Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη: Η προφητεία της 717, η διάλυση του σιδηροδρόμου και η χώρα που επιμένει να αγνοεί τα προειδοποιητικά της σήματα

από NewsRoom3

Τα τρία χρόνια που κύλησαν από το έγκλημα των Τεμπών δεν στάθηκαν ικανά να κλείσουν τις πληγές ούτε να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη, αντιθέτως επιβεβαίωσαν ότι η «μεγάλη ληστεία του τρένου» που προηγήθηκε της μετωπικής σύγκρουσης το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 συνεχίζεται με άλλες μορφές, μέσα από καθυστερήσεις, παραλείψεις, αλληλομεταθέσεις ευθυνών και έναν διοικητικό μηχανισμό που μοιάζει να λειτουργεί σε καθεστώς μόνιμης εκκρεμότητας. Στο διάστημα αυτό, η κυβέρνηση δεν κατόρθωσε να αντιμετωπίσει τα δομικά προβλήματα που είχαν επισημανθεί πολύ πριν την τραγωδία ούτε να καλύψει τα κενά που οδήγησαν 57 οικογένειες στο πένθος, τον ελληνικό σιδηρόδρομο στην απαξίωση και μια ολόκληρη κοινωνία σε αμείλικτα ερωτήματα για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου.

Από τις πρώτες ώρες μετά το δυστύχημα, οι αποκαλύψεις για τη διαχείριση κρίσιμων συμβάσεων, για τα ασυμβίβαστα προσώπων και για τις επιλογές που κράτησαν τον σιδηρόδρομο σε καθεστώς ημιλειτουργίας άρχισαν να συσσωρεύονται. Στο επίκεντρο βρέθηκε η περιβόητη σύμβαση 717, το έργο ανάταξης των συστημάτων τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, το οποίο είχε υπογραφεί το 2014 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2016 και παρέμενε εννέα χρόνια αργότερα ανολοκλήρωτο, με παρατάσεις, τροποποιήσεις και πρόσθετες αποζημιώσεις.

Linkwise

Η σύμβαση αυτή δεν ήταν άγνωστη σε όσους παρακολουθούσαν στενά τον τομέα των υποδομών. Στο τέλος του 2019, λίγους μήνες μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Κυριάκος Μητσοτάκης, ο τότε Γενικός Γραμματέας Μεταφορών Νικόλαος Σταθόπουλος επέλεξε να γράψει σε συλλογικό τόμο για τις υποδομές ένα κείμενο με τίτλο «Το πιο κρίσιμο έργο στην Ελλάδα», αφιερωμένο αποκλειστικά στη 717. Σε μια έκδοση που συνήθως φιλοξενούσε πανηγυρικές αναφορές σε μελλοντικά έργα δισεκατομμυρίων, ο ίδιος προτίμησε να αναφερθεί σε ένα έργο 41 εκατομμυρίων ευρώ, επιλέγοντας μάλιστα να μιλήσει «εν είδει προειδοποίησης» για τη σημασία του.

Στο κείμενό του κατέγραψε το ιστορικό της ανάθεσης στο τέλος του 2014, τις καθυστερήσεις που ακολούθησαν και τον κίνδυνο απώλειας ενός γεωπολιτικού παραθύρου ευκαιρίας. Χαρακτήρισε τη σύμβαση «διαμάντι», εξηγώντας ότι η ολοκλήρωσή της θα επέτρεπε τη μείωση του χρόνου Αθήνα–Θεσσαλονίκη στις 3,5 ώρες, καθιστώντας τη Θεσσαλονίκη κέντρο της βαλκανικής ενδοχώρας σε μια περίοδο ευρύτερων ανακατατάξεων. Προειδοποίησε ότι εάν η 717 αστοχήσει, η χώρα θα χρειαστεί τουλάχιστον δέκα χρόνια για να επανακτήσει αντίστοιχη συγκυρία.

Η προειδοποίηση αυτή απέκτησε δραματική διάσταση μετά την τραγωδία. Η 717 συνδέθηκε άμεσα με το γεγονός ότι δύο τρένα κινήθηκαν επί δεκάδες λεπτά στην ίδια γραμμή με αντίθετη κατεύθυνση χωρίς κανένα αυτόματο σύστημα παρέμβασης. Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και το βαρύ κατηγορητήριο για κρατικούς αξιωματούχους ανέδειξαν τη σημασία της σύμβασης, ενώ τα πολιτικά πρόσωπα παρέμειναν εκτός ποινικής διερεύνησης.

Στο ίδιο κείμενο, ο Ν. Σταθόπουλος συνέδεσε ρητά την ολοκλήρωση της 717 με τις επενδύσεις που είχε προαναγγείλει η ιταλική ΤΡΑΙΝΟΣΕ, νυν Hellenic Train, ύψους 450–500 εκατομμυρίων ευρώ, μετά από επαφές σε ανώτατο επίπεδο. Επισήμανε ότι τα σύγχρονα τρένα που επρόκειτο να αποκτηθούν θα απαιτούσαν λειτουργικά συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης για να αξιοποιηθούν πλήρως. Χωρίς αυτά, οι ταχύτητες και οι επιδόσεις θα έμεναν θεωρητικές. Λίγα χρόνια αργότερα, οι επενδύσεις περιορίστηκαν σε πέντε ανακατασκευασμένους συρμούς ETR της δεκαετίας του ’90.

Ο ίδιος αποχώρησε αιφνιδιαστικά τον Μάρτιο του 2021, ενώ η 717 παρέμεινε παγωμένη. Δύο χρόνια μετά, η σύγκρουση στα Τέμπη κατέστησε τη σύμβαση σύμβολο μιας διαχρονικής αποτυχίας. Από τότε έως σήμερα, ο ελληνικός σιδηρόδρομος εξακολουθεί να λειτουργεί με κενά που παραμένουν χαώδη.

Στα συστήματα ασφάλειας, παρά τις επανειλημμένες εξαγγελίες, η πλήρης κάλυψη του άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης με τηλεδιοίκηση, σηματοδότηση και ETCS δεν έχει επιτευχθεί. Η θεομηνία Daniel τον Σεπτέμβριο του 2023 κατέστρεψε κρίσιμα τμήματα στη Θεσσαλία, ενώ οι συμβάσεις αποκατάστασης υπεγράφησαν σχεδόν δύο χρόνια αργότερα. Η αποκατάσταση άλλων τμημάτων του δικτύου παραμένει απροσδιόριστη.

Στο πεδίο του προσωπικού, ο νέος ΟΣΕ λειτουργεί με περίπου 600 εργαζόμενους έναντι 2.500 οργανικών θέσεων. Η απώλεια τεχνογνωσίας από την περίοδο των Μνημονίων δεν αναπληρώθηκε. Παράλληλα, εγκρίθηκαν αυξήσεις στις διοικήσεις και δρομολογήθηκαν προσλήψεις δεκάδων διευθυντικών στελεχών, την ώρα που κρίσιμες ειδικότητες παραμένουν κενές.

Οι διαδικασίες προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ που είχαν ξεκινήσει το 2022 δεν ολοκληρώθηκαν, με αποτέλεσμα τα κενά να καλύπτονται με συμβάσεις παροχής υπηρεσιών. Σταθμάρχες και κλειδούχοι εργάζονται με «μπλοκάκι», χωρίς σταθερό εργασιακό καθεστώς και με αβεβαιότητα για το μέλλον τους.

Στην εκπαίδευση, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων εντόπισε κενά σε δεκάδες σταθμάρχες, επιβάλλοντας τελικά πρόστιμο στον ΟΣΕ το 2025. Περιστατικά λανθασμένων κατευθύνσεων και επικίνδυνων χειρισμών καταγράφηκαν και μετά τα Τέμπη, επιβεβαιώνοντας ότι η κουλτούρα ασφάλειας δεν οικοδομείται με εγκυκλίους.

Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί παραμένουν υποστελεχωμένοι. Η ΡΑΣ λειτουργεί με περιορισμένο προσωπικό, ενώ ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ συγκροτήθηκε εκ των υστέρων, με αποτέλεσμα η διερεύνηση της τραγωδίας να ανατεθεί αρχικά σε πραγματογνώμονες τροχαίων ατυχημάτων. Πλήθος άλλων συμβάντων της τελευταίας διετίας δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί σε βάθος.

Στον τομέα του τροχαίου υλικού, καμία ουσιαστική ανανέωση δεν πραγματοποιήθηκε μετά τα Τέμπη. Τα πέντε ETR τέθηκαν εκτός λειτουργίας για μεγάλα διαστήματα λόγω συντήρησης, ενώ νέοι συρμοί αναμένονται μετά το 2027, με χαμηλότερες προδιαγραφές ταχύτητας.

Το δίκτυο παραμένει περικομμένο. Στον άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης εκτελούνται μόλις δύο ζεύγη δρομολογίων ημερησίως, ενώ γραμμές όπως Θεσσαλονίκη–Σέρρες και Φλώρινα παραμένουν χωρίς εξυπηρέτηση. Τουριστικές γραμμές μεγάλης τοπικής σημασίας υπολειτουργούν, παρότι η Hellenic Train λαμβάνει κρατική επιδότηση 62 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για άγονες γραμμές.

Οι βραδυπορίες σε κρίσιμα τμήματα, όπως μεταξύ ΣΚΑ και Οινόης, επιβάλλουν ταχύτητες έως 20 χλμ./ώρα, διπλασιάζοντας τον χρόνο διαδρομής. Το έργο ανάταξης εκκρεμεί εδώ και μία δεκαετία, με το κόστος να έχει εκτιναχθεί.

Στις ισόπεδες διαβάσεις, τα προβλήματα φύλαξης και συντήρησης παραμένουν, με προσωπικό από εταιρείες security να καλύπτει προσωρινά κενά σε απαιτητικές συνθήκες.

Το Σχέδιο Δράσης που συμφωνήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αποφυγή παραπομπής στο Δικαστήριο της ΕΕ μετά τις διαπιστώσεις του European Union Agency for Railways παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστο. Η παραδοχή νομοθετικών κενών δεν συνοδεύτηκε από ταχεία θεραπεία τους.

Τρία χρόνια μετά, η εικόνα του ελληνικού σιδηροδρόμου παραμένει εκείνη ενός συστήματος που κινείται οριακά, με ελλείψεις σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό και εποπτεία. Η προφητική προειδοποίηση για τη σημασία της 717 διαβάζεται πλέον ως χρονικό μιας προαναγγελθείσας αποτυχίας. Η αξιοπιστία που είχε τεθεί ως ζητούμενο το 2019 δοκιμάζεται καθημερινά πάνω σε ράγες που ακόμη περιμένουν να αποκατασταθούν πλήρως.

www.primenews.press

ΑΠΘ: Πρυτανεία ή «το σπουδαστικό της ασφάλειας»; Ανέβηκε: 20/02/2026

Οι νέες πρυτανικές αρχές του ΑΠΘ έχουν προφανώς αποφασίσει να ξεπεράσουν και αυτόν τον ανεκδιήγητο… πρώην πρύτανη, κ. Παπαϊωάννου.

Θέμης Τζήμας

Οι νέες πρυτανικές αρχές του ΑΠΘ έχουν προφανώς αποφασίσει να ξεπεράσουν και αυτόν τον ανεκδιήγητο… πρώην πρύτανη, κ. Παπαϊωάννου. Δεν εξηγείται αλλιώς το γεγονός ότι από κοινού με την κυβέρνηση αποπειρώνται να αναστήσουν και επισήμως το σπουδαστικό της ασφάλειας, όπως περίπου λειτουργούσε και επί χούντας.

Πριν από λίγες ημέρες και αφού ορισμένοι κουκουλοφόροι, εν αγνοία του συνόλου της ακαδημαϊκής κοινότητας επιτέθηκαν με βόμβες μολότοφ εναντίον αστυνομικών δυνάμεων, ο πρύτανης αποφάσισε με μια χουντικής έμπνευσης και διατύπωσης δήλωση να κλείσει το πανεπιστήμιο για οποιοδήποτε «μη-ακαδημαϊκή και μη-ερευνητική» δραστηριότητα: «Λόγω των τελευταίων γεγονότων και των επακόλουθων διαδικασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, αναστέλλονται όλες οι μη εκπαιδευτικές και μη ερευνητικές δραστηριότητες εντός των πανεπιστημιακών χώρων (κτιρίων και προαυλίων) μέχρι νεωτέρας» διέταξε ο πρύτανης του ΑΠΘ.

Βεβαίως, αν αγαπούσε το πανεπιστήμιο και αν δεν ήταν στη θέση του ως εντεταλμένος του πρωθυπουργού, θα μπορούσε να κατανοήσει ότι ένα τέτοιο πανεπιστήμιο όπως το Αριστοτέλειο με μια πανέμορφη πανεπιστημιούπολη πρέπει να παραμένει γεμάτο με δραστηριότητες 7 ημέρες την εβδομάδα, αφενός για να αναδεικνύεται ο ρόλος του, αφετέρου προκειμένου ακριβώς να είναι ασφαλές. Όποτε το πανεπιστήμιο είναι γεμάτο με κόσμο είναι και ασφαλές. Οι πρυτανικές αρχές που κλείνουν τα πανεπιστήμια ή που περιορίζουν την παρουσία του κόσμου στο εσωτερικό τους είναι εκείνες που εχθρεύονται το δημόσιο πανεπιστήμιο και αποδέχονται (αν δεν επιδιώκουν) την πιθανότητα να καταστεί χώρος εγκληματικών δραστηριοτήτων.

Δεν πρόκειται όμως μόνο περί αυτού. Όπως αποκάλυψε το μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ και πρώην κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών, καθηγητής Γρηγόρης Ζαρωτιάδης σε ένα σχετικό του άρθρο στην ιστοσελίδα tvxs,  στο Σχέδιο Ασφάλειας και Προστασίας (ΣΑκΠ) του ΑΠΘ, το οποίο έχει απαιτήσει η κυβέρνηση από όλα τα πανεπιστήμια, προβλέπονται τα ακόλουθα αδιανόητα: μεταξύ των πιθανών «περιστατικών ασφάλειας» γίνεται αναφορά στις «συμβολικές καταλήψεις Σχολών σε ημερομηνίες ορόσημα». Κοινώς, οι κινητοποιήσεις των φοιτητών ακόμα και ανήμερα του Πολυτεχνείου αποτελούν απειλή! Καλώς ορίσατε φαντάσματα της χούντας.

Εκφέρεται εκτίμηση ότι «κυρίαρχο ευνοϊκό παράγοντα εκδήλωσης μιας ανθρωπογενούς απειλής εντός του πλαισίου των πανεπιστημίων» αποτελεί «το ανοικτό και ανεκτικό περιβάλλον που δημιουργεί ευκαιρίες παραβατικότητας έως την τελική πραγμάτωση εγκληματικών ενεργειών». Ανοικτότητα και ανοχή αποτελούν προφανώς η πολιτικοποίηση και η απόρριψη της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Κανένα πρόβλημα; Γιατί να μην καταργήσουμε κάθε φοιτητική δραστηριότητα πλην της παρακολούθησης διαλέξεων, και αν μάλιστα γίνεται, από τα σπίτια τους.

Το ΣΑκΠ ως πρώτη κατηγορία ανθρωπογενών απειλών αναγνωρίζει τον αναρχισμό, τον ανατρεπτισμό και τον εξτρεμισμό. Αναγράφει επίσης ότι «οι δραστηριότητες των Πανεπιστημίων έχουν πολιτικοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός που έχει συμβάλει σε αύξηση των διαμαρτυριών ή άλλων στοχευμένων αναταραχών», συνεχίζοντας πως «πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με το παρελθόν, το σημερινό πολιτικό περιβάλλον ούτε επιδοκιμάζει, σιωπηλά ή εκφραστικά, ούτε δικαιολογεί τις εξτρεμιστικές διαμαρτυρίες, προάγοντας έτσι ένα περιβάλλον φιλικό και ασφαλές». Οι «κομμουνισταί» και οι «αναρχικοί» αποτελούν απειλή ως τέτοιοι. Γιατί να μην προβλέψει επανόρθωση το ΑΠΘ; Για παράδειγμα με υποχρεωτικώς πρώτη θέση στην ΔΑΠ, κατόπιν απόφασης της πρυτανείας.

Μάλιστα οι πρυτανικές αρχές αναλαμβάνουν να συλλέγουν ή να συντονίζουν τη συλλογή πληροφοριών των (εξτρεμιστών άραγε; ) φοιτητών, ενώ «όλα αυτά τα πληροφοριακά δεδομένα… θα υποβάλλονται σε συγκέντρωση, καταχώρηση, σύνθεση, ανάλυση και αξιολόγηση… μέσω καθημερινών ενημερώσεων της πιθανότητας πυροδότησης βίαιων παρεμβάσεων στους χώρους του Πανεπιστημίου, με αφορμή αποφάσεις σε Πολιτικό Επίπεδο (Υπουργείο Παιδείας, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη κ.λπ.), μη αρεστές στους φοιτητές… με την ανταλλαγή και ανάλυση πληροφοριακών δεδομένων, σε κεντρικό επίπεδο του Πανεπιστημίου μεταξύ του ΑΠΘ με τους κρατικούς θεσμικούς φορείς (ΕΛ.ΑΣ., Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών κ.λπ.), ως και με αντίστοιχους Οργανισμούς».

Με άλλα λόγια και εντελώς συνοπτικώς: ο πρύτανης και η ομάδα του απαγορεύουν τις δραστηριότητες στο πανεπιστήμιο, στοχοποιούν για πρώτη φορά μετά τη χούντα, επιμέρους και συγκεκριμένες ιδεολογίες (εκδοχές αριστεράς) και θεσπίζουν επισήμως εκ νέου το σπουδαστικό της ασφαλείας και των υπηρεσιών πληροφοριών.

Καθίσταται προφανές ότι και η τελευταία ικμάδα ακαδημαϊκής αξιοπρέπειας χάνεται. Οι άνθρωποι αυτοί, (κυβέρνηση και πρυτάνεις) εχθρεύονται το δημόσιο πανεπιστήμιο και βρίσκονται σε υπηρεσία διάλυσης (και αυτού) προκειμένου να  κερδοσκοπήσουν ακόμα περισσότερο με τις τσέπες των φοιτητών και των οικογενειών τους, μέσα από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια του πρωθυπουργού και των φίλων του.  Δεν μπορεί να μένουν στις θέσεις του χωρίς να τρέχει τίποτα. Χρειάζεται ένας πραγματικός ξεσηκωμός για τη δημοκρατία και την ακαδημαϊκή ελευθερία μέσα στα πανεπιστήμιά μας, ενάντια στον πρωθυπουργό και στους εκλεκτούς του, ο οποίος θα ξεχυθεί κατόπιν στους δρόμους. Αλλά το πανεπιστήμιό μας δε θα μας το πάρουν, ούτε θα μας το μετατρέψουν σε ψυγείο για ακόμα μεγαλύτερες ρεμούλες των κυβερνητικών.

kosmodromio.gr

Η στρατηγική Kipper: Πώς να κρύβεις την ουσία με θόρυβο

Το «brutal θέατρο» δεν είναι ιδεολογία είναι τεχνική

του Απόστολου Αποστόλου

Στην εποχή μας, η πολιτική δεν χρειάζεται επιχειρήματα. Χρειάζεται σκηνικά. Δεν χρειάζεται πρόγραμμα. Χρειάζεται φώτα, κάμερες και θυμό. Η δημόσια σφαίρα έχει μετατραπεί σε μια σκηνή όπου η ένταση μετριέται σε ντεσιμπέλ και η «αλήθεια» σε likes. Αυτό που η ηθοποιός Ursina Lardi περιέγραψε σε ομιλία της στη Μπιενάλε Θεάτρου του 2025 ως «βάναυσο θέατρο» δεν είναι μια μεταφορά για τους ευαίσθητους. Είναι η ακριβής περιγραφή του τρόπου με τον οποίο ασκείται πλέον η πολιτική, ως μια επιθετική, ωμή παράσταση, όπου η ουσία θυσιάζεται στον βωμό της εικόνας.

Το «brutal θέατρο» δεν είναι ιδεολογία είναι τεχνική. Δεν έχει πρόγραμμα, έχει σκηνοθεσία. Δεν ενδιαφέρεται για τη λύση ενός προβλήματος, αλλά  ενδιαφέρεται για την παραγωγή ενός επεισοδίου. Η πολιτική συζήτηση δεν είναι πια ανταλλαγή επιχειρημάτων αλλά διαγωνισμός επιθετικότητας, ποιος θα προσβάλει καλύτερα, ποιος θα εξευτελίσει πιο θεαματικά, ποιος θα βγάλει την πιο κοφτερή ατάκα που θα παίξει σε επανάληψη στα δελτία.

Στην Ελλάδα, βεβαίως, δεν χρειαζόμασταν τη διεθνή σκηνή για να ανακαλύψουμε τη θεαματοποίηση. Εδώ το θέατρο ήταν πάντα λαϊκό άθλημα, απλώς τώρα έχει χάσει κάθε ίχνος μέτρου. Η Βουλή θυμίζει συχνά σκηνή επαρχιακού θιάσου που παίζει διαρκώς την ίδια παράσταση, αγανάκτηση, καταγγελία, ηθικός πανικός. Σκηνικά λιτά, λόγος υπερφίαλος, χειροκρότημα από τους κομπάρσους των κοινωνικών δικτύων.

Το  βάναυσο (brutal) θέατρο τρέφεται από την ένταση. Χρειάζεται εχθρούς, χρειάζεται προδότες, «ανθέλληνες», «λαϊκιστές», «συμμορίες». Χρειάζεται μια μόνιμη κατάσταση πολιορκίας, γιατί μόνο έτσι δικαιολογείται ο υψωμένος τόνος, η απειλή, η δήθεν αποφασιστικότητα. Δεν έχει σημασία αν το πρόβλημα είναι η ακρίβεια, η διάλυση του ΕΣΥ ή η στεγαστική κρίση. Σημασία έχει να υπάρχει μια σκηνή σύγκρουσης. Να υπάρξει το κλιπ.

Η «στρατηγική kipper», όπως αποκαλείται συχνά διεθνώς, δηλαδή, η τεχνική της κατασκευασμένης οργής και της διαρκούς μετατόπισης της προσοχής, βρίσκει εδώ εύφορο έδαφος. Δημιουργείς ένα επεισόδιο, προκαλείς μια αντιπαράθεση, πετάς μια προκλητική φράση  και πριν καν αποτιμηθεί η ζημιά, μετακινείς το ενδιαφέρον αλλού. Η πολιτική ατζέντα γίνεται κινούμενη άμμος, έτσι ώστε ο  πολίτης να μην  προλαβαίνει να εστιάσει σε τίποτα. Μόνο να θυμώνει. Σ’ αυτό το σκηνικό, η εικόνα κυριαρχεί. Όπως η  δήλωση του Άδωνι Γεωργιάδη με τα αμερικανικά μανικετόκουμπα, (όταν πας να συναντήσεις τον δράκουλα, δεν βάζεις σταυρό; … Εκεί ήταν πολλοί κομμουνιστές μαζεμένοι και είπα να βάλω λίγο το εθνόσημο των ΗΠΑ να έχω προστασία), το αυστηρό βλέμμα, το στημένο «αυθόρμητο» ξέσπασμα, η απειλητική δήλωση με φόντο σημαίες. Κάθε τι είναι σύμβολο. Κάθε τι είναι μήνυμα. Η πολιτική δεν είναι πια διαδικασία διακυβέρνησης αλλά performance branding. Οι πολιτικοί  μετατρέπονται σε ρόλους. Ο «αποφασιστικός», ο «αντισυστημικός», ο «σκληρός διαπραγματευτής». Κι αν η πραγματικότητα δεν ταιριάζει με τον ρόλο, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Το «brutal» θέατρο δεν είναι απλώς αισθητικό πρόβλημα, είναι δημοκρατικό. Γιατί η δημοκρατία προϋποθέτει χρόνο, επιχειρηματολογία, αμφιβολία. Προϋποθέτει την παραδοχή ότι ο αντίπαλος δεν είναι τέρας αλλά συμμέτοχος σε μια κοινή διαδικασία. Στο βάναυσο θέατρο, όμως, ο αντίπαλος είναι απαραίτητα καρικατούρα. Πρέπει να γελοιοποιηθεί ή να δαιμονοποιηθεί. Μόνο έτσι η σύγκρουση αποκτά δραματουργία.

Στην ελληνική εκδοχή του φαινομένου, το στοιχείο του κιτς είναι έντονο. Υπερπατριωτικές κορώνες που εναλλάσσονται με lifestyle φωτογραφίσεις. Επικλήσεις στην «κοινή λογική» που συνοδεύονται από ωμές επιθέσεις. Μια διαρκής επίκληση της «κανονικότητας» που καταλήγει σε κανονικοποίηση της χυδαιότητας. Ταυτόχρονα ο  δημόσιος λόγος γίνεται όλο και πιο φτωχός, αλλά η ένταση όλο και πιο πλούσια.

Και τα μέσα ενημέρωσης; Συχνά δεν είναι απλοί θεατές αλλά συν-παραγωγοί. Το απόσπασμα των δέκα δευτερολέπτων είναι πιο εμπορεύσιμο από μια ανάλυση χιλίων λέξεων. Εξάλλου η σύγκρουση πουλάει, η ψυχραιμία όχι. Έτσι, το «brutal» θέατρο αναπαράγεται καθημερινά, από τα τηλεοπτικά παράθυρα μέχρι τα timelines. Ο πολιτικός που φωνάζει κερδίζει χρόνο, ενώ ο πολιτικός που εξηγεί χάνει ακροαματικότητα.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι η σταδιακή εξοικείωση. Όταν η λεκτική βία γίνεται ρουτίνα, παύει να σοκάρει. Όταν η απειλή γίνεται στυλ, παύει να τρομάζει. Η κοινωνία συνηθίζει το τέρας. Το αντιμετωπίζει ως αναπόφευκτο. «Έτσι είναι η πολιτική», σαν να πρόκειται για καιρικό φαινόμενο.

Μόνο που δεν είναι, είναι επιλογή,  είναι συνειδητή στρατηγική. Το «brutal» θέατρο δεν προκύπτει από αδυναμία, αλλά  προκύπτει από υπολογισμό. Είναι πιο εύκολο να οξύνεις τα πάθη παρά να λύσεις τα προβλήματα. Πιο εύκολο να διχάσεις παρά να συνθέσεις. Πιο εύκολο να σκηνοθετήσεις θυμό παρά να παραδεχθείς αποτυχίες.

Κάπου εδώ, η ειρωνεία γίνεται πικρή και αυτό γιατί η χώρα που γέννησε το αρχαίο δράμα, που δίδαξε την τραγωδία και την πολιτική σκέψη ως πράξεις συλλογικής αυτογνωσίας, καταλήγει να παρακολουθεί μια φτηνή μεταμοντέρνα φάρσα. Χωρίς κάθαρση, χωρίς βάθος,  μόνο με θόρυβο.

Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν ζούμε σε εποχή βάναυσου θεάτρου,  το ερώτημα είναι αν το κοινό θα συνεχίσει να χειροκροτεί, γιατί κάθε παράσταση χρειάζεται θεατές. Και κάθε πολιτικός που υψώνει τη φωνή του για να καλύψει το κενό, το κάνει γνωρίζοντας ότι κάπου υπάρχει ένα ακροατήριο πρόθυμο να συγκινηθεί, να εξοργιστεί, να ταυτιστεί.

Η δημοκρατία όμως  δεν είναι θέαμα, ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να είναι. Αν όμως μετατραπεί οριστικά σε «brutal performance», τότε δεν θα μιλάμε  για παρακμή του λόγου αλλά για παραίτηση της κοινωνίας από την ίδια της τη δυνατότητα να σκέφτεται. Και αυτό δεν είναι απλώς κακή σκηνοθεσία, είναι επικίνδυνο έργο.

------------------------------------------

Απόστολος Αποστόλου. Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και Διεθνών Δημοσίων Σχέσεων του Πανεπιστημίου Federiciana Ρώμης

Πηγή: documentonews.gr

Δημοπρασίες Συμβόλων

Σήμερα, που η Δημοκρατία δεν φοβάται ούτε τον φασισμό ούτε τον κομμουνισμό, όπως δήλωσε πρόσφατα  ο Υπουργός Άδωνις Γεωργιάδης μετά την επίσκεψή του στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, οι διακόσιοι κομμουνιστές της Καισαριανής μπορούν να θεωρούνται άφοβα και πατριώτες… 

της Ανδριανής Στράνη
Κατιούσα 

Στην ταινία "Παρακαλώ,γυναίκες,μην κλαίτε" των Χρήστου Βακαλόπουλου και Σταύρου Τσιώλη (1992), ο Αργύρης Μπακιρτζής εμπλέκεται ως δημοπράτης σε μια ψεύτικη δημοπρασία στο υπαίθριο θέατρο στην Στεμνίτσα Αρκαδίας.

Από το 1992 έως και σήμερα έχουν διαβεί περισσότερα από εικοσιπέντε χρόνια αλλά ο Αργύρης επανέρχεται δριμύτερος και υποδύεται έναν άλλο τηλεοπτικό πωλητή, καθοδηγούμενος από το «πνεύμα» του αείμνηστου Σταύρου Τσιώλη. Στις θεατρικές παραστάσεις του έργου «Δημοπρασία» (2026) το κοινό απόλαυσε την εποχή όπου όλα πωλούνται και αγοράζονται σ` έναν κόσμο παράλογο.
Στο πνεύμα των καιρών διάφορες τηλεοπτικές δημοπρασίες παρουσιάζονται στα κανάλια και στις διαδικτυακές πλατφόρμες.
Πριν από καιρό είχα την τύχη να παρακολουθήσω μια τηλεοπτική δημοπρασία.
Το αντικείμενο προς πώληση ήταν σκεπασμένο στην αίθουσα των αγοραστών. Είχε προηγηθεί σύντομος χαιρετισμός και εκτίμηση από τους παρουσιαστές της εκπομπής. Με μια πρώτη ματιά το αντικείμενο χαρακτηρίστηκε «περίεργο». Στη συνέχεια διευκρινίστηκε στον πωλητή ότι το αντικείμενο δεν είναι ευκολοπούλητο και χρειάζεται να βρεθεί άνθρωπος που να θέλει να το αγοράσει. Με κάθε επιφύλαξη του ευχήθηκαν «καλοπούλητο». 
Στον προθάλαμο, ο εκτιμητής- ειδήμων περιέγραψε το λάβαρο με τα κρόσσια που είχε μπροστά του. Βελούδινο, ολοπόρφυρο, κεντημένο με χρυσή κλωστή και στο κέντρο έλαμπε σταχυοστεφανωμένο σφυροδρέπανο που κάλυπτε την υδρόγειο, κάτω από τον ερυθρό αστέρα. Αμφίπλευρα αναγραφόταν η φράση «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» στις γλώσσες των δεκαπέντε σοβιετικών σοσιαλιστικών δημοκρατιών. 
Κατά τα λεγόμενα του πωλητή, που σε καμία περίπτωση δεν ασπαζόταν τον κομμουνισμό, το λάβαρο αυτό κοσμούσε τα κεντρικά γραφεία του ΚΚΣΕ, στη Μόσχα. Στη συνέχεια έγινε σύντομη παρουσίαση του τρόπου απόκτησης του αντικειμένου με αναφορά στον πατέρα του, που είναι μεγάλος συλλέκτης και το οποίο έλαβε τιμητικά ως δώρο από γιο στελέχους του ΚΚΣΕ, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Ο πωλητής του εντυπωσιακού λάβαρου έκρινε σκόπιμο να πάρει αποστάσεις από αυτό, αποποιούμενος οποιαδήποτε ταύτιση με το αντικείμενο αλλά και με τον συμβολισμό του. Ήταν μια οικογενειακή τοποθέτηση άρνησης του κομμουνισμού και χωρίς ενοχές το πουλούσε αναζητώντας τετραψήφιο αριθμό. Οι ενδιαφερόμενοι αγοραστές στην αίθουσα της δημοπρασίας ξεκαθάρισαν και αυτοί ότι δεν είχαν την ίδια ιδεολογική κατεύθυνση με το λάβαρο και στην καλύτερη περίπτωση το αντιμετώπιζαν ως ιστορικό αντικείμενο που θύμιζε το τέλος μιας εποχής. Το θαύμαζαν όλοι ως κομμάτι εξαιρετικής χειροτεχνίας ανεξάρτητα από την ιστορία του, την οποία απέφευγαν να ζυγώσουν ακολουθώντας την «αισθητική» θεωρία των δυο άκρων, τον φασισμό και τον κομμουνισμό. 
Επί του προκειμένου, οι αγοραστές ξεχώριζαν τη χειροτεχνία από το συμβολισμό της. Καλή η χρυσή κλωστή, τα κρόσσια και το βελούδο αλλά το σφυροδρέπανο με τους προλετάριους όλου του κόσμου χάλαγε τη δουλειά.
Μετά από κάποια απανωτά «χτυπήματα» η δημοπρασία έφτασε στο ποσό των πεντακοσίων ευρώ και τελικά κρίθηκε άγονη. Το λάβαρο δεν πουλήθηκε, διπλώθηκε και επέστρεψε να κοσμεί τον βουβό τοίχο μιας αποθήκης…
Μέρες αργότερα μετά την πρόσφατη αποκάλυψη για τη δημοπρασία στο διαδίκτυο ένας άλλος τοίχος με σφυροδρέπανο μίλησε. 
Ο τοίχος της Καισαριανής με τα καθαρά βλέμματα των διακοσίων κομμουνιστών ζωντάνεψε την Ιστορία. Σε κοιτάνε κατάματα. Δεν είναι βλέμματα μοναξιάς αλλά ταξικής συνείδησης. Ξέρουν πού πάνε και γιατί. Παλαιότερα, οι απλοί άνθρωποι του λαού χαρακτήριζαν μια καλή ή επιτυχημένη φωτογραφία ως «καθαρή» και «ζωντανή». «Η αποφασιστική στιγμή», όπως θα έλεγε και ο Henri Cartier- Bresson, που καταγράφει καρέ καρέ τους κομμουνιστές λίγο πριν την εκτέλεση τυπωμένη σ` ένα φωτογραφικό χαρτί με κυματιστό περίγραμμα.
Οι φωτογραφίες αυτές που εμφανίστηκαν στον σκοτεινό θάλαμο μιας σκοτεινής εποχής αποτελούν ολοζώντανες πραγματικές μαρτυρίες της βαρβαρότητας όχι μόνο των ναζιστών κατακτητών αλλά και των «Ελλήνων» δοσίλογων συνεργατών τους.
Πολλά χρόνια αργότερα, μετά τον πόλεμο, ο μικρός Κλάους επισκεπτόταν το σπίτι του παππού Hermann Heuer, τις Κυριακές με τους γονείς του και άκουγε γοητευμένος να του διηγείται ιστορίες και κατορθώματα από τότε που ήταν υπαξιωματικός του Γ΄Ράιχ στην Ελλάδα. Το φωτογραφικό άλμπουμ με τις κιτρινισμένες από τον χρόνο σελίδες υπήρχε πάντα στο τραπέζι του σαλονιού. Νοσταλγός του Χίτλερ, ο παππούς, περήφανος έδειχνε τις φωτογραφίες στον εγγονό μέχρι που κουραζόταν και τον έπαιρνε ο ύπνος. Όταν ο μικρός Κλάους μεγάλωσε και ο παππούς πέθανε οι φωτογραφίες πουλήθηκαν σε φιλότεχνο συλλέκτη και έμπορο «ειδών» πολέμου. Τη συνέχεια είδαμε στο e-bay. de …
Η δημοπρασία μιας εκτέλεσης προκάλεσε ρίγη και συγκίνηση στο πανελλήνιο. Οι αλύγιστοι ήρωες με το καθαρό βλέμμα ανάγκασαν πολλούς να σκύψουν το κεφάλι ενοχικά για τον τρόπο που αντιμετώπισε η πατρίδα τους πατριώτες – κομμουνιστές. Τις πρώτες αμφιβολίες για τη γνησιότητα των φωτογραφιών διαδέχθηκε ο διάλογος για το αίτημα απόκτησης των ιστορικών τεκμηρίων από το ελληνικό κράτος. Σε αρκετά άρθρα στον αστικό έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, οι διακόσιοι της Καισαριανής παρουσιάστηκαν γενικά ως  πατριώτες και αντιστασιακοί που η θυσία τους ανήκει σε ολόκληρο τον Ελληνικό λαό. Η «φιλελεύθερη» κυβέρνηση για να πιστωθεί πολιτικά τους αγώνες  της Εαμικής  αντίστασης, μάλλον σύρθηκε εξ ανάγκης στον πλειστηριασμό και με τη δύναμη της κρατικής εξουσίας «αγόρασε» τις φωτογραφίες, ως μνημείο της Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Για τη δημοπρασία αυτή, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε μεταξύ άλλων: 
«Οι 12 φωτογραφίες απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας…». Ωστόσο, και ο Ταγματασφαλίτης Διονύσιος Παπαδόγγονας ήταν Έλληνας στρατιωτικός, «πατριώτης» αλλά και δοσίλογος, που «δώρισε» στον θάνατο εκατό επιπλέον Έλληνες πατριώτες σε αντίποινα για την εκτέλεση του φίλου του υποστράτηγου Franz Krech. 
Εξάλλου, εκτός από τους ταγματασφαλίτες «πατριώτες» και άλλοι πολλοί αστοί των Αθηνών φαίνεται ότι συμπαθούσαν περισσότερο τους Γερμανούς κατακτητές από τους κομμουνιστές. Η σχετική μαρτυρία της Λητώς Κατακουζηνού επιβεβαιώνει τα λεχθέντα. (Βλέπε Λητώ Κατακουζηνού, Άγγελος Κατακουζηνός. Ο Βαλής μου. Αθήνα, Λιβάνης 1994, και Λένα Παπαδημητρίου, ΕΑΜ και αστοί, ΒΗΜΑgazino, έντυπη έκδοση, Κυριακή, 9/10/2016). 
Σήμερα η ιστορία  επαναλαμβάνεται με τον αντικομμουνισμό να επανέρχεται δριμύτερος στην πολιτική ζωή της χώρας. 
Σημειώνεται, ότι οι διακόσιοι πολιτικοί κρατούμενοι Ακροναυπλιώτες δεν θεωρήθηκαν πατριώτες από το  Μεταξικό καθεστώς και γι’ αυτό φυλακίστηκαν και δεν τους επέτρεψαν να πολεμήσουν στο Αλβανικό Μέτωπο. Σήμερα, που η Δημοκρατία δεν φοβάται ούτε τον φασισμό ούτε τον κομμουνισμό, όπως δήλωσε πρόσφατα  ο Υπουργός Άδωνις Γεωργιάδης μετά την επίσκεψή του στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, οι διακόσιοι κομμουνιστές της Καισαριανής μπορούν να θεωρούνται άφοβα και πατριώτες… 

---------------------------------------------------------------------------------------

Η Ανδριανή – Διονυσία Στράνη γεννήθηκε στο Κάτω Γερακαρίο Ζακύνθου. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα ενώ ασχολείται ερασιτεχνικά με τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο. Παράλληλα αρθρογραφεί στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο καλλιεργώντας ιδιαίτερα το είδος του χρονογραφήματος που τείνει να εκλείψει.

www.katiousa.gr

Οι ηλικιωμένοι στη Γάζα «σπρώχνονται πέρα από τα όριά τους»: Η αθέατη πλευρά της επιβίωσης μετά από διαρκή εκτοπισμό, πείνα και κατάρρευση υπηρεσιών

Το βάρος πέφτει ιδιαίτερα στις ηλικιωμένες γυναίκες, στα άτομα με αναπηρίες και σε όσους ζουν μόνοι, καθώς η πρόσβαση σε τρόφιμα, φάρμακα και βοήθεια εξαρτάται συχνά από αντοχές και δυνατότητες μετακίνησης των ανθρώπων

Χρηστος Αβραμίδης

Μια νέα έκθεση της HelpAge International, τεκμηριώνει ότι οι άνθρωποι άνω των 60 ετών στη Γάζα αντιμετωπίζουν σωρευτικούς και συχνά «αόρατους» κινδύνους, οι οποίοι δεν αποτυπώνονται επαρκώς στον σχεδιασμό και στην παρακολούθηση της ανθρωπιστικής ανταπόκρισης.
Το βάρος πέφτει ιδιαίτερα στις ηλικιωμένες γυναίκες, στα άτομα με αναπηρίες και σε όσους ζουν μόνοι, καθώς η πρόσβαση σε τρόφιμα, φάρμακα και βοήθεια εξαρτάται συχνά από αντοχές και δυνατότητες μετακίνησης των ανθρώπων. Πρόκειται για αντοχές που πολλοί ηλικιωμένοι δυστυχώς στερούνται.
Η έρευνα βασίστηκε σε 416 συνεντεύξεις με ηλικιωμένους σε: πόλη της Γάζας, Ντέιρ αλ- Μπάλαχ, Χαν Γιούνις και Βόρεια Γάζα. Η συλλογή δεδομένων έγινε 13–21 Νοεμβρίου 2025, ενώ το σκέλος της Βόρειας Γάζας διακόπηκε λόγω κινδύνων ασφαλείας. Οι ερευνητές κατέγραψαν στοιχεία για εκτοπισμό, διατροφική πρόσβαση, υγεία, λειτουργικές δυσκολίες, αναπηρία και πρόσβαση σε βοήθεια.
Τα βασικά ευρήματα είναι αποκαλυπτικά. Σχεδόν 8 στους 10 (79%) είχαν εκτοπιστεί τρεις ή περισσότερες φορές, ενώ το 76% ζει πλέον σε σκηνές που συχνά είναι υπερπλήρεις. Η καθημερινότητα μετατρέπεται σε μόνιμη «ζώνη τριβής» για την επιβίωση: 88% δηλώνει δυσκολίες στο να προετοιμάσει ή/και να φάει φαγητό, ενώ 11% αναφέρει ότι συχνά μένει χωρίς τροφή.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα αλλά και η ποιότητα. Η έκθεση καταγράφει εξαιρετικά χαμηλή διατροφική ποικιλία και ισχυρή εξάρτηση από βασικά είδη. Τα εμπόδια είναι πολλαπλά: 94% αναφέρει ότι οι υψηλές τιμές είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, ενώ πάνω από τους μισούς μιλούν για έλλειψη καυσίμων, νερού ή εξοπλισμού μαγειρέματος.

Επιπλέον, 42% αναφέρει περιορισμούς κινητικότητας ή υγείας ως εμπόδιο πρόσβασης, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις δείχνει ως πρόβλημα την απόσταση, τον συνωστισμό και τις πολύωρες ουρές. Με απλά λόγια: ακόμη και όταν υπάρχει διανομή, αυτή δεν είναι αυτομάτως προσβάσιμη για κάποιον που δυσκολεύεται να περπατήσει, να σταθεί όρθιος ή να περιμένει για ώρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η υγεία. Το 81% των ερωτηθέντων ζει με χρόνιο νόσημα, σε ένα περιβάλλον όπου η συνέχεια της θεραπείας διακόπτεται ξανά και ξανά. Σύμφωνα με την έκθεση, 69% δεν έχει αξιόπιστη πρόσβαση σε βασικά φάρμακα, ενώ καταγράφονται συχνές διακοπές αγωγών ακριβώς επειδή τα φάρμακα δεν βρίσκονται ή δεν είναι προσιτά. Αυτό το «σπάσιμο» στη φροντίδα, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή διατροφή και τις δύσκολες συνθήκες στέγασης, αυξάνει τον κίνδυνο απότομης επιδείνωσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η προειδοποίηση ότι μέρος του προβλήματος μένει εκτός κάδρου, επειδή οι ηλικιωμένοι «απουσιάζουν» από τα συστήματα παρακολούθησης της διατροφικής κατάστασης (nutrition surveillance) και, κατ’ επέκταση, από τον ανθρωπιστικό σχεδιασμό. Αυτό το φαινόμενο έχει ως αρνητικό συνέπεια το ότι, αυτό που δεν μετριέται συστηματικά, κινδυνεύει να μην προτεραιοποιείται.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ενδείξεις «κρυφής θρεπτικής καταπόνησης» και επιβάρυνσης που δεν αποτυπώνεται πάντα με τρόπο έγκαιρο, παρότι πολλοί δηλώνουν μεγάλη απώλεια βάρους και επιδείνωση της υγείας τους.
Η εικόνα της επισιτιστικής κρίσης στο συνολικό πληθυσμό παραμένει, πάντως, βαριά. Ο IPC είχε επιβεβαιώσει τον Αύγουστο του 2025 συνθήκες λιμού στη Governorate της Γάζας (IPC Phase 5), με προειδοποίηση για επέκταση και σε άλλες περιοχές, ενώ διεθνείς οργανισμοί είχαν μιλήσει τότε για πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπους «παγιδευμένους» σε συνθήκες λιμού. Στο επίπεδο των προτάσεων, η έκθεση ζητά μέτρα που «μεταφράζονται» άμεσα σεεπιχειρησιακές αλλαγές: προτεραιοποίηση ηλικιωμένων στη διανομή, μείωση χρόνων αναμονής και συνωστισμού, δυνατότητες κατ’ οίκον ή κοινοτικής παράδοσης για όσους δεν μπορούν να μετακινηθούν, προσαρμοσμένη υποστήριξη για άτομα με αναπηρίες, καθώς και αποκατάσταση της συνέχειας φροντίδας για χρόνια νοσήματα (π.χ. σταθερή διαθεσιμότητα φαρμάκων και κινητές υπηρεσίες υγείας). Κεντρικό αίτημα είναι επίσης η συστηματική συλλογή δεδομένων ανά ηλικία, φύλο και αναπηρία, ώστε οι ηλικιωμένοι να πάψουν να είναι «αόρατοι» στις αποφάσεις.

www.koutipandoras.gr

Κώστας Δημητριάδης : Κοινωνίες σε εποχή τεχνοφεουδαρχίας, δημοκρατορίας και αλγορίθμων του AI

Ο Κώστας Δημητριάδης, Δρ. του Πανεπιστήμιου Μάντσεστερ, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός-Μηχανικός Η/Υ, μέλος της οργανωτικής επιτροπής του διαρκούς συνεδρίου για το Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του -21ου αιώνα, μιλάει στον 98.4 για το πώς στην εποχή της τεχνολογικής επανάστασης, εμφανίζεται το λεγόμενο  λογισμικό της εξουσίας και μάλιστα από αδιαφανείς μηχανισμούς ελέγχου στα χέρια ολίγων ιδιοκτητών παγκόσμιων πλατφορμών συλλογής δεδομένων, κρατών, κοινωνιών και ατομικά των ανθρώπων   και ο άνθρωπος ως “αναλώσιμο hardware”. Η νέα δεολογία της εξουσίας δεν επιτίθεται στη πολιτική και κοινωνική συμμετοχή και παραγωγή αποφάσεων μέσα από αντιθέσεις, αλλά ευθέως - την παρουσιάζει ως ξεπερασμένη τεχνολογία. Κάτι σαν παλιό λειτουργικό σύστημα που χρειάζεται επειγόντως update. Δε μιλούν για κατάργηση δικαιωμάτων. Μιλούν για “αποτελεσματικότητα”.  Δε μιλούν για έλεγχο. Μιλούν για “έξυπνη διακυβέρνηση”. Δε μιλούν για χειραγώγηση. Μιλούν για “δεδομένα”. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τη μεγαλύτερη αποπολιτικοποίηση που έχει γνωρίσει η μεταπολεμική κυρίως Δύση: η σύγκρουση μετατρέπεται σε στατιστικό θόρυβο και η κοινωνία σε dataset.  Μεγάλα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης προβλέπουν οικονομικές συμπεριφορές, κοινωνικές αντιδράσεις, ακόμα και πιθανά ξεσπάσματα δυσαρέσκειας. Η πολιτική μετατρέπεται σε management κινδύνου. Δε χρειάζεται να ακούσεις τον πολίτη αν μπορείς να τον προγραμματίσεις. Οι κρίσιμες αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί σε server farms, συμβούλια ειδικών και αλγοριθμικά μοντέλα που κανείς δεν ψήφισε. 

Η βία είναι τρομακτική - αν και όχι πρωτογενώς σωματική. Ακραία επιβολή ευθέως ανάλογη της κατάργησης της πολιτικής. Η κυριαρχία της "μηχανής", είναι η μπροστινή όψη ενός ιεραρχικότατου απανθρωποποιητικού καταμερισμού εργασίας. 

Νομίζω ότι έχει απελευθερωτική σημασία να προσθέτουμε ότι η ουσία  βρίσκεται σ αυτό το νέο είδος των κοινωνικών σχέσεων που επιβάλλονται με κρύφιους τρόπους. Και οι πρωτοφανείς δυνατότητες να εμφανίζονται αυτές σαν (αποπροσωποποιημένες)  δήθεν "αντικειμενικές" σχέσεις μεταξύ πραγμάτων. Μίλησε για  την "ψηφιοποίηση" του ελληνικού κράτους - επιπλέον του αλλοτριωτικού της χαρακτήρα, εδώ έχουμε και έξτρα εκφάνσεις ως "χώρα πείραμα" από τα μνημονιακά  ήδη χρόνια: 

Ψηφιοποίηση των τεράστιων διοικητικών αμαρτιών της ελληνικής διοίκησης. 

Ιδιωτικοποίηση των κρατικών λειτουργιών και μετακύλιση του κόστους στον πολίτη. 

Πολύ δυσμενέστεροι όροι της σχέσης κράτους/τραπεζών με τους πολίτες σε βάρος τους. 

Επιπλέον γέννηση "φεουδαρχικών" σχέσεων τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ γύρω από τη νομή των δεδομένων που αφορούν την κατανομή πόρων (της γης, των πάσης φύσεως επιδοτήσεων κλπ). 

Απίστευτη, σκανδαλώδης χρήση των κοινωνικών δεδομένων (data). 

Η Ελλάδα "πρωτοπορεί" λόγω του ειδικού ημιαποικιακού καθεστώτος αφήνοντας έκθετα προς ληστρική εκμετάλλευση κρίσιμα κοινωνικά δεδομένα.

O Άδωνις φέτος τις απόκριες ντύθηκε Μπεν Γκβιρ

Η εικόνα που είδαμε όλοι από τη Νίκαια, είναι ευθεία αναλογία. Ο συμβολισμός, η σκηνοθεσία, το σκηνικό, το ύφος του Άδωνι παραπέμπουν στον ακροδεξιό υπουργό του Νετανιάχου

Σπύρος Ραπανάκης

Η επίσκεψη Γεωργιάδη στο Γενικό Κρατικό της Νίκαιας πέρασε πια στην ιστορία ως η πρώτη επίσκεψη Υπουργού Υγείας σε δημόσιο νοσοκομείο με συνοδεία ΜΑΤ, ΟΠΚΕ, ΔΡΑΣΗ και αστυνομία με πολιτικά. Τον μετεμφυλιακό παροξυσμό του για «κομμουνιστές» που απείλησαν την ζωή του τον προσπερνάμε. Ο καθένας χτίζει τα ακροατήρια του.
Αυτό που αναβαθμίζει όμως την κατάσταση είναι το βίντεο (ΕΔΩ) που κυκλοφορεί από χθες. Ένα βίντεο που αν το δείχναμε σε κάποιον ξένο που δεν γνωρίζει πρόσωπα και καταστάσεις θα νόμιζε ότι βλέπει εικόνες από το Ισραήλ.

Πάνοπλοι αστυνομικοί σέρνουν με χειροπέδες έναν γιατρό στην άδεια αίθουσα των ΤΕΠ, τον οποίο παρουσιάζουν σαν λάφυρο στον Υπουργό Υγείας. Εκείνος ωρύεται, ουρλιάζει και με ύφος συνταγματάρχη διατάσσει τους αστυνομικούς να τον συλλάβουν και να τον πάνε αυτόφωρο.
Μάλιστα ακούγεται ένας εκ των αστυνομικών (;) να λέει στον γιατρό: «Τώρα που είσαι μόνος σου άχνα, ε;». Άλλωστε αυτή είναι η… μαγκιά της εξουσίας. Να έχει έναν άνθρωπο με δεμένα τα χέρια, ανάμεσα σε δεκάδες αστυνομικούς με όπλα και κράνη και έναν Υπουργό- συνταγματάρχη. Έτσι νιώθουν πάντα, πιο ισχυροί και πιο δυνατοί οι παλικαράδες με ή χωρίς στολή.
Το βίντεο αυτό αν θέλετε την γνώμη μου, δεν διέρρευσε τυχαία. Ο Άδωνις- μέγας θαυμαστής της ακροδεξιάς κυβέρνησης των εγκληματιών πολέμου του Ισράηλ- θέλησε να υποδυθεί τον Μπεν Γκβιρ. Ο νεοφασίστας υπουργός του Νετανιάχου ο οποίος έχει την αρμοδιότητα της εσωτερικής ασφάλειας και των φυλακών.
Χαρακτηριστικό του Μπεν Γκβίρ είναι ότι πηγαίνει σε κρατούμενους ή διατάσσει να του φέρουν Παλαιστίνιους σιδηροδέσμιους μπροστά του, να τους απειλεί, να τους τρομοκρατεί και να τους ταπεινώνει. Όλα αυτά καταγράφονται σε βίντεο και ανεβαίνουν στους προσωπικούς του λογαριασμούς και στα μέσα ενημέρωσης.
Η εικόνα που είδαμε όλοι από τη Νίκαια, είναι ευθεία αναλογία. Ο συμβολισμός, η σκηνοθεσία, το σκηνικό, το ύφος. Δεν ξέρω αν είναι εξαιτίας των καρναβαλιών, αλλά ο Άδωνις Γεωργιάδης ντύθηκε φέτος Μπεν Γκβίρ.

rosa.gr

ΥΓ του blog: …δυο εικόνες που δείχνουν την νοοτροπία, την αντίληψη, την ψυχή αλλά και την διαφορά του προπολεμικού με τον μεταπολεμικό και κυρίως τον μεταπολιτευτικό Έλληνα …δείχνουν τον νικητή και τον ηττημένο ενός πολέμου που μας δίχασε…. από την μια ένας προκλητικός υπουργός ‘νικητής’ που δείχνει το ύφος το ύψος του, την τιμή και την ισχύ του σ’ ένα αιχμάλωτο, άοπλο, αλυσοδεμένο και φρουρούμενο από πολλαπλούς άνδρες της τάξεως και της φρουράς του …κι από την άλλη μια φωτογραφία που ήρθε στο φως τυχαία 82 χρόνια μετά που δείχνει 200 παλικάρια, πατριώτες,, κομμουνιστές Έλληνες που πάνε για εκτέλεση ευθυτενείς, αγέρωχοι, περήφανοι για το χρέος τους προς την πατρίδα, την ιδεολογία τους, την αξιοπρέπεια και την τιμή τους αψηφώντας τον θάνατο και τους εκτελεστές τους…. αλήθεια ποια εικόνα σας κάνει περιφανούς και ποια σας ντροπιάζει;  

O χαρταετός του… Παπασταύρου

Ο υπουργός Ενέργειας απέφυγε να απαντήσει αν οι ΗΠΑ αμφισβητούν μέσω Chevron το τουρκολιβυκό μνημόνιο!

του Μανώλη Κοττάκη

Εμείς και τα γράψαμε τον Δεκέμβριο και τα είπαμε χθες, αλλά, ως συνήθως, φωνή βοώντος. Δώσαμε στους Τούρκους την ευκαιρία με τη Διακήρυξη των Αθηνών και με το Κοινό Ανακοινωθέν της Αγκυρας να θεωρούν «μονομερή ενέργεια» την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στη Μεσόγειο.
Και για να μην παραβιάσουμε εμείς οι έξυπνοι τις υπογραφές μας, προσφάτως, κατά την τελετή υπογραφής της σύμβασης για την εξόρυξη υδρογονανθράκων, τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απέφυγαν να πουν οτιδήποτε θα ενοχλούσε την Αγκυρα: Ούτε για έμπρακτη κατάργηση του τουρκολιβυκού μνημονίου μίλησαν ούτε για αμφισβήτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» λάλησαν ούτε για άσκηση εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων είπαν, τίποτε. Θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα… εξετιμάτο. Μπα! Η γείτων όχι μόνο δεν «εξετίμησε» την ελληνική «σιωπή», αλλά ανέθεσε στο αναρμόδιο υπουργείο Πολέμου (Αμυνας), αντί του Εξωτερικών ή του Ενέργειας, να εκδώσει χθες επιθετική δήλωση εις βάρος της χώρας μας και εις βάρος των εθνικών κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η απειλή ευθεία!
Και εδώ αρχίζουν τα ωραία: Βγήκε χθες σε ραδιοφωνικό σταθμό του Πειραιά ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, που φιλοδοξεί να προαχθεί σε υπουργό Εξωτερικών στον ανασχηματισμό, για να απαντήσει ως μη όφειλε (αυτό ήταν αρμοδιότητα του Πενταγώνου) στο τουρκικό υπουργείο Αμυνας. Και αφού είπε καμιά δεκαριά φορές το επώνυμο «Μητσοτάκης» για να καταγραφεί στον μετρητή εγκωμίων της Πειραιώς, και αφού προσέθεσε ότι η ιδιωτική Chevron αναγνωρίζει τα δίκαιά μας στη Μεσόγειο, παραλίγο να «πνιγεί» στον αέρα, όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε το εξής: Σημαίνει η παρουσία της Chevron ότι και οι ΗΠΑ ως χώρα αναγνωρίζουν τις θέσεις μας και αμφισβητούν το τουρκολιβυκό μνημόνιο;
Σε αυτή την «ερωτησούλα» δεν απάντησε ο κύριος υπουργός. Μπορεί να επαίρεται ιδιωτικώς ότι μιλά από το πρωί έως το βράδυ στο κινητό του με την πρέσβη Γκίλφοϊλ, αλλά στην ευθεία ερώτηση αν οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν τις θέσεις μας, ο κύριος Παπασταύρου «πέταξε χαρταετό» τέσσερις μέρες πριν από την Καθαρά Δευτέρα! Οπως «χαρταετό πέταξε» προχθές και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, όταν ρωτήθηκε αν ισχύουν οι πληροφορίες περί διαιτησίας και διαμοιρασμού του Αιγαίου, για τις οποίες γράψαμε μετά τη μυστική επίσκεψη Γκρενέλ σε Ελλάδα και Τουρκία. Ο κύριος Μαρινάκης, εκτελώντας άνωθεν οδηγίες, περιορίστηκε να δηλώσει ότι η επίσκεψη του αξιωματούχου ήταν ιδιωτική. Δεν είναι δυστυχώς μόνο αυτά που γράψαμε και δυστυχώς επιβεβαιώνονται. Υπάρχουν και άλλα!
Οπως γράψαμε τον περασμένο Δεκέμβριο, οι εταιρίες ζητούν να τεθεί στις συμβάσεις ρήτρα «Πρεσπών του Αιγαίου». Ητοι εγγύηση ότι μέχρι να αρχίσουν οι έρευνες το 2032 (το νωρίτερο), θα έχει λυθεί οριστικώς με την Τουρκία και άλλα παράκτια κράτη το ζήτημα των οριοθετήσεων των θαλάσσιων ζωνών της Μεσογείου. Μένει να επιβεβαιωθεί αυτό. Αυτό που είναι από τώρα επιβεβαιωμένο και δεν αμφισβητείται είναι το εξής: Η παρουσία της Chevron σε όλες τις χώρες της περιοχής σηματοδοτεί την Αρχή της Μεγάλης Διευθέτησης. Είτε τεθεί ρήτρα στις συμβάσεις είτε όχι, πολιτικά και διπλωματικά γεωτρήσεις σε όλη την περιοχή δεν αρχίζουν προτού υπογραφεί συμφωνία πλαίσιο, το πιθανότερο μέσω πενταμερούς. Είτε με πολυμερή διαιτησία είτε με διαιτησία σε σχήματα ανά δύο. Οι Αμερικανοί έδιναν πάντοτε σημασία στο country risk. Και πώς συνδέονται όλα αυτά με το Καστελόριζο;

Αλλαγή
Προτού τα δούμε όλα αυτά ανοίγουμε μια παρένθεση για να θυμηθούμε τις ευθύνες του κυρίου πρωθυπουργού, που σήμερα κομπάζει για την έλευση των αμερικανικών κολοσσών, ενώ επί Μπάιντεν δεν ήθελε να τους δει στα μάτια του. Τον Ιανουάριο του 2023 ο πρωθυπουργός απέρριπτε κατηγορηματικώς την έναρξη νέου γύρου παραχωρήσεων δικαιωμάτων και έρευνας και εκμεταλλεύσεων υδρογονανθράκων, ενώ σε ομιλία του στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2021 είχε χαρακτηρίσει τούς υδρογονάνθρακες «ένα αγαθό που χάνει την αξία του», τη στιγμή που όλοι οι εμπειρογνώμονες συμφωνούσαν ότι είναι αναγκαία η χρήση του φυσικού αερίου ως καυσίμου μεταβάσεως για τα επόμενα τριάντα χρόνια τουλάχιστον.
Συναφώς και του πετρελαίου. Συγκεκριμένα, ο κύριος Μητσοτάκης είχε πει επί λέξει στη Γενική Συνέλευση: «Εχω ένα όραμα για τη Μεσόγειο. Αντί να συνεχίσουμε τις διαμάχες του προηγούμενου αιώνα για τους υδρογονάνθρακες, ένα αγαθό που χάνει την αξία του, θα πρέπει να ενώσουμε δυνάμεις για να συνεργαστούμε ενάντια στους κοινούς εχθρούς, όπως η κλιματική κρίση».
Ηταν η ένδοξη εποχή της πλήρους υποδούλωσης των Αθηνών στην ατζέντα Μπάιντεν: ΑΠΕ, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, χάρτινα καλαμάκια! Ηταν η εποχή που η Chevron μας «χτυπούσε» την πόρτα για τη Δυτική Ελλάδα και την Κρήτη, εμείς κάναμε ότι δεν την ακούμε και τη διώχναμε. Η Ελλάδα έχασε πέντε ολόκληρα χρόνια για την εξόρυξη και αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου, αν και υπήρχε δεδομένο διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον. Κατά τη διάρκεια αυτής της πενταετίας απεμπόλησε μαζί με τους υδρογονάνθρακες και πολύτιμα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Δεν ανακήρυξε ΑΟΖ, δεν επέκτεινε χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, δεν προχώρησε τότε σε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, δεν αξιοποίησε τον Χάρτη της Σεβίλης. Ελπίζουμε ο κύριος πρωθυπουργός να έχει το φιλότιμο να εξηγήσει στον ελληνικό λαό πότε είχε δίκιο: Οταν ενταφίαζε τον ορυκτό μας πλούτο το 2021 ή μήπως τώρα που λόγω Τραμπ τον θυμήθηκε; Οι κυβιστήσεις έχουν ένα όριο. Κλείνουμε την παρένθεση και πάμε στο βασικό ερώτημα. Εξουδετερώνει η Chevron το τουρκολιβυκό μνημόνιο; Να θυμηθούμε τα γεγονότα. Η Ελλάδα επέτρεψε στην Τουρκία να συνάψει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο πρέσβης Πάιατ ενημέρωσε εγκαίρως από τον Νοέμβριο του 2019 τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για τις παρασκηνιακές συνεννοήσεις Τουρκίας και Λιβύης, με στόχο τη σύναψη του παράνομου μνημονίου που «κόβει» το οξυγόνο της Ελλάδας ως θαλάσσιας δύναμης στη Μεσόγειο. Και εκ του αποτελέσματος προκύπτει ότι εκείνος δεν κινήθηκε για να το αποτρέψει. Σε ό,τι αφορά την αδειοδότηση της Chevron, αυτή όντως αμφισβητεί εν μέρει, εκεί που έχουμε οριοθετήσει με την Αίγυπτο, τμήμα του τουρκολιβυκού μνημονίου. Αλλά η αμφισβήτηση αυτή θα έχει γεωπολιτική αξία αν έχει την ασπίδα του State Department.
Οι πολυεθνικές εταιρίες είναι υποκείμενο Διεθνούς Δικαίου αν α) ενεργούν για λογαριασμό κρατών βάσει συμβολαίων και β) αν έχουν τη δημόσια υποστήριξη άλλων κρατών. Δεν είναι η Chevron η Αμερική. Το State Department είναι η Αμερική. Σε κάθε περίπτωση το τουρκολιβυκό μνημόνιο ακυρώνεται εν μέρει και όχι εν όλω. Θα ακυρωνόταν εν όλω αν η αμερικανική εταιρία έκανε με την ομπρέλα των ΗΠΑ έρευνες και στο άλλο τμήμα του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, στο Καστελόριζο και στην Κάσο!

Τα δεδομένα
Και ερχόμαστε τώρα στο κορυφαίο ερώτημα. Είναι η αδειοδότηση της Chevron απαρχή για τη μεγάλη διευθέτηση της Μεσογείου; Για τη μεγάλη μοιρασιά; 

Τα δεδομένα είναι τέσσερα:
1. Από τις παράκτιες χώρες που ενδιαφέρονται να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες τέσσερις μαζί με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Συρία και η Τουρκία, δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του Montego Bay και δεν δεσμεύονται από αυτήν.
2. Εχουν γίνει χωροθετήσεις οικοπέδων στη Λιβύη (με την αρχή της μέσης γραμμής) στην Ελλάδα (Ιόνιο, Κρήτη), στην Κύπρο, στο Ισραήλ και έπονται και άλλοι.
3. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν οριοθετήσει μερικώς τις θαλάσσιες ζώνες τους, εξαιρώντας από αυτές την περιοχή της Ρόδου, του Καστελόριζου και της βόρειας Κρήτης. Η οριοθέτηση δεν έγινε με τη μέση γραμμή αλλά 40-60 υπέρ της Αιγύπτου.
4. Οι επήρειες που έχει αναγνωρίσει η Ελλάδα στις συμφωνίες με την Αλβανία και την Αίγυπτο για τα Ιόνιο και τη Μεσόγειο είναι μειωμένες, γιατί μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο το υπουργείο Εξωτερικών διαπραγματεύτηκε με την πλάτη στον τοίχο.
Τούτων δοθέντων, το ερώτημα είναι σαφές και συγκεκριμένο: Είναι η αδειοδότηση της μεγάλης αυτής αμερικανικής εταιρίας για εξορύξεις στα θαλάσσια οικόπεδα της Κρήτης το μεγάλο βήμα για να αφήσουμε εντελώς εκτός οριοθετήσεως ΑΟΖ την Κύπρο το Καστελόριζο; Ο υπογράφων γνωρίζει, αλλά επειδή το off the record τον δεσμεύει, περιορίζεται στο να ρωτά. Είναι επίσης το μεγάλο βήμα για να συμμετάσχει η Ελλάδα σε διεθνή διάσκεψη για τον διαμοιρασμό της Μεσογείου με Αίγυπτο, Συρία, Ισραήλ, Λιβύη, Κύπρο, ψευδοκράτος και ΗΠΑ, στην οποία θα ληφθεί ελάχιστα υπ’ όψιν ή σε άλλες παραλλαγές το Διεθνές Δίκαιο; Απαντήσεις. Γιατί οι χαρταετοί μετά την άνοδο καμιά φορά έχουν και βίαιη πτώση.

Πηγή: dimokratia.gr

SOCIAL MEDIA: πόρτα στους 15χρονους χρήστες από τoυς «δικτάτορες των κλικ»!..

Σε μια εποχή όπου ακμάζουν οι μορφές  διακυβέρνησης που συνδυάζουν την διαδικτυακή τοξική «κοσμοθεωρία» με τον ακραίο πολιτικό αυταρχισμό 
 

γράφει  ο Νίκος Τσαγκρής

Στα μουλωχτά – σχεδόν αθόρυβα, έρχεται λέει, «καθολική απαγόρευση των social media σε παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών»! Κολλητά, έρχονται «περιορισμοί και για τους εφήβους χρήστες social media και gaming, ηλικίας από 15 έως 18 ετών», λέει. Και…λέει, ότι τα εν λόγω απαγορευτικά και περιοριστικά μέτρα, «ενδέχεται να τεθούν σε συζήτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο ακόμα και την άλλη βδομάδα (στις 26/2), ώστε το Σχέδιο Νόμου να κατατεθεί άμεσα στη Βουλή»…
Μη με ρωτάτε τώρα ποιος τα λέει όλα αυτά, στην εποχή μας απ’ τα social media όλα τα μαθαίνεις – κάποιες από τις λίγες αξιόπιστες σελίδες που απέμειναν εντός τους: «Το ανατριχιαστικά… χαριτωμένο», λέει, είναι ότι «ενώ στην Αυστραλία (την πρώτη χώρα όπου, τον περασμένο Δεκέμβριο, εφαρμόστηκε καθολική απαγόρευση των social media στις ηλικίες κάτω των 16 ετών) η ευθύνη απαγόρευσης περνά άμεσα στις εταιρίες των κοινωνικών δικτύων που καλούνται να κλείσουν εκατομμύρια λογαριασμούς, η χώρα μας (σ. σ.: ο κ. Μητσοτάκης, δηλαδή) έχει υιοθετήσει ένα διαφορετικό «μοντέλο» που, αναπόφευκτά, μας φέρνει στο νου το δίκτυο παρακολουθήσεων του Μητσοτάκη με το σύστημα Predator!.. 
Πρόκειται για το σύστημα kids wallet, το οποίο κατ’ αποκλειστικότητα, λέει (!!!), διαθέτει η χώρα μας, και το οποίο θα διασυνδεθεί δια νόμου με τις εταιρίες των social media και, μέσω αυτού, οι Έλληνες γονείς θα έχουν τη δυνατότητα να συνδέονται μέσω δικών τους κωδικών (taxis) με τα ψηφιακά μέσα  των ανήλικων παιδιών τους, να τα παρακολουθούν, να ελέγχουν, να θέτουν όρια στο βαθμό ψηφιακής έκθεσής τους, και καταλαβαίνετε τι θα γίνεται. Και αν όχι, σας αφήνουμε να το υποστείτε μέχρι να το… καταλάβετε!
Αυτά τα… ωραία, σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν σαν ναρκωτικό για όλους τους χρήστες τους, νέους, γέρους και παιδιά (ανεξαρτήτως γεωγραφικής και φυλετικής προέλευσης, μορφωτικού – πολιτιστικού επιπέδου και πολιτικοοικονομικού στάτους),  τροφοδοτώντας τους με ντοπαμίνη και επανασυνδέοντας τις οδούς ανταμοιβής του εγκεφάλου τους, «με την θεμελιωδώς ανθυγιεινή δυναμική να επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η διαδικτυακή προβολή συχνά απαιτεί να είμαστε απαίσιοι—διοχετεύοντας αρνητικά συναισθήματα όπως ο θυμός και η οργή, συνήθως βασισμένα σε παραπληροφόρηση ή θεωρίες συνωμοσίας», όπως λέει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, Ντον Μοϊνίχαν (Don Moynihan).
Σε μια εποχή  όπου, δεδομένης της αφόρητης τοξικότητας των social media, «με τόσες πολλές πλατφόρμες που ξεχειλίζουν από μισαλλοδοξία, ρατσισμό, μισογυνισμό και ακροδεξιά ρητορική», όπως γράφει η αρθρογράφος Φράνσις Ράιαν του Guardian, «εγείρεται ένα αμείλικτο ηθικό ερώτημα για όλους μας»: «Είναι ακόμα ηθικό να  χρησιμοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;». Κι ένα ακόμα: «Σε μια εποχή όπου όλες οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν μολυνθεί, μήπως πρέπει να υπάρξει ένα σημείο όπου οι αξιοπρεπείς άνθρωποι θα οφείλουν να αποσυνδέονται;»: 

● Από τότε που ο Elon Musk αγόρασε το X, εκτός από τα deepfakes με σεξουαλικά άσεμνες εικόνες , ο αλγόριθμος του ιστότοπου έχει δώσει προβάδισμα στην προώθηση δεξιού περιεχομένου, με τον ίδιο τον Musk να αναρτά δημοσιεύσεις για το πώς η λευκή φυλή «πεθαίνει γρήγορα» και άλλες ακραίες απόψεις με φυλετικό πρόσημο σχεδόν κάθε μέρα του Ιανουαρίου.
● Το Facebook, που κατηγορείται εδώ και καιρό για μαζική συλλογή δεδομένων και εμπλοκή σε εκλογικές παρεμβάσεις υποκινούμενες από τη Ρωσία, κατάργησε τον έλεγχο ψευδών ειδήσεων εβδομάδες πριν από τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
● Το Instagram, που ανήκει επίσης στον Mark Zuckerberg του Meta, διαπιστώθηκε ότι εν γνώσει του προήγαγε τις εικόνες στις οποίες απεικονίζονταν σώματα εφήβων κοριτσιών.
● Και το TikTok έχει κατηγορηθεί για «εκμετάλλευση» ανηλίκων, με παιδιά κάτω των 13 ετών να εκτίθενται σε περιεχόμενο αυτοτραυματισμού παρακολουθώντας βίντεο όπου παρουσιάζονται οι τελευταίες τάσεις χορευτικής τρέλας…

Εν κατακλείδι, αυτά τα… ωραία σε μια εποχή όπου η πολιτική επικοινωνία διεξάγεται, σχεδόν αποκλειστικά, μέσω αναρτήσεων στο διαδίκτυο, και στην Αμερική του Τράμπ – όπως και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα – ακμάζουν ήδη οι λεγόμενες «δικτατορίες των κλικ» (Clicktatorships), μορφές  διακυβέρνησης που συνδυάζουν την τοξική  «κοσμοθεωρία» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με τις αυταρχικές πολιτικές τάσεις του παρελθόντος. Μια εποχή που σε κάνει να σκέφτεσαι ότι η χρήση των social media πρέπει να απαγορευτεί στους πολιτικούς αξιωματούχους, ιδιαίτερα στους κυβερνώντες Aμερικανούς και Eυρωπαίους… τοιούτους. Και όχι στους…πιτσιρικάδες!..

restaro.blogspot.com

Και τι δημοκρατία έχετε στην Ελλάδα;

Κυκλοθυμικός

Έχουμε αυτήν την δημοκρατία που ένας υπουργός παίρνει μαζί του ΜΑΤ, ΟΠΚΕ, ομάδα Δέλτα, κάτι κρανοφόρους άγνωστης ταυτότητας, κομματόσκυλα και σωματοφύλακες για να κάνει επίσκεψη κι εγκαίνια στα νοσοκομεία της Αθήνας και της περιφέρειας. Εντάξει μέχρι εδώ;
Εεε…
Περίμενε. Σε περίπτωση που εκεί βρει προσωπικό, τους γιατρούς και τους νοσηλευτές δηλαδή, μαζί με ασθενείς και συνοδούς, να διαμαρτύρονται και δη άγρια για τις αδιανόητες ελλείψεις σε προσωπικό, υποδομές, τεχνολογία, οργάνωση και χώρους, γιατί η κατάσταση είναι πια εκτός ελέγχου, οι εφημερίες κρατάνε μέρες και τους χρωστάνε δεκάδες ρεπό, βγάζει τα προαναφερθέντα σκυλιά και τους αρχίζει στις γκλοπιές, προσπαθεί να περάσει ανάμεσά τους για να κάνει επίδειξη δύναμης, απομονώνει έναν από αυτούς μαζί με τους γορίλες του, τον δένουν κι αρχίζει να του φωνάζει σαν αξιωματικός σε ψάρακα στον στρατό και εξηγώντας του για το πώς πρέπει να φέρεται στον υπουργό του.
Κάτσε ρε συ…
Έχει κι άλλο. Κάτσε. Μετά βγαίνει στα κανάλια κι απειλεί ότι θα διώξει από το Δημόσιο όλους όσοι διαμαρτύρονται, λες κι είναι υπάλληλοί του, λες και τους ανήκουν, την ίδια στιγμή που η κυβέρνησή του ετοιμάζει συνταγματική αναθεώρηση για «αξιολογήσεις» στο Δημόσιο που θα τις κάνουν επιτροπές από κομματόσκυλα και θα οδηγούν όντως σε απόλυση. Αν δεν είσαι μαζί μας, θα σε φάει το μαύρο το σκοτάδι δηλαδή. Παράλληλα βγαίνει βίντεο που τον δείχνει να χαριεντίζεται μαζί με κάτι αστυνομικούς και να λένε, μα τον Θεό, ο ένας στον άλλον πόσο πολύ αγαπιούνται. Εγώ πιο πολύ, όχι εγώ, κλείσε εσύ, όχι εσύ κλείσε, έλα μαζί, 1,2,3, δεν έκλεισες, αχ τζουτζούκο μου.
Ρε…
Ο συγκεκριμένος υπουργός τώρα που λέει ότι αυτοί είναι φασίστες γιατί είναι κομμουνιστές κι αυτά τα δυο είναι ίδια αναδείχτηκε πολιτικά από τον ακροδεξιό/νεοναζιστικό χώρο, διαφήμιζε τα βιβλία του μεγαλύτερου θεωρητικού του ναζισμού στην Ελλάδα, κατέβαινε στα ίδια ψηφοδέλτια με σημερινούς καταδικασμένους ναζιστές εγκληματίες και συναναστρεφόταν πολιτικά και προσωπικά με ηγετικά στελέχη του πραξικοπήματος του 1967. Θα καταδέχονταν οι κομμουνιστές να είναι ίδιοι με αυτόν. Τέλος πάντων. Αυτός με αυτό το βιογραφικό είναι αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, υπουργός και θεσμός.
Τουλάχιστον είναι κάπως πατριωτική…δημοκρατία; Προσπαθώ να το αμπαλάρω κάπως, βοήθησέ με.
Ναι κι όχι. Δηλαδή πατριωτική με τους ελληνικούς όρους, των Μανιαδάκηδων, των Έβερτ, των Γριβών και των Μπουραντάδων, των δοσίλογων της Κατοχής που ηγήθηκαν της χώρας. Την ώρα που τα έκανε αυτά φορούσε μανικετόκουμπα με την σημαία της…
Ελλάδας;
Όχι όχι, της Αμερικής που του τα έχει δώσει το Κογκρέσο για να μπει, λέει, στο μάτι στους «κομμουνιστές», δηλαδή στο επιστημονικό προσωπικό της χώρας. Όσο έχει απομείνει δηλαδή γιατί 600 με 700 χιλιάδες νέοι και μορφωμένοι έχουν φύγει από την Ελλάδα και κάνουν οικογένειες στο εξωτερικό. Αστυνομικοί και λούμπεν βιολαντοεργάτες έχουν παραμείνει στο ακέραιο. Αυτούς δεν τους θέλει κανείς. Στα χέρια τους έχει αφεθεί το δημογραφικό της χώρας. Αυτή είναι η Ελλάδα που ξημερώνει. Συρρικνωμένη, μπατσοκομμένη, βιολαντοποιημένη.
Τουλάχιστον ρε γαμώτο εγκαινιάστηκε μια σύγχρονη υποδομή στο νοσοκομείο στη Νίκαια;
Έχει λίγο καιρό που ξεκίνησε να χρησιμοποιείται αυτή η καινούργια αίθουσα κι έχει πλημμυρίσει ήδη 3 φορές. Τουλάχιστον άμα δε βρέχει πολύ είναι υπέροχος χώρος για να βάζεις μέσα τα ράντζα και να κρύβεις κάπως τους ασθενείς. Δυσκολεύεις λίγο την επικοινωνία τους με τους γιατρούς, αλλά δε μπορεί να τα έχεις κι όλα.
Τουλάχιστον έχετε ήλιο στην Ελλάδα…
Έχει 3 μήνες που ρίχνει νεροποντές σχεδόν σε καθημερινή βάση.
Εγώ φταίω που ασχολούμαι.
Εσύ φταις. 

Πηγή: Facebook

μέσω sioualtec.blogspot.com

Δρ. Βασίλης Λύκος: «Πρόβατα ή Λύκοι; Η Ελλάδα μπροστά στον καθρέφτη της Σιωπής»

Είναι μια συζήτηση που δεν χαϊδεύει αυτιά και δεν φοβάται τις λέξεις. Μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης για όσα συμβαίνουν γύρω μας — και συχνά περνούν σαν να είναι φυσικά φαινόμενα, σαν να μην μας αφορούν, σαν να μην μπορούμε να τα αλλάξουμε, έδωσε στον 98.4 ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και Ανεξάρτητος Περιφερειακός Σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας Βασίλης Λύκος .

Από το αγροτικό ζήτημα που πνίγεται ανάμεσα σε επιδοτήσεις, αδιέξοδα και πολιτικές σκοπιμότητες, μέχρι τη θεσμική λειτουργία της Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας, η συζήτηση αγγίζει τον πυρήνα της εκπροσώπησης και της αξιοπιστίας. Ποιος μιλά για ποιον; Ποιος αποφασίζει; Και τελικά, ποιος λογοδοτεί; Η κουβέντα όμως δεν μένει στα θεσμικά. Περνά στην καρδιά της ιστορικής μνήμης. Στην Καισαριανή — σύμβολο αντίστασης, θυσίας και αξιοπρέπειας. Σε μια εποχή που όλα τρέχουν γρήγορα, η μνήμη συχνά βαραίνει. Και όταν βαραίνει, κάποιοι προτιμούν να τη θάψουν. Όμως χωρίς μνήμη, η κοινωνία γίνεται εύπλαστη. Ξεχνά. Συμβιβάζεται. Συνηθίζει. Και εκεί αρχίζει το πιο επικίνδυνο κομμάτι: η κανονικοποίηση.

Όταν οι σκιές γύρω από κοινωνικά προγράμματα και δημόσιους οργανισμούς δεν προκαλούν πια οργή αλλά έναν αμήχανο αναστεναγμό. Όταν εταιρικές και κρατικές υποθέσεις — από τη ΒΙΟΛΑΝΤΑ μέχρι τον Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης — συζητούνται για λίγο και μετά χάνονται μέσα στον θόρυβο της επικαιρότητας. Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει. Το ερώτημα είναι γιατί δεν αντιδρούμε. Μήπως εθιζόμαστε; Μήπως η «σιωπή των αμνών» δεν είναι πια μεταφορά, αλλά στάση ζωής;

Η κοινωνία που συνηθίζει το σκάνδαλο, σταματά να το βλέπει ως σκάνδαλο. Το μετατρέπει σε «αναμενόμενο». Και όταν το αναμενόμενο γίνεται καθημερινότητα, η δημοκρατία φθείρεται όχι με θόρυβο — αλλά με ψίθυρο.

Αυτή η συνέντευξη, όπως ο ίδιος ο κ. Λύκος τονίζει,  δεν φιλοδοξεί να δώσει εύκολες απαντήσεις. Φιλοδοξεί να θέσει δύσκολα ερωτήματα. Να ανοίξει παράθυρα εκεί που κάποιοι προτιμούν κλειστά παντζούρια. Να θυμίσει ότι η κοινωνική ευθύνη δεν είναι θεωρία — είναι πράξη.

Θα παραμείνουμε «πρόβατα», παρατηρητές μιας πραγματικότητας που μας ξεπερνά; Ή θα γίνουμε «λύκοι» — όχι με την έννοια της επιθετικότητας, αλλά με την έννοια της εγρήγορσης, της συλλογικής συνείδησης και της διεκδίκησης; Αυτή η συζήτηση είναι ώρα να ανοίξει , επιμένει ο κ. Λύκος.

Και ίσως, μαζί της, ανοίξει και ένας καθρέφτης. Το ερώτημα είναι αν θα τολμήσουμε να κοιταχτούμε…

Πέτα την ανθρωπιά σου κι από τον αφέντη πιάσου

«Αυτό που μας έτριψε στα μούτρα η έκρηξη στο εργοστάσιο Βιολάντα είναι ότι η εργατική τάξη δεν πάει αυτομάτως σούμπιτη και ως τέτοια στον παράδεισο»

Ζωή Χαλιδιά

Στην ιταλική ταινία «Η εργατική τάξη πάει στον Παράδεισο», ο αφοσιωμένος εργάτης όταν χάνει στη δουλειά το δάχτυλό του κι απολύεται, συνειδητοποιεί πόσο αναλώσιμος είναι.

Από κείνη τη στιγμή το πιστό σκυλί αποκτά ταξική συνείδηση κι αρχίζει να δείχνει τα δόντια του. Από υποστηρικτής της παραγωγικότητας, ο ήρωας μετατρέπεται σε αγωνιστή που δίνει μάχη ανάμεσα στην επιβίωση και την αξιοπρέπεια.

Αυτό που μας έτριψε στα μούτρα η φονική έκρηξη στο εργοστάσιο μπισκοτοποιίας Βιολάντα είναι ότι τελικά η εργατική τάξη δεν πάει αυτομάτως σούμπιτη και ως τέτοια στον παράδεισο.

Διότι ενίοτε επιλέγει τον ευτελισμό πετώντας την ανθρωπιά της. Όπως έκαναν εργαζόμενοι/ες που κατσικώθηκαν έξω από τα δικαστήρια Τρικάλων εκφράζοντας τη συμπαράστασή τους στον αφεντικό της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της απολογίας του.

Χειροκροτήματα «μπράβο», «δύναμη» κι «όλοι μαζί είμαστε»!

Κι εν προκειμένω δεν κόπηκε απλά ένα δάχτυλο αλλά η ζωή 5 εργατριών.

Ναι, από ένα σημείο και μετά είναι ατομική επιλογή να ζήσεις όσο καλύτερα γίνεται στη νεοφιλελεύθερη κόλαση από το να πας στον ταξικό σου παράδεισο.

Αλλά πως γίνεται να γυρνούν την πλάτη στις νεκρές συναδέλφισσες Έλενα, Βασιλική, Βούλα, Αναστασία, Αγάπη και πρώην συντοπίτισσες επιλέγοντας έτσι την ηθική και υπαρξιακή τους κατάρρευση μέσα στο κοινωνικό σύνολο; Με την ελπίδα ενός προσωπικού οφέλους;

Μα με αυτή τους τη στάση ακυρώνουν την ίδια τους την υπόσταση. Διότι δεν ήταν μια απλή υπακοή σε κανόνες, αλλά μια εθελοντική υποταγή.

Αυτή η προδοσία ήταν και για εμάς, που δεν χάσαμε κάποιον εκεί μέσα, επώδυνη. Δεν απαίτησε κανείς από τους συμπαραστάτες του αφεντικού Τζιωρτζιώτη να γίνουν ένα με τις χιλιάδες αφανείς μορφές της εργατικής τάξης, άξιες σεβασμού για την ηρωϊκότητά τους.

Απλά να σεβαστούν τις νεκρές και τους εναπομείναντες συγγενείς, κι όχι να ταυτιστούν με το κυβερνητικό πιστόλι Άδωνι Γεωργιάδη που

δήλωνε την Βιολάντα ως υποδειγματική επιχείρηση.

Το δια ταύτα είναι ότι όποιος προδίδει την τάξη του χάνει και το στήριγμά του.

Τη δουλειά του μπορεί να μην τη χάσει, αλλά ποτέ δεν θα είναι πραγματικά αρεστός κι αποδεκτός από την κυρίαρχη τάξη.

koutipandoras.gr

Ποιος φοβάται (ακόμη) τους Γερμανούς;

Για τις αποζημιώσεις που όλοι κάνουν ότι δεν ξεχνούν, αλλά κανείς δεν διεκδικεί πραγματικά

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Αναπτυξιακού & Κοινωνικού Ψυχολόγου,

Διδάσκοντα Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis

Οι φωτογραφίες από την Καισαριανή δεν είναι απλώς ιστορικά ντοκουμέντα. Είναι μια "ενοχλητική" υπενθύμιση ότι υπάρχει μια ιστορική οφειλή που παραμένει πολιτικά μετέωρη.

Ότι υπάρχουν νεκροί που τιμώνται συμβολικά, αλλά όχι θεσμικά.

Ότι υπάρχει μια δικαιοσύνη που αναγνωρίζεται ηθικά, αλλά σπάνια διεκδικείται πρακτικά.

Και τότε το ερώτημα γίνεται κάτι πολύ περισσότερο από ιστορικό.

Γιατί η Ελλάδα δεν διεκδικεί με συνέπεια και πολιτική βούληση τις γερμανικές αποζημιώσεις;

Ποιος φοβάται να το κάνει; Και γιατί;

Κάθε χρόνο καταθέσεις στεφάνων, λόγοι, δηλώσεις, συγκίνηση στην εμφάνιστη των συγκλονιστικών φωτογραφιών.

Κάθε τόσο αναφορές στη «θυσία».

Αλλά όταν η συζήτηση φτάνει στις αποζημιώσεις, κάτι αλλάζει:

«Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή», «Θα διαταραχθούν σχέσεις»,  «Υπάρχουν μεγαλύτερες προτεραιότητες», «Δεν είναι ρεαλιστικό».

Η μνήμη καταντάει μια εθυμοτυπική τελετουργία, αποκαθαρμένη από τις διεκδικητικές ευθύνες του παρόντος.

Φαίνεται πως στην Ελλάδα η μνήμη επιτρέπεται μόνο όταν δεν κοστίζει. Όταν δεν γίνεται πολιτική πράξη. Όταν δεν απαιτεί σύγκρουση.

Η αλήθεια είναι πως η  Ελλάδα δεν είναι στρατιωτικά εξαρτημένη από τη Γερμανία, αλλά είναι οικονομικά, θεσμικά, γεωπολιτικά ενταγμένη ή μάλλον υποταγμένη σε ένα πλαίσιο όπου η σύγκρουση θεωρείται αδιανόητο ρίσκο.

Και εδώ εμφανίζεται ένα είδος «εσωτερικευμένης πειθαρχίας»:

Να μη δυσαρεστήσουμε. Να μη φανεί ότι διεκδικούμε «παραπάνω». Να μη χαλάσουμε την εικόνα του «καλού ευρωπαίου εταίρου ή του φρόνιμου παιδιού».

Και έτσι η διεκδίκηση παρουσιάζεται σχεδόν ως αγένεια.

Κι' όπως σε κάθε εξαρτημένο ο μεγαλύτερος φόβος είναι μην στερηθεί την εξάρτηση του. 

Όμως, υπάρχει και κάτι βαθύτερο. Το ψυχοπολιτικό υπόστρωμα

Οι κοινωνίες που έχουν βιώσει ήττες ή εξαρτήσεις συχνά αναπτύσσουν αυτό που η πολιτική ψυχολογία ονομάζει «μαθημένη προσαρμογή». Δεν περιμένεις πολλά. Δεν διεκδικείς επιθετικά. Δεν ανοίγεις μέτωπα που μπορεί να χάσεις.

Αλλά όταν αυτό γίνεται μόνιμη στάση, μετατρέπεται σε πολιτισμική συνήθεια. Και τότε η αυτοσυγκράτηση μοιάζει σοφία και η σιωπή βαφτίζεται ρεαλισμός. «Βασίλη κάτσε φρόνιμα να γίνεις νοικοκύρς» που λέει. 

Αλλά, οι ελίτ φοβούνται κάτι ακόμη. Μια σοβαρή διεκδίκηση αποζημιώσεων δεν είναι μόνο εξωτερική πολιτική.

Είναι εσωτερική αναμέτρηση. Θα ανοίξει ερωτήματα: Ποιος συνεργάστηκε ιστορικά; Ποιοι οικονομικοί δεσμοί συνεχίζονται μέχρι σήμερα; Ποια εξάρτηση θεωρείται «αναγκαία» σήμερα; Ο Χριστοφοράκος ζει και βασιλεύει, αν με εννοείς. 

Και γι' αυτό οι ελίτ φοβούνται κάτι ακόμη πιο πολύ. Μπορεί μια κοινωνία που αμφισβητεί διεθνείς ιεραρχίες να αρχίσει να αμφισβητεί και εσωτερικές; Αυτό είναι συχνά πιο ανησυχητικό για τις ελίτ από το ίδιο το διπλωματικό θέμα.

Συνεπώς, το ζήτημα των Γερμανικών αποζημιώσεων δεν είναι μόνο οικονομικό. Οι αποζημιώσεις δεν είναι απλώς χρήματα.

Είναι αναγνώριση, ιστορική συνέχεια, συμβολική δικαιοσύνη και κυρίως συλλογική αυτοεκτίμηση.

Όταν μια κοινωνία δεν τα διεκδικεί αυτά, στέλνει ένα μήνυμα και προς τα μέσα, ότι η ιστορία μπορεί να τιμάται, αλλά όχι να επηρεάζει το παρόν. Και τότε η αξιοπρέπεια γίνεται πολιτικάντικη ρητορική ή μνημείο, αλλά όχι πολιτική στάση.

Και τελικά, ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν «φοβόμαστε ακόμη και σήμερα τους Γερμανούς;», αλλά αν το ελληνικό πολιτικό σύστημα φοβάται να σταθεί ως ισότιμο, αν φοβάται να μετατρέψει τη μνήμη σε διεκδίκηση, αν φοβάται μήπως η ιστορική αυτοπεποίθηση οδηγήσει και σε κοινωνική αυτοπεποίθηση. 

Γιατί αν συμβεί αυτό, δεν αλλάζουν μόνο οι διεθνείς σχέσεις.

Αλλάζει και η σχέση μιας κοινωνίας με τον εαυτό της.

Και αυτό είναι πάντα το πιο πολιτικό -και το πιο δύσκολο- ζήτημα. 

Ο μέγιστος κίνδυνος για τις ελίτ είναι να γίνουμε ξανά Λαός που πιστεύει αταλάντευτα στο συλλογικό Εαυτό του. Όπως οι Έλληνες των φωτογραφιών

Πηγή: Facebook

www.dromosanoixtos.gr

Μια ΕΠΟΝίτισσα για τον Κ.Μητσοτάκη

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ (1926-2026), μια «αριστερή» που γοήτευε τη Δεξιά

του Δημήτρη Ψαρρά

[Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» στις 31.10.2020, στη στήλη «Προσωπική υπόθεση», με σκίτσο του Πέτρου Ζερβού]
Όταν αποφάσισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης να διεκδικήσει την αρχηγία της Ν.Δ. στα τέλη του 2015, είχε τη στήριξη δυο ανθρώπων των γραμμάτων. Πρώτος στάθηκε δίπλα του ο εκδότης και συγγραφέας Άδωνης Γεωργιάδης, που κι αυτός είχε θέσει υποψηφιότητα για τη θέση του προέδρου του κόμματος, αλλά ήρθε τέταρτος στον πρώτο γύρο και αποκλείστηκε από τη συνέχεια. Η δεύτερη ήταν η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η διάσημη βυζαντινολόγος που έχει κατακτήσει εδώ και δεκαετίες την κορυφή της ακαδημαϊκής κοινότητας του Παρισιού.
Η Αρβελέρ ανήγγειλε την υποστήριξή της απαγγέλλοντας ένα ποίημα, το οποίο θυμίζει πολύ τις πίσω σελίδες των παλιών ημερολογίων:
«Δεν είναι ανάγκη, μετά από το “ο καλύτερος” να λες “ναι, μεν, αλλά”, όπως λ.χ. θα έπρεπε να έχει μάτια γαλανά, και όχι καστανά. Όταν φτωχεύσουνε οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Μα όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Κι όταν μόνο ανάξιοι μιλάνε για αξίες, τότε, η απαξίωση θα είναι γενική. Ας τα σκεφτεί αυτά, όποιος στην κάλπη ρίχνει την ψήφο του, για όποια και νάναι εκλογή».
Αυτό το ποίημα της Αρβελέρ το κοινοποίησε ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης, τις παραμονές της εκλογής του: «Αυτό το ποίημα έγραψε και μου αφιέρωσε η Ελένη Αρβελέρ για να με στηρίξει. Μου ζήτησε να το δημοσιοποιήσω. Το έγραψε στο Παρίσι την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου [2015]».
Την περασμένη Δευτέρα, 26.10.2020, εμφανίστηκε ο πρωθυπουργός στο τηλεοπτικό αφιέρωμα για την κυρία Αρβελέρ να αποκαλύπτει ότι «αναζητά συχνά τις συμβουλές της» και την χαρακτήρισε «μια αυτοκράτειρα των καιρών μας».
Αυτοκράτειρα; Πρωθυπουργική γλώσσα λανθάνουσα. Γιατί μπορεί η κυρία Αρβελέρ να ξεκίνησε την ανάμειξή της με τα κοινά από τη Νεολαία του ΕΑΜ, την ΕΠΟΝ, αλλά το 1950 βρέθηκε στα Ανάκτορα, να προσφέρει τις υπηρεσίες της στη διαβόητη βασίλισσα Φρειδερίκη. Ακόμα και σήμερα νοσταλγεί την περίοδο αυτή: «Έχει παρεξηγηθεί πολύ η Φρειδερίκη», θα πει στον Νίκο Χατζηνικολάου, αφήνοντάς τον άναυδο (ANT1, 26.10.2020).
Και η Αριστερά, στην οποία ισχυρίζεται ότι ανήκει; «Είμαι αριστερή», θα εξηγήσει, «γιατί πιστεύω σε μια καλύτερη διανομή του δημόσιου πλούτου». Αναρωτιέται κανείς αν γι’ αυτό στηρίζει τον κ. Μητσοτάκη. Πάντως, σε παλιότερη συνέντευξη θα μας εξηγήσει το πώς εφάρμοζε τις αριστερές της ιδέες στη διοίκηση του Πανεπιστημίου: «Έκαναν μια μεγάλη απεργία οι καθαριστές ζητώντας αυξήσεις, ενώ έπαιρναν περισσότερα από τους βοηθούς καθηγητή, εξαιτίας των συνεχών απεργιών τους. Τους έδιωξα όλους και έδωσα την καθαριότητα σε τέσσερις επιχειρήσεις – δεν είχε καμία πάνω από πενήντα καθαριστές, οπότε δεν μπορούσαν να συνδικαλιστούν» (στη Σόνια Ζαχαράτου, «BHmagazino», 7.1.2017).
Προφανώς ο κ. Μητσοτάκης αναγνωρίζει τον εαυτό του σ’ αυτή την αριστερή πολιτική. Η Αρβελέρ περηφανεύεται σήμερα ότι έβαλε 22 φορές την αστυνομία στο Πανεπιστήμιο, καθώς και ότι κάποια φορά φόρεσε και το πηλήκιο του αρχηγού της αστυνομίας: «Με κάτι τέτοια έχει βγει το όνομά μου ότι είμαι ο μεγαλύτερος φασίστας της Γαλλίας», θα καγχάσει.
Υπερβολές. Πάντως, η εισβολή των γαλλικών ΜΑΤ στην κατειλημμένη από τους φοιτητές Σορβόνη, που ζήτησε η Αρβελέρ το βράδυ της 5ης Δεκεμβρίου 1986, κατέληξε στον θάνατο του 20χρονου φοιτητή Μαλίκ Ουσεκίν από ξυλοδαρμό αστυνομικών.
Όλη αυτή η επίμονη στράτευσή της με τη Δεξιά αναδεικνύει μια πλευρά της που τελικά την αδικεί. Όπως την αδικούν και οι φραστικές της υπερβολές για τη «δεύτερη άλωση της Κωνσταντινούπολης» από τον Ερντογάν ή οι προβλέψεις της ότι θα ξαναδακρύσουν οι εικόνες της Παναγίας. Την αδικούν, γιατί στον επιστημονικό της τομέα η Αρβελέρ έχει πράγματι πετύχει πολλά. Χάρη, μάλιστα, στην ιδιαίτερη σχέση της με τη γαλλική και όχι την ελληνική επιστημονική κοινότητα, έχει τοποθετηθεί με σαφή τρόπο απέναντι σε ζητήματα που απωθούνται από τη δεξιά ιστοριογραφία στη χώρα μας.
Πρόσφατο σχετικό παράδειγμα η τοποθέτησή της για τον ρόλο της Εκκλησίας την περίοδο του Βυζαντίου και της Τουρκοκρατίας, ένα ζήτημα που γίνεται επίκαιρο με την προοπτική των εθνικών εορτασμών για το 1821. Μιλώντας στον Δημοσθένη Γκαβέα, η Αρβελέρ δεν θα μασήσει τα λόγια της για τον αντιδραστικό ρόλο της Εκκλησίας: «Το θέμα είναι ότι η Ελλάδα δεν γνώρισε Διαφωτισμό. Ποιος φταίει; Θα το πω, η Εκκλησία. Αφόρισαν σχεδόν τον Βολταίρο και όλους αυτούς. Ο μόνος διαφωτιστής στην Ελλάδα ήταν ο Ρήγας Φεραίος. Οταν τον σκότωσαν και αυτόν, ε… να μην τα λέω, η Εκκλησία δεν θρήνησε τον Ρήγα» («HuffPost Greece», 24.3.2016).
Στην ίδια συνέντευξη, η Αρβελέρ θα πει ότι το έμβλημα με τον δικέφαλο αετό συμβολίζει την εξουσία που παραχώρησαν στο Πατριαρχείο οι Οθωμανοί: «Είναι άγιος ο αετός; Όχι, είναι η εξουσία η βυζαντινή και όλα αυτά με τη σύμφωνη γνώμη των Τούρκων. Αλλά κατάφερε η Εκκλησία δύο πράγματα: πρώτον να πει αυτό που σας έλεγα πριν για τον Διαφωτισμό και δεύτερον να μιλήσει για κρυφά σχολειά. Ποια κρυφά σχολειά; Όταν έχουμε τόσες βιβλιοθήκες, τόσους σοφούς, όταν έχουμε έγγραφα της εποχής που λένε για τα σχολειά που υπήρχαν, αν τα βάλουμε κάτω, θα δούμε ότι δεν είναι τα σχολεία της Πόλης και της Σμύρνης μονάχα, αλλά είναι και τα ρουμελιώτικα σχολειά και πολλά άλλα. Ποια κρυφά σχολειά;»
Αυτές βέβαια τις επιστημονικές θέσεις της Αρβελέρ που παραβιάζουν τα ταμπού της ελληνικής Δεξιάς δεν είναι πρόθυμος να τις υιοθετήσει ο εκλεκτός της πολιτικός που κυβερνά την Ελλάδα. Εκείνος προτιμά να τις αγνοεί και να θυμάται μόνο την παρουσία της στην αυλή της Φρειδερίκης και την επιμονή της να καταργήσει το πανεπιστημιακό άσυλο.

x-efimerida.gr

Ποιον να τραγουδήσω πρώτονε

«Ποιον να τραγουδήσω πρώτονε/στο μπλόκο στην Καισαριανή»

Νόρα Ράλλη, 

Παρή Σπίνου, 

Ναταλί Χατζηαντωνίου

Εάν οι εκτελέσεις των αγωνιστών της ΕΑΜικής αντίστασης χαράχτηκαν ανεξίτηλα στη μνήμη μας και πέρασαν ως αφήγηση, στίχος ή εικόνα στις νεότερες γενιές, χρωστάμε αναμφίβολα πολλά στην τέχνη.

Οι εκτελέσεις των αγωνιστών της ΕΑΜικής αντίστασης τον Μάιο του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και κυρίως αυτή της Πρωτομαγιάς, από τις μαζικότερες, αγριότερες και πιο αιματηρές θηριωδίες των Γερμανών στην Ελλάδα, καταχωρίστηκε ως ένα από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα της περιόδου, χαράχτηκε μέχρι εδώ ανεξίτηλα στη μνήμη της νεότερης Ελλάδας και πέρασε ως αφήγηση, στίχος ή εικόνα στις νεότερες γενιές με τη βασική συμβολή της τέχνης.

Και ίσως απ’ όλες τις καλλιτεχνικές εκφάνσεις καταγραφής, σχολιασμού και πένθους για το Μπλόκο της Καισαριανής πιο ακαριαία να αντέδρασε η ποίηση και δημιουργοί ταυτισμένοι με την Αριστερά όπως ο Βάρναλης, ο Ρίτσος και ο Λειβαδίτης και το τραγούδι με στίχους αντίστοιχων περιπτώσεων στρατευμένων στην Αριστερά όπως ο Νότης Περγιάλης, ο Κώστας Βίρβος κ.ά.

Ποιος είναι όμως πραγματικά ο πρώτος που άκουσε σε μουσική αυτή τη συγκλονιστική στιγμή; Την απάντηση έδινε χθες σ’ ένα ποστ ο συνθέτης και μουσικός ερευνητής Κωστής Ζουλιάτης θυμίζοντας: «Ηταν ο Νίκος Σκαλκώτας το 1944 – σχεδόν έναν μήνα μετά. Κρατούμενος στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, με μοναδικό παράπτωμά του την παρουσία του στη νεοσύστατη Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (σεσημασμένη τότε ως άντρο συνδικαλιστών και ΕΑΜιτών), ο «δύσκολος» συνθέτης γράφει την «Πρωτομαγιά του ’44».

Στον κοντά ενάμιση μήνα της κράτησής του, γράφει και άλλα κομμάτια με σχετικό περιεχόμενο: «Προσκλητήριο», «6 Ιουνίου» (πιθανώς αναφορά στην απόβαση της Νορμανδίας), «Κλούβες» (για τα μικρά φορτηγά που φόρτωναν κρατούμενους για εκτέλεση), «Φόβος», «Τζαμτζής». Οσο για τον τελευταίο τίτλο, «τζαμτζής» ήταν ο κρατούμενος που αναλάμβανε την επισκευή τυχόν σπασμένων τζαμιών στο στρατόπεδο. Μαζί με τους εργάτες που ήταν απαραίτητοι για τις δουλειές της μέρας, εντός και εκτός στρατοπέδου (λ.χ. τα οχυρωματικά έργα στο Φάληρο), όλοι άκουγαν τα ονόματά τους στο τέλος του προσκλητηρίου, μετά από τα ονόματα εκείνων που πήγαιναν για εκτέλεση. Με το κάλεσμα αυτό ήξεραν πως είχαν αποφύγει για μία ακόμα μέρα το απόσπασμα. Δυστυχώς, δεν υπάρχει η μουσική – όλα αυτά τα έργα θεωρούνται σήμερα χαμένα. Οι πληροφορίες που έχουμε προκύπτουν από τη μαρτυρία του συγκρατούμενου του Σκαλκώτα, Δημήτρη Ευθυμιόπουλου. Αυτός ήταν που μέσα στο στρατόπεδο τον προμήθευσε κρυφά κάτι δεκάδες φύλλα με πεντάγραμμα, φύλαγε τσίλιες για να μπορεί ο συνθέτης να γράφει, αλλά και έδωσε τίτλους στα κομμάτια».

Δεκάδες ήταν τα σχετικά τραγούδια που γράφτηκαν, άλλα με απευθείας αναφορά στο γεγονός, άλλα με ποιητικούς υπαινιγμούς.

● Στην πρώτη περίπτωση ανήκει όλη η «Καταχνιά» (1964) του Χρήστου Λεοντή σε στίχους του Κώστα Βίρβου, αλλά και κυρίως τα «Δεν θέλω να μου δέσετε τα μάτια» και «Ενας ξύλινος σταυρός», που ερμήνευσε ο Στέλιος Καζαντζίδης. Οπως θύμισε και πάλι ο Ζουλιάτης, «τους στίχους είχε γράψει ο Βίρβος το ’44 μαθαίνοντας το νέο, ενώ βρισκόταν στην απομόνωση του κρατητηρίου της οδού Ελπίδος 5 – εκεί που δύο μήνες μετά μαρτύρησε η Ηλέκτρα Αποστόλου». Το 1975 ο Λεοντής μελοποιεί στο «Καπνισμένο τσουκάλι» για τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη και τα συγκλονιστικά ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, όπως το «Αυτά τα κόκκινα σημάδια στους τοίχους, μπορεί να ‘ναι κι από αίμα. Ολο το κόκκινο στις μέρες μας είναι αίμα,/μπορεί να ‘ναι κι απ’ το λιόγερμα, που χτυπάει στον απέναντι τοίχο».

Από τα δεκάδες άλλα τραγούδια που έχουν γραφτεί κατά καιρούς για τα γεγονότα του ‘44 να αναφέρουμε ενδεικτικά:

● Το «Σαββατόβραδο στην Καισαριανή», το περίφημο τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου που σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου ηχογραφήθηκε το 1965 με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση χωρίς τη δεύτερη στροφή («Ηρθαν και βασίλεψαν τα βαθιά σου μάτια/κάποιο Σαββατόβραδο στην Καισαριανή») η οποία είχε κοπεί από τη λογοκρισία της εποχής. Ο ίδιος ο Παπαδόπουλος στο βιβλίο του «Τα τραγούδια γράφουν την ιστορία τους» θυμόταν πώς εμπνεύστηκε τους στίχους: «Ημουν στο νοσοκομείο για να κάνω εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας. Φοβόμουν ότι θα… πεθάνω! Σκέφτηκα τους νέους που εκτελούσαν οι Γερμανοί στην Καισαριανή. Μπήκα στη θέση ενός από τους εκτελεσθέντες. Ο Ξαρχάκος στη μουσική του, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, από χασάπικο το γυρνάει (ρεφρέν) στο ζεϊμπέκικο».

● «Οι διακόσιοι της Καισαριανής»: τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη σε στίχους Γιώργου Καλαμαριώτη (ψευδώνυμο του Γ. Μπέρτσου) που έλεγε μεταξύ άλλων «διακόσιοι στην Καισαριανή/κι έμεινε ο κόσμος μόνος/διακόσιοι στην Καισαριανή και μίκρυνε ο κόσμος». Πρωτοερμηνεύτηκε από τη Ρένα Κουμιώτη στον δίσκο «Μονά Ζυγά» (1973 Lyra).

● «Το Μπλόκο της Καισαριανής» που σε στίχους Νότη Περγιάλη και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ερμήνευσε η Χαρούλα Αλεξίου στον δίσκο της «24 Τραγούδια» το 1977. Το τραγούδι είχε γραφτεί καταρχάς για ένα θεατρικό έργο του Περγιάλη που ανέβηκε το 1974 από τον θίασο Χατζίσκου - Νικηφοράκη.

● «Η κομμαντατούρα»: σε στίχους του Ξενοφώντα Φιλέρη και μουσική - ερμηνεία του Γιώργου Ζαμπέτα το τραγούδι περιέγραφε: «Οποιος περνούσε τη στοά/Τον ήλιο χαιρετούσε/Στο φρουραρχείο έμπαινε/Το Χάρο συναντούσε». Κυκλοφόρησε από την Polygram (1975) στον δίσκο «Ντοκουμέντα».

● «Ο Γιάγκος από την Καισαριανή»: τραγούδι του Απόστολου Καλδάρα σε στίχους του Κώστα Βίρβου με ερμηνευτή τον Χαράλαμπο Γαργανουράκη από τον κύκλο τραγουδιών «Οι ξεριζωμένοι», που κυκλοφόρησε το 1977 από την Columbia. Εγραφε ο Βίρβος: «Εκεί που ντουφεκίσανε διακόσους κάποια μέρα/κι ο Γιάγκος την εγλίτωσε μονάχα με μια σφαίρα/από το μπλόκο ξέφυγε και βγήκε στα βουνά/και δεν εξαναγύρισε στο σπίτι του ξανά».

● Ο Νίκος Καββαδίας στο ποίημα «Federico Garcia Lorca», που μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος για να το ερμηνεύσει ο Γιάννης Κούτρας στον «Σταυρό του Νότου» (1979) έκανε σαφέστατη αναφορά στους 200: «Στον τοίχο της Καισαριανής μάς φέραν από πίσω/Κι ίσα ένα αντρίκιο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό».

● «Σκοπευτήριο»: το σπουδαίο τραγούδι σε μουσική Ηλία Ανδριόπουλου και στίχους Μιχάλη Μπουρμπουλη ήταν ένα από όσα ερμήνευσε μοναδικά η Μπέλλου στα «Λαϊκά Προάστια» (1980). Ξεκινούσε βέβαια ως εξής: «Πίσω απ’ τη μάντρα την παλιά/Και μες στο Σκοπευτήριο/Μου ‘δωσες τριαντάφυλλο/Κι ο Χάρος διαβατήριο».

● «Τα παιδιά της ερημιάς»: από τα πιο πρόσφατα στην ελληνική δισκογραφία, ενταγμένο στον δίσκο «Θαλασσινά παλάτια» (2016) είναι σε μουσική και στίχους του Βαγγέλη Κορακάκη και έχει ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα. Είναι σαφής η αναφορά του στην εκτέλεση της Πρωτομαγιάς: «Χάρε σκληρέ κι αν στήνεις μνήματα/Είσαι πεντάρφανος και φουκαράς/Τα φόρτωσαν σε καμιόνια κάποια άνοιξη στερνή/Και βουβάθηκαν τα αηδόνια πάνω στην Καισαριανή».

Οι 200 στη λογοτεχνία και την ποίηση

«Εδώ πέσαμε. Παιδιά του λαού» / «Δεν ήρθαν μελλοθάνατοι με κλάμα και λαχτάρα, / μόν’ ήρθαν μελλόγαμπροι με χορό και τραγούδι.

Και πρώτος άρχος του χορού, δυο μπόγια πάνου απ’ όλους / κι από το Χάρο τρεις φορές πιο πάνου ο Ναπολέος».

Αυτοί οι λαϊκοί στίχοι είναι ο τρόπος που επέλεξε ο ανώνυμος ποιητής να αποτυπώσει σε δεκαπεντασύλλαβο την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή από τους Γερμανούς κατακτητές την Πρωτομαγιά του 1944. Η κορυφαία αυτή πράξη αυτοθυσίας και παράδειγμα ανθρωπισμού και πίστης σε υψηλά ιδανικά απαθανατίστηκε έντονα στη λογοτεχνία και την ποίηση, καθώς οι ίδιοι οι αγωνιστές ήταν έμπλεοι, πέραν του αγωνιστικού/ιδεολογικού, και πολιτισμικού φρονήματος: τραγουδούσαν στον δρόμο προς την εκτέλεσή τους, έριχναν σημειώματα με στίχους στους περαστικούς...

Το «Σκοπευτήριο Καισαριανής» (γνωστό και από το ποίημα «Πρωτομαγιά ‘44») του Γιάννη Ρίτσου είναι ένας συγκλονιστικός ύμνος στους 200 κομμουνιστές αγωνιστές που εκτελέστηκαν, το οποίο εμπεριέχει τον εμβληματικό στίχο: «Εδώ πέσαμε. Παιδιά του λαού. Γνωρίζετε γιατί. Γυμνοί· κατάσαρκα φορώντας τις σημαίες μας. [...] Εμείς, μερτικό δε ζητήσαμε. Τίποτα. Μόνον θυμηθείτε το: αν η ελευθερία δεν βαδίσει στα χνάρια του αίματός μας, εδώ θα μας σκοτώνουν κάθε μέρα. Γεια σας». Στον Ρίτσο η μνήμη γίνεται εντολή συνέχειας, όχι θρήνος.

Ο Βασίλης Ρώτας έγραψε το «Ανθούς Πρωτομαγιά» («Δεν ήντουσαν πεντέξι κι ουδέ μια δεκαριά/παρ’ ήντουσαν Διακόσιοι μιαν εκκλησιά κορμιά/Πριν φέξει τους χωρίσαν, τους βάλαν στη σειρά/κι είν’ ομορφοντυμένοι, κεφάλια τους ψηλά») και το «Διακόσια παλικάρια», ο Κώστας Βάρναλης το «Πρωτομαγιά του 1944» («Πέσε στα γόνατα, προσκύνα το πανάγιο χώμα/με την ψυχή κατάκορφα στον ουρανό υψωμένη/όποιος και να ‘σαι, όθε και να ‘σαι κι ό,τι – άνθρωπος να ‘σαι!»).

Η ποιήτρια της Εθνικής Αντίστασης Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη (μεταξύ άλλων, δικοί της είναι και οι στίχοι του ύμνου του ΕΛΑΣ) έγραψε το «Θυσιαστήριο Λευτεριάς» («Μακάβρια τη γαλήνη ομοβροντία/από τουφέκια βάρβαρα ταράζει/Τινάζεται απ’ τον ύπνο η συνοικία/κι ω ξέρει τι σημαίνει, και στενάζει»). Η βραβευμένη ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παπά, επίσης μέλος της Εθνικής Αντίστασης, έγραψε την ίδια μέρα της εκτέλεσης στο εκκλησάκι της Ανάληψης στον Υμηττό το «Οι διακόσιοι» («Τέσσερις ώρες γάζωναν οι σφαίρες την καρδιά σας/και πέφτοντας αμίλητοι κατά οκτάδες/αγκάθινο στεφάνι μας φορέσατε/χαλκά ζεματιστό στην εποχή μας/να ντρέπεται αιώνια για τη φρίκη της και τα εγκλήματά της»). Ο Φώτης Αγγουλές έγραψε τους «Σταυρούς» («Τόσοι σταυροί που στήθηκαν/τόσοι σταυροί που θα στηθούνε/εμάς μονάχα με σταυρούς μπορούν να μας μετρούνε»). Ο Νίκος Γκάτσος στη συλλογή «Ξένα» έκανε αναφορά στους 200 της Καισαριανής με το «Παράξενη πρωτομαγιά/μ’ αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια/ηρθ’ ο καιρός του “έχε γεια”/τι να την κάνεις πια την περηφάνια», όπως και οι Γιάννης Αρβανιτάκης, Ηλίας Σιμόπουλος και ο Γεώργιος Κωνσταντινίδης που έγραψε σε ποντιακή διάλεκτο.

Οσον αφορά την πεζογραφία, δεν έχει γραφεί αυτόνομο μυθιστόρημα που να έχει ως αποκλειστικό και μοναδικό θέμα την εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944, όπως αντίστοιχα υπάρχει το «Ζ» του Β. Βασιλικού για τη δολοφονία Λαμπράκη. Υπάρχουν όμως λογοτεχνικά χρονικά και μαρτυρίες με έντονο αφηγηματικό χαρακτήρα όπως το «Στρατόπεδο Χαϊδαρίου» του Θέμου Κορνάρου, όπου η σκηνή της επιλογής των 200 και η στάση του Ναπολέοντα Σουκατζίδη φέρουν καθαρή λογοτεχνική ένταση, υπάρχουν οι «Πρωτομαγιές 1886-1945» της Μέλπως Αξιώτη και το «Σκοπευτήριο Καισαριανής – Η ματωμένη καρδιά της Ελλάδας» του Γιάννη Κουβά, ένα τεκμηριωμένο έργο που συγκεντρώνει μαρτυρίες, επιστολές και λίστες ονομάτων, όπως και το «Χαϊδάρι. Κάστρο και βωμός της εθνικής αντίστασης» του Αντώνης Φλούντζη που αναφέρεται και στην εκτέλεση της Καισαριανής. Δυστυχώς σχεδόν όλα είναι εξαντλημένα – ελπίζουμε οι εκδότες να τα επαναφέρουν στην κυκλοφορία και φυσικά σε νέα αναγνώσματα.

Απίστευτο και όμως αληθινό. Ο Α. Τάσσος (1914-1985), ο σπουδαίος χαράκτης, ο κομμουνιστής εικαστικός, παρότι δεν ήταν παρών, μοιάζει να «φωτογράφισε» με το κοπίδι του από την πρώτη στιγμή τον τουφεκισμό των 200 αγωνιστών από τους Γερμανούς κατακτητές. Πρόσωπα με καθαρό, σπινθηροβόλο βλέμμα, γεμάτα περηφάνια κοιτούν αγέρωχα τους εκτελεστές τους, υψώνουν τα χέρια τους στις ρεαλιστικές ξυλογραφίες όπως «Πρωτομαγιά», «Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή» που ο Α. Τάσσος φιλοτέχνησε για την επέτειο του ενός χρόνου της «ματωμένης Πρωτομαγιάς» στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Εργα που αποδίδουν με δραματικότητα και εκφραστική ένταση την ηρωική θυσία, που κουβαλούν τη σημασία και την αξία του ιστορικού ντοκουμέντου πριν αποκαλυφτούν τα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα.

«Στα έργα μου υπάρχει ανθρώπινη οδύνη, αλλά και η αποφασιστικότητα…» έλεγε ο στρατευμένος καλλιτέχνης. «Οι άνθρωποι που κινούνται στα έργα μου σηκώνουν το βάρος της σκλαβιάς και της τυραννίας. Αλλά είναι τόσο αλύγιστοι εκφραστικά, που δεν μπορούν παρά να μένουν όρθιοι ώς το τέλος. Ορθιοι ακόμα κι όταν πέφτουν. Αυτό είναι το βαθύτερο μήνυμά μου».

Τα δεινά της Κατοχής, την πείνα, τις συλλήψεις, τις εκτελέσεις, αλλά και την αντίσταση του λαού, τους αγώνες για την ελευθερία αποτύπωσαν πολλοί καλλιτέχνες που έζησαν στην ταραγμένη εποχή: από τη Βάσω Κατράκη, τον Μέμο Μακρή, τον Σπύρο Βασιλείου, τον Κώστα Γραμματόπουλο ώς τους Αγήνορα Αστεριάδη, Χρίστο Δαγκλή, Γιώργο Σικελιώτη, Γιάννη Στεφανίδη, Αντώνη Κανά κ.ά.

Την Πρωτομαγιά του 1945, με τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την εκτέλεση των 200 πατριωτών, κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οργανισμό «Ο Ρήγας» το λεύκωμα «Το θυσιαστήριο της λευτεριάς» με ξυλογραφίες των Α. Τάσσου, Βάσως Κατράκη, Γιώργου Μανουσάκη, Αλέξανδρου Κορογιαννάκη, Γιώργου Βελισσαρίδη και Λουκίας Μαγγιώρου. Οπως επισημαίνει ο Γιάννης Μπόλης στον τόμο «Εικαστικές τέχνες στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1940» (Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης):

«Η σύλληψη και το μαρτύριο του Αθανασίου Διάκου, η πρώτη εικόνα του λευκώματος, χαραγμένη από τη Μαγγιώρου και συνοδευμένη από το πασίγνωστο δημοτικό τραγούδι, είναι ο αναπόφευκτος ιστορικός πρόλογος πριν την παράθεση του μαρτυρολόγιου των χρόνων της Κατοχής. Η θυσία του Διάκου εξισώνεται με τις θυσίες των σύγχρονων αγωνιστών, των αθώων θυμάτων που το αίμα τους γίνεται υπόμνηση χρέους. Εικόνες σκληρές, δυνατές και αιχμηρές, δραματικές και αποκαλυπτικές που περιγράφουν τα βασανιστήρια και τους κρεμασμένους στους δρόμους της Αθήνας, τους “εθνομάρτυρες” ανάπηρους, τους τόπους των εκτελέσεων και των μαζικών σφαγών: Καισαριανή, Κοκκινιά, Κρήτη, Δοξάτο, Δίστομο, Καλάβρυτα. Τα κείμενα που πλαισιώνουν τις εικόνες ενέχουν τώρα την αξία της ιστορικής μαρτυρίας, της αντικειμενικής καταγραφής των γεγονότων, έρχονται να αναδείξουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο, τη συμβολή της Αριστεράς στην απελευθέρωση, να απαιτήσουν απόδοση δικαιοσύνης και καταδίκη όσων συνεργάστηκαν με τους κατακτητές-δωσίλογους “τσολιάδες, χωροφύλακες, χαφιέδες” – να καλέσουν σε συστράτευση, ενότητα και λαϊκή κινητοποίηση ενάντια στη ζοφερή πραγματικότητα που διαμορφώνεται μετά τα Δεκεμβριανά».

Αξίζει να σημειώσουμε ότι στις μέρες μας ένας σύγχρονος διακεκριμένος καλλιτέχνης, ο Μιχάλης Αρφαράς, δημιούργησε ένα χαρακτικό με τίτλο «Στη μνήμη του Τάσσου». Εικονίζει ένα ακέφαλο νεκρό σώμα να κρέμεται πάνω από μια μορφή σκελετωμένη (τον θάνατο;) και δίπλα το έργο του σπουδαίου χαράκτη «Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή», που κάνει την καρδιά να χτυπάει δυνατά όσες φορές και αν το αντικρίσει κανείς.

www.efsyn.gr