece, Regional Unit of Euboea 

Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026

Συνταγματική αναθεώρηση: Το σχέδιο Μητσοτάκη για λιγότερη δημοκρατία και περισσότερη εξουσία

από Νίκος Κυριακάκης

Η συνταγματική αναθεώρηση που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία δεν πρέπει να διαβαστεί μόνο ως κατάλογος τεχνικών παρεμβάσεων στο θεσμικό πλαίσιο της χώρας. Πίσω από τη ρητορική του «εκσυγχρονισμού», της «αποτελεσματικότητας» και της «θεσμικής σταθερότητας», διαμορφώνεται ένα βαθύτερο πολιτικό σχέδιο: η ανακατανομή ισχύος υπέρ της εκτελεστικής εξουσίας, η αποδυνάμωση κοινωνικών εγγυήσεων και η συνταγματική κατοχύρωση επιλογών που μέχρι σήμερα εμφανίζονταν ως απλές κυβερνητικές πολιτικές.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσιάζει την αναθεώρηση ως αναγκαίο βήμα προσαρμογής της χώρας στις ανάγκες της εποχής. Στην πραγματικότητα, όμως, αρκετές από τις προτάσεις της δείχνουν να αξιοποιούν πραγματικές παθογένειες του κράτους για να περάσουν βαθύτερες ιδεολογικές μεταβολές. Η αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης γίνεται όχημα για την αμφισβήτηση της μονιμότητας. Τα προβλήματα των πανεπιστημίων γίνονται επιχείρημα για τη συνταγματική νομιμοποίηση μη κρατικών ιδρυμάτων. Η δυσπιστία των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα γίνεται πρόσχημα για μείωση της αντιπροσώπευσης. Η κόπωση απέναντι στην ακυβερνησία μετατρέπεται σε επιχείρημα υπέρ ενός πιο συγκεντρωτικού μοντέλου κυβερνησιμότητας.
Το άρθρο 16 είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η κυβέρνηση εμφανίζει τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων ως αυτονόητη ευρωπαϊκή κανονικότητα και ως απάντηση στη φυγή Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό. Το ισχύον άρθρο 16, όμως, έχει στον πυρήνα του την κρατική ευθύνη για την Παιδεία και την ακαδημαϊκή ελευθερία, ενώ η πρόταση της ΝΔ επιχειρεί να μετακινήσει το κέντρο βάρους από το δημόσιο πανεπιστήμιο στην αγορά της ανώτατης εκπαίδευσης. Δεν πρόκειται μόνο για άνοιγμα σε νέους φορείς εκπαίδευσης. Πρόκειται για αλλαγή φιλοσοφίας: η Παιδεία παύει να αντιμετωπίζεται κυρίως ως δημόσιο αγαθό και αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως πεδίο ανταγωνισμού, επενδύσεων και ιδιωτικών πιστοποιήσεων.
Το κρυφό σημείο εδώ δεν είναι η ίδρυση κάποιων μη κρατικών ιδρυμάτων. Είναι η σταδιακή υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου μέσα από τη σύγκριση με ιδιωτικά ή ημι-ιδιωτικά σχήματα που θα διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία, χρηματοδοτική άνεση και δυνατότητα επιλογής φοιτητών, προσωπικού και προγραμμάτων. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση δεν λύνει το πρόβλημα του δημόσιου πανεπιστημίου. Δημιουργεί ένα παράλληλο σύστημα, το οποίο μακροπρόθεσμα μπορεί να πιέσει το δημόσιο προς συρρίκνωση, ταξική διαφοροποίηση και λειτουργία με όρους αγοράς.
Ανάλογη είναι η δεύτερη ανάγνωση στο άρθρο 103 για τους δημοσίους υπαλλήλους. Η κυβέρνηση μιλά για αξιολόγηση, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Κανείς σοβαρός πολίτης δεν μπορεί να υπερασπιστεί ένα Δημόσιο χωρίς έλεγχο, χωρίς απόδοση και χωρίς ευθύνη. Το ζήτημα, όμως, είναι ποιος αξιολογεί, με ποια κριτήρια, με ποιες εγγυήσεις και υπό ποιο πολιτικό καθεστώς. Το ισχύον άρθρο 103 περιγράφει τους δημοσίους υπαλλήλους ως εκτελεστές της θέλησης του κράτους που υπηρετούν τον λαό, με συνταγματικές εγγυήσεις για την υπηρεσιακή τους κατάσταση.
Η μονιμότητα δεν θεσπίστηκε για να προστατεύει την αδράνεια. Θεσπίστηκε για να προστατεύει τη διοίκηση από την κομματική αυθαιρεσία. Αν αποδυναμωθεί χωρίς ισχυρές εγγυήσεις ανεξαρτησίας, ο δημόσιος υπάλληλος δεν θα γίνει αναγκαστικά πιο παραγωγικός. Μπορεί να γίνει πιο φοβισμένος, πιο εξαρτημένος και πιο ευάλωτος σε πιέσεις. Σε ένα κράτος όπου η κομματική επιρροή, οι μετακλητοί, οι απευθείας αναθέσεις και η επιλεκτική πειθαρχική αυστηρότητα αποτελούν υπαρκτές πληγές, η αποσύνδεση της μονιμότητας από τη θεσμική προστασία μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός πειθάρχησης της διοίκησης από την εκάστοτε κυβέρνηση.
Το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών εμφανίζεται ως πεδίο αποκατάστασης της εμπιστοσύνης. Και πράγματι, η κοινωνία έχει κάθε λόγο να απαιτεί πραγματική λογοδοσία των πολιτικών προσώπων. Το ισχύον Σύνταγμα προβλέπει ειδικό καθεστώς δίωξης υπουργών, με κεντρικό ρόλο της Βουλής. Το ερώτημα, όμως, είναι αν η προτεινόμενη αλλαγή θα καταργήσει ουσιαστικά την αίσθηση πολιτικής ασυλίας ή αν θα λειτουργήσει ως θεσμικό ξέπλυμα ενός συστήματος που διατηρεί τον έλεγχο της ευθύνης μέσα στο πολιτικό προσωπικό.
Εδώ βρίσκεται ένα ακόμη κρυφό σημείο. Η κυβέρνηση μπορεί να εμφανίζεται ως δύναμη κάθαρσης, ενώ στην πράξη να περιορίζεται σε βελτιώσεις που δεν θίγουν τον πυρήνα του προβλήματος: την εξάρτηση της διερεύνησης πολιτικών ευθυνών από κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Αν η πλειοψηφία εξακολουθεί να ελέγχει τον κρίσιμο χρόνο, το βάθος και την κατεύθυνση της διερεύνησης, τότε η αναθεώρηση δεν αποκαθιστά τη λογοδοσία. Την επανασυσκευάζει.
Η μείωση των βουλευτών από 300 σε 200 είναι ίσως η πιο επικοινωνιακά ελκυστική πρόταση. Απευθύνεται στο αντιπολιτικό ένστικτο της κοινωνίας, στην αγανάκτηση απέναντι στο πολιτικό προσωπικό και στην εύκολη εντύπωση ότι «λιγότεροι βουλευτές σημαίνει λιγότερο κόστος και περισσότερη αποτελεσματικότητα». Όμως το Κοινοβούλιο δεν είναι εταιρικό διοικητικό συμβούλιο. Είναι όργανο αντιπροσώπευσης. Όσο μειώνεται ο αριθμός των εδρών, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να περιοριστεί η φωνή μικρότερων κομμάτων, περιφερειών και κοινωνικών ομάδων.
Η πρόταση αυτή, ενώ εμφανίζεται ως μέτρο εξορθολογισμού, μπορεί να οδηγήσει σε πιο κλειστό πολιτικό σύστημα. Λιγότερες έδρες σημαίνουν υψηλότερο πραγματικό κόστος εκπροσώπησης. Σε συνδυασμό με εκλογικούς κανόνες που προτάσσουν την κυβερνησιμότητα, μπορεί να ενισχυθεί η κυριαρχία των μεγάλων κομμάτων και να μειωθεί η δυνατότητα εισόδου ή ουσιαστικής επιρροής μικρότερων πολιτικών σχηματισμών. Αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα δημοκρατικής αναλογικότητας.
Η συνταγματική κατοχύρωση της επιστολικής ψήφου παρουσιάζεται ως διεύρυνση της συμμετοχής. Σε μια δημοκρατία, η διευκόλυνση της ψήφου είναι θεμιτός στόχος. Ωστόσο, η καθολική επέκταση της επιστολικής ψήφου απαιτεί εξαιρετικά αυστηρές εγγυήσεις ταυτοπροσωπίας, μυστικότητας, ακεραιότητας και ελέγχου της διαδικασίας. Το κρυφό σημείο δεν είναι ότι η επιστολική ψήφος είναι από μόνη της προβληματική. Είναι ότι, αν κατοχυρωθεί συνταγματικά χωρίς πλήρη θεσμική θωράκιση, μετατρέπει ένα εκλογικό εργαλείο σε μόνιμο μηχανισμό αναδιάταξης του εκλογικού σώματος.
Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η πρόταση για συνταγματική θωράκιση βασικών αρχών του εκλογικού συστήματος με έμφαση στην κυβερνησιμότητα. Η λέξη ακούγεται ουδέτερη. Στην πράξη, όμως, μπορεί να σημαίνει συνταγματική προτεραιότητα της κυβερνητικής σταθερότητας έναντι της αναλογικής εκπροσώπησης. Δηλαδή, η λαϊκή ψήφος να ερμηνεύεται πρωτίστως ως εργαλείο παραγωγής κυβέρνησης και δευτερευόντως ως έκφραση κοινωνικών και πολιτικών συσχετισμών. Αυτό είναι βαθιά πολιτική επιλογή, όχι τεχνική διόρθωση.
Η εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας και η κατάργηση της δυνατότητας διάλυσης της Βουλής λόγω «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» παρουσιάζονται ως κινήσεις σταθερότητας. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της πρότασης, η ΝΔ εισηγείται εξαετή προεδρική θητεία και αλλαγές στον τρόπο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Εδώ η δεύτερη ανάγνωση είναι πιο σύνθετη. Από τη μία πλευρά, ο περιορισμός προσχηματικών πρόωρων εκλογών μπορεί να λειτουργήσει θετικά. Από την άλλη, κάθε αλλαγή στη σχέση κυβέρνησης, Βουλής και Προεδρίας πρέπει να εξετάζεται με βάση το συνολικό ισοζύγιο εξουσιών.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να εμφανίσει το πακέτο ως ώριμη θεσμική μεταρρύθμιση. Όμως η συνολική εικόνα δείχνει κάτι ευρύτερο: λιγότερες κοινωνικές εγγυήσεις, μεγαλύτερη ευελιξία της εκτελεστικής εξουσίας, πιο ισχυρό φίλτρο κυβερνησιμότητας, πιο περιορισμένη αντιπροσώπευση, πιο ανοιχτό πεδίο για ιδιωτικούς φορείς στην Παιδεία και πιο πειθαρχημένη δημόσια διοίκηση. Αυτά τα σημεία δεν είναι άσχετα μεταξύ τους. Συνθέτουν ένα νέο υπόδειγμα κράτους.
Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το Σύνταγμα χρειάζεται αναθεώρηση. Κάθε Σύνταγμα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αναθεωρείται. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος αναθεωρεί, με ποιον σκοπό και υπέρ ποιων ισορροπιών. Άλλο πράγμα η θεσμική ανανέωση και άλλο η συνταγματική μονιμοποίηση μιας κυβερνητικής ιδεολογίας.
Η αναθεώρηση που προτείνει η ΝΔ, με βάση τα βασικά της σημεία, δεν αφορά απλώς την Παιδεία, τη δημόσια διοίκηση, την ευθύνη υπουργών, τον αριθμό των βουλευτών ή την επιστολική ψήφο. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η εξουσία θέλει να οργανώσει το κράτος για τις επόμενες δεκαετίες. Και ακριβώς γι’ αυτό η συζήτηση δεν μπορεί να γίνει με όρους επικοινωνιακών συνθημάτων. Πρέπει να γίνει με πολιτική καχυποψία, θεσμική μνήμη και δημοκρατική εγρήγορση.
Διότι το Σύνταγμα δεν είναι εργαλείο κυβερνητικής ευκολίας. Είναι φραγμός στην αυθαιρεσία της εξουσίας. Όταν μια κυβέρνηση ζητά να αλλάξει τον φραγμό, οι πολίτες οφείλουν να κοιτούν όχι μόνο τι γράφεται στην πρόταση, αλλά κυρίως τι μπορεί να συμβεί όταν η πρόταση γίνει κανόνας. Και στην περίπτωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η δεύτερη ανάγνωση δείχνει ότι πίσω από τη βιτρίνα του εκσυγχρονισμού υπάρχει μια σαφής επιδίωξη: λιγότερα αντίβαρα, περισσότερη κυβερνητική ευχέρεια και ένα κράτος περισσότερο προσαρμοσμένο στις ανάγκες της εξουσίας παρά στις εγγυήσεις της κοινωνίας.

Tι μπορεί να πάει στραβά με την Γενετική Μηχανική και τα Designer Babies?


Τι γίνεται με τη χρήση γενετικής μηχανικής για μη ιατρικά πράγματα όπως το ύψος και το χρώμα των μαλλιών; Επιτρέπει ο Ιουδαϊσμός τη Γενετική Μηχανική και τα Σχεδιασμένα Mωρά; [Genetic Engineering and Designer Babies?]

By Yehuda Shurpin/
Chabad.org

Όσον αφορά το πολύπλοκο και ευαίσθητο θέμα της χρήσης της γενετικής μηχανικής για την παραγωγή απογόνων με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι υπάρχουν πολλές ιατρικές τεχνικές και μέθοδοι που αναφέρονται ως «γενετική μηχανική-genetic engineering», καθώς και διάφοροι λόγοι για τους οποίους κάποιος μπορεί να επιλέξει να τις χρησιμοποιήσει.
Μια κοινή μέθοδος γενετικής μηχανικής είναι η χρήση της PGD (Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση-Preimplantation Genetic Diagnosis), η οποία περιλαμβάνει τον έλεγχο προεμφυτευμένων γονιμοποιημένων ωαρίων για να διαπιστωθεί εάν φέρουν συγκεκριμένες μεταλλάξεις που μπορεί να προκαλέσουν ορισμένες ασθένειες όπως η νόσος Tay-Sachs ή η κυστική ίνωση. Μετά τον έλεγχο, μόνο τα έμβρυα που διαπιστώνεται ότι δεν έχουν αυτές τις γενετικές μεταλλάξεις επιλέγονται για εμφύτευση.
Πιο πρόσφατα αναπτυγμένες μέθοδοι περιλαμβάνουν την επεξεργασία γονιδίων CRISPR-Cas9, η οποία επιτρέπει την προσθήκη, την αφαίρεση ή την τροποποίηση γενετικού υλικού σε συγκεκριμένες θέσεις στο γονιδίωμα. Αν και αυτές οι μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξάλειψη διαφόρων μεταλλάξεων που προκαλούν ασθένειες, μπορούν επίσης θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν για την επιλογή συγκεκριμένων επιθυμητών χαρακτηριστικών για το μελλοντικό μωρό.
Όπως είναι αναμενόμενο, αυτό οδηγεί σε κάθε είδους ηθικά και χαλαχικά διλήμματα.
Υποβοηθούμενες Αναπαραγωγικές Τεχνολογίες
Κάθε μέθοδος και διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων των πολλών που δεν αναφέρθηκαν εδώ, έχει το δικό της σύνολο πιθανών χαλαχικών ζητημάτων-halachic issues.
Επιπλέον, ως επί το πλείστον, όλες οι διάφορες μέθοδοι γενετικής μηχανικής εξαρτώνται από την Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγική Τεχνολογία, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση, η οποία από μόνη της είναι γεμάτη με πιθανά χαλαχικά ζητήματα.
Σε περίπτωση μεγάλης ανάγκης, ορισμένες διαδικασίες μπορεί να επιτραπούν με την καθοδήγηση ενός ειδικού ραβίνου για να διασφαλιστεί ότι όλα γίνονται με χαλαχικά [halachically] αποδεκτό τρόπο.1
Υποθέτοντας ότι η πραγματική αναπαραγωγική διαδικασία γίνεται σύμφωνα με τη halachah, μπορούμε τώρα να στραφούμε στο γενικό ζήτημα της γενετικής μηχανικής.

Είναι τα πράγματα επιτρεπτά εξ ορισμού;
Όπως αναμένεται με τις νέες και αναδυόμενες τεχνολογίες, υπάρχει σημαντική συζήτηση σχετικά με την επιτρεπτότητα της γενετικής μηχανικής και, εάν επιτρέπεται, ποιες είναι οι παράμετροί της.
Τα διάφορα ζητήματα που εγείρονται για ηθικούς λόγους περιλαμβάνουν το «παιχνίδι του Θεού» και το γεγονός ότι είναι μια «ολισθηρή πλαγιά-slippery slope».
Ωστόσο, ορισμένοι χαλαχικοί ειδικοί 2 επισημαίνουν μια αρχή που διατυπώθηκε από τον Ραβίνο Yisrael Lipschutz, συγγραφέα του κλασικού σχολίου στο Mishnah γνωστό ως Tiferet Yisrael, το οποίο αναφέρει: «Οποιαδήποτε δραστηριότητα που δεν έχουμε λόγο να απαγορεύσουμε επιτρέπεται στη halachah χωρίς να χρειάζεται να βρούμε λόγο για την επιτρεπτότητά της, διότι η Τorah δεν αναφέρει κάθε επιτρεπόμενο πράγμα, αλλά μάλλον αναλύει μόνο εκείνα τα πράγματα που είναι απαγορευμένα».3
Έτσι, ελλείψει οποιουδήποτε πειστικού λόγου να πιστεύουμε ότι πολλές από αυτές τις διαδικασίες και τεχνικές είναι στην πραγματικότητα απαγορευμένες, μπορούμε να υποθέσουμε ότι επιτρέπονται.
Άλλοι ειδικοί, 4 ωστόσο, αντιτείνουν ότι το Tiferet Yisrael δεν αναφέρει ότι «όποτε δεν αναφέρεται απαγόρευση, επιτρέπεται». Αντίθετα, δηλώνει, «όποτε δεν βρίσκουμε λόγο για απαγόρευση…». Έτσι, σε μια κατάσταση όπου ακόμη και ο μέσος άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται διαισθητικά ότι ορισμένες πτυχές μπορεί να είναι αμφισβητήσιμες, δεν μπορεί κανείς απλώς να δηλώσει ότι η «προεπιλογή» είναι ότι επιτρέπεται πριν εξετάσει προσεκτικά τα ζητήματα.5

Σώζοντας μια Ζωή
Υπάρχει διαφορά μεταξύ της χρήσης γενετικής μηχανικής για τη θεραπεία μιας κληρονομικής ασθένειας και της χρήσης της για την αλλαγή των χαρακτηριστικών του παιδιού, όπως το ύψος, η επιδερμίδα, η νοημοσύνη, το χρώμα των μαλλιών κ.λπ.
Εάν γίνεται απλώς για τη θεραπεία ή την πρόληψη μιας κληρονομικής ασθένειας, τότε οι περισσότερες χαλαχικές αυθεντίες συμφωνούν ότι θα επιτρεπόταν, καθώς είναι παρόμοια με άλλες ιατρικές θεραπείες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια δυνητικά σωτήρια θεραπεία. Άλλωστε, υπάρχει ένας χαλαχικός κανόνας ότι το pikuach nefesh (σωτηρία μιας ζωής) υπερισχύει των περισσότερων απαγορεύσεων της Torah. 6

Συνεργασίες με τον Θεό
Τι γίνεται με τη χρήση γενετικής μηχανικής για μη ιατρικά πράγματα όπως το ύψος και το χρώμα των μαλλιών;
Ορισμένες αρχές υποστηρίζουν ότι, παρόλο που δεν έχουμε απόλυτη αυτονομία στη χρήση ιατρικών παρεμβάσεων (για παράδειγμα, η ευθανασία απαγορεύεται ακόμη και όταν το τέλος πλησιάζει), οι άνθρωποι χρησιμεύουν ως «συνεργάτες του Θεού στη διαδικασία της δημιουργίας».7
Με βάση αυτό, είναι της άποψης ότι «εάν οι τεχνολογίες επεξεργασίας γονιδίων χρησιμοποιούνται για την αλλαγή του χρώματος των μαλλιών με ελάχιστους ή καθόλου κινδύνους για την υγεία, τότε η halachah θα επέτρεπε σε ένα άτομο να χρησιμοποιήσει αυτήν την τεχνολογία για τον εαυτό του. Ωστόσο, εάν η χρήση αυτής της διαδικασίας σχετίζεται με ελάχιστους ή σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, τότε η halachah θα απαγόρευε τις διαδικασίες επεξεργασίας γονιδίων για την αλλαγή του χρώματος των μαλλιών ή την ενίσχυση της αθλητικής ικανότητας χωρίς έγκυρο ιατρικό ή ψυχολογικό λόγο. Ομοίως, η halachah θα απαγόρευε επίσης τις μη ιατρικές εφαρμογές επεξεργασίας γονιδίων στο γονιμοποιημένο ωάριο ή το παιδί τους».8
Άλλοι, ωστόσο, είναι της άποψης ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αυτές οι τεχνικές για μη ιατρικούς σκοπούς. Παρόλο που ο Θεός έδωσε ρητά στην ανθρωπότητα όχι μόνο την ικανότητα αλλά και την ευθύνη να θεραπεύει και να προλαμβάνει ασθένειες,
Η πραγματοποίηση μη ιατρικών αλλαγών σε ένα συγκεκριμένο σημείο μπορεί να θεωρηθεί αλαζονική, σαν να γνωρίζουμε καλύτερα από τον Θεό πώς να κάνουμε ένα συγκεκριμένο άτομο. Επιπλέον, σε αυτό το στάδιο δεν γνωρίζουμε απαραίτητα τις συνέπειες αυτών των μη ιατρικών αλλαγών.

Επιλογή Φύλου
Όσον αφορά το ζήτημα της χρήσης τεχνητών διαδικασιών για την επιλογή του φύλου ενός παιδιού, ο Ραβίνος Shlomo Zalman Auerbach ,9 μία από τις κορυφαίες αυθεντίες της halachic του 20ού αιώνα, αναφέρει το ακόλουθο περιστατικό που καταγράφεται στο Talmud:10
Ο βασιλιάς Εζεκίας ήταν άρρωστος και ο Θεός διέταξε τον προφήτη Ησαΐα να πάει να τον επισκεφτεί. Όταν έφτασε, ο Ησαΐας διακήρυξε: «Έτσι είπε ο
Κύριος: Τακτοποίησε τις υποθέσεις σου, γιατί πρόκειται να πεθάνεις· δεν θα γίνεις καλά [με άλλα λόγια «θα πεθάνεις και δεν θα ζήσεις»11]». Όταν ο Εζεκίας ρώτησε για τον λόγο της τιμωρίας του, ο Ησαΐας απάντησε: «Επειδή δεν παντρεύτηκες και δεν έκανες τεκνοποίηση».
Ο βασιλιάς Εζεκίας εξήγησε ότι είχε προβλέψει με θεϊκή έμπνευση ότι άχρηστα παιδιά ήταν προορισμένα να αναδυθούν από αυτόν. (Πράγματι, ο μελλοντικός γιος του ήταν ο κακός βασιλιάς Menashe.) Σε αυτό ο προφήτης απάντησε: «Γιατί ασχολείσαι με αυτά τα κρυφά πράγματα του Ελεήμονα!; Αυτό που σου έχει δοθεί εντολή να κάνεις (δηλαδή, τη mitzvah της αναπαραγωγής) πρέπει να το κάνεις, και αυτό που ο Θεός θέλει να κάνει, θα το κάνει!»
Με βάση αυτό, ο Ραβίνος Auerbach ορίζει ότι δεν μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τεχνητές διαδικασίες για να επιλέξει το φύλο του παιδιού (εκτός αν αυτό γίνεται κατά την πρόληψη κάποιου είδους ασθένειας). Προφανώς, το ίδιο θα ίσχυε και για την επιλογή άλλων χαρακτηριστικών.

Συμπερασματικά
Υπάρχει σημαντική συζήτηση γύρω από το επιτρεπτό της χρήσης της γενετικής μηχανικής στους ανθρώπους. Αν και οι περισσότεροι είναι της άποψης ότι θα ήταν επιτρεπτή για ιατρικούς σκοπούς, όταν πρόκειται για τη χρήση της για μη ιατρικούς σκοπούς, πολλοί είναι της άποψης ότι δεν πρέπει να γίνεται. Επιπλέον, ακόμη και όσοι υποστηρίζουν την επεξεργασία γονιδίων είναι της άποψης ότι τουλάχιστον προς το παρόν, μέχρι να γίνουν γνωστές όλες οι επιπτώσεις της επεξεργασίας γονιδίων σε μακρο και μικροεπίπεδο, αυτές οι τεχνολογίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για ιατρικούς σκοπούς και όχι για μη ιατρικές βελτιώσεις. 12

Υποσημειώσεις
1.  See Nishmat Avraham, Even HaEzer 1:5.
2. See John D. Loike and Rabbi Moshe D. Tendler, “Tampering with the Genetic Code of Life: Comparing Secular and Halakhic Ethical Concerns,” Ḥakirah, the Flatbush Journal of Jewish Law and Thought, vol. 18 (2014).
3. Tiferet Yisrael, Yadayim 4:3, note 27.
4. See Nishmat Avraham, Choshen Mishpat 425:2.
5. See Nishmat Avraham ibid. for many proofs that the Torah held people accountable for actions even when there was no specific prohibition.
6. Ibid.
7. Ramban, Genesis 1:28.
8. See Loike and Tendler, “Tampering with the Genetic Code of Life.”
9. See Nishmat Avraham, Even HaEzer 1:5 and Choshen Mishpat 425:2.
10. Talmud, Berachot 10a.
11. Isaiah 38:1.
12. See Loike and Tendler, “Tampering with the Genetic Code of Life.”

2 Ιουνίου: Διεθνής ημέρα των ιερόδουλων

Χρύσα Κακατσάκη
εκπαιδευτικός

Εγινε τρεις φορές άγαλμα από τον Πραξιτέλη και ζωγραφιά από τον Απελλή. Για χάρη της κονταροχτυπήθηκαν δεινοί Αθηναίοι ρήτορες στα δικαστήρια. Η Μνησαρέτη από τη Βοιωτία, η πιο διάσημη εταίρα της αρχαιότητας, έμεινε στην Ιστορία ως Φρύνη. Επέλεξε αυτό το ψευδώνυμο λόγω του λευκού και διάφανου δερματός της, όπως έχουν τα μικρά βατράχια. Απέκτησε τόσα πλούτη που ήταν διατεθειμένη να αναλάβει τα έξοδα για να ξαναχτιστούν τα τείχη της Θήβας .
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ωστόσο έχουν οι κατηγορίες των γυναικών που πρόσφεραν τις ερωτικές τους υπηρεσίες. Οι ιερόδουλες ήταν ιέρειες αφιερωμένες σε κάποιο ναό (συνήθως της Αφροδίτης) και συνευρίσκονταν με τους άνδρες σε παραπλήσια κτίσματα.
Οι απλές πόρνες, δούλες αιχμάλωτες πολέμου ή αγορασμένες, δούλευαν υπό τον πλήρη έλεγχο των πορνοβοσκών – προαγωγών. Άλλωστε η λέξη πόρνη προερχεται ετυμολογικά από το πέρνημι= πουλώ.
Οι χαμαιτύπες ψάρευαν πελάτες από το δρόμο και έκαναν σεξ ξαπλώνοντας χάμω. (εξού και το χαμαιτυπείο)
Οι λεωφόροι, φορούσαν ειδικά σανδάλια με καρφιά στις σόλες που χάραζαν στο έδαφος καθώς περπατούσαν τη λέξη «ακολούθει» .
Οι εταίρες ήταν οι πιο καλλιεργημένες, είχαν υψηλή μόρφωση, χόρευαν και τραγουδούσαν, κρατούσαν συντροφιά στους άνδρες στη διάρκεια των συμποσίων, χωρίς να είναι απαραίτητη η ερωτική συνεύρευση.
Τα περισσότερα πορνεία που ιδρύθηκαν επισήμως επί Σόλωνα βρίσκονταν στον Κεραμεικό και στον Πειραιά λόγω του πλήθους εμπόρων και ναυτικών που σύχναζαν στο λιμανι. Στην Κόρινθο, όταν επρόκειτο να προσευχηθεί η πόλη στην Αφροδίτη για ζητήματα υψίστης σημασίας, προσκαλούσαν όσο το δυνατόν περισσότερες εταίρες για να συνενώσουν την φωνή τους και να θυσιάσουν μαζί.
Τα χρόνια πέρασαν. Η Νανά συναντήθηκε με την Γαβριέλα, η Λόλα με τη Λολίτα, οι κοπέλες από τα Κόκκινα Φανάρια με την Ευδοκία, η Ωραία της Ημερας με την Pretty woman, η China Blue με την Kουκλίτσα της Νεας Ορλεάνης.
Μα το πιο ωραίο συναπάντημα ήταν αυτό που δεν εγινε ποτέ . Όταν ο Γ. Γ. Μάρκες αναπολούσε τις θλιμμένες πουτάνες της ζωής του, ο Λειβαδίτης του απαντούσε με ένα ποίημα:
"Ενας ἄντρας πῆγε σ᾿ ἕνα ἀπ᾿ αὐτὰ τὰ «σπίτια», / πῆρε μιὰ γυναῖκα,
μὰ μόλις μπαίνουν στὸ δωμάτιο, /  ἀντὶ νὰ γδυθεῖ καὶ νὰ ἐπαναλάβει τὴν αἰώνια κίνηση,
γονάτισε μπροστά της, λέει, καὶ τῆς ζητοῦσε νὰ τὸν ἀφήσει / νὰ κλάψει στὰ πόδια της" 
Σ.Σ.:  Η Διεθνής Ημέρα Ιερόδουλων γιορτάζεται κάθε χρόνο τέτοια μέρα ως φόρος τιμής στις ιερόδουλες όλου του κόσμου και για καλύτερες συνθήκες δουλειάς, σ’ ένα χώρο, όπου βασιλεύει η εκμετάλλευση.
Όλα ξεκίνησαν στις 2 Ιουνίου 1976, όταν περισσότερες από 100 ιερόδουλες κατέλαβαν την εκκλησία του Αγίου Νικητίου (Saint Nizier) στην πόλη Λιόν της Γαλλίας για να προσελκύσουν την προσοχή της τοπικής κοινωνίας για τις απάνθρωπες συνθήκες του επαγγέλματός τους, την εις βάρος τους αστυνομική βία και την απροθυμία της γαλλικής κυβέρνησης να επιλύσει τα χρονίζοντα προβλήματά τους. 
Δεν ξέρω αν υπάρχουν ακόμα σπίτια με κόκκινα φανάρια, γιατί η πορνεία έχει αλλάξει πίστα. Γνωριμίες, ραντεβού και πληρωμές γίνονται μέσω διαδικτυου . Αλλαξε και η ονομασία λόγω πολιτικής ορθότητας και λέγονται εργάτριες του σεξ. Αρκετά χλιδάτα ξενοδοχεία περιλαμβάνουν και μια κοπέλα στις υπηρεσίες τους, αν τους ζητηθεί από τους πελάτες . Στην Βαρκελώνη και την Ιμπιζα οι σεξεργάτριες εχουν ιδρύσει δυναμικά σωματεία για τις διεκδικήσεις τους.
Φωτό: Αντιγραφο από την Αφροδίτη της Κνίδου του Πραξιτέλη. Ο γλύπτης απεικόνισε την ομορφιά της θεάς, εμπνευσμένος από τη Φρύνη.

Τσίπρας και Καρυστιανού: Από την κρίση αντιπροσώπευσης στην κρίση του πολιτικού φαντασιακού


Η αντικατάσταση συλλογικών πολιτικών σχεδίων από πρόσωπα-φετίχ.

Χάρης Φραντζής

Για δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία στηριζόταν σε ένα ισχυρό, αν και συχνά πολωτικό, φαντασιακό. Τα μεγάλα κόμματα δεν ήταν απλοί διαχειριστές εξουσίας, αλλά φορείς που άρθρωναν αντιτιθέμενες, πλην σαφείς, σημασίες και αξίες για τη συλλογική ζωή. Αυτή η συνθήκη, ακόμα και μέσα από τις οξύτατες συγκρούσεις που την χαρακτήριζαν, παρήγαγε ένα πεδίο σχετικά σταθερής αστικής αντιπροσώπευσης, όπου η πολιτική πράξη διατηρούσε μια θεσμοποιητική ορμή, μια ικανότητα να μετασχηματίζει τις κοινωνικές προσδοκίες σε νόμους και θεσμούς. Η πολιτική σύγκρουση είχε νόημα επειδή ακριβώς υπήρχαν διακριτές, αντιθετικές νοηματοδοτήσεις του κόσμου.
Σήμερα, αυτή η πηγή έχει στερέψει. Δεν βιώνουμε μια απλή κρίση του κομματικού συστήματος, αλλά μια βαθύτερη κρίση του πολιτικού φαντασιακού. Η κοινωνία αδυνατεί να παραγάγει νέες συνεκτικές σημασίες που να νοηματοδοτούν τη συλλογική ύπαρξη και να προσανατολίζουν τη δράση προς ένα μέλλον που δεν είναι απλή προέκταση του παρόντος. Αντί για σκοπούς, στόχους και σχέδια έχουμε θυμικού τύπου αντανακλαστικά. Αντί για οράματα, μια αναδίπλωση σε ένα διαρκές παρόν έμπλεο οργής. Η πολιτική, από πεδίο δημιουργίας αξιών και πρακτικών του βίου, μετατρέπεται σε μια αγορά διαμαρτυρίας, όπου τα πάντα ανταλλάσσονται ως εμπορεύματα συναισθηματικής εκτόνωσης, χωρίς να παράγουν πολιτικές που θα άνοιγαν νέους ορίζοντες.

Η νέα μορφή του ευτελούς
Σε αυτό το κενό νοήματος, τη θέση των συλλογικών σχεδίων καταλαμβάνουν τα πρόσωπα-φετίχ. Ο σύγχρονος εκπεσμός της πολιτικής δεν συνίσταται τόσο σε χυδαιολογία ή τοξικές συμπεριφορές –παρόλο που βαίνουν ολοένα αυξανόμενα και αυτά– αλλά στη ριζική υποκατάσταση της πολιτικής πράξης από μαρκετινίστικες λογικές με όρους κατανάλωσης. Τα νέα κομματικά μορφώματα δεν γεννιούνται από την ανάγκη να απαντήσουν στο ερώτημα «σε τι είδους κοινωνία θέλουμε να ζούμε και τι πρέπει να κάνουμε για να τη δημιουργήσουμε;», αλλά από την επιθυμία ενός προσώπου να λειτουργήσει ως καθρέφτης της λαϊκής δυσφορίας. Η νομιμοποίηση δεν αντλείται από ένα πρόγραμμα που λειτουργεί ως φορέας συγκεκριμένων πολιτικών και αξιών, αλλά από την ίδια την προσωπική αφήγηση του εκάστοτε επίδοξου ηγέτη, η οποία συχνά συγχέεται με ένα «αντισυστημικό» ρεύμα της κοινωνίας.
Όταν η πολιτική πρόταση εξαντλείται σε μια γενική καταγγελία, χωρίς να μπορεί να συλλάβει θετικά το αντικείμενό της, τότε δεν έχουμε πλέον πολιτική αλλά ένα είδος κοινωνικής ψυχοθεραπείας, στις μέρες μας μάλιστα διαμεσολαβημένης από την οθόνη. Το υποκείμενο δεν καλείται να γίνει πολίτης, δηλαδή συνδημιουργός θεσμών και κοινωνικών σημασιών, αλλά απλός θεατής και επικροτητής μιας διαρκούς παράστασης διαμαρτυρίας και της εναλλαγής στην εξουσία. Αυτή η κατάσταση, που είναι ίδιον του κομφορμισμού, δεν γεννάει τομές παρά μόνο ανακυκλώνεται αενάως ως αυτοαναφορικό θέαμα.

Το παράδειγμα της αοριστίας
Η περίπτωση σχηματισμών που συσπειρώνονται γύρω από πρόσωπα με υψηλή αναγνωρισιμότητα και δήθεν αντισυστημικό προφίλ, όπως π.χ. η Μαρία Καρυστιανού, είναι ενδεικτικά αυτής της συνθήκης. Δεν πρόκειται για συγκροτημένες ιδεολογικές κοινότητες με σαφείς αναφορές σε κοινωνικά συμφέροντα και παραδόσεις αγώνα, αλλά για ετερόκλητα πλήθη που τα ενώνει αποκλειστικά μια διάχυτη δυσπιστία απέναντι σε ό,τι υπάρχει. Το φαντασιακό που τα συνέχει είναι καθαρά αρνητικό, μια διαρκής άρνηση χωρίς κατάφαση, που δεν τολμά να ονομάσει καθαρά τον εαυτό της και έτσι παραμένει εγκλωβισμένη στην ίδια της την αοριστία. Στο εσωτερικό αυτών των μορφωμάτων, η συγκίνηση, η πολιτισμική ανασφάλεια και η συνομωσιολογική καχυποψία συγκολλώνται σε ένα άμορφο μείγμα, το οποίο δεν μπορεί να μετουσιωθεί σε συγκεκριμένο σχέδιο εξουσίας, ακριβώς επειδή του λείπει η κεντρική σημασία που θα του προσέδιδε συνοχή και προσανατολισμό.
Αυτή η αδυναμία θετικότητας είναι το βαθύτερο σημάδι του εκχυδαϊσμού. Διότι το χυδαίο στην πολιτική δεν είναι το άμεσο ή το λαϊκό –αυτά μπορεί να είναι φορείς γνήσιας δημοκρατικής ορμής– αλλά η απουσία εκείνου του δημιουργικού πυρήνα που υπερβαίνει το απλώς δεδομένο και ανοίγει δυνατότητες για νέες μορφές του συλλογικού βίου. Όταν ένα πολιτικό εγχείρημα δεν μπορεί να αρθρώσει ένα νέο όραμα για την κοινωνία, όταν απλώς εκφράζει την αγανάκτηση χωρίς να τη μετουσιώνει σε πραγματικά ενναλακτική πρόταση, τότε λειτουργεί ως σύμπτωμα της ίδιας της ασθένειας που υποτίθεται ότι πολεμά. Πρόκειται για πολιτικό σχηματισμό που αυτοπαγιδεύεται στην εικόνα του, όντας ανίκανος να ασκήσει πολιτική με τη ριζική έννοια του όρου, δηλαδή ως κάτι που στοχεύει στη μεταβολή του θεσμισμένου τρόπου ύπαρξης της κοινωνίας.

Το παράδειγμα της πολυσημίας
Από την άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, η περίπτωση του νέου κομματικού εγχειρήματος που συγκρότησε ο Αλέξης Τσίπρας είναι εξόχως διαφωτιστική αυτής της λογικής, αλλά και των ορίων της. Αυτό που χαρακτηρίζει την εν λόγω προσπάθεια δεν είναι μια επεξεργασμένη ιδεολογική σύνθεση που γεννιέται από τη γόνιμη σύγκρουση διαφορετικών ρευμάτων, αλλά μια στρατηγική σκόπιμης σημασιολογικής αμφισημίας. Η ταυτόχρονη επίκληση πατριωτικών συμβόλων, «αντισυστημικής» ρητορικής και αναφορών σε εμβληματικές στιγμές της Αριστεράς δεν υπακούει σε μια εσωτερική αναγκαιότητα της σκέψης, αλλά σε μια εξωτερική αναγκαιότητα πολιτικής επιβίωσης. Ο καταστατικός σκοπός που υπαγορεύει το πάντρεμα αντιπαραθετικών, συχνά αμοιβαία αναιρούμενων, πολιτικών παραδόσεων είναι η πάση θυσία επαναφορά στην εξουσία. Πρόκειται για μια εργαλειακή συγκόλληση ετερόκλητων στοιχείων, όπου η ιστορική μνήμη της αντίστασης στους ναζί μπορεί να συνυπάρξει με έναν αόριστο συνταγματικό πατριωτισμό και ο λαϊκισμός με τον αποκαλούμενο «δημοκρατικό καπιταλισμό», υπό τον όρο ότι όλα μαζί θα παραγάγουν εκλογικό πλεόνασμα ικανό να ανοίξει ξανά το δρόμο για τη διακυβέρνηση.
Το πρόβλημα με αυτή τη στρατηγική είναι ότι, σε βάθος χρόνου, αποκαλύπτει την αδυναμία να γεννηθεί εκείνη η κεντρική σημασία που θα μπορούσε να ξαναδώσει νόημα στη συλλογική δράση πέραν της απλής κατάληψης της εξουσίας. Διότι η πολιτική δεν είναι απλώς η διαχείριση υπαρχουσών επιθυμιών, δυσαρεσκειών και των πραγμάτων, αλλά πρωτίστως η δημιουργία καινών τρόπων κοινωνικής ύπαρξης και νέων οριζόντων νοήματος. Όταν όμως η δημιουργία αυτή υποτάσσεται πλήρως στον στόχο της επαναφοράς στην εξουσία, τότε η διεύρυνση καταλήγει σε ένα εύθραυστο άθροισμα αντιθέσεων, που μπορεί να διαλυθεί μόλις έρθει αντιμέτωπο με την ανάγκη συγκεκριμένων επιλογών διακυβέρνησης και που αναπόφευκτα θα προδώσουν κάποιο από τα ετερόκλητα ακροατήρια που συσπειρώθηκαν υπό τη σημαία της αμφισημίας. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι σε ανάλογες ιστορικές περιπτώσεις πάντα ο κόσμος της αριστεράς ήταν αυτός που έβγαινε προδομένος. Αυτό που παρουσιάζεται ως ευρυχωρία και ανοιχτότατα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη συγκρότηση ενός αυθεντικού πολιτικού υποκειμένου.

Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026

Στάθης Σταυρόπουλος "Ευθύνη της κοινωνίας να σπάσει ο φαύλος κύκλος ενός ελεγχόμενου πολιτικού συστήματος"


Ο Στάθης του σκίτσου και του δημόσιου λόγου μέσα από αιχμηρά άρθρα, ο Στάθης Σταυρόπουλος, μιλάει στον 98.4 για την γεωπολιτική παράνοια που δεν θα αφήσει ανεπηρέαστη και την Ανατολική Μεσόγειο (www.militaire.gr) και την αναγκαιότητα η Ελλάδα με τα σοβαρά υπαρξιακά της ζητήματα, να αποκτήσει μια διακυβέρνηση προς όφελος του λαού και των αναγκών του αλλά που θα μπορεί να υπερασπιστεί ταυτόχρονα μία πατρίδα που βαθμηδόν μετατρέπεται όπως λέει σε προτεκτοράτο. Όποια αναδιευθέτηση επιχειρείται σήμερα, υποστηρίζει ο Στάθης, στο πολιτικό σύστημα και τους διάφορους πόλους του, δεν είναι παρά  μια ελεγχόμενη κατάσταση από ολιγάρχες και οικονομική ελίτ, στα πλαίσια αναδιανομής ρόλων. Η κοινωνία πλέον έχει ευθύνη με τις επιλογές της και στη κάλπη να σπάσει αυτό τον φαύλο κύκλο ενός πολιτικού συστήματος, που απλά αναπαράγεται για την επιβίωση του, μακριά από τις πραγματικές ανάγκες του λαού. Πρέπει επιτέλους να πάψει η δυστυχία να "στεφανώνει " αυτό τον τόπο, αλλά αυτό είναι στο χέρι κυριολεκτικά της κοινωνίας, που δεν μπορεί  να βολεύεται με τις λύσεις που της σερβίρουν άνωθεν… 

Στημένο παιχνίδι


Χρύσα Κακατσάκη, 
εκπαιδευτικός

Παρακολούθησα χθες τη δημοσκόπηση της Opinion . Θα σταθώ σε δυο σημεία .
Ερώτηση: Θα ψηφίσετε για σταθερότητα ή για διαμαρτυρία. 
Προσέξτε. Παραλείπεται το τρίτο και σημαντικότερο σκέλος «ή θα ψηφίσετε για τις προγραμματικές θέσεις των κομμάτων». Δεν μιλάμε για την παγίδα του Θουκυδίδη αλλά για την παγίδα της γλώσσας
Ερώτηση: Πόσο σημαντικό είναι για σας ποιος πρωθυπουργός θα σηκώσει το τηλέφωνο σε μια κρίση; 
Εδώ δηλαδή παίρνουν στα μουλωχτά τη φραση του Μητσοτάκη του οποίου το κόμμα συμμετέχει στις εκλογές και την θέτουν στην κρίση των πολιτών. Γιατί δεν έκαναν ερωτημα φράσεις και άλλων πολιτικών αρχηγών;
 
Υ/Γ: Η χειραγώγηση δεν είναι επαρκής λέξη για το στημένο παιχνίδι. 
Λάθος ερωτήσεις, βγάζουν και λάθος συμπερασματα
Σ.Σ.:   Επειδή κάποιοι κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν, διευκρινίζω ότι οι παρατηρήσεις μου είναι φιλολογικού τύπου και το πώς παγιδεύονται οι ερωτώμενοι από τον τρόπο διατύπωσης. 
Το πιο σημαντικό εύρημα, (αν υπάρχει αξιοπιστία) είναι ότι οι αναποφάσιστοι είναι 2ο κόμμα
Με τη γλώσσα των αριθμών να θυμίσω το μεγάλο φιάσκο στο δημοφήφισμα του 15 που όλες οι εταιρείες έβλεπαν ντέρμπι μεταξύ του ΟΧΙ και του ΝΑΙ με ελαφρό προβάδισμα στο ΝΑΙ. 
Δεν φοβάμαι, τίποτα, δεν πιστεύω τίποτα είμαι ελεύθερη.

Πολεμούν τον Αλέξη Τσίπρα ή το Σύνταγμα;


Το επιτελικό κράτος τον καταγγέλλει ως υπερασπιστή των εφοπλιστών, επειδή σεβόταν το Σύνταγμα!

του Δημήτρη Ψαρρά


24 ώρες πριν από τη γενέθλια συγκέντρωση του νέου κόμματος που είχε ανακοινώσει ο Αλέξης Τσίπρας, τα στελέχη του επιτελικού κράτους ήταν καρφωμένα στην τηλεόραση του «Σκάι», προκειμένου να παρακολουθήσουν το 4ο επεισόδιο της σειράς «Στο χιλιοστό», της τηλεοπτικής μεταφοράς του βιβλίου «Η τελευταία μπλόφα» της Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτώριας Δενδρινού, για το οποίο έχει ασχοληθεί αρκετά το «Χωρίς Εφημερίδα».      
Ο πρωθυπουργός και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναζητούσαν μια ιδέα για να αντιπαρατεθούν προκαταβολικά στο νέο εγχείρημα του Τσίπρα και να στρέψουν αλλού τα πειθήνια μέσα ενημέρωσης της Λίστας Πέτσα. Και βέβαια τη βρήκαν, μεταφέροντας τη δήλωση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ότι το 2015, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας δεν δέχτηκε την πρότασή του να φορολογήσει τους …εφοπλιστές. Γέμισαν σήμερα, τηλεοράσεις, δικτυακά μέσα και εφημερίδες από τη νέα «αποκάλυψη». Τα είπε σήμερα το πρωί ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης με ειδική δήλωση:
«Χθες, στο ντοκιμαντέρ του “Σκάι” “Στο χιλιοστό”, των Ε. Βαρβιτσιώτη και Β. Δενδρινού, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jan Claude Juncker τα είπε όλα. Σύμφωνα με τον ίδιο, και καθώς η Ευρώπη με την Ελλάδα απείχαν 380 εκατομμύρια από μια συμφωνία, ο τότε πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε στον κ. Τσίπρα τη φορολόγηση εφοπλιστών, αντί των συνταξιούχων για να εξασφαλίσει το ποσό. Και τι έκανε ο “προστάτης των αδυνάτων”; Επέλεξε να φορολογήσει τους συνταξιούχους».
Πρόκειται βέβαια για μια πολυκαιρισμένη αθλιότητα. «Πολυκαιρισμένη», επειδή είχε χρησιμοποιηθεί από τους αντιπάλους της κυβέρνησης Τσίπρα στο εσωτερικό και το εξωτερικό από το 2015 και «αθλιότητα», επειδή εμφανίζονται όλοι όσοι την επαναλαμβάνουν ότι δεν έχουν διαβάσει ποτέ το ελληνικό Σύνταγμα.
Για όσους εξακολουθούν να μην καταλαβαίνουν παραπέμπω στο κείμενο που είχαμε γράψει ως «Ιός» (Τάσος Κωστόπουλος, Άντα Ψαρρά, Δημήτρης Ψαρράς) στην «Εφημερίδα των Συντακτών» («Υπάρχουν στην Ελλάδα ολιγάρχες; Η σκανδαλώδης φορολογική προστασία των εφοπλιστών», 20.6.2015). Μεταφέρω παρακάτω μερικά χαρακτηριστικά σημεία:

Το κείμενο του «Ιού» (αποσπάσματα)
Δεν είχαν περάσει ούτε λίγες μέρες από το σχηματισμό της κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα και στη Γερμανία άρχισαν να ακούγονται διάφορες καινούριες παραινέσεις προς την ελληνική κυβέρνηση, και να προτείνονται νέοι τρόποι για την αντιμετώπιση της κρίσης. Και σ’ αυτές τις προτάσεις εμφανιζόταν η γερμανική πλευρά να προσαρμόζεται στην αριστερή στροφή του ελληνικού εκλογικού σώματος και να ζητά να πληρώσουν οι πλούσιοι Έλληνες. Μόλις μια βδομάδα μετά τις εκλογές, στις 3.2.2015, η γνωστή για τις φιλελληνικές της ευαισθησίες εφ. «Bild» φιλοξενούσε ρεπορτάζ με τίτλο «Για ποιο λόγο δεν πληρώνουν φόρους οι ζάμπλουτοι Έλληνες;» και υπέρτιτλο «Η κυβέρνηση της Αθήνας δεν ζητά χρήματα από τους εφοπλιστές». Μάλιστα η εφημερίδα συνόδευε το ρεπορτάζ με τη σχετική δήλωση του Μίκαελ Φουκς, αντιπροέδρου της κοινοβουλευτικής ομάδας Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοσοσιαλιστών: «Έφτασε επιτέλους  η στιγμή να φορολογήσει η Ελλάδα τους εφοπλιστές της». Στην ίδια κατεύθυνση και οι δηλώσεις των βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας Βόφγκανγκ Μπόσμπαχ και Καρλ-Γκέοργκ Βέλμαν: «Προτού θιγεί η τσέπη των Γερμανών θα ’πρεπε καλύτερα να στραφούν οι Ελληνες στους δικούς τους δισεκατομμυριούχων». Και ο Πρόεδρος της Ένωσης των Φορολογουμένων Ράινερ Χόλτσνάγκελ πρόσθετε: «Αντί να πληρώσουν οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι για τα ελληνικά χρέη, πρέπει να ενεργοποιηθεί ο ελληνικός φορολογικός μηχανισμός. Τώρα πρέπει επιτέλους να οδηγηθούν οι πλούσιοι Έλληνες στο ταμείο».     
Περίεργα πράγματα! Έρχονται τα συντηρητικά και νεοφιλελεύθερα στελέχη του γερμανικού κυβερνώντος κόμματος να υποδείξουν στην Αριστερά να φορολογήσει τους πλούσιους; Μην ανησυχείτε. Δεν μετατράπηκαν οι συνεργάτες της κυρίας Μέρκελ σε κοινωνικούς επαναστάτες. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι η φορολογική προστασία την οποία απολαμβάνουν οι Έλληνες εφοπλιστές είναι ακόμα και συνταγματικά κατοχυρωμένη. Το μόνο που θέλουν να πετύχουν μ’ αυτές τις αναφορές είναι να στρέψουν την προσοχή του γερμανικού κοινού μακριά από την ελληνική πραγματικότητα, μακριά από τα πραγματικά θύματα της κρίσης, τα στρώματα που εξαθλιώνονται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό επί πέντε χρόνια. 
Άλλωστε ουδέποτε αυτές οι προτάσεις δεν περιλήφθηκαν στα προαπαιτούμενα της Τρόικας και των Θεσμών. Γνωρίζουν κι εκείνοι ότι δεν είναι μόνο η Ελλάδα εκείνη που παρέχει αυτή τη σκανδαλώδη φορολογική ασυλία στους εφοπλιστές της. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με την ίδια τη Γερμανία. Η αλήθεια είναι ότι σ’ αυτό το ζήτημα η Ελλάδα υπήρξε πρωτοπόρα. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 στη χώρα μας ισχύει η φορολόγηση των ποντοπόρων πλοίων επί του τονάζ, σύμφωνα με την οποία καταβάλλονται λίγες πενταροδεκάρες για κάθε 100 τόνους φορτίου και μάλιστα ανάλογα με την ηλικία του σκάφους. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια εικονική φορολόγηση, η οποία επεκτείνεται και σε όλες τις δραστηριότητες των ναυτιλιακών εταιρειών. Μετά την Ελλάδα υιοθέτησε την ίδια φορολογική ασυλία για τους εφοπλιστές η Κύπρος, η οποία διέθετε κάτω από τη σημαία της πολλά ελληνόκτητα πλοία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 το μοντέλο της φορολόγησης του τονάζ εξαπλώθηκε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, και το 1997 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το υιοθέτησε ως νόμιμο φορολογικό μέτρο. Από το 1999 το ίδιο μοντέλο εφαρμόζεται και στη Γερμανία, καθιστώντας τις ναυτιλιακές εταιρείες ουσιαστικά αφορολόγητες. Μάλιστα προκειμένου να απολαμβάνουν αυτή τη φορολογική ασυλία οι εφοπλιστές δεν υποχρεούνται να διατηρούν τα πλοία τους υπό γερμανική σημαία. Αρκεί να έχουν έδρα σε κάποια γερμανική πόλη. Με τον τρόπο αυτό ο καγκελάριος Σρέντερ κατάφερε μέσα σε ελάχιστο χρόνο να πολλαπλασιαστεί ο γερμανικός εμπορικός στόλος.
[…]
Είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει δεμένα τα χέρια της, εφόσον οι σχετικές ρυθμίσεις έχουν συνταγματική ισχύ. Το άρθρο 107 του ισχύοντος Συντάγματος είναι σαφές:
«1. Η πριν από την 21 Απριλίου 1967 νομοθεσία, με αυξημένη τυπική ισχύ για την προστασία κεφαλαίων εξωτερικού, διατηρεί την αυξημένη τυπική ισχύ που είχε και εφαρμόζεται και στα κεφάλαια που θα εισάγονται στο εξής. Την ίδια ισχύ έχουν και οι διατάξεις των Κεφαλαίων Α΄ έως και Δ΄ του τμήματος Α΄ του νόμου 27/75 ‘περί φορολογίας πλοίων, επιβολής εισφοράς προς ανάπτυξιν της εμπορικής ναυτιλίας, εγκαταστάσεως αλλοδαπών ναυτιλιακών επιχειρήσεων και ρυθμίσεως συναφών θεμάτων’.  2. Νόμος, που εκδίδεται μία φορά μόνο μέσα σε τρεις μήνες από την ισχύ του Συντάγματος, ορίζει τους όρους και τη διαδικασία για την αναθεώρηση ή λύση των εγκριτικών διοικητικών πράξεων που εκδόθηκαν με οποιονδήποτε τύπο κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού διατάγματος 2687/1953 ή των συμβάσεων που έχουν συναφθεί από 21 Απριλίου 1967 έως 23 Ιουλίου 1974 για επενδύσεις κεφαλαίων εξωτερικού, με εξαίρεση εκείνες που αφορούν τη νηολόγηση πλοίων με ελληνική σημαία».
Την περασμένη βδομάδα συμπληρώθηκαν 40 χρόνια [σ.σ. ήδη 50] από την ψήφιση του Συντάγματος στη Βουλή της Μεταπολίτευσης. Το εν λόγω άρθρο (είχε τότε τον αριθμό 108) αποτέλεσε αντικείμενο εκτενούς συζήτησης στην Ολομέλεια, με την τότε αντιπολίτευση (Ένωση Κέντρου, ΠΑΣΟΚ, Αριστερά) να διαφωνεί και να το καταψηφίζει. Στις σκανδαλώδεις ρυθμίσεις είχε αντιταχθεί με αγόρευσή του ο Ανδρέας Παπανδρέου, λέγοντας ότι «ο νόμος 2687 μπορεί να θεωρηθεί νόμος προστασίας εξαγωγής και όχι εισαγωγής συναλλάγματος». 
Αλλά εκείνος που υπήρξε αποκαλυπτικός για τις ρυθμίσεις αυτές ήταν ο Γεώργιος Μαύρος, ο οποίος ανέλυσε το ιστορικό της υπόθεσης, ξεκινώντας από τις νομοθετικές ρυθμίσεις του 1951:
«Ήτο η εποχή κατά την οποίαν ήτο ουσιαστικώς ανύπαρκτος η ελληνική ναυτιλία. Και εγένετο μία πρώτη δοκιμή διά να ίδωμεν πώς είναι δυνατόν να προσελκύσωμεν προς την ελληνικήν σημαίαν σκάφη. Είναι νόμος διακομματικός, τον εψήφισαν τα δύο μεγάλα κόμματα της Βουλής τότε. […] Ο κλάδος αυτός της οικονομίας εζήτησε να έχη μείζονα κατοχύρωσιν και έγιναν σχετικές συζητήσεις και υπό τον όρον της αποδοχής από τα δύο μεγάλα κόμματα τότε εγένετο ο νόμος αποδεκτός από την Βουλήν. Και τι έκαμε ο νόμος αυτός. Καθιέρωνε δοκιμαστικώς ένα πάγιον ποσοστόν φορολογίας επί των ακαθαρίστων εσόδων από τας ναυλώσεις των πλοίων. Δεν απέδωσε το νομοθέτημα εκείνο. Ησαν πολύ ολίγες νηολογήσεις που έγιναν ελληνικών σκαφών και το 1952 έπεσε η ιδική μας κυβέρνησις, ήλθε η κυβέρνησις του Συναγερμού. Τότε εψηφίσθη ο νόμος 2687 και βάσει αυτού εγένετο η χάραξις της οριστικής ναυτικής πολιτικής, η οποία έφθασε μέχρι της υπερβολής να καθιστά τελείως αφορολόγητον την ναυτιλίαν. Ίσως αυτό της επέτρεψε να αναπτυχθή, αλλά κατέστη η ελληνική σημαία, σημαία ευκολίας».
Η ωμή παραδοχή από τα χείλη ενός συντηρητικού πολιτικού έχει βέβαια ιδιαίτερο βάρος. Στην ίδια αγόρευσή του ο Γ. Μαύρος έδωσε απάντηση και στα επιχειρήματα που ακούγονται μέχρι σήμερα από όσους επιμένουν στη διατήρηση της φορολογικής ασυλίας των εφοπλιστών: «Δεν νομίζω ότι το θέμα της χρησιμοποιήσεως ελληνικών πληρωμάτων αποτελεί επιχείρημα διά την διατήρησιν ενός τέτοιου καθεστώτος. Τα πληρώματα δεν τα παίρνουν διότι έχουν ελληνική σημαία, τα παίρνουν διότι δεν ευρίσκουν άλλα. Η απασχόλησις των ναυτεργατών θα ήτο η ιδία, οιανδήποτε σημαίαν και εάν είχον τα πλοία».
Ο πρόεδρος της Ένωσης Κέντρου επισήμαινε και έναν βαθύτερο κίνδυνο: «Καταγγέλλεται ότι αυτή η διόγκωσις, αυτή η αύξησις του ελληνικού τονάζ, ώστε να φαινώμεθα πρώτοι, δεν δίδει την εικόνα των πράγματι ελληνικών συμφερόντων, τα οποία υπάρχουν υπό την ελληνική σημαία. Είναι πιθανόν επειδή κατέστη σημαία ευκαιρίας να στεγάζωνται υπό την ελληνική σημαία συμφέροντα άλλων κρατών και υπήκοοι άλλων εθνοτήτων. Είναι γεγονός και πιθανόν αυτό να δημιουργήση ωρισμένα προβλήματα εις το μέλλον, διότι αυτή η νηολόγησις υπό ελληνική σημαία, με τους όρους υπό τους οποίους γίνεται και με την ιδιότητα του νηολογούντος εφοπλιστού του πλοίου υπό την ελληνικήν σημαία να το αποσύρη αμέσως, διά μονομερούς πράξεως και να ξαναγίνη πάλιν ξένο, ουσιαστικώς καθιστά αμφίβολον την αξίαν αυτής της πολιτικής».
Η προφητική αυτή ανάλυση κατέληγε σε μια υπόδειξη που ουδέποτε απασχόλησε τις ελληνικές κυβερνήσεις: «Νομίζω ότι θα πρέπει και εις τον τομέα αυτόν να χαραχθή μία άλλη πολιτική από εδώ και εις το εξής. Δεν πρέπει, κύριοι βουλευταί, να αγνοούμεν ότι η ελληνική ναυτιλία αποτελεί κλάδον της οικονομίας μας, ο οποίος ανεπτύχθη εκτός της Ελλάδος, ανήκει εις άλλον οικονομικόν χώρον».
Στην ίδια συνεδρίαση της Βουλής, ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος είχε αποκαλέσει «Δούρειο Ίππο» αυτές τις ρυθμίσεις και είχε απομυθοποιήσει την ενίσχυση του στόλου υπό ελληνική σημαία κατά την περίοδο της χούντας, εξηγώντας ότι επρόκειτο για πλοία ξένων συμφερόντων. Μάλιστα ο Α. Κανελόπουλος αποκάλυψε ότι την ίδια περίοδο είχε έρθει στην Ελλάδα ο αδελφός του προέδρου των ΗΠΑ Νίξον, και έλαβε «δάνειο 10 εκατ. δολ. από την ΕΤΒΑ, υπό το πρόσχημα μιας ναυτιλιακής εταιρείας που εφέρετο ως ελληνική. Η Ελλάς εδάνεισε την Αμερική! Ο τρόπος με τον οποίον επραγματοποιείτο αυτό, είναι πάρα πολύ απλός. Τα κενά από τη νομοθεσία για την προστασία της ναυτιλίας μας ήσαν τέτοια, ώστε θαυμάσια έσπευσαν να τα εκμεταλλευθούν. Μην έχουμε λοιπόν την ψευδαίσθηση ότι επετύχαμε με τον νόμο αυτό, το λεγόμενο θαύμα της ελληνικής ναυτιλίας».
Περιττό να παρατηρήσουμε ότι ουδέποτε αμφισβητήθηκε η σκανδαλώδης ρύθμιση και βέβαια δεν περιλήφθηκε σε καμιά από τις αναθεωρήσεις που επιχειρήθηκαν κατά τα 40 χρόνια που πέρασαν.
[…]
Αυτά γράφαμε το 2015, όταν η Δεξιά (ελληνική και ευρωπαϊκή) επιχειρούσε να παρασύρει την κυβέρνηση της Αριστεράς στην παραβίαση του Συντάγματος. Η επανάληψη του «επιχειρήματος» Γιούνκερ προδίδει την αμηχανία και τον φόβο του επιτελικού κράτους, ενόψει του νέου κόμματος που αναγγέλλει σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας.

H Eξέλιξη του Eλληνικού Δημοσίου Χρέους από το 1970 [3 δις] έως σήμερα [470 δις] ανά πενταετία


Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των International Monetary Fund, World Bank, Organisation for Economic Co-operation and Development, and Bank for International Settlements η εξέλιξη του Eλληνικού Δημοσίου Χρέος από το 1970 έως σήμερα ανά πενταετία έχει ως εξής:
World Insightsστο X: 
-Έχετε διαβάσει κάτι πιο απειλητικό;