Η «πολιτική σεζόν» ξεκινά στην Ελλάδα με την ομιλία του εκάστοτε πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Πολύ παλαιότερα αυτές οι ομιλίες είχαν ίσως κάποιο νόημα. Γρήγορα οι πρωθυπουργικές παρουσίες στη ΔΕΘ εξελίχθηκαν σε μία πολύ καλή ευκαιρία για τετραήμερη τουλάχιστον «ντόλτσε βίτα» κυβερνητικών αξιωματούχων. Κάπως έτσι η ΔΕΘ εξελίχθηκε ,όπως λέει ο οικονομολόγος Ηλίας Παπαναστασίου στη «τεχνητή νοημοσύνη της κυβερνητική προπαγάνδας». Η ΔΕΘ κατάντησε από σοβαρό οικονομικό-επιχειρηματικό γεγονός σε ένα ανούσιο πανηγυράκι όπου ο κάθε πρωθυπουργός εμφανίζεται όχι για να δώσει το πολιτικό-οικονομικό του στίγμα αλλά να κάνει καθαρή προπαγάνδα. τος ζήσαμε αυτή την πραγματικότητα σε υπερθετικό βαθμό με το λεγόμενο «καλάθι Μητσοτάκη»…Ο κ. Ηλίας Παπαναστασίου που γνωρίζει πολύ καλά και τη Θεσσαλονίκη μιλά για την ιστορία της ΔΕΘ, τη σημασία που θα έπρεπε να είχε και για το πως τελικά την κατάντησαν οι κυβερνήσεις μας. Μιλά όμως και για τη Θεσσαλονίκη ,τη συμπρωτεύουσα όπως τη λέμε. Μόνο που δεν την αντιμετωπίζουμε καθόλου ως συμπρωτεύουσα. Ο κ.Ηλίας Παπαναστασίου μιλά για την οικονομική παρακμή που βιώνει όχι μόνο η Θεσσαλονίκη αλλά και γενικότερα η Μακεδονία, για την οποία κατά τ’ άλλα ανησυχούμε. Ο κ.Παπαναστασίου μιλά για τον οικονομικό μαρασμό της Μακεδεονίας πααθέτοντας μερικά συγκλονιστικά στοιχεία.
Mpelalis Reviews
Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026
Γκιλφόιλ: Την «έφαγαν» τα… συμφέροντα
του Δημήτρη Μηλάκα
Πίσω από την αποπομπή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση από εκείνη που αποτυπώνουν οι καταγγελίες για την προσωπική / ιδιοτελή συμπεριφορά της: ο ενδοαμερικανικός επιχειρηματικός πόλεμος για τον έλεγχο της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου, με διακύβευμα συμβόλαια δισεκατομμυρίων.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εκτοπίσει το ρωσικό αέριο από την Ανατολική Ευρώπη, αντικαθιστώντας το με αμερικανικό LNG. Όμως οι (αμερικανικές) εταιρείες που διεκδικούν αυτή την τεράστια αγορά συγκρούονται για το ποια θα εξασφαλίσει το μεγαλύτερο μερίδιο, αξιοποιώντας και τις προσβάσεις τους στην αμερικανική διοίκηση.
Η Venture Global έχει αποκτήσει ισχυρό εμπορικό προβάδισμα, εξασφαλίζοντας μακροχρόνια συμβόλαια διάθεσης φυσικού αερίου σε ελληνικό εταιρικό σχήμα. Η ανταγωνίστρια Argent LNG του Τζόναθαν Μπας κατήγγειλε στη «Wall Street Journal» ότι η Γκιλφόιλ χρησιμοποιούσε τη διπλωματική της επιρροή προς όφελος συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων, δηλαδή της Venture Global…
Η Argent, ωστόσο, επιμένει να διεκδικεί δυναμικά μερίδιο της αγοράς, υπογράφοντας μνημόνια συνεργασίας με τη Ρουμανία και την Αλβανία. Ο ανταγωνισμός μεταφέρθηκε έτσι από τα επιχειρηματικά γραφεία στο πεδίο της αμερικανικής διπλωματίας, με τις καταγγελίες για την πρέσβη να αποκτούν πολιτικές διαστάσεις στην Ουάσιγκτον.
Οι καταγγελίες ότι η Γκιλφόιλ επιδίωξε να αποκομίσει προσωπικά οικονομικά οφέλη αποτέλεσαν την αφορμή για να την απομακρύνει ο Τραμπ. Η βαθύτερη σύγκρουση, όμως, αφορά την αξιοποίηση της αμερικανικής διπλωματικής ισχύος στον ανταγωνισμό των ενεργειακών κολοσσών.
Η αποπομπή της δεν λύνει αυτόν τον ανταγωνισμό. Απομακρύνει ένα πρόσωπο που είχε ταυτιστεί με τη μία πλευρά του, ενώ αφήνει ανοιχτή τη μάχη για το ποιος θα ελέγχει τις ενεργειακές συμφωνίες στην Ανατολική Ευρώπη…
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της σύγκρουσης γιγαντιαίων αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει πολιτικά στη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό κόμβο, αλλά οι όροι του ανταγωνισμού καθορίζονται στην Ουάσιγκτον και στα επιτελεία των ενεργειακών κολοσσών.
Η Αθήνα αναλαμβάνει δεσμεύσεις και εξαρτά τις ενεργειακές της επιλογές από συμφωνίες των οποίων την τύχη δεν ελέγχει. Κινδυνεύει έτσι να βρεθεί να πληρώνει το οικονομικό και πολιτικό κόστος μιας σύγκρουσης στην οποία συμμετέχει, χωρίς να μπορεί να καθορίσει/επηρεάσει την έκβασή της.
Πηγή: www.topontiki.gr
Είναι σταθερότητα ο «αόρατος κανόνας» Μητσοτάκη;
Στην πρόσφατη περιοδεία του στην Κρήτη, και στη συνέντευξή του στο κανάλι Κρήτη TV και τον δημοσιογράφο Γιώργο Σαχίνη, ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε άλλη μια φορά για το κόστος της διαφθοράς.
Δεν μπορούσε φυσικά να το ξέρει με ακρίβεια, αφού αυτό το ξέρει σε όλη του την έκταση το λογιστήριο της διαφθοράς με διευθυντή τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αλλά αναφέρθηκε στις απευθείας αναθέσεις και στους κλειστούς κατ’ ευφημισμό διαγωνισμούς που το ύψος τους ανέρχεται σε 20 δισ.: 12+8. Και στα 36 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης, που πέρασαν, διαφημίστηκαν, αλλά δεν ακούμπησαν την κοινωνία και τις πληγές της. Στους πολλούς έμεινε η άγονη έρημος των μεγάλων λόγων, στους λίγους παραδόθηκε η εύφορη κοιλάδα των ευρώ.
Προϋπήρξε η κρίση του Covid, που σε πολλούς κόστισε τη ζωή, αλλά για τους λίγους ήταν ευκαιρία εύκολου πλουτισμού. Ποιος δεν θυμάται τα μανάβικα που διέθεταν υγειονομικό υλικό πληρωμένο τρεις φορές πάνω από το κράτος; Και τώρα ζούμε την κρίση ενέργειας, που μεταφράζεται σε οικονομική ασφυξία για τους ίδιους πολλούς και σε υπερκέρδη για τους ίδιους λίγους. Η κοινωνία της αγωνίας από τη μια, για το πώς θα βγει ο μήνας, πώς θα δουλέψει η επιχείρηση, πώς θα ζεσταθεί το σπίτι. Και η κοινωνία της αφθονίας από την άλλη, με τον χορό δισεκατομμυρίων. Δεν θα πέσει έξω κανείς αν μιλήσει για δύο χώρες, που τις χωρίζουν αδιαπέραστα τείχη. Τη χώρα της αφθονίας και τη χώρα της πενίας.
Η πράξη, κριτήριο της αλήθειας ως γνωστόν, αποκαλύπτει με τρόπο αδιαμφισβήτητο ότι στην περίπτωση της Ελλάδας και σε κάθε έκφραση της πολιτικής και της οικονομίας, ισχύει ένας αόρατος κανόνας, ο οποίος μπορεί να ονομαστεί προς τιμήν του κύριου αυτουργού του «κανόνας Μητσοτάκη». Αυτός καθορίζει ποιοι απολαμβάνουν τα οφέλη της όποιας ανάπτυξης και ποιοι μένουν «στην απέξω» και αρκούνται σε pass φιλανθρωπίας και προεκλογικής εξαγοράς. Παντού, παντού, παντού, η ίδια εικόνα. Καρτέλ στην ενέργεια, στις τράπεζες, στο ρεύμα, στα σουπερμάρκετ, κάτω από το στοργικό βλέμμα της κυβέρνησης. Και εξοργιστική ευημερία των αριθμών στην προπαγάνδα που κανέναν δεν χορταίνει. Το αποτέλεσμα γνωστό: στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης στις τιμές και στις τελευταίες στο εισόδημα.
Και η διαφθορά, που μεταφράζεται σε ληστεία του δημόσιου ταμείου, καρτέλ και πρακτικές τύπου «Φραπέ», συγκάλυψη και ασυδοσία, δεν κοστίζει μόνο οικονομικά. Κοστίζει στην κοινωνική συνοχή, στην εμπιστοσύνη στους θεσμούς, στη Δικαιοσύνη και εντέλει στη Δημοκρατία. Παράγει μια κοινωνία απογοήτευσης και οργής που θα έπρεπε να τρομάζει η σιωπή της. Και να τρομάζει όχι μόνο τη διεφθαρμένη πολιτική εξουσία του Μητσοτάκη, αλλά και τις ελίτ που νέμονται τα εύκολα κέρδη.
Αυτό που διαφημίζουν ως σταθερότητα, και το εκλαμβάνουν ως ανοχή στο πάρτι, μπορεί να αποδειχτεί βόμβα στα θεμέλια της αφθονίας τους και να οδηγήσει σε απρόβλεπτες καταστάσεις.
Ολα φωνάζουν ότι η αλλαγή και μια άλλη, ριζικά διαφορετική πολιτική επείγουν. Ή το πάρτι ή η πατρίδα…
Πηγή: www.efsyn.gr
Ποιοι παίζουν (πάλι) με τον Κασιδιάρη
Ενώ λοιπόν είναι κλειστός ο εκλογικός δρόμος του καταδικασμένου διευθυντή εγκληματικής οργάνωσης και εμφανές το πολιτικό του αδιέξοδο, κάποιοι τον σπρώχνουν, αυτόν τον τάχα εχθρό του συστήματος. Κάποιοι του επέτρεπαν διαδικτυακή πολιτική καμπάνια από τη φυλακή.
Η συζήτηση για τις πολιτικές βλέψεις του αποφυλακισμένου διευθυντή εγκληματικής οργάνωσης κανονικά τελειώνει με απλή ανάγνωση του νόμου. Δε μπορεί να είναι υποψήφιος. Το λέει ρητά και με σαφήνεια ο συνταγματολόγος Γιώργος Σωτηρέλης (και άλλοι):
«Αν θελήσει να είναι αρχηγός, μέλος διοικούσας επιτροπής, νόμιμος εκπρόσωπος, πραγματική ηγεσία, το αδίκημα για το οποίο καταδικάσθηκε ο Ηλίας Κασιδιάρης οδηγεί άνευ ετέρου στην μη ανακήρυξη του κόμματος ή του συνδυασμού ανεξαρτήτων, σε όλες τις εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές έως το 2033 (οπότε λήγουν τα 13 χρόνια της ποινής του, ανεξαρτήτως του πόσα εξέτισε). Όταν εκδοθεί η απόφαση του Αρείου Πάγου και η καταδίκη του καταστεί αμετάκλητη, όπως είναι αναμενόμενο, θα επέλθει αμέσως μετά αυτοδίκαια στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων για όλα τα χρόνια της ποινής του, δηλαδή για 13 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν θα έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι είτε έως το 2040, εάν η απόφαση του Αρείου Πάγου εκδοθεί το 2027, είτε έως το 2041, εάν η απόφαση εκδοθεί το 2028».
Με αυτό το δεδομένο, ποιοι παίζουν με τον Κασιδιάρη; Γιατί τον εμφανίζουν ως υπολογίσιμη πολιτική δύναμη; Θα έκαναν το ίδιο με άλλον καταδικασμένο σε δεύτερο βαθμό για ένταξη και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης; Θυμίζουμε, για να είναι σαφής η βαρύτητα των εγκλημάτων, ότι το 187ΠΚ αφορά δομημένη και με διαρκή δράση ομάδα (οργάνωση) που επιδιώκει τη διάπραξη κακουργημάτων, όπως μεταξύ άλλων: ανθρωποκτονίες με πρόθεση, βαριές σωματικές βλάβες, εμπορία ανθρώπων, βιασμό, αποπλάνηση και πορνογραφία ανηλίκων. Σε αυτό το πάνθεον εγκλημάτων κατατάσσεται η Χρυσή Αυγή.
Ο Κασιδιάρης, λοιπόν, αναφορικά με τη δυνατότητά του να διεκδικήσει ψήφο, είναι ό,τι και οι επικεφαλής της Greek Mafia. Διεύθυνε μια οργάνωση που έκανε ανθρωποκτονίες με πρόθεση, βαριές σωματικές βλάβες, βίαια εγκλήματα. Το κείμενο της πρωτόδικης απόφασης αναλυτικά περιγράφει τις βίαιες εγκληματικές πράξεις των ταγμάτων εφόδου της Χρυσής Αυγής. Αυτή την οργάνωση διοικούσε. Ο ίδιος ισχυρίζεται πως η δικαστική απόφαση δεν του καταλογίζει καμιά παράνομη πράξη. Λέει ψέματα, έτσι τον βολεύει. Δεν πειράζει. Το έχουν κάνει στο παρελθόν πολλοί καταδικασμένοι για βαριά κακουργήματα όπως αυτός. Δε χρειάζεται να συμφωνήσει με την καταδίκη του. Μας αρκούν οι τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις.
Ποιοι λοιπόν παίζουν μαζί του; Γιατί αναφέρονται κάποιες δημοσκοπήσεις σε «Κόμμα Κασιδιάρη» ενώ αυτό δεν υπάρχει και δε θα υπάρξει; Εδώ δεν πρόκειται για τεχνική αβλεψία, ούτε για ουδέτερη απεικόνιση της πραγματικότητας. Εδώ πρόκειται για ηθελημένη κατασκευή πραγματικότητας.
Γιατί τα κανάλια τον περίμεναν έξω από τη φυλακή του Δομοκού; Δε θα είχε σειστεί ο τόπος, δε θα είχαν παρέμβει κυβερνητικοί παράγοντες, γνωστή πολιτική οικογένεια και γνωστή ξένη πρεσβεία, αν οι εταιρίες δημοσκοπήσεων μετρούσαν δημοσκοπικά ένα «κόμμα Κουφοντίνα» ή έναν «Νέο Ε.Λ.Α.»; Θα περίμεναν δημοσιογράφοι με κάμερες τα μέλη της 17Ν να εξαγγείλουν το πολιτικό τους πρόγραμμα; Οι ίδιοι κύκλοι που εξέφραζαν δυσφορία και ουσιαστικά μπλόκαραν την αποφυλάκιση του υπέργηρου Γιωτόπουλου μετά από 26χρόνια εγκλεισμού, σφυρίζουν αδιάφορα για τη σκανδαλώδη υπερπροβολή του Κασιδιάρη.
Θα συνδράμουν λοιπόν στην απόπειρα rebranding του νεοναζί κάποια Μέσα; Θα παρουσιάζουν ως αντισυστημικό αυτόν που «ντιλάριζε» με τον γραμματέα της κυβέρνησης Σαμαρά τις ψηφοφορίες στη Βουλή; Θα βοηθήσουν τη φιλοτέχνηση ενός δημοφιλούς κοινωνικού προφίλ; Θα συνδράμουν τον επικοινωνιακό του ανταρτοπόλεμο που περιλαμβάνει «φιλάνθρωπες» δωρεές και αποθέωση στα σκυλάδικα; Δηλαδή μια από τα ίδια που είχαμε με τη Χρυσή Αυγή;
Είναι γνωστή η εφεκτικότητα μερικών δημοσιογράφων προς τέτοιες συμπεριφορές. Αυτοί πρόβαλλαν παλιότερα το χρυσαυγίτικο lifestyle, έδειχναν το καθημερινό, ανθρώπινο τάχα, πρόσωπο των νεοναζί, γάμους και έρωτες, την «ανθρώπινη πλευρά» της ελληνικής σβάστικας. Κάποιοι μιλούσαν για «σοβαρή Χρυσή Αυγή» και την ξέπλεναν με τη θεωρία των δύο άκρων. Αυτά γίνονταν προ 15ετίας και τα πληρώσαμε πολύ ακριβά.
Σήμερα, ο Κασιδιάρης τρέχει να ξεπλύνει το ναζιστικό τατού από το μπράτσο. Είναι αρχαιοελληνικό σύμβολο, λέει. Ο ίδιος φωτογραφιζόταν με τη σημαία της Βέρμαχτ με τον αγκυλωτό σταυρό σε τελετές νέων μελών που γιόρταζαν το Χειμερινό Ηλιοστάσιο. Μετά έτρεχε να κάνει φωτομοντάζ και να αλλάζει τη σημαία. Αποκαλύφθηκαν στο δικαστήριο αυτά. Τέτοια ξεφτίλα, τέτοιο ηθικό σθένος: «Αίμα, τιμή, δεν ήμουνα εκεί».
Πέρα όμως από αυτά, υπάρχει και πολιτική στόχευση πίσω από την προώθηση του Κασιδιάρη. Αναφερόμαστε στο βαθύ υπόγειο της δεξιάς πολυκατοικίας και στους ενοίκους του Μαξίμου. Χρησιμοποιούν κυνικά τον Κασιδιάρη για να πιέσουν τον Σαμαρά, για να αναδιανείμουν την τράπουλα στην ακροδεξιά και να ετοιμάσουν πιθανά σενάρια συγκυβέρνησης για την επόμενη μέρα. Είναι οι σχεδιασμοί του Μάκη Βορίδη που έχει αναλάβει τους σχετικούς χειρισμούς. Αξιοκρατική η επιλογή προσώπου: επιτέλους, αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία του στον νεοφασιστικό χώρο. Οι ίδιοι αυτοί χειρισμοί φέρνουν, όπως γράφει ο Δημήτρης Ψαρράς «τον φανατικότερο οπαδό του κ. Μητσοτάκη, τον Γιώργο Καρατζαφέρη (δάσκαλο του Γεωργιάδη, του Πλεύρη και σύμμαχο του Βορίδη) στον Σκάι να μιλά για τη σίγουρη νίκη της Νέας Δημοκρατίας, προσθέτοντας ότι Κασιδιάρης και.. ΚΚΕ θα λάβουν πάνω από 50 έδρες. Προσθέτει φυσικά ότι δεν πρέπει να στερηθεί ο Κασιδιάρης το δικαίωμα εκλογής από 500.000 ψηφοφόρους!»
Ενώ λοιπόν είναι κλειστός ο εκλογικός δρόμος του καταδικασμένου διευθυντή εγκληματικής οργάνωσης και εμφανές το πολιτικό του αδιέξοδο, κάποιοι τον σπρώχνουν, αυτόν τον τάχα εχθρό του συστήματος. Κάποιοι του επέτρεπαν διαδικτυακή πολιτική καμπάνια από τη φυλακή. Ας όψεται ο αρμόδιος ανεκδιήγητος Υπουργός Δικαιοσύνης: λάβρος απέναντι στους συγγενείς των Τεμπών, κρυπτόμενος στο θέμα της καμπάνιας Κασιδιάρη από το κελί.
Με τους τωρινούς τους χειρισμούς ενισχύουν εκ νέου τη διάχυση του φασιστικού δηλητηρίου. Παίζουν με το τέρας. Αναζωπυρώνουν με τη ρητορική τους τη ρατσιστική βία και κάνουν ελκυστικό, ιδίως σε κάποιους εφήβους, το αποτρόπαιο πρόσωπο του φασισμού. Δίνουν πολιτική επίφαση σε ένα “TikTok” πρόσωπο του πολιτικού και ποινικού περιθωρίου. Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα και όχι οι εκλογικές βλέψεις ενός καταδικασμένου εγκληματία.
Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026
Πολυκρίση, Γεωπολιτικοί Ανταγωνισμοί, η Ευρωπαϊκή Εμπλοκή και η θέση της Ελλάδας
Στις "Αντιθέσεις" μια μεγάλη συζήτηση για την γεωπολιτική και οικονομική σκακιέρα, τις κοινωνίες και την νέα πραγματικότητα της τεχνητής νοημοσύνης.
Τις γεωστρατηγικές στοχεύσεις και τους ενεργειακούς παίκτες, τον ρόλο της Ευρώπης και το ντελίριο οικονομιών πολέμου και επανεξοπλισμών.
Το πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου, το Αιγαίο και η Κύπρος , η κατάσταση στην Ελλάδα και το πλέγμα των Εθνικών μας θεμάτων στον απόηχο της επίσκεψης του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Αθήνα.
Η διασύνδεση της μεγάλης εικόνας, από την Ισλανδία στην Ουκρανία και από τα στενά του Ορμούζ στα σενάρια ενός γενικευμένου πολέμου…
Στο στούντιο των "Αντιθέσεων", ο αρθρογράφος και γεωστρατηγικός αναλυτής διεθνών γεγονότων Γιώργος Χαρβαλιάς, συγγραφέας του πολυδιαβασμένου βιβλίου " ΓΙΑΒΟΛ! ΑΙΜΑ -ΛΗΘΗ ΚΑΙ ΥΠΟΤΕΛΕΙΑ" που πλέον κυκλοφορεί και σε αγγλική έκδοση
Στην εκπομπή παρεμβαίνουν:
Ο δημοσιογράφος - αναλυτής σε θέματα Βαλκανίων, ευρωπαϊκών πολιτικών ζητημάτων και διεθνών σχέσεων, από την Θεσσαλονίκη με την εμβληματική εκπομπή "Ανιχνεύσεις" στην ΕΤ3 και πλέον διαδικτυακά Παντελής Σαββίδης
Από το "φλεγόμενο" Παρίσι και την Γαλλία που συγκλονίζεται από τις κινητοποιήσεις μαθητών - φοιτητών, η Μαρία Δεναξά, ανταποκρίτρια του τηλεοπτικού σταθμού Star και αρθρογράφος των εφημερίδων" Δημοκρατία και Εστία"
Ο Νίκος Παπαδάτος, διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης, συγγραφέας βιβλίων ιστορικής έρευνας
και ο Θανάσης Κοσμόπουλος, Επιχειρησιακός συντονιστής του "Παρατηρητηρίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών" του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
📺 ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ με τον Γιώργο Σαχίνη στην ΚΡΗΤΗ TV
«Άνοιξε το παράθυρο» του Θοδόση Πιερίδη
Άνοιξε το παράθυρο
Του Γιώργη και της Σοφούλας, που
μ’ άνοιξαν ένα παράθυρο σε μέρες θολές.
Άνοιξε το παράθυρο – άνοιξτο διάπλατα.
Δεν αρκεί να κοιτάζεις πίσω απ’ τις γρίλιες,
ο κόσμος γίνεται μακρινός, μαλακώνουν οι θόρυβοι,
μαλακώνει το φως, φορτώνεται κοιμιστικές ανταύγειες,
οι άνθρωποι μετατρέπονται σε γενικά σχήματα
και συ γίνεσαι ένα μακρινό σχήμα για τους ανθρώπους.
Άνοιξε το παράθυρο, μην το ξανακλείσεις ποτέ,
εσύ κι ο εαυτός σου δεν αρκείτε για να γιομίσετε το δωμάτιο.
Μπορεί έξω να σε προσμένει ένα δέντρο
μπορεί ένα σύννεφο να καρφώθηκε απέναντι στο παράθυρο
καράβι που αγκυροβόλησε, μα βιάζεται να σαλπάρει.
Κι αν είναι νύχτα, μπορεί ν’ αγκυροβόλησαν τ’ αστέρια
κι ανυπομονούνε να ταξιδέψετε μαζί.
Μην αφήνεις να περιμένουνε μάταια – άνοιξε το παράθυρο.
Μπορεί να σε προσμένει ένας άνθρωπος.
Μπορεί να κοιτάζει τις ολόκλειστες γρίλιες
γυρεύοντας τη ματιά σου.
Μπορεί ένα παιδί να σταμάτησε το παιχνίδι του
μπορεί μια γυναίκα ν’ ακούμπησε το δίχτυ με τα λίγα της ψώνια
μπορεί ένας άνδρας να θυσίασε το λίγο του μεροκάματο
και τώρα κάθονται στο απέναντι πεζοδρόμιο και περιμένουν.
Μην αφήνεις να περιμένουν – άνοιξε το παράθυρο.
Πρέπει να μάθεις να λούζεσαι στη ματιά ενός ανθρώπου
κι αν είναι δυο κι αν είναι τρεις, να ριζώνεις μες στην καρδιά τους.
Ν’ απλώνεσαι, να πολλαπλασιάζεσαι, να γίνεσαι ο κόσμος ολάκερος,
ένας κόσμος των δέντρων, των άστρων και των ανθρώπων.
Γι’ αυτό μη μένεις κλεισμένος – άνοιξε το παράθυρο.
Άγγιξε εκείνο τ’ ανθισμένο κλαδί που σε περιμένει,
άγγιξε τον αγέρα, τον ήλιο, ή κ’ ένα ταπεινό χαλικάκι,
θα το δεις ν’ αποχτά πρόσωπο και μιλιά
μόλις ανοίξεις το παράθυρο.
Άγγιξε εκείνο το χέρι που απλώνεται.
Κι αν δεν απλώνεται – άπλωσε το δικό σου,
άπλωσε την ψυχή σου, ανήκει στον κόσμο,
κι αν τόχεις ξεχάσει, πρέπει να το ξαναθυμηθείς.
Να θυμηθείς το παλιό μυστικό που μεγαλύνει, εσένανε το μικρούλη,
που αθανατίζει, εσέ το θνητό.
Που πληθαίνει έναν άνθρωπο όσο να γίνει ένας λαός
πληθαίνει ένα λαό όσο να γίνει μια ανθρωπότητα.
Πρέπει να θυμηθείς – γι’ αυτό μη μένεις κλεισμένος στο δωμάτιο,
άνοιξε, άνοιξε το παράθυρο.
Κι αν είναι γκρίζος ο ουρανός, μη σε νοιάζει,
μην περιμένεις τη μέρα που θ’ αστράψει και πάλι, για να τόνε χαρείς.
Η κάθε μέρα του χρόνου κ’ η κάθε νύχτα
κι όλες οι ώρες που, αργές παρελαύνουν
κι όλες οι γοργοπόδαρες στιγμές
μπορούν να γίνουν δικές σου, όταν ξέρεις ν’ ανοίξεις το παράθυρο.
Όταν ξέρεις πως κ’ οι γκρίζες ημέρες είναι καλές
πως μπορείς να τις συμπαθήσεις κι αυτές τις κάπως αριστοκράτισσες κυρίες
αρκεί ν’ ανταλλάζεις μαζί τους φιλίας χαμόγελα
ματιές οικειότητας κι αλληλοχαϊδέματα στους ώμους.
Αρκεί να ξέρεις ν’ ανοίγεις το παράθυρο
αρκεί να ξέρεις πως δεν είσαι μόνος
αφού κάπου ανασαίνει μια θάλασσα
κάπου θροΐζει ένα φύλλο, ας είναι και στους αντίποδες,
κάπου ένας άνθρωπος σε περιμένει, ίσως και μακριά,
ίσως πίσω απ’ τις κλεισμένες σου γρίλιες,
κι αν είναι δυο, αν είναι τρεις, κάνουνε μια μικρή ανθρωπότητα.
Λίγο παρέκει σε περιμένει η μεγάλη – σε περιμένει
ο εαυτός σου ο τρισμέγιστος.
Μόνο άνοιξε το παράθυρο.
Κι αν δεις όξω μιας ερημιά
μιαν πετρωμένη ακινησία, μια σιωπή
γιομάτη απειλές – και πάλι μην τρομάξεις.
Μπορεί και νάφταιξες εσύ – μπορεί ο δρόμος σου να ερημέθηκε
γιατί καιρό πολύ κλειδομαντάλωσες το παράθυρο
αράχνιασε το σπιτικό σου κι ο κόσμος μετατοπίστηκε
σε γειτονιές πιο φιλόξενες, ίσως μακριά στους αντίποδες,
ίσως σιμά πολύ, δυο-τρία τετράγωνα πέρα απ’ τη γειτονιά σου.
Μην τρομάζεις λοιπόν – θα δεις τον κόσμο να επιστρέφει
αν ξέρεις νάχεις ανοιγμένο το παράθυρο.
Θα δεις πως αν αράχνιασες εσύ, τίποτα ακόμα δε χάθηκε,
αφού ένας άνθρωπος πάντα σε περιμένει
αφού ένας κόσμος έχει στρωμένα κιόλας τα τραπέζια του
για να πανηγυρίσει την επιστροφή του χαμένου αδελφού.
Όποιος κι αν είσαι, άνοιξε το παράθυρο.
Αν είσαι παιδί, άνοιξε το παράθυρο
για να μη γνωρίσεις ποτέ τ’ αραχνιασμένα μονοπάτια.
Αν είσαι νιος, για ν’ αποχτήσεις μια λεωφόρο
ως την άκρη των ατέλειωτων χρόνων σου.
Αν είσαι στη μέση του δρόμου, για να σώσεις τον άλλο μισό.
Αν είσαι γέροντας, για να χρυσώσεις το δρόμο που πέρασες
κι ας είταν ένα αραχνιασμένο μονοπάτι.
Αν είσαι άντρας, για να γίνεις ένας γενναίος άρχοντας της ζωής,
ένας σποριάς αδερφοσύνης και δύναμης.
Αν είσαι γυναίκα, για να γενείς αρχόντισσα κι εσύ της ζωής,
πηγή της στοργής, ρίζα της τρυφερότητας.
Κι αν είσαι ποιητής….
Αν είσαι ποιητής, άνοιξε δέκα φορές το παράθυρο,
ξήλωστο, πέταξτο στα καυσόξυλα!
Πρέπει δέκα φορές να θυμηθείς
το παλιό μυστικό που πλάταινε το τραγούδι
που έκανε το τραγούδι χτυποκάρδι του ενός και φωνή των ανθρώπων.
Άνοιξε, άνοιξε το παράθυρο – μπορεί μέσα στους τέσσερις τοίχους
οι ιστοί της αράχνης να κάνουν σχήματα κομψά,
μπορεί η φωτοσκίαση νάναι λικνιστική και ξελογιάστρα,
μπορεί να βασιλεύουν γλυκά μεθύσια, μπορεί στην άκρη του δωματίου
νάναι πεσμένη σε διβάνι καλεστικό
μια ποίηση φορτωμένη από δισεύρετα ρίγη
μια καλλονή με δέρμα βελούδινο
φορτωμένο υποσχέσεις, που κάποτε τις κρατά.
Μα εσύ άνοιξε το παράθυρο.
Έξω σε περιμένουνε τ’ άστρα, τα σύννεφα, οι άνθρωποι,
κ’ ένα τραγούδι που δεν είναι μισό.
Πράγα, 13 του Δεκέμβρη 1964
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Ο Κύπριος κομμουνιστής ποιητής και συγγραφέας Θεοδόσης (Θοδόσης) Πιερίδης γεννήθηκε το 1908 στο χωριό Τσέρι, στα περίχωρα της Λευκωσίας, και έφυγε από τη ζωή στις 23 του Γενάρη 1968. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στο Κάιρο της Αιγύπτου και σπούδασε αργότερα στη Γαλλία (Σορβόννη) γαλλική φιλολογία και ιστορία του πολιτισμού. Από το 1942 αφιερώθηκε στη δημοσιογραφία και την ποίηση. Από τον Ιούνη του 1952 έζησε για δέκα χρόνια στις σοσιαλιστικές χώρες, έχοντας μόνιμη διαμονή του το Βουκουρέστι (Ρουμανία).
Στην Κύπρο επέστρεψε το 1962, μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της. Το έργο του, που άρχισε το 1928, περιλαμβάνει πλήθος άρθρων, μελετών και ποιητικών συλλογών, μεταξύ των οποίων η “Κυπριακή Συμφωνία”. Οράματα δεμένα με τη ζωή του Θοδόση Πιερίδη ήταν αδιαχώριστα και αλληλένδετα η ειρήνη κι ο σοσιαλισμός. Το ποιητικό έργο του είναι εμπνευσμένο από τους αγώνες του λαού για λευτεριά, ειρήνη, κοινωνική πρόοδο. Ύμνησε το αντάρτικο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα της Ελλάδας και τους αγώνες των Ελλήνων κομμουνιστών. Συμμετείχε ενεργά στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης. Η καρδιά του έπαψε να χτυπά σε νοσοκομείο του Βουκουρεστίου, όπου νοσηλευόταν βαριά άρρωστος. Κηδεύτηκε στην Κύπρο. Τα ποιητικά Άπαντα του Θοδόση Πιερίδη εκδόθηκαν σε δύο τόμους, στην Κύπρο, από τον αδελφό του, πεζογράφο Γιώργο Φ. Πιερίδη.
Το ποίημα «Άνοιξε το παράθυρο» εμπεριέχεται στον Β’ Τόμο των Απάντων (Εκδοτική Εταιρεία «Πυρσός» ΛΤΔ, Λευκωσία, 1976) όπου συγκεντρώθηκε το μέχρι τότε ανέκδοτο έργο του ποιητή.
Η επέτειος: Ο Ανδρέας “λέει” τι (δεν) κάνουν ΠΑΣΟΚ και Τσίπρας…
Tο παρελθόν βαραίνει και τους δύο, αλλά δεν αποτελεί λόγο για το μεταξύ τους “εμφύλιο” που εμποδίζει κάθε είδους μελλοντική συνεργασία. Είναι αυτό που δεν έκανε ποτέ ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Σήμερα συμπληρώνονται 45 χρόνια από την ιστορική επέτειο της 18ης Οκτωβρίου 1981. Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε το χαρακτηρισμό «ιστορική»: είναι πλέον πανθομολογούμενος, οι παλιότεροι γνωρίζουν και οι νεότεροι μπορούν να μάθουν με μερικά «κλικ».
Τα τελευταία χρόνια η επέτειος αυτή συνδέεται με την αποδυνάμωση του κόμματος που νίκησε τότε-του ΠΑΣΟΚ- και έκτοτε ήταν πρωταγωνιστής επί τρεις δεκαετίες στην πολιτική ζωή. Επιπλέον, τίθεται, ρητορικά φυσικά, το ερώτημα πώς θα αντιδρούσε σήμερα ο Ανδρέας Παπανδρέου, βλέποντας την καχεξία του κόμματος που ίδρυσε, αλλά και ολόκληρης της «προοδευτικής παράταξης».
Θα είναι αυθαιρεσία να ισχυριστεί κανείς ότι μπορεί να δοθεί απάντηση με παραπομπή μόνο στο μακρινό παρελθόν. Όμως, υπάρχουν δύο καίρια σημεία, που μπορούν και να εξηγήσουν τη σημερινή αδυναμία του προοδευτικού χώρου και να δώσουν μια συνταγή για τη θεραπεία της.
Πρώτον, το 1981 ο Ανδρέας κατάφερε να φέρει στην εξουσία μια παράταξη που στέγασε εκατομμύρια πολίτες από το προοδευτικό Κέντρο μέχρι την ευρεία Αριστερά. Αλλιώς δεν θα πετύχαινε ποτέ το 48%. Σήμερα τέτοια παράταξη δεν υπάρχει. Το κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας, το ΠΑΣΟΚ, έχει πάψει να είναι παράταξη εξουσίας από το 2012 και δεν διαφαίνεται καμιά τέτοια προοπτική. Από το 2012 μέχρι και το 2019 ένα είδος τέτοια παράταξης ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα. Αλλά σήμερα η νέα απόπειρα του πρώην πρωθυπουργού να την αναβιώσει, με την ΕΛ.Α.Σ, δεν δείχνει ότι μπορεί να γίνει σύντομα πράξη.
Δεύτερον, ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ έφτασαν στην εξουσία και σε ποσοστά άνω του 40% ακολουθώντας το μονόδρομο που έχει μόνον έναν αντίπαλο, τη ΝΔ. Τον αποτυπώνουν οι λέξεις «μονομέτωπος αγώνας». Είναι αυτό που λένε εσχάτως τόσο ο Τσίπρας όσο και το ΠΑΣΟΚ. Όμως, όλοι βλέπουν και καταλαβαίνουν ότι στην πράξη αυτό δεν ισχύει. Και οι δύο κάνουν διμέτωπο, ο οποίος ουσιαστικά έχει εξελιχθεί σε μεταξύ τους μονομέτωπο για τη δεύτερη θέση.
Μια βασική αιτία γι’ αυτό (προβάλλεται ότι) είναι το παρελθόν. Αλληλοκατηγορούνται ότι «συνεργάστηκαν με τη Δεξιά». Και αυτό ισχύει. Το ΠΑΣΟΚ συγκυβέρνησε με τη ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά την περίοδο 2012-2014. Και ο ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ του Πάνου Καμένου την περίοδο 2015-2019. Ο ισχυρισμός του ΠΑΣΟΚ ότι ο Τσίπρας συνεργάστηκε «με την ακροδεξιά» είναι αστείος, αφού και το ίδιο βρέθηκε στα ίδια κυβερνητικά έδρανα με πρόσωπα σαν τον Μάκη Βορίδη και τον Άδωνη Γεωργιάδη. Δεν είναι χειρότερος δεξιός ο Καμένος από αυτούς.
Επομένως, το παρελθόν βαραίνει και τους δύο, αλλά δεν αποτελεί λόγο για το μεταξύ τους «εμφύλιο» που εμποδίζει κάθε είδους μελλοντική συνεργασία. Είναι αυτό που δεν έκανε ποτέ ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο οποίος γνώριζε πώς να παραμερίζει τις ηγετικές αντιπάθειες και συγκρούσεις, να απευθύνεται στον κόσμο της ευρύτερης Αριστεράς και να φτάνει σε εκλογικά ποσοστά που σήμερα φαντάζουν εξωπραγματικά.
Θα αναφέρουμε μόνο ένα παράδειγμα. Την περίοδο του 1989 οι σχέσεις του ΠΑΣΟΚ με την παραδοσιακή Αριστερά έγιναν πολεμικές. Ο τότε ενιαίος Συνασπισμός συνεργάστηκε με τη ΝΔ και παρέπεμψαν τον Ανδρέα στο Ειδικό Δικαστήριο. Όμως, λίγα χρόνια, όταν πλησίαζε ξανά προς την εξουσία, είχε τη διορατικότητα και τη δύναμη να παραμερίσει το δηλητηριώδες παρελθόν και να απευθυνθεί στο σύνολο του προοδευτικού χώρου-και ειδικά στην Αριστερά. Πώς; Με μια φράση, την οποία αποτυπώσαμε σε τίτλο το Σεπτέμβριο του 1993. σε συνέντευξη που μου είχε δώσει για την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ:
Ας κάνουμε τώρα μερικούς συσχετισμούς με τα σημερινά. Τα συμπεράσματα είναι τρία:
Πρώτον, η προοδευτική παράταξη, η Κεντροαριστερά, πολυδιασπασμένη, δεν έχει καμιά ελπίδα να ξαναγίνει παράταξη εξουσίας.
Δεύτερον, τα κόμματα, τα οποία μετά τη κρίση του 2009 εξέφρασαν αυτήν την παράταξη(πρώτα το ΠΑΣΟΚ και μετά ο ΣΥΡΙΖΑ) δεν πρέπει να έχουν ψευδαισθήσεις. Χωρίς να βρουν τρόπους συνεννόησης και συμπαράταξης, δεν μπορούν να απειλήσουν τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, έστω κι αν αυτή είναι φθαρμένη και με μειωμένη δύναμη.
Τρίτον, όσοι ηγούνται πρέπει να είναι σε θέση να βγαίνουν από τα μικροκομματικά καλούπια, να παραμερίζουν πικρίες του παρελθόντος και να βλέπουν με ρεαλισμό το σήμερα, για να μπορούν να ελπίζουν για καλύτερο αύριο.
Αυτό το άρθρο γράφεται με αφορμή μια επέτειο του μακρινού παρελθόντος. Το παρελθόν προσφέρεται για συμπεράσματα, αλλά δεν λύνει σημερινά προβλήματα. Το λέει πολύ καλά αυτή η ρωσική παροιμία: «Το παρελθόν είναι φάρος, όχι λιμάνι».
Και το λιμάνι πρέπει να το βρουν οι σημερινοί, αντί να πελαγοδρομούν…
Όταν φτύνεις εκεί που αύριο θα γλείψεις, και γλείφεις εκεί που έφτυνες…
Ή αλλιώς: Η φύση του ανθρώπου!
του Strange Attractor
Υπάρχει μια παλιά, βαθιά ριζωμένη αδυναμία στην ανθρώπινη φύση, η οποία φύση είναι η κινητήρια δύναμη των πάντων.
Η ικανότητα να ξεχνάμε με εκπληκτική ευκολία όσα λέγαμε χθες, όταν το σήμερα μάς προσφέρει ένα πιο βολικό καταφύγιο.
Να καταγγέλλουμε με πάθος εκείνους που αύριο θα αναζητήσουμε.
Να ορκιζόμαστε πως δεν θα ξαναπεράσουμε ποτέ το κατώφλι μιας πόρτας και, μόλις αλλάξουν οι συνθήκες, να χτυπάμε το κουδούνι με χαμόγελο, σαν να μη συνέβη τίποτα…
Όχι επειδή αλλάξαμε πραγματικά, αλλά επειδή άλλαξαν οι ανάγκες μας, και είναι στη φύση μας να προσαρμοζόμαστε, ακόμη και γλείφοντας εκεί που μέχρι χθες φτύναμε!
Η πολιτική καθημερινότητα προσφέρει απλώς την πιο θεαματική σκηνή για να εκδηλωθεί αυτό το φαινόμενο. Και η επιστροφή της Έφης Αχτσιόγλου στο πλευρό του Αλέξη, εφόσον επιβεβαιώνεται η ένταξή της στο νέο (εξίσου φαιδρό με το παλιό) πολιτικό εγχείρημά του, αποτελεί αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση.
Πόση απόσταση χωρίζει την πολιτική αναθεώρηση από την πολιτική ευκολία, και την ιδεολογική συνέπεια από την προσωπική σκοπιμότητα; Χμ; Πόση;
Γιατί υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στο αλλάζω άποψη, και στο αλλάζω στρατόπεδο. Ο πρώτος μπορεί να είναι έντιμος. Αναγνωρίζει τα λάθη του, εξηγεί τι άλλαξε μέσα του, και αναλαμβάνει το κόστος της προηγούμενης στάσης του.
Ο δεύτερος, όμως, συχνά αλλάζει απλώς θέση στο τραπέζι, φροντίζοντας να βρίσκεται πάντοτε κοντά σε εκείνον που κρατά το καλύτερο χαρτί, έτσι ώστε να έχει κάλυψη, και προοπτική.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν κάποιος δικαιούται να επιστρέψει σε μια πολιτική συνεργασία από την οποία απομακρύνθηκε. Φυσικά και δικαιούται.
Το ερώτημα είναι αν μπορεί να εξηγήσει με πειστικότητα γιατί εκείνος που κάποτε δεν αποτελούσε πλέον την επιλογή του, ειδικά όταν κάηκε και δεν ήταν στα πάνω του, γίνεται ξανά αποδεκτός συνοδοιπόρος, και η ελπίδα του Γένους!
Τι άλλαξε άραγε;
Οι αρχές, οι πολιτικές εκτιμήσεις, ή απλά οι προσωπικοί συσχετισμοί, και οι ιδιοτελείς πολιτικές φιλοδοξίες;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στα σικέ χαμόγελα των φωτογραφιών, αλλά στην ειλικρίνεια των εξηγήσεων.
Κι εδώ ακριβώς αρχίζει η μεγάλη ανθρώπινη ιστορία…
Διότι δεν είναι μόνο οι πολιτικάντηδες που ξέρουν να γλείφουν εκεί που κάποτε έφτυναν.
Είναι και ο (η) υπάλληλος, που εξευτέλιζε, και κατηγορούσε παντοιοτρόπως τον (την) συνάδελφό του, και ξαφνικά τον (την) αποκαλεί πρότυπο συναδέλφου, και άξιο(α) «ηγέτη», μόλις άλλαξαν οι ισορροπίες, και μυρίστηκε αλλαγές.
Είναι ο φίλος που ορκιζόταν πως δεν θέλει καμία σχέση με κάποιον και, όταν εκείνος αποκτήσει δύναμη ή χρήματα, ανακαλύπτει ξανά τα παλιά μεγαλεία της στενής φιλίας τους.
Είναι ο συγγενής που θυμάται την οικογένεια μόνο όταν χρειάζεται εξυπηρέτηση.
Είναι ο άνθρωπος που αλλάζει πεποιθήσεις με την ευκολία που αλλάζει πουκάμισο, αρκεί να μη διακινδυνεύσει το προσωπικό του βόλεμα…
Είναι ο άσχετος, που από το πουθενά σε ταράζει στα λάικς και στα θετικά σχόλια στο φέσιμπουκ, όσο εσύ έχεις σχέση με κάποιον πολιτικά ισχυρό, και σε διαγράφει πάραυτα μόλις ο ισχυρός… καταπέσει.
Και άλλα πολλά παρόμοια της καθημερινής μας ζωής.
Πίσω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται συχνά η ανάγκη της προσκόλλησης.
Άνθρωποι ανασφαλείς, που δεν εμπιστεύονται αρκετά τον εαυτό τους, αναζητούν έναν ισχυρότερο για να ακουμπήσουν πάνω του. Έναν προστάτη, έναν μηχανισμό, μια ομάδα, που θα τους εξασφαλίσει ασφάλεια, αναγνώριση, και προνόμια.
Δεν τους ενδιαφέρει τόσο να υπερασπιστούν μια ιδέα όσο να εξασφαλίσουν μια θέση κάτω από την ομπρέλα εκείνου που, κατά την κρίση τους, μπορεί να τους προστατεύσει.
Και όταν η ομπρέλα αλλάζει χέρια, αλλάζουν κι αυτοί κατεύθυνση.
Με αξιοθαύμαστη ευλυγισία, και με μια μνήμη επιλεκτική, σχεδόν θαυματουργή…
Το πιο θλιβερό, όμως, δεν είναι η αλλαγή στρατοπέδου. Είναι η απαίτηση να θεωρηθεί η αλλαγή αυτή απολύτως φυσιολογική, χωρίς εξηγήσεις, χωρίς αυτοκριτική, χωρίς ίχνος αμηχανίας… ανερυθρίαστα!
Σαν να μην ειπώθηκαν ποτέ οι βαριές κουβέντες, σαν να μην υπήρξαν ποτέ οι αποστάσεις, σαν να μην καταγγέλθηκαν ποτέ οι αδυναμίες και τα κουσούρια εκείνων στους οποίους σήμερα την αγκαλιά επιστρέφουν.
Η μνήμη των άλλων, που δεν ξεχνούν, ούτε κάνουν κωλοτούμπες, αντιμετωπίζεται σαν ενοχλητική λεπτομέρεια, που μπαίνει στο περιθώριο, και η αξιοπρέπεια τους αντιμετωπίζεται σαν περιττή πολυτέλεια.
Βεβαίως, κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να παραμένει αιχμάλωτος των χθεσινών του επιλογών.
Η ζωή απαιτεί αναθεωρήσεις, συμβιβασμούς, και δεύτερες ευκαιρίες. Όμως άλλο η ωρίμανση, και άλλο ο καιροσκοπισμός…
Άλλο να παραδέχεσαι πως έκανες λάθος, και άλλο να προσποιείσαι πως δεν είπες ποτέ εκείνα που σε βολεύει να ξεχάσεις.
Η ιδεολογία, όταν υπάρχει πραγματικά, έχει κόστος.
Σε αναγκάζει να πεις αλήθειες, να χάσεις ευκαιρίες, να κάνεις εχθρούς, και να απομακρυνθείς από ανθρώπους που κάποτε θαύμαζες, ή έστω απλά συμπαθούσες…
Το φιλότιμο, πάλι, απαιτεί να κοιτάζεις τον άλλον στα μάτια, και να του εξηγείς γιατί επιστρέφεις εκεί που χαρακτήριζες φωλιά φιδιών, αντί να συμπεριφέρεσαι σαν να μην τρέχει τίποτα.
Χωρίς αυτά, οι αρχές γίνονται διακοσμητικά λόγια, και οι σχέσεις απλές (ψεύτικες) ιδιοτελείς συναλλαγές.
Τελικά, η πολιτική κωλοτούμπα δεν είναι παρά μια μικρογραφία της κοινωνίας μας.
Μια κοινωνία όπου συχνά δεν επιβραβεύεται εκείνος που στέκεται όρθιος, αλλά εκείνος που ξέρει πότε να σκύψει. Όπου η συνέπεια βαφτίζεται ακαμψία, η αξιοπρέπεια αφέλεια, και ο καιροσκοπισμός προσαρμοστικότητα.
Μόνο που υπάρχει μια λεπτομέρεια την οποία οι επαγγελματίες της μεταμόρφωσης ξεχνούν. Μπορείς να αλλάξεις κόμμα, παρέα, αφεντικό, φίλους, προστάτες, και στρατόπεδο.
Μπορείς ακόμη και να ξαναγράψεις την προσωπική σου ιστορία, όπως σε εξυπηρετεί, για το συμφέρον σου και μόνο.
Δεν μπορείς, όμως, να απαιτήσεις από όλους να ξεχάσουν.
Γιατί στο τέλος, όταν σβήσουν τα φώτα, φύγουν οι προστάτες, και χαθούν τα όποια προνόμια, απομένει το μόνο πράγμα που δεν εξαγοράζεται με καμία κυβίστηση, κανένα ψεύτικο χαμόγελο, και που δεν αποκαθίσταται με καμία υποκριτική αγκαλιά… ο χαρακτήρας.
Και αυτός, όσο κι αν προσπαθεί να μεταμφιεστεί, όσο κι αν οι επιτήδειοι τον αλλάζουν κατά το δοκούν, βρίσκει πάντοτε τρόπο να αποκαλυφθεί.
Η φύση του ανθρώπου, που λέγαμε… δεν μπορεί να κρυφτεί εσαεί.
Αλβανία: κατάσταση εκτός ελέγχου
Η δικαιολογημένη οργή της πλατείας και η παγίδα του πολιτικού χάους
της Λιλιάνα Σαλιάι
Η κατάσταση στην Αλβανία τις τελευταίες μέρες είναι εκτός κάθε ελέγχου και η χώρα βυθίζεται στο χάος και στην καταστροφή. Μια καταστροφή που μας φέρνει μνήμες και εικόνες από το ’97 και η οποία, αν δεν τελειώσει γρήγορα, θα έχει ολέθριες συνέπειες για τη χώρα και τους πολίτες της.
Μπορεί κάποιος να ισχυρίζεται ότι τα ίδια γίνονται και στη Γαλλία και στην Ελλάδα και αλλού, αλλά η διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα (λίγο λιγότερο) και στη Γαλλία λειτουργούν πιο σταθεροί δημοκρατικοί θεσμοί· επιπλέον, είναι χώρες της Ε.Ε., όπου οι μηχανισμοί αποτρέπουν τη διολίσθηση στο χάος ή την εκτροπή προς τον αυταρχισμό και την κατάρρευση της έννομης τάξης. Εδώ εντοπίζεται η διαφορά και ο κίνδυνος με την Αλβανία.
Για τις αιτίες και τις ευθύνες της κυβέρνησης του Σοσιαλιστικού Κόμματος και του Ράμα, καθώς και του δικομματικού συστήματος (Σοσιαλιστικού και Δημοκρατικού Κόμματος) που έφεραν την πολιτική κρίση των τελευταίων μηνών, έχουν γίνει αναλύσεις και αναλύσεις. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, η κοινωνική ανισότητα, η διαφθορά, η έλλειψη λογοδοσίας και διαφάνειας προκάλεσαν τον ξεσηκωμό του κόσμου. Αυτή την πραγματικότητα δεν μπορεί να την αρνηθεί κανείς.
Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, είναι εξίσου εντυπωσιακό όσο και απογοητευτικό το πώς διανοούμενοι και άνθρωποι με κύρος στη χώρα, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των μηνών, απέτυχαν να δουν τις διάφορες δυνάμεις που εκμεταλλεύονταν αυτή την εξέγερση για τους δικούς τους πολιτικούς σκοπούς στο κέντρο των Τιράνων! Αυτή η εκμετάλλευση έχει αποθαρρύνει κάθε έντιμο πολίτη που βγήκε στον δρόμο να διαδηλώσει ειρηνικά και κουράστηκε από τις σκοπιμότητες αυτών των ομάδων.
Σήμερα, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί πολίτες από το Κοσσυφοπέδιο, τη Βόρεια Μακεδονία ή την περίφημη διασπορά έπρεπε να τρέχουν στην κεντρική πλατεία ζητώντας σαν τρελοί ένα μικρόφωνο; Γιατί εμείς, οι Αλβανοί της Αλβανίας και της διασποράς, ήμασταν αναγκασμένοι να ακούμε τις αρλούμπες του κάθε ένθερμου «πατριώτη»; Δεν έχουν αυτοί οι άνθρωποι προβλήματα και κυβερνώντες για να διαμαρτυρηθούν στις δικές τους χώρες; Πόσους από αυτούς τους υπερπατριώτες επηρεάζονταν πραγματικά από τις πολιτικές της κυβέρνησης Ράμα; Πόσο τους ενδιέφεραν τα πραγματικά προβλήματα των πολιτών, η δημοκρατία, το κράτος δικαίου ή η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Αλβανίας;
Και όλα αυτά μεταδίδονταν ζωντανά! Μια μοναδική αλβανική πατέντα!
Εδώ στην Ελλάδα, όπου οι διαδηλώσεις είναι καθημερινό φαινόμενο και όπου προσωπικά έχω διαδηλώσει, όπως κάθε πολίτης, ενάντια στις αδικίες, δεν έχουμε δει ποτέ μαραθώνιες μεταδόσεις, μέρα και νύχτα, για να ακούμε τις ηλιθιότητες του κάθε «φαντάσματος» που κυνηγάει ένα μικρόφωνο για δημοσιότητα. Όσο περισσότερο μεταδιδόταν live, τόσο περισσότερο αυξάνονταν τα χυδαία συνθήματα και τόσο πιο επιθετικό γινόταν το πλήθος. Όλα έμοιαζαν στημένα από καιρό.
Δυστυχώς, αυτή η πλατεία συγκέντρωσε, πέρα από τους πολίτες που διαδήλωναν για τα δίκαια κοινωνικά αιτήματα, και κάθε είδους φασίστα και υπερεθνικιστή που ονειρεύεται τη «Μεγάλη Αλβανία», ριζοσπάστες ισλαμιστές – τόσο Αλβανοί όσο και πολλοί που πήγαν από Βόρεια Μακεδονία και Κόσσοβο – και αντισημίτες που για κάθε πρόβλημα – από το νερό μέχρι το ρεύμα και, όπως εύστοχα εκφράστηκε ένας πολίτης, «για κάθε λακκούβα στον δρόμο της γειτονιάς» – κατηγορούσαν το κράτος του Ισραήλ. Και εκεί, δίπλα-δίπλα με αυτούς για στενά κομματικά συμφέροντα, στεκόταν και το Κίνημα Μαζί (Lëvizja Bashkë), κλείνοντας τα μάτια μπροστά σε όλη αυτή την παράνοια.
Αν οι πολιτικές του δικομματικού συστήματος, η ανισότητα και η διαφθορά κούρασαν την κοινωνία προκαλώντας μαζικές διαμαρτυρίες, οι πολίτες κατάφεραν να κλονίσουν αυτό το σύστημα από τα θεμέλια. Το μήνυμα δόθηκε: κανείς δεν θα ανεχτεί πλέον την αλαζονεία των παντοδύναμων «αυτοκρατόρων».
Η παραίτηση του Ράμα είναι επείγουσα, αλλά εκείνοι που στήριξαν αυτό το επικίνδυνο μείγμα και έριξαν λάδι στη φωτιά ενώ η χώρα καίγεται, θα φέρουν ιστορική ευθύνη.
Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε το αύριο της χώρας να είναι μια ολοκληρωτική καταστροφή ή μια επανάσταση ιρανικού τύπου ή μια «δημοκρατία» πουτινικού τύπου. Δυστυχώς, οι μαζικές διαδηλώσεις δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν πολιτικές δυνάμεις που θα έδιναν στη χώρα την ελπίδα για μια εναλλακτική κυβερνητική πρόταση, ικανή να την οδηγήσει σε μονοπάτια για μια καλύτερη μέρα, καλύτερη ποιότητα Δημοκρατίας και κράτος δικαίου.
Η χώρα χρειάζεται αυτήν την ώρα την παραίτηση του Ράμα και της κυβέρνησής του. Ωστόσο, απαραίτητη προϋπόθεση για να συμβεί αυτό, χωρίς να οδηγήσει σε ολοκληρωτική καταστροφή, είναι να μην επιτραπεί η δημιουργία ενός κενού εξουσίας. Κρίνεται αναγκαία η συγκρότηση μιας μεταβατικής τεχνοκρατικής κυβέρνησης, η οποία θα διευκολύνει τις απαραίτητες πολιτικές ζυμώσεις και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις για ένα νέο, πιο δίκαιο εκλογικό σύστημα, οδηγώντας τη χώρα με ασφάλεια σε πρόωρες εκλογές.
Αν ο Ράμα και οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι αδικούνται, ή αν πιστεύουν ότι το κόμμα τους δεν μπορεί να συγκριθεί με το ακροδεξιό κόμμα του Μπερίσα, οφείλει ο ίδιος, για το καλό του τόπου, να παραιτηθεί. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολίτες θα αξιολογήσουν δημοκρατικά το έργο του και θα αποφασίσουν ποια πολιτική δύναμη επιθυμούν να τους κυβερνήσει. Εάν το εκλογικό σώμα τούς επανεκλέξει και οι ίδιοι αναλογιστούν τις ευθύνες τους, θα αποκτήσουν ισχυρότερη δημοκρατική νομιμοποίηση, τόσο σε εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Βρισκόμαστε μπροστά σε αποφάσεις ιστορικής σημασίας, προτού η χώρα παραδοθεί οριστικά στη δίνη της τυφλής βίας και της καταστροφής στο βωμό πολιτικών συγκρούσεων και συμφερόντων.
Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026
Μανώλης Κοττάκης "Η Κάσος & οι έρευνες σε νότια Κρήτη "κλειδί" για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο"
Όταν δυό αριστερόστροφες γραφίδες «σφάζονται», Ανατολικά της Εδέμ!..
Η ανούσια – και περαιτέρω ζημιογόνος για την δημοκρατική αντιπολίτευση – σύγκρουση των «μονομάχων της δεύτερης θέσης» Τσίπρα – Ανδρουλάκη
Αχός βαρύς ακούγονταν, πολλά... ντουφέκια πέφταν τις προηγούμενες μέρες στην μεγάλη, τρόπος του λέγειν, περιοχή της κεντροαριστεράς. Πυρ κατά ριπάς (ανάγωγες κραυγές και ανάρμοστες λέξεις – ύβρεις) από σεσημασμένη και ως «σταλινική» γραφίδα πρώην και νυν συνεργάτη του πρώην αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα – που τώρα, εν τη ρύμη του λόγου και του... χρόνου, έγινε ΕΛ.Α.Σ – με στόχο τον πρόεδρο του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Ανδρουλάκη απ’ τη μια... Κι απ’ την άλλη, λέξεις πολιτικά προσβλητικές έως και παραληρηματικές, από ξεκάθαρα διατεταγμένες – στην υπηρεσία του πρώην αρχηγού του κόμματος ΚΙΝΑΛ που ήταν και... ξανάγινε ΠΑΣΟΚ – γραφίδες, με στόχο τον πρόεδρο του ΕΛ.Α.Σ κ. Τσίπρα...
«Ανούσιος και περαιτέρω ζημιογόνος για την δημοκρατική αντιπολίτευση δημόσιος τσαμπουκάς μεταξύ ταυτοποιημένων ‘εκπροσώπων’ των Τσίπρα και Ανδρουλάκη, για το ποιος απ’ τους δυο έχει το πάνω χέρι στη δημοκρατική παράταξη», χαρακτηρίστηκαν από παλαιό – καλό πολιτικό συντάκτη οι εν λόγω... «ντουφεκιές» που, επί τριήμερο, αναστάτωναν τις αριστερόστροφες γειτονιές των social media... «Μπα, η ζημιά έχει γίνει και είναι οριστικά ανεπανόρθωτη σκέφτηκα», καθώς τα νούμερα στη... δημοσκόπηση της ημέρας έδειχναν ότι οι δυό «μονομάχοι της δεύτερης θέσης» (σ. σ: ποιος θα ‘ναι δεύτερος, πίσω απ’ τον Μητσοτάκη!) είναι ίσα βάρκα – ίσα νερά: 14,5% ο Τσίπρας, 13,5% ο Ανδρουλάκης. Να βλέπουν την πλάτη του «πιο διεφθαρμένου πρωθυπουργού της μεταπολίτευσης» με τα κιάλια (στο 27%!..) και στο καπάκι να βάζουν τις... γραφίδες τους να πλακώνονται, ποιος είναι πρώτος στο χωριό. Κι ακόμα χειρότερα, ποιος έχει το... πάνω χέρι στη δημοκρατική παράταξη!..
Κανένας! Η πολιτική μετριέται με γεγονότα, δεδομένα, πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία... facts, που λένε οι αγγλομαθείς νεοέλληνες, και όχι αμφιλεγόμενα νούμερα δημοσκοπήσεων. Γεγονός είναι ότι η σειρά «Ανατολικά της Εδέμ» – βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Τζον Στάινμπεκ, σε σενάριο και παραγωγή της της Ζόι Καζάν (εγγονής του δικού μας Ηλία Καζάν παρακαλώ!) σημειώνει τεράστια επιτυχία καθώς προβάλλεται παντού στον κόσμο (και στη χώρα μας) απ’ το παγκόσμιο Netflix. Γιατί άραγε; Διότι «ο Τζον Στάινμπεκ, 57 χρόνια μετά τον θάνατό του, μοιάζει ξαφνικά τρομακτικά επίκαιρος – και περιζήτητος», γράφει ο Κωνσταντίνος Δέδες στην εφημερίδα Το Βήμα, και αυτό, γιατί η συγκεκριμένη σειρά επιβεβαιώνει ότι τα προβλήματα που περιγράφει ο σπουδαίος Αμερικανός συγγραφέας, παραμένουν άλυτα και στην σημερινή παγκόσμια πραγματικότητα:
«Η επαναφορά του Στάινμπεκ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν σκεφτούμε το σημερινό πολιτικό περιβάλλον», εξηγεί ο κ. Δέδες: «Τα έργα του αποτελούν σκληρή κριτική στην κοινωνική ανισότητα. (...) Σήμερα, όταν εκατομμύρια Αμερικανοί (και Έλληνες και Ευρωπαίοι, και Ασιάτες και Αφρικανοί, συμπληρώνω εγώ) εξακολουθούν να ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και η πρόσβαση σε στέγη, υγεία και κοινωνική στήριξη γίνεται όλο και πιο δύσκολη, ο Στάινμπεκ ανεβαίνει στον αφρό της επικαιρότητας και της ζήτησης...».
Ισχύει: «Η μόνη αληθινή ελευθερία σ’ αυτόν τον κόσμο είναι η οικονομική ελευθερία», ακούγεται να μονολογεί σε μια σκηνή της σειράς η πρωταγωνίστρια Κάθι (Φλόρενς Πιού) καθώς κοιτάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη της κρεβατοκάμαράς της στον οίκο ανοχής όπου την οδήγησε ή έλλειψη της οικονομικής ελευθερίας εκεί έξω (σ. σ: στην Αμερική των αρχών του 20ου αιώνα), και αυτό είναι fact!.. Γεγονός, πραγματικότητα, για τότε και για τώρα. Χθες, ας πούμε, στην παρούσα ευρωπαϊκή πραγματικότητα για την ακρίβεια, η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης θύμιζε τον οίκο ανοχής, μετά συγχωρήσεως, της σειράς «Ανατολικά της Εδέμ», καθώς οι μεσήλικες και γηραιοί Ευρωπαίοι ηγέτες (με τον δικό μας – «τον πιο διεφθαρμένο Έλληνα πρωθυπουργό της μεταπολίτευσης» σε...πρώτο πλάνο – επιδίδονταν σε ανάρμοστες ψιθυριστές επαφές, και κραυγαλέες σαδιστικές συγκρούσεις, με αντικείμενο την περαιτέρω μείωση της ισχνότατης ήδη οικονομικής ελευθερίας υμών, των Ευρωπαίων πολιτών...
Έ, λοιπόν, βάλτε όλα αυτά στο... φόντο. Και, μπροστά του, κάντε εικόνα τους «μονομάχους της δεύτερης θέσης» Αλέξη Τσίπρα και Νίκο Ανδρουλάκη να βλέπουν την πλάτη του Μητσοτάκη με τα κιάλια (στο 27%!..) και στο καπάκι να βάζουν τις... γραφίδες τους να πλακώνονται, ποιος έχει το πάνω χέρι... Ανατολικά της Εδέμ!
Μπορούν οι απαγορεύσεις των social media να προστατεύσουν τα παιδιά ή είναι απλά μια ψευδαίσθηση ασφάλειας;
Από τις δικαστικές αίθουσες μέχρι τις κυβερνητικές αποφάσεις, τα social media βρίσκονται αντιμέτωπα με αυξανόμενες πιέσεις, με το κρίσιμο ερώτημα να παραμένει αν οι απαγορεύσεις για τους ανηλίκους είναι αποτελεσματικές
Οι αγωγές δισεκατομμυρίων κατά των τεχνολογικών κολοσσών, οι αυξανόμενοι περιορισμοί στην πρόσβαση των ανηλίκων στα social media και οι ανησυχίες για την ψυχική υγεία των νέων διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για τον ψηφιακό κόσμο.
Όλο και περισσότερες κυβερνήσεις εξετάζουν ή εφαρμόζουν απαγορεύσεις, επιδιώκοντας να προστατεύσουν τα παιδιά από τους κινδύνους του διαδικτύου. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: μπορούν οι απαγορεύσεις να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά τα προβλήματα ψυχικής υγείας των νέων;
Αγωγές δισεκατομμυρίων και αυξανόμενοι περιορισμοί
Από τον Μάρτιο, το YouTube και η Meta, μητρική εταιρεία του Instagram και του Facebook, έχουν προχωρήσει σε συμβιβασμούς ή έχουν καταβάλει αποζημιώσεις στο πλαίσιο πολλαπλών δικαστικών υποθέσεων, συνολικού ύψους άνω των 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι υποθέσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, καταγγελίες για αμέλεια, για σχεδιασμό πλατφορμών που ενθαρρύνει την εθιστική χρήση από παιδιά και για παραπλάνηση του κοινού σχετικά με την ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικότητας. Παράλληλα, οι τεχνολογικές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ολοένα αυστηρότερο ρυθμιστικό περιβάλλον.
Η Αυστραλία πρωτοστάτησε στην επιβολή απαγόρευσης πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες ακολούθησαν και σε άλλες χώρες.
Περισσότερες από 20 χώρες, από την Ελλάδα έως τον Καναδά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εξετάζουν ή προωθούν περιορισμούς για τους ανηλίκους. Οι σχετικές ρυθμίσεις διαφέρουν ως προς τα ηλικιακά όρια, τη γονική συγκατάθεση και τις μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το Facebook, το Snapchat, το YouTube και το X. Τα κίνητρα, ωστόσο, δεν είναι παντού τα ίδια, σύμφωνα με τον Άρι Λάιτμαν, Καθηγητή Ψηφιακών Μέσων και Μάρκετινγκ. Ορισμένες κυβερνήσεις επικαλούνται ζητήματα εθνικής ασφάλειας και πολιτικής επιρροής από ξένες εταιρείες, ενώ άλλες δίνουν προτεραιότητα στην προστασία της ιδιωτικότητας.
Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, πάντως, η ψυχική υγεία των νέων αποτελεί βασικό επιχείρημα υπέρ των περιορισμών, όπως γράφει ο Λάιτμαν σε άρθρο του στο The Conversation.
Η ψυχική υγεία των νέων στο επίκεντρο
Η συζήτηση για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εντάθηκε μετά την έκδοση, το 2024, του βιβλίου του Τζόναθαν Χάιντ «The Anxious Generation» («Η αγχώδης γενιά»).
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η εκτεταμένη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών επηρεάζει την κοινωνική και νευρολογική ανάπτυξη των παιδιών, συμβάλλοντας στην αύξηση του άγχους και της κατάθλιψης.
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η απώλεια ύπνου, η διάσπαση της προσοχής, η μοναξιά, η κοινωνική σύγκριση και η πίεση για τελειότητα αποτελούν μηχανισμούς μέσω των οποίων η ψηφιακή καθημερινότητα μπορεί να επιβαρύνει την ψυχολογία των νέων.
Τα διαθέσιμα στοιχεία ενισχύουν τις ανησυχίες.
Μελέτη του 2026 διαπίστωσε ότι οι νέοι ηλικίας 14 έως 20 ετών εμφανίζουν υπερδιπλάσια πιθανότητα να αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας σε σύγκριση με συνομηλίκους τους πριν από 50 χρόνια.
Παράλληλα, παγκόσμιες εκτιμήσεις για το 2021 έδειξαν ότι το 20,5% των νέων παρουσίαζε έντονα συμπτώματα άγχους και το 25,2% έντονα συμπτώματα κατάθλιψης.
Η εικόνα, ωστόσο, είναι σύνθετη.
Η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και η βελτίωση της διάγνωσης έχουν συμβάλει στην αναγνώριση περισσότερων περιστατικών, ενώ η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε την κοινωνική απομόνωση και τη μοναξιά.
Η μεταφορά της εργασίας, της εκπαίδευσης και των κοινωνικών επαφών στο διαδίκτυο άλλαξε ριζικά την καθημερινότητα εκατομμυρίων παιδιών.
Επομένως, παρότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να επιβαρύνουν την κατάσταση, δεν αποτελούν απαραίτητα τη μοναδική ή την κύρια αιτία της.
Τα οφέλη που δεν πρέπει να αγνοούνται
Η σύγκριση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με το αλκοόλ και τα τσιγάρα χρησιμοποιείται συχνά για να υποστηριχθούν οι ηλικιακοί περιορισμοί.
Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά: οι ψηφιακές πλατφόρμες δεν αποτελούν αποκλειστικά πηγή κινδύνων, καθώς μπορούν να προσφέρουν σημαντικά κοινωνικά και εκπαιδευτικά οφέλη.
Για εφήβους που αισθάνονται αποκομμένοι από το περιβάλλον τους, τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν ευκαιρίες επικοινωνίας με ανθρώπους που έχουν παρόμοιες εμπειρίες και ενδιαφέροντα.
Παράλληλα, προσφέρουν χώρους αυτοέκφρασης, ενημέρωσης και συμμετοχής σε κοινότητες που ενδέχεται να μην υπάρχουν στην τοπική τους κοινωνία.
Σε έρευνα του Pew Research Center στις ΗΠΑ, το 80% των εφήβων δήλωσε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τούς βοηθούν να παραμένουν ενήμεροι για όσα συμβαίνουν στη ζωή των φίλων τους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι είναι αμελητέοι. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη για μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση.
Η απαγόρευση της πρόσβασης δεν εγγυάται ότι θα περιοριστούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα όταν οι παράγοντες που τα προκαλούν είναι πολλαπλοί και αλληλένδετοι.
Μπορούν οι απαγορεύσεις να εφαρμοστούν στην πράξη;
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά την αποτελεσματικότητα των περιορισμών. Τα πρώτα στοιχεία από την Αυστραλία δείχνουν ότι αρκετοί ανήλικοι εξακολουθούν να αποκτούν πρόσβαση στις πλατφόρμες, χρησιμοποιώντας ψευδή στοιχεία, τροποποιημένες εικόνες ή εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN).
Σύμφωνα με τις αναφερόμενες εκτιμήσεις, περίπου το 61% των παιδιών ηλικίας 12 έως 15 ετών συνεχίζει να έχει πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρά την απενεργοποίηση εκατομμυρίων λογαριασμών.
Παράλληλα, οι τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας αποδεικνύονται ευάλωτες σε παρακάμψεις.
Ορισμένοι ανήλικοι χρησιμοποιούν λογισμικό επεξεργασίας φωτογραφιών, εικόνες διασημοτήτων ή τη βοήθεια ενηλίκων για να ξεπεράσουν τους βιομετρικούς ελέγχους. Άλλοι δηλώνουν ψευδή ημερομηνία γέννησης ή χρησιμοποιούν λογαριασμούς που έχουν επαληθευτεί ως ενήλικοι.
Ταυτόχρονα, η συλλογή φωτογραφιών, βιομετρικών στοιχείων και άλλων προσωπικών δεδομένων για την εξακρίβωση της ηλικίας δημιουργεί νέους κινδύνους για την ιδιωτικότητα.
Επιπλέον, υπάρχει ο φόβος ότι οι αυστηρές απαγορεύσεις μπορεί να ωθήσουν ορισμένα παιδιά σε λιγότερο ελεγχόμενους και δυνητικά πιο επικίνδυνους διαδικτυακούς χώρους.
Από τις απαγορεύσεις στην ουσιαστική προστασία
Αντί για καθολικές απαγορεύσεις, μια αποτελεσματικότερη στρατηγική θα μπορούσε να στηριχθεί σε αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας, ενεργοποιημένα εξ ορισμού, σύμφωνα με τον Λάιτμαν.
Οι λογαριασμοί των ανηλίκων θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να είναι μη ανιχνεύσιμοι από αγνώστους, ενώ οι ρυθμίσεις ιδιωτικότητας θα πρέπει να περιορίζουν την ανεπιθύμητη επικοινωνία και την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο.
Απαραίτητος είναι επίσης ο περιορισμός σχεδιαστικών πρακτικών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη και καταναγκαστική χρήση, όπως ορισμένοι μηχανισμοί ειδοποιήσεων και οι αλγοριθμικές προτάσεις που δυσκολεύουν τους χρήστες να απομακρυνθούν από την οθόνη.
Εξίσου σημαντική είναι η εκπαίδευση των παιδιών στον ψηφιακό αλφαβητισμό, η ενίσχυση δραστηριοτήτων εκτός διαδικτύου και η υποστήριξη των γονέων, ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα σημάδια προβληματικής χρήσης. Όταν εμφανίζονται δυσκολίες, πρέπει να υπάρχουν προσβάσιμες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, στις οποίες οι οικογένειες να μπορούν να απευθύνονται χωρίς εμπόδια.
Τέλος, οι ίδιοι οι νέοι πρέπει να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πολιτικών που τους αφορούν.
Η εμπειρία τους μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν, αλλά και των λόγων για τους οποίους δυσκολεύονται να περιορίσουν τη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών.
Όλο και περισσότερες κυβερνήσεις εξετάζουν ή εφαρμόζουν απαγορεύσεις, επιδιώκοντας να προστατεύσουν τα παιδιά από τους κινδύνους του διαδικτύου. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: μπορούν οι απαγορεύσεις να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά τα προβλήματα ψυχικής υγείας των νέων;
Αγωγές δισεκατομμυρίων και αυξανόμενοι περιορισμοί
Από τον Μάρτιο, το YouTube και η Meta, μητρική εταιρεία του Instagram και του Facebook, έχουν προχωρήσει σε συμβιβασμούς ή έχουν καταβάλει αποζημιώσεις στο πλαίσιο πολλαπλών δικαστικών υποθέσεων, συνολικού ύψους άνω των 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Αυστραλία πρωτοστάτησε στην επιβολή απαγόρευσης πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες ακολούθησαν και σε άλλες χώρες.
Περισσότερες από 20 χώρες, από την Ελλάδα έως τον Καναδά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εξετάζουν ή προωθούν περιορισμούς για τους ανηλίκους. Οι σχετικές ρυθμίσεις διαφέρουν ως προς τα ηλικιακά όρια, τη γονική συγκατάθεση και τις μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το Facebook, το Snapchat, το YouTube και το X. Τα κίνητρα, ωστόσο, δεν είναι παντού τα ίδια, σύμφωνα με τον Άρι Λάιτμαν, Καθηγητή Ψηφιακών Μέσων και Μάρκετινγκ. Ορισμένες κυβερνήσεις επικαλούνται ζητήματα εθνικής ασφάλειας και πολιτικής επιρροής από ξένες εταιρείες, ενώ άλλες δίνουν προτεραιότητα στην προστασία της ιδιωτικότητας.
Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, πάντως, η ψυχική υγεία των νέων αποτελεί βασικό επιχείρημα υπέρ των περιορισμών, όπως γράφει ο Λάιτμαν σε άρθρο του στο The Conversation.
Η ψυχική υγεία των νέων στο επίκεντρο
Η συζήτηση για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εντάθηκε μετά την έκδοση, το 2024, του βιβλίου του Τζόναθαν Χάιντ «The Anxious Generation» («Η αγχώδης γενιά»).
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η απώλεια ύπνου, η διάσπαση της προσοχής, η μοναξιά, η κοινωνική σύγκριση και η πίεση για τελειότητα αποτελούν μηχανισμούς μέσω των οποίων η ψηφιακή καθημερινότητα μπορεί να επιβαρύνει την ψυχολογία των νέων.
Τα διαθέσιμα στοιχεία ενισχύουν τις ανησυχίες.
Μελέτη του 2026 διαπίστωσε ότι οι νέοι ηλικίας 14 έως 20 ετών εμφανίζουν υπερδιπλάσια πιθανότητα να αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας σε σύγκριση με συνομηλίκους τους πριν από 50 χρόνια.
Παράλληλα, παγκόσμιες εκτιμήσεις για το 2021 έδειξαν ότι το 20,5% των νέων παρουσίαζε έντονα συμπτώματα άγχους και το 25,2% έντονα συμπτώματα κατάθλιψης.
Η εικόνα, ωστόσο, είναι σύνθετη.
Η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και η βελτίωση της διάγνωσης έχουν συμβάλει στην αναγνώριση περισσότερων περιστατικών, ενώ η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε την κοινωνική απομόνωση και τη μοναξιά.
Η μεταφορά της εργασίας, της εκπαίδευσης και των κοινωνικών επαφών στο διαδίκτυο άλλαξε ριζικά την καθημερινότητα εκατομμυρίων παιδιών.
Επομένως, παρότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να επιβαρύνουν την κατάσταση, δεν αποτελούν απαραίτητα τη μοναδική ή την κύρια αιτία της.
Τα οφέλη που δεν πρέπει να αγνοούνται
Η σύγκριση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με το αλκοόλ και τα τσιγάρα χρησιμοποιείται συχνά για να υποστηριχθούν οι ηλικιακοί περιορισμοί.
Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά: οι ψηφιακές πλατφόρμες δεν αποτελούν αποκλειστικά πηγή κινδύνων, καθώς μπορούν να προσφέρουν σημαντικά κοινωνικά και εκπαιδευτικά οφέλη.
Για εφήβους που αισθάνονται αποκομμένοι από το περιβάλλον τους, τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν ευκαιρίες επικοινωνίας με ανθρώπους που έχουν παρόμοιες εμπειρίες και ενδιαφέροντα.
Παράλληλα, προσφέρουν χώρους αυτοέκφρασης, ενημέρωσης και συμμετοχής σε κοινότητες που ενδέχεται να μην υπάρχουν στην τοπική τους κοινωνία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι είναι αμελητέοι. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη για μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση.
Η απαγόρευση της πρόσβασης δεν εγγυάται ότι θα περιοριστούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα όταν οι παράγοντες που τα προκαλούν είναι πολλαπλοί και αλληλένδετοι.
Μπορούν οι απαγορεύσεις να εφαρμοστούν στην πράξη;
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά την αποτελεσματικότητα των περιορισμών. Τα πρώτα στοιχεία από την Αυστραλία δείχνουν ότι αρκετοί ανήλικοι εξακολουθούν να αποκτούν πρόσβαση στις πλατφόρμες, χρησιμοποιώντας ψευδή στοιχεία, τροποποιημένες εικόνες ή εικονικά ιδιωτικά δίκτυα (VPN).
Σύμφωνα με τις αναφερόμενες εκτιμήσεις, περίπου το 61% των παιδιών ηλικίας 12 έως 15 ετών συνεχίζει να έχει πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρά την απενεργοποίηση εκατομμυρίων λογαριασμών.
Παράλληλα, οι τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας αποδεικνύονται ευάλωτες σε παρακάμψεις.
Ορισμένοι ανήλικοι χρησιμοποιούν λογισμικό επεξεργασίας φωτογραφιών, εικόνες διασημοτήτων ή τη βοήθεια ενηλίκων για να ξεπεράσουν τους βιομετρικούς ελέγχους. Άλλοι δηλώνουν ψευδή ημερομηνία γέννησης ή χρησιμοποιούν λογαριασμούς που έχουν επαληθευτεί ως ενήλικοι.
Ταυτόχρονα, η συλλογή φωτογραφιών, βιομετρικών στοιχείων και άλλων προσωπικών δεδομένων για την εξακρίβωση της ηλικίας δημιουργεί νέους κινδύνους για την ιδιωτικότητα.
Επιπλέον, υπάρχει ο φόβος ότι οι αυστηρές απαγορεύσεις μπορεί να ωθήσουν ορισμένα παιδιά σε λιγότερο ελεγχόμενους και δυνητικά πιο επικίνδυνους διαδικτυακούς χώρους.
Από τις απαγορεύσεις στην ουσιαστική προστασία
Αντί για καθολικές απαγορεύσεις, μια αποτελεσματικότερη στρατηγική θα μπορούσε να στηριχθεί σε αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας, ενεργοποιημένα εξ ορισμού, σύμφωνα με τον Λάιτμαν.
Οι λογαριασμοί των ανηλίκων θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να είναι μη ανιχνεύσιμοι από αγνώστους, ενώ οι ρυθμίσεις ιδιωτικότητας θα πρέπει να περιορίζουν την ανεπιθύμητη επικοινωνία και την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο.
Απαραίτητος είναι επίσης ο περιορισμός σχεδιαστικών πρακτικών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη και καταναγκαστική χρήση, όπως ορισμένοι μηχανισμοί ειδοποιήσεων και οι αλγοριθμικές προτάσεις που δυσκολεύουν τους χρήστες να απομακρυνθούν από την οθόνη.
Εξίσου σημαντική είναι η εκπαίδευση των παιδιών στον ψηφιακό αλφαβητισμό, η ενίσχυση δραστηριοτήτων εκτός διαδικτύου και η υποστήριξη των γονέων, ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα σημάδια προβληματικής χρήσης. Όταν εμφανίζονται δυσκολίες, πρέπει να υπάρχουν προσβάσιμες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, στις οποίες οι οικογένειες να μπορούν να απευθύνονται χωρίς εμπόδια.
Τέλος, οι ίδιοι οι νέοι πρέπει να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πολιτικών που τους αφορούν.
Η εμπειρία τους μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν, αλλά και των λόγων για τους οποίους δυσκολεύονται να περιορίσουν τη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών.
Ο Σωκράτης Ξυνίδης «Στρίψτε το τιμόνι του ΠΑΣΟΚ αριστερά»
πρώην υπουργός και γραμματέας του ΠΑΣΟΚ
Τόσα χρόνια το ίδιο παραμύθι. Το ΠΑΣΟΚ θα αναγεννηθεί, μη μιλάτε και δυναμιτίζετε την ενότητα, το ΠΑΣΟΚ θα ρίξει τη Δεξιά, κάντε κουράγιο, τα δύσκολα πέρασαν για το ΠΑΣΟΚ, πάμε όλοι μαζί, κλπ, κλπ. Και το ΠΑΣΟΚ εκεί:κολλημένο στο 10,11,12%.
Και οι πολίτες να το θεωρούν δεκανίκι της Δεξιάς και μάλιστα ποιάς δεξιάς; Του Μητσοτάκη! Του καθεστώτος Μητσοτάκη!
Της εγχώριας ολιγαρχίας, που μια τα χαλάει και μια τα βρίσκει μαζί του αλλά οι δουλειές δουλειές και πάνε φίνα. Και πώς να αλλάξει κάτι;
Όταν ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος στέλνει καθημερινά, μέσω των συνεντεύξεων, την αγάπη του στον κ. Αντώνη Σαμαρά; Όταν επαναλαμβάνει ότι είχε πάντα τις λύσεις αλλά ποτέ δεν τον άκουγε κανείς (εκτός από τον φίλο του Αντώνη φαντάζομαι); Τότε που είχε άλγος και η κόρη του τον συμβούλευε.
Όταν ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ το 2015 είναι ο σημερινός υπουργός Δικαιοσύνης της Νέας Δημοκρατίας; Όταν ο εκ των στενών συνεργατών του κ. Βενιζέλου και της κ. Διαμαντοπούλου, κ. Πιερρακάκης είναι υπουργός Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας και δελφίνος του συντηρητικού κόμματος; Όταν η μετέπειτα Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και δυστυχώς αποβιώσασα, Φώφη Γεννηματά, από εκπρόσωπος επικοινωνίας του ΠΑΣΟΚ, ως προσωπική επιλογή του κ. Βενιζέλου, έγινε αν.υπουργός Εθνικής Άμυνας του κ. Σαμαρά;
Όταν ο σημερινός Γενικός Διευθυντής του ΠΑΣΟΚ κ. Σαλαγιάννης επί θητείας τριών αρχηγών (Βενιζέλος-ΓεννηματάΑνδρουλάκης) με δηλώσεις του ζητούσε την παραίτηση της τελευταίας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ το 2011 ; Όταν η βουλευτής (ελέω Ανδρουλάκη για να εκτοπίσει τον Λοβέρδο) κ. Μιλένα Αποστολάκη, σημερινή εκλεκτή βουλευτής του κ. Ανδρουλάκη,
με δήλωσή της ανεξαρτητοποιήθηκε εγκαταλείποντας την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ και αφήνοντας την κυβέρνηση με την υποστήριξη μόλις 152 βουλευτών;
Όταν η κ. Καϊλή ανταμοίφθηκε με δύο φορές εκλογή της και με Αντιπροεδρία στο Ευρωκοινοβούλιο, για τη στάση τις κρίσιμες ώρες της αποκαθήλωσης της τελευταίας προοδευτικής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ; Όταν ο κ. Λιντζέρης δήλωνε στις 3-11-2011 ότι «ο κ.Παπανδρέου αποτελεί παρελθόν» και καθώς δεν εκλέχθηκε στις εκλογές του 2012, τοποθετήθηκε Πρόεδρος τον ΕΟΦ με Αντιπρόεδρο τον κ. Πλεύρη μετά από πρόταση του κ. Άδωνη Γεωργιάδη;
Όταν η τότε βουλευτής κ. Γιαννακά έσταζε δηλητήριο για τον Γιώργο Παπανδρέου μέσα από την αρθρογραφία της στο οικογενειακό της iefimerida και σήμερα λιβανίζει τον κ.Μητσοτάκη; Ξέρω κι άλλα επώνυμα παιδιά της «εκσυγχρονιστικής» ιστορίας του ΠΑΣΟΚ που αποσταθεροποίησαν όχι μόνο την δημοκρατική κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αλλά την ίδια τη χώρα, με δηλητήριο, τις κρίσιμες ώρες του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του 2011. Σελίδες να γράφουμε.
Και ο κ. Ανδρουλάκης; Που ήταν ο κ. Ανδρουλάκης; Διακεκριμένο μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ την εποχή εκείνη. Τον ακούσατε να υψώσει το ανάστημά του; Μπορείτε να μου βρείτε μια δήλωση του κ. Ανδρουλάκη που να αναφέρεται στα γεγονότα του 2011; Μια καταδίκη του πογκρόμ κατά των στελεχών της τότε κυβέρνησης του κόμματος στο
οποίο ήταν μέλος του κορυφαίου καθοδηγητικού οργάνου; Πέρασαν 15 ολόκληρα χρόνια. Είναι Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εδώ και πέντε χρόνια.
Το ΠΑΣΟΚ επί των ημερών του όχι μόνο δεν να αποκατέστησε την ηρωική Κοινοβουλευτική Ομάδα του 2009-2012, τα μέλη της οποίας λιντσαρίστηκαν στην κυριολεξία από τους λαϊκιστές αλλά αντίθετα έθεσε ένα δήθεν γενεαλογικό/ηλικιακό ρατσισμό, προκειμένου να ξεκαθαρίσει το κομματικό πεδίο των ανταγωνισμών και της μηχανιστικής λειτουργίας, όπως αυτός αντιλαμβάνεται το ΠΑΣΟΚ.
Ζητάμε από τον κ. Τσίπρα να καταθέσει τη συγγνώμη του για όσα έπραξε σε βάρος του πρωθυπουργού, των υπουργών, των βουλευτών, των κομματικών στελεχών, των μελών, των φίλων και των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ της περιόδου 2009-2012.
Σωστό. Είναι απαράβατη προϋπόθεση αν επιθυμεί να ανοίξουν τα αυτιά μας σε ό,τι λέει.Τη συγγνώμη μέσα στο ΠΑΣΟΚ, όλοι αυτοί οι παραπάνω, που ανήκουν στην ίδια εσωκομματική φατρία των πάλαι ποτέ «εκσυγχρονιστών» (όρος φερετζές της δεξιάς συντηρητικής πολιτικής τους αντίληψης) πότε θα τη ζητήσουν; Στρίψτε το τιμόνι του ΠΑΣΟΚ αριστερά. Φυγόκεντρο την λένε και ξεσκαρτάρει τα δεξιά σταγονίδια προς τα δεξιά στη ΝΔ.
Και οι πολίτες να το θεωρούν δεκανίκι της Δεξιάς και μάλιστα ποιάς δεξιάς; Του Μητσοτάκη! Του καθεστώτος Μητσοτάκη!
Της εγχώριας ολιγαρχίας, που μια τα χαλάει και μια τα βρίσκει μαζί του αλλά οι δουλειές δουλειές και πάνε φίνα. Και πώς να αλλάξει κάτι;
Όταν ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος στέλνει καθημερινά, μέσω των συνεντεύξεων, την αγάπη του στον κ. Αντώνη Σαμαρά; Όταν επαναλαμβάνει ότι είχε πάντα τις λύσεις αλλά ποτέ δεν τον άκουγε κανείς (εκτός από τον φίλο του Αντώνη φαντάζομαι); Τότε που είχε άλγος και η κόρη του τον συμβούλευε.
Όταν ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ το 2015 είναι ο σημερινός υπουργός Δικαιοσύνης της Νέας Δημοκρατίας; Όταν ο εκ των στενών συνεργατών του κ. Βενιζέλου και της κ. Διαμαντοπούλου, κ. Πιερρακάκης είναι υπουργός Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας και δελφίνος του συντηρητικού κόμματος; Όταν η μετέπειτα Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και δυστυχώς αποβιώσασα, Φώφη Γεννηματά, από εκπρόσωπος επικοινωνίας του ΠΑΣΟΚ, ως προσωπική επιλογή του κ. Βενιζέλου, έγινε αν.υπουργός Εθνικής Άμυνας του κ. Σαμαρά;
Όταν ο σημερινός Γενικός Διευθυντής του ΠΑΣΟΚ κ. Σαλαγιάννης επί θητείας τριών αρχηγών (Βενιζέλος-ΓεννηματάΑνδρουλάκης) με δηλώσεις του ζητούσε την παραίτηση της τελευταίας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ το 2011 ; Όταν η βουλευτής (ελέω Ανδρουλάκη για να εκτοπίσει τον Λοβέρδο) κ. Μιλένα Αποστολάκη, σημερινή εκλεκτή βουλευτής του κ. Ανδρουλάκη,
με δήλωσή της ανεξαρτητοποιήθηκε εγκαταλείποντας την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ και αφήνοντας την κυβέρνηση με την υποστήριξη μόλις 152 βουλευτών;
Όταν η κ. Καϊλή ανταμοίφθηκε με δύο φορές εκλογή της και με Αντιπροεδρία στο Ευρωκοινοβούλιο, για τη στάση τις κρίσιμες ώρες της αποκαθήλωσης της τελευταίας προοδευτικής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ; Όταν ο κ. Λιντζέρης δήλωνε στις 3-11-2011 ότι «ο κ.Παπανδρέου αποτελεί παρελθόν» και καθώς δεν εκλέχθηκε στις εκλογές του 2012, τοποθετήθηκε Πρόεδρος τον ΕΟΦ με Αντιπρόεδρο τον κ. Πλεύρη μετά από πρόταση του κ. Άδωνη Γεωργιάδη;
Όταν η τότε βουλευτής κ. Γιαννακά έσταζε δηλητήριο για τον Γιώργο Παπανδρέου μέσα από την αρθρογραφία της στο οικογενειακό της iefimerida και σήμερα λιβανίζει τον κ.Μητσοτάκη; Ξέρω κι άλλα επώνυμα παιδιά της «εκσυγχρονιστικής» ιστορίας του ΠΑΣΟΚ που αποσταθεροποίησαν όχι μόνο την δημοκρατική κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αλλά την ίδια τη χώρα, με δηλητήριο, τις κρίσιμες ώρες του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου του 2011. Σελίδες να γράφουμε.
Και ο κ. Ανδρουλάκης; Που ήταν ο κ. Ανδρουλάκης; Διακεκριμένο μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ την εποχή εκείνη. Τον ακούσατε να υψώσει το ανάστημά του; Μπορείτε να μου βρείτε μια δήλωση του κ. Ανδρουλάκη που να αναφέρεται στα γεγονότα του 2011; Μια καταδίκη του πογκρόμ κατά των στελεχών της τότε κυβέρνησης του κόμματος στο
οποίο ήταν μέλος του κορυφαίου καθοδηγητικού οργάνου; Πέρασαν 15 ολόκληρα χρόνια. Είναι Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εδώ και πέντε χρόνια.
Το ΠΑΣΟΚ επί των ημερών του όχι μόνο δεν να αποκατέστησε την ηρωική Κοινοβουλευτική Ομάδα του 2009-2012, τα μέλη της οποίας λιντσαρίστηκαν στην κυριολεξία από τους λαϊκιστές αλλά αντίθετα έθεσε ένα δήθεν γενεαλογικό/ηλικιακό ρατσισμό, προκειμένου να ξεκαθαρίσει το κομματικό πεδίο των ανταγωνισμών και της μηχανιστικής λειτουργίας, όπως αυτός αντιλαμβάνεται το ΠΑΣΟΚ.
Ζητάμε από τον κ. Τσίπρα να καταθέσει τη συγγνώμη του για όσα έπραξε σε βάρος του πρωθυπουργού, των υπουργών, των βουλευτών, των κομματικών στελεχών, των μελών, των φίλων και των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ της περιόδου 2009-2012.
Σωστό. Είναι απαράβατη προϋπόθεση αν επιθυμεί να ανοίξουν τα αυτιά μας σε ό,τι λέει.Τη συγγνώμη μέσα στο ΠΑΣΟΚ, όλοι αυτοί οι παραπάνω, που ανήκουν στην ίδια εσωκομματική φατρία των πάλαι ποτέ «εκσυγχρονιστών» (όρος φερετζές της δεξιάς συντηρητικής πολιτικής τους αντίληψης) πότε θα τη ζητήσουν; Στρίψτε το τιμόνι του ΠΑΣΟΚ αριστερά. Φυγόκεντρο την λένε και ξεσκαρτάρει τα δεξιά σταγονίδια προς τα δεξιά στη ΝΔ.
Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026
Ρούντι Ρινάλντι"Τινάζουν στον αέρα τις ζωές μας και κάνουν την χώρα «κόμβο» συμφερόντων"
Η μάχη πολιτών για να «φρενάρουν» έστω τα κυβερνητικά σχέδια για την καταστροφή οποιασδήποτε εγκατάστασης και υποδομής έχει σχέση με την ενεργειακή εκμετάλλευση του λιγνίτη συνεχίζεται και βρίσκεται σε πολύ κρίσιμη φάση. Σε λίγες ημέρες αναμένεται μια κρίσιμη δικαστική απόφαση που μπορεί να βάλει φρένο στα κυβερνητικά σχέδια.
50 πολίτες έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη. Μεταξύ αυτών ο Ρούντι Ρινάλντι, εκδότης της εφημερίδας «Ο Δρόμος της Αριστεράς», ο οποίος μιλά στο militaire news για την μετατροπή της χώρας σε «κόμβο»! Κόμβο ενεργειακό, κόμβο στρατιωτικό και ότι άλλο κόμβο μπορεί να εξυπηρετήσει μεγάλα και ξένα ιδιωτικά συμφέροντα.Μόνο που η χώρα δεν κερδίζει απολύτως τίποτα.
Μια χώρα στην οποία όλα μοιάζουν να διαλύονται και η υποψία ότι ζούμε από τύχη έχει γίνει βεβαιότητα. Δεν είναι μόνο τα Τέμπη. Κόσμος χάνεται άδικα ακόμη και μέσα στο σπίτι του που μπορεί να τιναχτεί στον αέρα, όπως είδαμε πρόσφατα στην Πλάκα. Η χώρα σε κατάσταση διάλυσης την οποία βιώνουμε στην καθημερινότητα της με διαδοχικές τραγωδίες.
Απέναντι σε όλα αυτά υπάρχει μια «βολική αντιπολίτευση», όπως την ονομάζει ο κ. Ρινάλντι. Κάπως έτσι η όποια αντίδραση που μένει είναι οι πολίτες που δεν έχουν άλλο τρόπο να αντισταθούν πέρα από πρωτοβουλίες όπως αυτές για την εξαφάνιση του λιγνίτη.
Όπως επισημαίνει ο κ. Ρινάλντι «υπάρχει στο κόσμο πολύ οργή και το «καπάκι» κάποια στιγμή θα τιναχτεί κι αυτό στον αέρα».
Όταν η γήρανση συναντά τη φτώχεια: Αποκαλυπτική έρευνα για τη Δυτική Ελλάδα
Για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που ζουν στην ύπαιθρο, η φτώχεια δεν είναι μόνο θέμα χαμηλού εισοδήματος. Συνδέεται με χειρότερη υγεία, στεγαστική επισφάλεια, κοινωνική απομόνωση.
Η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός δεν μετριούνται μόνο με το χαμηλό εισόδημα. Φτώχεια είναι να μην μπορείς να ζεστάνεις το σπίτι σου το να μην μπορείς να ζεστάνεις το σπίτι σου το χειμώνα και να βράζεις το καλοκαίρι. Φτώχεια είναι όταν ζεις με χρόνια προβλήματα υγείας και δεν έχεις επαρκή φροντίδα. Όχι μόνο επειδή δεν υπάρχουν αρκετά χρήματα, αλλά και λόγω απόστασης ή μακράς λίστας αναμονής. Συχνά οι δημόσιες μονάδες υγείας είναι κι αυτές «φτωχοποιημένες»: υποβαθμισμένες, υποστελεχωμένες, με απαρχαιωμένες κτιριακές υποδομές και εξοπλισμό.
Φτώχεια είναι να είσαι ανοχύρωτος στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ·να χάνεις το σπίτι, το βιος σου, τα μέσα βιοπορισμού από πλημμύρες, πυρκαγιές, καιρικά φαινόμενα που αποκαλούμε ακραία, αλλά είναι πλέον προβλέψιμα και επαναλαμβανόμενα.
Δύο διαστάσεις της φτώχειας που συχνά υποτιμάμε είναι η ηλικιακή και η γεωγραφική. Αυτούς τους παράγοντες εξετάζει συνδυαστικά η έρευνα της οργάνωσης Co2gether «Όταν η γήρανση συναντά τη φτώχεια».
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας και της Τράπεζας Τροφίμων. Εστιάζει στη Δυτική Ελλάδα και συγκεκριμένα σε τρεις περιφερειακές ενότητες: Αχαΐα, Ηλεία και Αιτωλοακαρνανία. Δίνει έμφαση στους κατοίκους των απομακρυσμένων και αγροτικών περιοχών και στα άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.
 |
| Η ζωή στην ύπαιθρο είναι όμορφη, αρκεί να μην είσαι φτωχός και ηλικιωμένος (τοπίο της Θάσου, φωτογράφος: Feri & Tasos, πηγή: Unsplash) |
Η φτώχεια προτιμά την ύπαιθρο
Τα ευρήματα της έρευνας είναι αποκαλυπτικά, όχι μόνο για τις αγροτικές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας, αλλά και για το πώς ζει πάνω από το 1/3 του πληθυσμού της υπαίθρου. Με βάση τα τελευταία στοιχεία της Eurostat το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας ανέρχεται στο 33,7%. Στις πόλεις είναι κατά μέσο όρο 23,9%. Πρόκειται για μια ψαλίδα που που ξεπερνά τις 9 ποσοστιαίες μονάδες.
Η συλλογή δεδομένων για την έρευνα της Co2gether διήρκεσε πάνω από δύο χρόνια (Απρίλιος 2023-Ιούλιος 2025), σε συνεργασία με τοπικούς φορείς και κοινωνικές υπηρεσίες 8 δήμων. Διεπιστημονική ομάδα του προγράμματος (γεροντολόγος, ψυχολόγος, νοσηλεύτρια) μαζί με κοινωνικούς λειτουργούς, επισκέφθηκαν επανειλημμένα κατ’οίκον 448 άτομα, στην πλειονότητά τους ωφελούμενους προνοιακών επιδομάτων. Κριτήρια για τη συμμετοχή είναι να έχουν χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα, κάτω από 600 ευρώ το μήνα ή 600 ευρώ μετά την πληρωμή ενοικίου. Το 65,2% είναι γυναίκες, η διάμεση ηλικία είναι τα 60 έτη και το 44,1% είναι 60 ετών και άνω. Από όσους δήλωσαν τόπο κατοικίας, το 74% ζει στην Αχαΐα.
Η Πελοπόννησος είναι η 9η φτωχότερη περιοχή της Ευρώπης, με βάση τον δείκτη AROPE, με 4 στους 10 να βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού πηγή: Εurostat
Οι περιοχές με την υψηλότερη φτώχεια
Η Δυτική Ελλάδα ως και το 2024 συγκαταλεγόταν στις φτωχότερες περιφέρειες, με ποσοστά κινδύνου φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού άνω του 35%. Το 2025 τα ποσοστά υποχώρησαν στο 27,9%, αλλά παραμένουν υψηλότερα του ελληνικού μέσου όρου (27,5%). Ωστόσο, όπως διευκρινίζουν οι ερευνητές, στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνεται ο πληθυσμός των πόλεων, ενώ για τους κατοίκους της υπαίθρου ο κίνδυνος φτώχειας είναι σημαντικά μεγαλύτερος.
Για το 2025 τα πρωτεία στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό κατέχει η Πελοπόννησος, με 38,1%. Πρόκειται για την ένατη χειρότερη επίδοση στην Ευρώπη, ανάμεσα στη Γουαδελούπη (υπερπόντια περιφέρεια της Γαλλίας στην Καραϊβική) και τη νοτιοανατολική Ρουμανία.
Η Eurostat δεν παραθέτει ξεχωριστά στοιχεία για τους ηλικιωμένους ανά περιφέρεια. Από την ΕΛΣΤΑΤ γνωρίζουμε ότι σε πανελλαδικό επίπεδο η φτώχεια των ηλικιωμένων (65+) αυξάνεται: από 17,6% το 2023, έφτασε 18,8% το 2024 και 20,9 το 2025. Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που κατοικούν στην ύπαιθρο κινδυνεύουν διπλά.
Στεγαστική επισφάλεια
Μια σημαντική διάσταση της φτώχειας για τους ηλικιωμένους της ελληνικής υπαίθρου αφορά τις συνθήκες στέγασης. Πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες στην έρευνα (54,4%) κατοικούν σε σπίτια που χτίστηκαν πριν το 1978. Το 78,1% είναι μονοκατοικίες.
Το 13,2% δεν διαθέτει κουζίνα (20% στους κάτω των 60, 5,8% στους 60+).
Το 16,5% δεν έχει χώρο υγιεινής (23% των κάτω των 60 και 7,7% στους 60+). Από τους υπάρχοντες χώρους, το 47,9% είναι σε μέτρια ή κακή κατάσταση.
Στο 35,9% λείπουν βασικές ηλεκτρικές συσκευές, όπως το ψυγείο.
Το 99,7% έχει πρόσβαση σε δίκτυο ύδρευσης, αλλά η πλειονότητα όσων απάντησαν δεν είναι συνδεδεμένη με το δίκτυο αποχέτευσης.
Το 31,2% έχει δύσκολη πρόσβαση στην είσοδο της κατοικίας.
Θερίζει στην ύπαιθρο η ενεργειακή φτώχεια
Η ενεργειακή φτώχεια, που πλήττει τους 2 στους 10 κατοίκους της Ελλάδας, είναι σχεδόν τριπλάσια ανάμεσα στους ευάλωτους ηλικιωμένους της υπαίθρου. Από τους συμμετέχοντες οι περισσότεροι ζεσταίνονταν με ξυλόσομπα (29,5%). Ακολουθεί το τζάκι (22,9%, που ανεβαίνει στο 33,9% στους 60+). Το 7,5% δεν έχει κανένα μέσο θέρμανσης. Το 54,9% κρίνει τη θέρμανσή του ανεπαρκή και το 44,8% μη ασφαλή.
Φροντίδα και οικογένεια
Το 27,6% έχει φροντιστή, ποσοστό που φτάνει το 41,2% στους 60+. Στην πλειονότητα πρόκειται για μέλη της οικογένειας. Μόλις το 3,1% έχει επαγγελματία φροντιστή.
Η συγκατοίκηση με τέκνα πέφτει από 73% στους κάτω των 60 σε 36,4% στους 60+.
Η υπηρεσία «Βοήθεια στο Σπίτι» καλύπτει μόνο άτομα 65+, οπότε η ηλικιακή ομάδα 60–64 μένει εκτός.
Οι 9 στους 10 άνω των 60 με χρόνιες παθήσεις
Από τους συμμετέχοντες στην έρευνα το 74,8% έχει τουλάχιστον μία χρόνια πάθηση. Στους 60+ το ποσοστό ανεβαίνει στο 92%.
Το 63% έχει οικογενειακό γιατρό και το 43,7% μένει μακριά από Κέντρο Υγείας.
Το 30,8% των 60+ χρειάζεται συνοδεία για να μεταβεί σε υπηρεσία υγείας, έναντι 9,2% των νεότερων.
Ψυχική υγεία
Περίπου 4 στους 10 έχουν μέτρια ή σοβαρά συμπτώματα άγχους. Οι διαταραχές ύπνου αφορούν το 52,7% (60% στους 60+), η εύκολη κόπωση το 29,7% και η κοινωνική απομόνωση το 23% (28,4% στους 60+).
Το 4% ανέφερε αυτοκτονικές σκέψεις. Για όλους αυτούς ενεργοποιήθηκε διαδικασία παραπομπής.
Επτά νοικοκυριά αρνήθηκαν ή διέκοψαν τη λήψη επισιτιστικής βοήθειας, επικαλούμενα το κοινωνικό στίγμα.
Η φτώχεια δεν καταπολεμάται με φιλανθρωπίες
Για να αντιμετωπιστούν τα παραπάνω δεν αρκούν τα προνοιακά επιδόματα ούτε οι φιλανθρωπικές παρεμβάσεις, επιμένουν οι ερευνητές.
Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι της υπαίθρου, και δη οι πιο φτωχοί ανάμεσά τους στερούνται ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων σε στοιχειώδη κοινωνικά δικαιώματα: την πρόσβαση στην υγεία, τη στέγαση, την κοινωνική προστασία, την αξιοπρεπή διαβίωση.
Γι’αυτό συνιστούν μια συντονισμένη και ολιστική παρέμβαση, με συνεργασία των τοπικών φορέων, της κοινωνίας των πολιτών και των αρμόδιων υπουργείων. «Οι συνθήκες στέγασης, η ενεργειακή επάρκεια και η υγεία είναι στενά συνυφασμένα και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά», υπογραμμίζουν οι επιστήμονες-ερευνητές, και προτείνουν μεταξύ άλλων τα εξής:
- Στοχευμένη ενεργειακή και στεγαστική αναβάθμιση κατοικιών οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών
- Κινητές μονάδες και ενίσχυση των Κέντρων Υγείας στην ύπαιθρο
- Ενίσχυση της κατ’ οίκον φροντίδας και στήριξη των άτυπων φροντιστών
- Συστηματική ανίχνευση και παραπομπή για θέματα ψυχικής υγείας
- Τοπικές δράσεις ψηφιακής ενδυνάμωσης και πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες.
Πηγή: www.in.gr
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)