Mpelalis Reviews

Mpelalis Reviews

Δευτέρα 24 Αυγούστου 2026

"Η Γαλλία από το φως στο σκοτάδι και από την Ελλάδα στην Τουρκία" Δ. Δαβέττας- Κ.Βέργος

Ο Δημοσθένης Δαβέττας, πανεπιστημιακός, συγγραφέας και εικαστικός, μάς παρουσιάζει εδώ την σημερινή γαλλική πραγματικότητα. Πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική. Ζώντας και διδάσκοντας φιλοσοφία της αισθητικής για χρόνια στο Παρίσι, μας μεταφέρει εδώ τις ριζικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην «χώρα του φωτός». Η ερώτηση που του τίθεται από την αρχή είναι απλή όσο και ιστορική: Πώς η χώρα που είπε «διαφωνώ μαζί σου, αλλά θα δώσω και τη ζωή μου για να ακούγεται η άποψή σου» στράφηκε στο αντίθετο; Από το φως στο σκότος; 
Η περίπτωση της πρόσφατης απέλασης από την Γαλλία της δημοσιογράφου Φεντόροβα τι σηματοδοτεί; Η γαλλο-ρωσίδα Φεντόροβα δεν κατηγορήθηκε για ρητορική μίσους – που είναι ποινικό αδίκημα – αλλά γιατί απλώς αντιτίθεται στην πολιτική Μακρόν σε σχέση με τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο. Η δίωξή της είναι ένα τυχαίο περιστατικό δίωξης ή εντάσσεται σε κάποιο γενικότερο «ευρωπαϊκό» κλίμα; 
Το πολιτικό τοπίο στην Γαλλία, λίγους μόνο μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές, παρουσιάζεται ρευστό και συχνά εκρηκτικό. Ο Μακρόν καταγράφει ιστορικό χαμηλό στις δημοσκοπήσεις. Ανυπόληπτος. Λεπέν και Μελανσόν εμφανίζονται ως οι πιθανότεροι διεκδικητές της επόμενης προεδρίας. Τι εκπροσωπεί η Λεπέν και τι ο Μελανσόν στην σημερινή Γαλλία; Ποια η διαφορετική ατζέντα τους στα εσωτερικά και ποια στα εξωτερικά; Ποια η απήχησή τους στην γαλλική νεολαία; Ποιες οι τάσεις και ποια η δυναμική; Τα μείζονα ζητήματα: μεταναστευτικό, φτωχοποίηση, ενσωμάτωση, πολεμικές περιπέτειες της ευρωπαϊκής ελίτ και τα εξοπλιστικά ως μέσο ανάκαμψης της οικονομίας.
Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία εξοπλίζονται μαζικά και ετοιμάζονται για πόλεμο χωρίς πυξίδα και ανεμοδείκτη. Ποια η πραγματική συνοχή της Ευρώπης του «Rearm Europe»; Η Γαλλία, την ώρα που συνάπτει συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας και «αμοιβαίας συνδρομής» με την Ελλάδα, συνεργάζεται εξοπλιστικά με την Τουρκία. Στην ερώτηση ποιον θα συνδράμει η Γαλλία στην υποθετική περίπτωση σύγκρουσης Ελλάδας-Τουρκίας, η απάντηση μας προσγειώνει στον απόλυτο ρεαλισμό. Στη συνέντευξη γίνεται αναφορά και στην περίφημη Françafrique, τη δράση της Γαλλίας στην Αφρική μετά τα χρόνια της αποικιοκρατίας. Πνέει τα λοίσθια;

Ιαπωνία: Πάντα στη λάθος πλευρά της Ιστορίας


του Βαγγέλη Ξανθάκη

Η Ιαπωνία ξαναχτυπά και ξαναχτυπά εκεί που ξέρει καλύτερα, στη λάθος πλευρά της Ιστορίας, και η πρόσφατη διαμαρτυρία του Τόκιο για την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στις Κουρίλες Νήσους, δεν είναι απλώς μια διπλωματική αστοχία, αλλά μια ακόμη απόδειξη ότι η ιαπωνική ηγεσία αρνείται πεισματικά, να μάθει από τα διδάγματα του εικοστού αιώνα, καθώς ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε απόλυτο δίκιο, όταν δήλωσε ότι οι Ιάπωνες συνάδελφοι ξεπέρασαν τα όρια της ευπρέπειας, 
Διότι όταν μια χώρα τολμά να αμφισβητεί το δικαίωμα του προέδρου μιας κυρίαρχης χώρας να επισκέπτεται οποιοδήποτε τμήμα της επικράτειάς της, δεν κάνει απλώς μια ατυχή δήλωση αλλά προσβάλλει τις θεμελιώδεις αρχές της κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου, και ας θυμηθούμε γιατί η Ιαπωνία βρίσκεται σε αυτή τη θέση, οι Κουρίλες Νήσοι πέρασαν στη Σοβιετική Ένωση και σήμερα στη Ρωσία βάσει των αποτελεσμάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και η ίδια η Ιαπωνία υπογράφοντας τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών αποδέχθηκε αυτά τα αποτελέσματα.
Άρα η σημερινή στάση του Τόκιο δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια προσπάθεια αναθεώρησης της Ιστορίας, μια προσπάθεια να αμφισβητηθούν οι συνέπειες της ήττας της στον πόλεμο που η ίδια προκάλεσε, διότι ας μην ξεχνάμε ότι η Ιαπωνία ήταν μέλος του Άξονα, σύμμαχος του Χίτλερ, ήταν εκείνη που επιτέθηκε στο Περλ Χάρμπορ, που έσπειρε τον τρόμο στην Ανατολική Ασία, που υπέβαλε εκατομμύρια ανθρώπους σε βάναυση κατοχή, και όταν ήρθε η ώρα της κρίσης η Ιαπωνία πλήρωσε το τίμημα με την Enola Gay να ρίχνει την πρώτη ατομική βόμβα στη Χιροσίμα, ένα τραγικό γεγονός αναμφίβολα αλλά και η λογική κατάληξη μιας αυτοκρατορικής πορείας, που αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την πραγματικότητα, και σήμερα δεκαετίες αργότερα η Ιαπωνία φαίνεται να έχει ξεχάσει τα πάντα.
¨Οχι μόνο αμφισβητεί τα σύνορα που προέκυψαν από τον πόλεμο αλλά επιδίδεται σε μια συστηματική προσπάθεια αναθεωρητισμού, με τα νέα σχολικά εγχειρίδια να ενισχύουν τις αναφορές στις αβάσιμες αξιώσεις της για τις Νότιες Κουρίλες, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζουν τα εγκλήματα πολέμου της αυτοκρατορικής περιόδου, πρόκειται για μια επικίνδυνη στροφή προς τον ρεβανσισμό, μια προσπάθεια να ανατραφεί μια νέα γενιά Ιαπώνων στην άρνηση των ιστορικών ευθυνών της χώρας τους, και όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που η Ιαπωνία επιταχύνει τη στρατιωτικοποίησή της, ακολουθώντας μια ανοιχτά επιθετική μιλιταριστική γραμμή.
Φυσικά η Ιαπωνία δεν κινείται μόνη της γιατί πίσω από κάθε της κίνηση βρίσκεται η σκιά του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, καθώς είναι σήμερα ο πιο πιστός σύμμαχος των ΗΠΑ στην Ασία και η στάση της απέναντι στη Ρωσία, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική περικύκλωσης της Ρωσίας, από εχθρικά στρατιωτικά μπλοκ, και αυτό που βλέπουμε δεν είναι μια αυτόνομη ιαπωνική διπλωματία, αλλά η εκτέλεση εντολών της Ουάσινγκτον, και ο Λαβρόφ είχε δίκιο να προειδοποιήσει ότι οι Ιάπωνες συνάδελφοι προσπαθούν να αναμορφώσουν το διεθνές δίκαιο, για τη δική τους ευκολία και αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών, διότι αυτό ακριβώς συμβαίνει, μια προσπάθεια να ακυρωθούν τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, να αμφισβητηθεί η εδαφική ακεραιότητα της Ρωσίας και να δημιουργηθούν νέα πεδία έντασης στην Ασία.
Όλα αυτά στο όνομα των δυτικών γεωπολιτικών σχεδιασμών, και από μια ριζοσπαστική αριστερή σκοπιά η στάση της Ιαπωνίας είναι καταδικαστέα σε πολλαπλά επίπεδα, πρώτον γιατί αποτελεί άρνηση της ιστορικής αλήθειας και των συνεπειών του φασισμού που η ίδια υπηρέτησε, δεύτερον γιατί υποτάσσεται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις των ΗΠΑ αναπαράγοντας τα σχήματα του Ψυχρού Πολέμου, και τρίτον γιατί επιλέγει τον δρόμο της στρατιωτικής κλιμάκωσης, αντί του διαλόγου και της ειρηνικής συνύπαρξης.
Η Ιαπωνία δεν έμαθε από το Enola Gay, δεν έμαθε από την ήττα του Άξονα, και συνεχίζει να βρίσκεται στη λάθος πλευρά της Ιστορίας ,απέναντι όχι μόνο στη Ρωσία αλλά σε όλες τις δυνάμεις που σέβονται το διεθνές δίκαιο, την εδαφική ακεραιότητα και τα αποτελέσματα του αγώνα ενάντια στον φασισμό, και ενώ η Μόσχα κάλεσε τον Ιάπωνα πρεσβευτή για εξηγήσεις και καλά έκανε, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η διπλωματική αντιπαράθεση αλλά η βαθιά, διαρθρωτική άρνηση της Ιαπωνίας, να αποδεχθεί την Ιστορία όπως είναι και όχι όπως θα ήθελε να είναι.
Μια άρνηση που την καταδικάζει να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη, να επιλέγει διαρκώς τον δρόμο της σύγκρουσης και να αγνοεί το γεγονός ότι η ίδια η ύπαρξή της ως σύγχρονου, ειρηνικού κράτους στηρίζεται ακριβώς στην αποδοχή των συνεπειών του πολέμου που υπέγραψε η ίδια, οπότε η σημερινή υστερία του Τόκιο δεν είναι παρά μια θλιβερή επανάληψη μιας παλιάς ιστορικής τύφλωσης.
Και όσο η Ιαπωνία επιμένει να αμφισβητεί την πραγματικότητα, τόσο θα αποδεικνύει ότι η Ιστορία, αργά ή γρήγορα, θυμίζει σε όλους ποιος στάθηκε στη σωστή και ποιος στη λάθος πλευρά.
------------------------------------------------------------------------------------
Evangelos I. Xanthakis Ph.D, Official Representative - European Committee on Crime Prevention and Violent Crime – PRECRIME, Journalist correspondent to the World, Independent Journalist | Print and Broadcast| Editor-News European Organization of Communication, Member of International Association of Cretan Journalist
Πηγή: iskra.gr

Αφού δεν μιλούν αυτοί που οφείλουν…


Παρακολουθήσαμε ακόμα και πανεπιστημιακούς, επιεικώς άσχετους και αγράμματους, επιχειρώντας την παγιοποίηση της ύπαρξης ιδιωτικών πανεπιστημίων ως «πραγματικότητας»

Χρήστος Σπίρτζης

Από τον Νόμο Πιερρακάκη ώς σήμερα, έχουν διατυπωθεί απόψεις για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που δείχνουν την κρίση της ελληνικής κοινωνίας και του πολιτικού κόσμου. Παρακολουθήσαμε πολιτικές θέσεις που ισορροπούν μεταξύ της τήρησης του Συντάγματος και του κοινωνικού αιτήματος για σπουδές των παιδιών μας, προς άγραν ψήφων. Ακόμη και πανεπιστημιακούς, επιεικώς άσχετους και αγράμματους, επιχειρώντας την παγιοποίηση της ύπαρξης ιδιωτικών πανεπιστημίων ως «πραγματικότητας».
Παρακολουθήσαμε την ένοχη σιωπή επιστημονικών φορέων και της πλειονότητας του πνευματικού κόσμου. Υπάρχει όμως μια άλλη πραγματικότητα: δεν θα ζητήσεις κανένα δίπλωμα γιατρού όταν πας σε ένα νοσοκομείο για να διαπιστώσεις αν ο γιατρός φοίτησε στην Ιατρική Αθηνών ή στην Κάνιγγος, ούτε το δίπλωμα ενός πολιτικού ή ενός ηλεκτρολόγου μηχανικού για την κατασκευή και λειτουργία κτιρίων, υποσταθμών και βιομηχανιών. Τις τραγικές συνέπειες τις βιώνουν οι πολίτες όταν είναι πλέον πολύ αργά.
Θα ήταν πλήρως απογοητευτική η κατάσταση αν δεν υπήρχαν φωτεινές εξαιρέσεις, όπως η πρωτοβουλία του Παναγιώτη Λαζαράτου που ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών ιδιωτικών «πανεπιστημίων», για την ουσία της παρεχόμενης γνώσης.
Στην Ευρώπη αναπτύχθηκαν δύο συστήματα ανώτατης παιδείας, το ευρωπαϊκό και το αγγλοσαξονικό, ως αποτέλεσμα των παραγωγικών αναγκών, της δομής της οικονομίας, της κοινωνικής και παραγωγικής ανάγκης για γνώση και των κοινωνικών χαρακτηριστικών κάθε λαού.
Και τα δύο συστήματα ήταν σε απόλυτη σχέση με τις κρατικές δομές και το θεσμικό πλαίσιο άσκησης των επαγγελμάτων, με στόχο την ασφάλεια των πολιτών και την εύρυθμη λειτουργία της παραγωγής και της οικονομίας από εξειδικευμένους επιστήμονες. Ελαβαν υπόψη τα χαρακτηριστικά του κάθε λαού, τις κοινωνικές συμπεριφορές και συνήθειες.
Δεν θα βρούμε στη Βρετανία έναν άνθρωπο να ισχυρίζεται ότι είναι διπλωματούχος μηχανικός χωρίς να είναι. Η δομή της οικονομίας έχει βασιστεί σε μεγάλες εταιρείες. Οι διαδικασίες πιστοποίησης λειτουργούν αξιόπιστα, υπάρχει διαβάθμιση για την άσκηση του επαγγέλματος και θέτουν όρους που εγγυώνται την ποιότητα στελέχωσης και διαδικασιών.
Το ιδιωτικό ασφαλιστικό σύστημα ελέγχει και ορίζει ασφάλιστρα που θέτουν εκτός αγοράς τις εταιρείες χωρίς το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό και διαδικασίες. Οι κανόνες τηρούνται βασιζόμενοι στο εθιμικό δίκαιο και όχι σε ένα δεσμευτικό θεσμικό πλαίσιο.
Σε αντίθεση με τις αγγλοσαξονικές χώρες, στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη υπάρχουν πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενοι. Το κράτος διασφαλίζει την υγεία και ασφάλεια των πολιτών μεταβιβάζοντας κρατικές ευθύνες σε επιστήμονες, με απόλυτα δεσμευτικό θεσμικό πλαίσιο. Εχει δημόσιες δομές που ελέγχουν και οι αρμόδιοι επιστήμονες έχουν βαρύτατες ποινικές και αστικές ευθύνες.
Σε αυτό το πλαίσιο προβλέπεται να υπάρχουν δημόσια ανώτατα ιδρύματα που διασφαλίζουν την ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης. Επιχειρήθηκε από τη βιομηχανία πτυχίων ιδιωτικών πανεπιστημίων της Βρετανίας να επιβληθούν κανόνες αναγνώρισης των αγγλοσαξονικών πτυχίων.
Στο πρώτο Μνημόνιο μετά το δήθεν άνοιγμα των επαγγελμάτων, εκπονήθηκε σχέδιο 324 αλλαγών στο επάγγελμα του μηχανικού. Ως πρόεδρος του ΤΕΕ, αντιμετώπισα την εξαρτημένη Επιτροπή Ανταγωνισμού, τον ΣΕΒ, υπουργούς παραδομένους στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη και συμφέροντα που ήθελαν τη συγκέντρωση και τον αφελληνισμό του ελληνικού τεχνικού κλάδου.
Τότε βρήκα συμπαραστάτες συνειδητοποιημένους πανεπιστημιακούς και επιστήμονες, όπως τους Γιώργο Σωτηρέλη, Αντώνη Βγόντζα, Πάνο Λαζαράτο, Αντώνη Αργυρό και πολλούς άλλους. Ως υπουργός Υποδομών πέτυχα να γίνει μόνο μία από τις εκατοντάδες αλλαγές (το ασυμβίβαστο μεταξύ εργοληπτικών και μελετητικών εταιρειών).
Σήμερα ό,τι σώθηκε από τα μνημόνια, το απορρυθμίζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με συμμάχους όσους έχουν μοναδικό κριτήριο το αθέμιτο κέρδος. Δυστυχώς, κάποιοι θεωρούν ότι η πολιτική αποδόμησης της κοινωνίας, απορρύθμισης και συσσώρευσης των επαγγελμάτων πρέπει να διατηρηθεί ως «πραγματικότητα».
Ας τοποθετηθούν όλοι λοιπόν για το πώς θα βελτιώσουμε την παραγωγή, τις συνθήκες υγείας και ασφάλειας, τις παρεχόμενες επιστημονικές υπηρεσίες, την ισοτιμία στην οικονομία. Από αυτές τις αποφάσεις θα προκύψει η απάντηση για την ανώτατη εκπαίδευση. Αν αποφασίσουμε να υιοθετήσουμε το αγγλοσαξονικό σύστημα, θα πρέπει να το υιοθετήσουμε στο σύνολό του και όχι σε σποραδικές διατάξεις εξυπηρέτησης συμφερόντων.
Και επειδή δεν θα αφήσουν τα ίδια συμφέροντα είτε απευθείας είτε διά των εκπροσώπων τους στο πολιτικό σύστημα να αλλάξουν οι κρατικές δομές, το αναξιόπιστο ιδιωτικό ασφαλιστικό σύστημα, οι μη αξιόπιστοι μηχανισμοί ελέγχου, οφείλουμε να καταργήσουμε τον Νόμο Πιερρακάκη. Η σκληρή πραγματικότητα των λόγων που οικοδομήθηκε το θεσμικό μας πλαίσιο για να προστατέψει την κοινωνία και να εισφέρει στην ανάπτυξη της χώρας οφείλει να είναι η μόνη πραγματικότητα.
Αυτοί ήταν οι λόγοι που παλέψαμε από μαθητές ώς σήμερα, φάγαμε ξύλο, αναπνεύσαμε τόνους δακρυγόνων υπερασπιζόμενοι το άρθρο 16 και το Σύνταγμα, τη δημόσια υγεία και ασφάλεια και την ύπαρξη αξιόπιστου εγχώριου επιστημονικού δυναμικού.
Και αυτούς τους αγώνες ούτε θα τους ξεχάσουμε ούτε θα τους εγκαταλείψουμε ούτε θα τους κάνουμε δώρο σε καμία πραγματικότητα και καμία σκοπιμότητα οποιουδήποτε. Οταν και όποτε χρειαστεί θα είμαστε εδώ, γιατί «είμαστε κάθε λέξη από το Σύνταγμα αυτής της χώρας…».
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Χρήστος Σπίρτζης ειναι πρώην υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, πρώην πρόεδρος Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας

Το έπαιξε Ταλεϋράνδος ο Μητσοτάκης με την Σαουδική Αραβία και…


του Δημήτρη Χρήστου

“Νέα δεδομένα δημιουργεί η συμφωνία της Μέκκας – Αμηχανία στην Αθήνα”, ήταν ο τίτλος της Καθημερινής για τις εξελίξεις. Και παρακάτω στο άρθρο διαβάζουμε: «Προβληματισμό προκαλεί στην Αθήνα η αιφνιδιαστική υπογραφή συμφώνου», αν και η συμφωνία δεν ήταν καθόλου αιφνιδιαστική. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις κράτησαν πάνω από ένα χρόνο.
Η Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια – υπό την ηγεσία Μητσοτάκη – έχει δαπανήσει αρκετό διπλωματικό κεφάλαιο προκειμένου να οικοδομήσει στενότερες σχέσεις με το σαουδαραβικό βασίλειο, με κινήσεις υψηλής, όχι μόνο συμβολικής, αλλά και ουσιαστικής σημασίας, όπως η ανάπτυξη πυροβολαρχίας Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας. Τους τελευταίους μήνες τα 100 και πλέον στελέχη της πυροβολαρχίας Patriot έχουν συμβάλει στην άμυνα των σαουδαραβικών συμφερόντων, καταρρίπτοντας βαλλιστικούς πυραύλους και UAV από το Ιράν και τους Χούθι.
Για να μην πολυλογούμε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεωρείται δεδομένος, ως τυφλός υπηρέτης του διευθυντηρίου της Δύσης. Ποντάρει στην προστασία της εξουσίας του, κυρίως από τους Αμερικανούς, όσο ασκεί την πρωθυπουργία. Το μετά, που αφορά όλους εμάς, δεν τον ενδιαφέρει!
Και το μετά έχει ιδιαίτερη σημασία. Και αυτό διότι η συμφωνία που υπογράφηκε ανάμεσα στην Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία είναι από τεχνικής άποψης ίδια με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ για την αμοιβαία άμυνα μεταξύ των κρατών μελών, όπως είπε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, διευκρινίζοντας ότι η συμφωνία δεν στοχεύει το Ιράν. Στοχεύει σταδιακά στην απομάκρυνση των αμερικανικών βάσεων από τις χώρες του κόλπου.

Η ανεξαρτησία της Τουρκίας και η ατολμία Μητσοτάκη
Η Τουρκία μπορεί να ανήκει στο ΝΑΤΟ όπως και η Ελλάδα, αλλά στην εξωτερική πολιτική, η ανεξαρτησία της είναι εντυπωσιακή, δείγμα πολιτικής ισχύος. To 2024 εξέπληξε τους παρατηρητές στη σύνοδο κορυφής των BRICS στη Ρωσία, όταν υπέβαλε αίτηση για πλήρη ένταξη σε έναν οργανισμό που επιδιώκει να αμφισβητήσει τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη υπό δυτική ηγεσία και αποτελεί ανταγωνιστική εναλλακτική του ΝΑΤΟ.
Τότε, η Τουρκία απορρίφθηκε λόγω ανησυχιών που σχετίζονται με τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ. Τα κράτη-μέλη Κίνα και Ρωσία εξέφρασαν επιφυλάξεις σχετικά με την ένταξη ενός συμμάχου των ΗΠΑ και υποψήφιου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η διστακτικότητα είχε ως αποτέλεσμα το μπλοκ των BRICS να προσφέρει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να γίνει “συνεργαζόμενη χώρα” ως εναλλακτική, κάτι που ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξακολουθεί να εξετάζει.
Θα μπορούσε ποτέ ο Κυριάκος Μητσοτάκης να κάνει παρόμοια κίνηση όταν οι απειλές που δέχεται από χώρα μέλος του ΝΑΤΟ είναι πλέον κανονικότητα; Θα αντιδράσει στην προοπτική της Τουρκίας να παράγει οπλικά συστήματα για λογαριασμό της ΕΕ.; Και για να μην έχουμε αμφιβολίες για την δουλικότητα του Έλληνα πρωθυπουργού το καλύτερο το μάθαμε λίγο μετά.

Η τουρκική “εισβολή” στην Κρήτη
Αφού ελληνικές εταιρείες ολοκλήρωσαν τις χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας—συχνά με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης— ο όμιλος του Τούρκου επιχειρηματία Ράχμ Κοτς προχώρησε στν αθόρυβη εξαγορά τους! Η συγκέντρωση αυτών των αδειών σε καίριους Υποσταθμούς Υψηλής Τάσης της Κρήτης (Σητεία, Αγία Βαρβάρα, Πραιτώρια Μεσσαράς) επιτρέπει στον τουρκικό όμιλο να διεκδικεί τη μερίδα του λέοντος της διατιθέμενης ισχύος και χωρητικότητας στο νησί, μετατρέποντας το ενεργειακό δίκτυο της περιοχής σε πεδίο δικής του κερδοφορίας και εξαγωγής των κερδών.
Το γεγονός ότι ένας επιχειρηματικός όμιλος με στενούς δεσμούς με την τουρκική πολιτική ηγεσία καρπώνεται εκατομμύρια ευρώ από το ελληνικό Ταμείο Ανάκαμψης εγείρει αμείλικτα ερωτήματα για τις προτεραιότητες και την ανεξαρτησία της κυβέρνησης. Και ποιος μπορεί να ξέρει τι άλλο θα ξεπουλήσει στους ξένους εισβολείς-κερδοσκόπους πριν παραδώσει την εξουσία, της πιο διεφθαρμένης χώρας της Ευρώπης!
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Πηγή: slpress.gr

Κυριακή 23 Αυγούστου 2026

Σταύρος Λυγερός "Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, η γάτα και τα γατάκια"

3 Αυγούστου 1951: Η ΕΔΑ ως δύσκολη κατάκτηση της ενότητας

Δημήτρης Λούκας

Η γέννηση μιας πολυσυλλεκτικής Αριστεράς

Στις 3 Αυγούστου 1951 ιδρύθηκε η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά, η ΕΔΑ, ως συνασπισμός κομμάτων, πολιτικών κινήσεων και προσωπικοτήτων της Αριστεράς. Η συγκρότησή της έγινε μόλις δύο χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου, σε μια χώρα βαθιά διαιρεμένη, με το ΚΚΕ εκτός νόμου, χιλιάδες πολιτικούς κρατούμενους και εξόριστους και έναν κρατικό μηχανισμό οργανωμένο γύρω από τον αντικομμουνισμό και την επιτήρηση των κοινωνικών φρονημάτων.
Την ιδρυτική διακήρυξη υπέγραψαν το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας του Γιάννη Πασαλίδη, ο Δημοκρατικός Συναγερμός, το Κόμμα Αριστερών Φιλελευθέρων και το Δημοκρατικό Ριζοσπαστικό Κόμμα. Πίσω, όμως, από τους μικρούς νόμιμους σχηματισμούς βρισκόταν ένα πολύ ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό δυναμικό: ο κόσμος της ΕΑΜικής Αντίστασης, οι κομμουνιστές που δρούσαν σε συνθήκες παρανομίας, σοσιαλιστές, ριζοσπάστες δημοκράτες, αριστεροί φιλελεύθεροι και ανεξάρτητες προσωπικότητες.
Στη συγκρότηση και τη μαζικοποίηση της ΕΔΑ συνέβαλαν αποφασιστικά τα μέλη και τα παράνομα δίκτυα του ΚΚΕ. Μολονότι η ΕΔΑ συνδεόταν οργανικά με το παράνομο ΚΚΕ, η ιστορική της λειτουργία δεν εξαντλήθηκε στον ρόλο μιας νόμιμης έκφρασής του. Η σχέση της με το ΚΚΕ υπήρξε οργανική, αλλά συγχρόνως σύνθετη και συχνά αντιφατική. Στο εσωτερικό της ΕΔΑ διαμορφώθηκαν πολιτικές επεξεργασίες, πρακτικές συνεργασιών και ένας κοινοβουλευτικός πολιτισμός που δεν ταυτίζονταν πάντοτε με τις επιλογές της ηγεσίας του ΚΚΕ .

Αντίπαλες διαδρομές κάτω από την ίδια πολιτική στέγη
Το πραγματικά ξεχωριστό χαρακτηριστικό της ΕΔΑ ήταν η εντυπωσιακή πολυσυλλεκτικότητά της. Κατάφερε, σε μια εποχή όπου οι πληγές του Εμφυλίου ήταν ακόμη ανοιχτές, να συνενώσει ανθρώπους που προέρχονταν όχι μόνο από διαφορετικές ιδεολογικές παραδόσεις, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και από αντίπαλες πολιτικές ή αντιστασιακές διαδρομές.
Ο πρώτος πρόεδρός της, ο Γιάννης Πασαλίδης, ήταν παλαιός σοσιαλιστής, προερχόμενος από τη μενσεβικική παράδοση. Είχε εκλεγεί βουλευτής και είχε συμμετάσχει στην πολιτική ζωή της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Γεωργίας, πριν από τη σοβιετική κατάληψή της το 1921. Η πολιτική του σκέψη είχε επηρεαστεί βαθιά από τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και ήταν ασυμβίβαστη με τον σταλινικό συγκεντρωτισμό. Δίπλα στον Πασαλίδη βρίσκονταν ιστορικά στελέχη της ΕΑΜικής και κομμουνιστικής Αριστεράς. Ο Στέφανος Σαράφης είχε υπάρξει στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ. Ο Μανώλης Γλέζος συμβόλιζε την Εθνική Αντίσταση και πλήρωνε επανειλημμένα τη δράση του με φυλακίσεις και διώξεις. Ο Ηλίας Ηλιού, ο οποίος θα γινόταν η κοινοβουλευτική φωνή της ΕΔΑ, συνδύαζε τη βαθιά αριστερή στράτευση με την προσήλωση στον κοινοβουλευτισμό, τη δημοκρατική νομιμότητα και την πολιτική των συμμαχιών.
Στον ίδιο χώρο μπόρεσε να βρεθεί ακόμη και ο Κομνηνός Πυρομάγλου, πολιτικός υπαρχηγός του ΕΔΕΣ κατά την Κατοχή, μιας οργάνωσης που είχε συγκρουστεί ένοπλα με τον ΕΛΑΣ. Το 1958 συνεργάστηκε με την ΕΔΑ και εξελέγη βουλευτής Αθηνών. Η παρουσία του πλάι σε στελέχη της ΕΑΜικής Αντίστασης ήταν ένα ισχυρό σύμβολο υπέρβασης των παλαιών διαχωριστικών γραμμών. Αυτή η συνύπαρξη δεν σήμαινε ότι είχαν εξαφανιστεί οι διαφορές. Η ΕΔΑ, όμως, πέτυχε κάτι σπάνιο: να μην απαιτεί από όλους την ίδια ιδεολογική ταυτότητα ως προϋπόθεση για την κοινή πολιτική δράση.

Ένα πολιτικό υποκείμενο για τους αποκλεισμένους
Στο μετεμφυλιακό κράτος υπήρχε ανάγκη για έναν νόμιμο πολιτικό φορέα που θα εκπροσωπούσε όσους είχαν αποκλειστεί από την επίσημη πολιτική ζωή και θα συνέδεε τα άμεσα κοινωνικά αιτήματα με το αίτημα του εκδημοκρατισμού.Η ΕΔΑ έθεσε στο επίκεντρο την εθνική ανεξαρτησία, την ειρήνη, την κατάργηση των έκτακτων μέτρων, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, την αποκατάσταση των δημοκρατικών ελευθεριών και τη δημιουργία ενός ισχυρότερου κοινωνικού κράτους. Υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των εργαζομένων, την ενίσχυση της δημόσιας παιδείας και της κοινωνικής ασφάλισης, την προστασία των λαϊκών εισοδημάτων και τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών.
Η κοινοβουλευτική της παρουσία, ιδιαίτερα μέσα από τις αγορεύσεις του Ηλία Ηλιού, έδωσε θεσμική φωνή σε έναν κόσμο που το κράτος αντιμετώπιζε ως ύποπτο ή ως εσωτερικό εχθρό. Η κορυφαία εκλογική της επιτυχία σημειώθηκε στις εκλογές της 11ης Μαΐου 1958. Με ποσοστό περίπου 24,4% και 78 βουλευτές, αναδείχθηκε αξιωματική αντιπολίτευση. Το αποτέλεσμα απέδειξε ότι η ηττημένη και διωκόμενη Αριστερά όχι μόνο είχε επιβιώσει, αλλά μπορούσε να αποτελέσει κεντρικό πυλώνα της πολιτικής ζωής.
Η δράση της συνεχίστηκε σε εργατικούς, αγροτικούς, νεολαιίστικους, φιλειρηνικούς και αυτοδιοικητικούς αγώνες. Στις δημοτικές εκλογές της 5ης Ιουλίου 1964 ο συνδυασμός του Νίκου Κιτσίκη αναδείχθηκε πρώτος στην Αθήνα με περίπου 30,1%. Ο Κιτσίκης, ωστόσο, δεν εξελέγη δήμαρχος εξαιτίας του τότε εκλογικού συστήματος.Η ΕΔΑ είχε πλέον μετατραπεί σε έναν ευρύ κοινωνικό χώρο, πολύ μεγαλύτερο από το άθροισμα των οργανώσεων που την είχαν ιδρύσει. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 ανέκοψε βίαια αυτή την πορεία. Τα στελέχη της συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή πέρασαν στην αντιδικτατορική δράση. Η ΕΔΑ τέθηκε εκτός νόμου μαζί με το σύνολο της δημοκρατικής πολιτικής ζωής.

Η δύσκολη επιστροφή στην μεταπολίτευση
Με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας επιχειρήθηκε η αναβίωση της ΕΔΑ. Οι συνθήκες, όμως, ήταν πλέον ριζικά διαφορετικές. Το ΚΚΕ είχε νομιμοποιηθεί, η διάσπαση του 1968 είχε δημιουργήσει το ΚΚΕ και το ΚΚΕ Εσωτερικού, ενώ η ίδρυση και η ταχύτατη άνοδος του ΠΑΣΟΚ καταλάμβανε μεγάλο μέρος του κοινωνικού και πολιτικού χώρου στον οποίο θα μπορούσε να απευθυνθεί η ανανεωμένη ΕΔΑ.
Στις εκλογές του Νοεμβρίου 1974 η ΕΔΑ συμμετείχε μαζί με το ΚΚΕ και το ΚΚΕ Εσωτερικού στο ψηφοδέλτιο της Ενωμένης Αριστεράς. Επικεφαλής της διοικούσας επιτροπής ήταν ο Ηλίας Ηλιού. Ο συνασπισμός έλαβε 9,47% και εξέλεξε οκτώ βουλευτές. Η κοινή κάθοδος είχε ισχυρό συμβολισμό, καθώς επανένωνε προσωρινά τα ρεύματα της κομμουνιστικής και της μη κομμουνιστικής Αριστεράς. Δεν απέκτησε, όμως, σταθερή συνέχεια. Λίγο μετά τις εκλογές η Ενωμένη Αριστερά διασπάστηκε υπό το βάρος των ανταγωνισμών και των συνεπειών της ρήξης του 1968.
Η ΕΔΑ επιχείρησε να συνεχίσει ως αυτοτελής δύναμη υπό τον Ηλία Ηλιού, αλλά δεν μπορούσε να ανακτήσει τη θέση που είχε πριν από τη δικτατορία. Το 1977 συμμετείχε στη Συμμαχία Προοδευτικών και Αριστερών Δυνάμεων, η οποία γνώρισε εκλογική αποτυχία. Η μεγάλη ιστορική παράταξη της δεκαετίας του 1950 και του 1960 είχε περιοριστεί πλέον σε ένα μικρό μέρος της παλιάς της επιρροής. Τελικά το 1981 ο Ηλιού κάλεσε τα μέλη και τα στελέχη της ΕΔΑ να υποστηρίξουν χωρίς όρους το ΠΑΣΟΚ, θεωρώντας ως άμεση πολιτική προτεραιότητα την απομάκρυνση της Δεξιάς από την εξουσία. Παράλληλα αρνήθηκε πρόταση να εκλεγεί τιμητικά βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, δηλώνοντας ότι ο κοινοβουλευτικός του βίος είχε ολοκληρωθεί.
Στις εκλογές του 1981 και του 1985 η ΕΔΑ, υπό την ηγεσία του Μανώλη Γλέζου, συνεργάστηκε με το ΠΑΣΟΚ και ο ίδιος εξελέγη βουλευτής. Αργότερα, υπό τον Ανδρέα Λεντάκη, η ΕΔΑ συμμετείχε στις διεργασίες συγκρότησης του Συνασπισμού. Ο Λεντάκης εξελέγη βουλευτής με τον Συνασπισμό το 1989 και το 1990. Η ΕΔΑ εξακολουθούσε να υπάρχει οργανωτικά, αλλά δεν αποτελούσε πλέον αυτοτελή μαζική πολιτική δύναμη αλλά μάλλον μια σκια του παλαιού κραταιού εαυτού της.

«Ο δρόμος με τις πεπονόφλουδες»
Η αποτίμηση αυτής της πορείας αποτυπώθηκε με σκληρότητα στα τελευταία λόγια του Ηλία Ηλιού για την Αριστερά. Αποχωρώντας από την ενεργό πολιτική το 1981, δήλωνε πικραμένος όχι τόσο από τους αντιπάλους του, «που έκαναν στο κάτω κάτω τη δουλειά τους», αλλά από τους ομόφρονές του. Κατηγορούσε την ηγεσία του αριστερού κινήματος ότι δεν άφησε «πεπονόφλουδα» που της πέταξε η ντόπια ή ξένη αντίδραση χωρίς να την πατήσει. Οι αστοχίες της δεν χρειάζονταν τόμους σοβαρών αναλύσεων, αλλά θα μπορούσαν να περιγραφούν σε ένα μικρό χιουμοριστικό βιβλίο με τίτλο «Ο δρόμος με τις πεπονόφλουδες». Οι γκάφες των ομοφρόνων του, κατέληγε, είχαν καταστρέψει ένα πανίσχυρο προοδευτικό κίνημα και είχαν οδηγήσει την υπόθεση της Αριστεράς πολλές δεκαετίες πίσω.
Τα λόγια αυτά συνοψίζουν το μεγάλο πρόβλημα που συνόδευσε την ελληνική Αριστερά: την αδυναμία να διατηρεί την ενότητά της χωρίς να συνθλίβει τις διαφορές, να δημιουργεί συμμαχίες και να διαβάζει τη συγκεκριμένη πολιτική συγκυρία χωρίς να καταφεύγει στον δογματισμό. Η παρακαταθήκη της ΕΔΑ παραμένει επίκαιρη ως υπενθύμιση ότι η Αριστερά μπορεί να γίνεται ισχυρή όταν υπερβαίνει τις περιχαρακώσεις της και ενώνει διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις γύρω από συγκεκριμένες κοινωνικές ανάγκες.

Φρου φρου κι αρώματα: Από τα πανηγύρια στο φιάσκο…


Στην επταετή θητεία της η κυβέρνηση Μητσοτάκη χρησιμοποιεί τη μέθοδο «φρου φρου κι αρώματα», που όχι μόνο δεν έχει αποτέλεσμα (ακρίβεια), αλλά οδηγεί και σε φιάσκο (ιδιωτικά πανεπιστήμια). Κι εκεί που γίνεται κάτι θετικό (μείωση του χρέους), έρχονται τα πανηγύρια και μας κάνουν να κουμπωνόμαστε.

Γιώργος Καρελιάς

Αν ήθελε κανείς να περιγράψει με ελάχιστες λέξεις την πολιτική των κυβερνήσεων Μητσοτάκη από το 2019 μέχρι σήμερα σε ορισμένα σημαντικά θέματα, θα το έλεγαν έτσι: μεγάλα λόγια, επιδειξιομανία και στο τέλος φιάσκο.
Πριν το αναδείξουμε με συγκεκριμένα παραδείγματα, ας πούμε το αυτονόητο. Όταν μια νέα κυβέρνηση θέλει να κάνει κάτι σημαντικό, πρέπει να το έχει προετοιμάσει. Έτσι ώστε να είναι έτοιμη να ξεπεράσει τα όποια εμπόδια και τις αντιδράσεις. Δεν αρκεί μόνο το «θέλω» και το πείσμα.
Επ’ αυτού υπάρχουν παραδείγματα. Η πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ (1981) μέσα στα δύο πρώτα χρόνια έκανε μερικές σπουδαίες και εμβληματικές αλλαγές (κάτι παραπάνω από μεταρρυθμίσεις), που ουδείς τόλμησε να αμφισβητήσει ή να ανατρέψει στη συνέχεια. Είναι γνωστές: κόντρα σε όλα τα συμφέροντα έφτιαξε το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Και κόντρα σε όλες τις συντηρητικές δυνάμεις, προκαταλήψεις και δοξασίες επέφερε μια μικρή επανάσταση στο Οικογενειακό Δίκαιο (πολιτικός γάμος, αποκατάσταση της θέσης της γυναίκας κ.α).
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη κάνει το ανάποδο: πανηγυρίζει προκαταβολικά για κάτι που έχει αποφασίσει να κάνει, βάζει το κάρο πριν από το άλογο και, όταν έρχεται το φιάσκο, ψελλίζει δικαιολογίες.
Παράδειγμα πρώτο, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια (ιδιωτικά είναι, τα περί «μη κερδοσκοπικών» είναι αστειότητες). Η κυβέρνηση αυτή τα είχε εντάξει στο προεκλογικό της πρόγραμμα, επομένως είχε κάθε δικαίωμα να τα θεσμοθετήσει. Όμως, αντί από την αρχή να ξεκινήσει ορθόδοξα, δηλαδή να συνεννοηθεί με κάποια κόμματα που συμφωνούσαν (πχ το ΠΑΣΟΚ) επέλεξε τη νομική αυθαιρεσία. Το Σύνταγμα, ως γνωστόν, απαγορεύει την ίδρυση  ανώτατων ιδρυμάτων από ιδιώτες.  Ρητά, στο άρθρο 16. Η ορθόδοξη μέθοδος επιβάλλει να αναθεωρηθεί το άρθρο και όλα να κυλήσουν ομαλά. Η κυβέρνηση επέλεξε το κόλπο της νομοθέτησης με επίκληση διατάξεων του ευρωπαϊκού δικαίου και προφανή στόχο να ευνοήσει γρήγορα ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Έστω κι έτσι, όμως, θα μπορούσε η νομοθέτηση και ο έλεγχος να είναι στοιχειωδώς σοβαρός. Και δεν ήταν. Διότι, με την πρώτη προσφυγή, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε κουρέλι το νόμο και ακύρωσε τις άδειες δύο εκ των τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ο υπουργός που έφτιαξε το νόμο (Κυριάκος Πιερρακάκης) έχει μετακομίσει σε άλλο υπουργείο , η διάδοχός του (Σοφία Ζαχαράκη), που διαβεβαίωνε ότι τα ιδρύματα «αξιολογήθηκαν πριν πάρουν άδεια», περιορίζεται σε ανακοινώσεις του υπουργείου και μπροστά βγαίνει ο υφυπουργός (πρώην πρύτανης δημόσιου πανεπιστημίου) Ν. Παπαϊωάννου, για να διαβεβαιώσει ότι «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας». Ο πρωθυπουργός, που κάνει αναρτήσεις στα ΜΚΔ για ψύλλου πήδημα (ως και στη… Μαντόνα ευχήθηκε για τα γενέθλιά της!), δεν έχει βρει ούτε μια λέξη να πει για το φιάσκο.
Σημείωση: το μέγεθος της κοροϊδίας σ’ αυτό το θέμα αναδεικνύεται και από μία άλλη «λεπτομέρεια»: η πρώτη υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως ακύρωσε διάταξη της προηγούμενης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ για την ίδρυση κρατικής Νομικής Σχολής στην Πάτρα, με το-σωστό εν μέρει-επιχείρημα ότι δεν χρειαζόμαστε άλλους αποφοίτους νομικών σχολών (έχουμε τρεις). Προσέξτε τη συνέχεια. Η ίδια κυβέρνηση έδωσε άδειες για την ίδρυση άλλων δύο ιδιωτικών σχολών σε πόλεις που ήδη υπάρχουν κρατικές(Αθήνα και Θεσσαλονίκη)!
Μετά από όλα αυτά, ακόμα και συντηρητικοί- φιλοκυβερνητικοί- σχολιαστές δεν μπορούν να κρύψουν το φιάσκο και χαρακτηρίζουν «ανυπόληπτο» το υπουργείο Παιδείας. Και του καταλογίζουν «θράσος» το να περιμένει ότι θα έρθουν στην Ελλάδα το Χάρβαρντ και η Σορβόνη!
Παράδειγμα δεύτερο, η ακρίβεια. Προ ημερών ανακοινώθηκε ότι ο πληθωρισμός του Ιουλίου ήταν 2,7% έναντι 3,9% που ήταν τον Ιούνιο. Κι άρχισαν τα πανηγύρια. Πρώτα από την κυβερνητική ΕΡΤ. Ακολούθησε, πιο σεμνά, ο αρμόδιος υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος, που είδε «τις προσπάθειες να αποδίδουν». Ας προσέξουμε ποια είναι η αλήθεια. Η έννοια «πέφτει ο πληθωρισμός» δεν σημαίνει ότι μειώνονται και οι τιμές, απλώς αυξάνονται πιο αργά. Το γνωρίζουν όσοι ψωνίζουν.
Για να το πούμε με ένα παράδειγμα, αν πριν από την έκρηξη της ακρίβειας(2022), ένα προϊόν κόστιζε 100 ευρώ, σήμερα μπορεί να κοστίζει 20% έως 50% ακριβότερα, δηλαδή 120 έως 150 ευρώ. Όταν λέμε ότι ο «πληθωρισμός πέφτει»(δηλαδή από το 3,9% του Ιουνίου πήγε στο 2,7% τον Ιούλιο), έχουμε την αντίστοιχη αύξηση επί των 120 ή 150 ευρώ. Τα 100 ευρώ του 2022 δεν υπάρχουν πια ως τιμή, οι υπολογισμοί γίνονται επί των 120 ή 150. Γι’ αυτό οι καταναλωτές γελάνε όταν ακούνε ότι «πέφτει ο πληθωρισμός». Δεν πέφτουν οι τιμές (αυξάνονται λιγότερο) και η κυβέρνηση καταφεύγει σε διάφορα τεχνάσματα (καλάθια του νοικοκυριού, πρόστιμα για «αισχροκέρδεια», «συμφωνίες κυρίων»), τα οποία, όμως, δεν μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα που βιώνουν τα νοικοκυριά: συνεχής αύξηση του κόστους ζωής, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τους σημερινούς μισθούς. Γι’ αυτό πολύς κόσμος λέει στις δημοσκοπήσεις ότι το (μνημονιακό) 2019 ζούσε καλύτερα από σήμερα. Παράδοξο, αλλά αληθινό.
Παράδειγμα τρίτο, το χρέος. Η κυβέρνηση αποφάσισε να αποπληρώσει πρόωρα χρέος περίπου 13 δισεκατομμυρίων. Από μια οπτική γωνία είναι θετική εξέλιξη. Είναι, όμως, για πανηγύρια, όπως κάνουν ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών; Όχι, δεν είναι. Διότι, παρά τη μείωση, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη, πολύ υψηλότερο από όλες τις χώρες που βρέθηκαν μαζί της στη δίνη της χρεοκοπίας (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία). Και διότι, παρά τη μείωση ως ποσοστό του ΑΕΠ (146% σήμερα), σε απόλυτο αριθμό το ελληνικό χρέος είναι ακόμη δυσθεώρητο, περί τα 400 δισεκατομμύρια.
Εν κατακλείδι: στην επταετή θητεία της η κυβέρνηση Μητσοτάκη χρησιμοποιεί τη μέθοδο «φρου φρου κι αρώματα», που όχι μόνο δεν έχει αποτέλεσμα(ακρίβεια), αλλά οδηγεί και σε φιάσκο(ιδιωτικά πανεπιστήμια). Κι εκεί που γίνεται κάτι θετικό( μείωση του χρέους), έρχονται τα πανηγύρια και μας κάνουν να κουμπωνόμαστε.
Σε λίγες μέρες θα τα ξαναζήσουμε αυτά με όσα θα πει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ. Προσδεθείτε και αναμείνατε. Όμως, προκαταβολικά γνωρίζουμε πια ότι «τα φαινόμενα απατούν». Ο Αμερικανός μεγιστάνας Μπιλ Γκέιτς το έχει πει αλλιώς: «Αν δεν μπορείς να το κάνεις καλό, τουλάχιστον κά’ντο να φαίνεται καλό»…

Σαν τη Χαλκιδική δεν έχει…


Γιάννης Μυλόπουλος

Η Χαλκιδική είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός χαρισματικού και προικισμένου φυσικά τόπου, στον οποίο το αποτύπωμα του υπερτουρισμού έχει αφήσει ανεξίτηλα ίχνη. Αφού από επίγειος παράδεισος που ήταν κάποτε, με καθαρές θάλασσες, μαγικές ακρογιαλιές και δασωμένη ενδοχώρα, μετεξελίχθηκε σήμερα σε τόπο μαρτυρίου.
Πρώτα από όλα η Χαλκιδική αστικοποιήθηκε έντονα. Η πυκνή δόμηση, με τα ξενοδοχεία και τα καταλύματα να είναι κυριολεκτικά το ένα δίπλα στο άλλο, αφού και η τελευταία σπιθαμή γης έχει… αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση της οικονομικής εκμετάλλευσης, την έκανε να χάσει όλη τη μαγεία του ιδιαίτερου μεσογειακού τοπίου που είχε κάποτε.
Δεύτερον η Χαλκιδική αναπτύχθηκε άναρχα και χωρίς σχεδιασμό, με μόνο γνώμονα τον πλουτισμό των ιδιοκτητών γης ή όσων απέκτησαν ιδιοκτησία εντωμεταξύ, βλέποντας μακριά και αγοράζοντας γη. Έτσι σήμερα, η Χαλκιδική εκτός από πυκνή αστικοποίηση, χαρακτηρίζεται και από την απουσία ελεύθερων χώρων. Με αποτέλεσμα ένας κάποτε καταπράσινος τόπος, να έχει καταλήξει να έχει αστικοποιηθεί πυκνά και να στερείται πρασίνου μέσα στους οικισμούς.
Ένα τρίτο χαρακτηριστικό της χωρίς σχέδιο ανάπτυξης της Χαλκιδικής, είναι ότι οι οικισμοί αγγίζουν, αν δεν έχουν εισέλθει και εντελώς, μέσα σε δασικές εκτάσεις. Γεγονός που προδίδει καταπατήσεις και αυθαίρετη δόμηση, με κατά καιρούς νομιμοποίηση των αυθαιρέτων.
Ένα τέταρτο χαρακτηριστικό της Χαλκιδικής είναι η απουσία επαρκών υποδομών, ικανών να εξυπηρετήσουν το μοντέλο του υπερτουρισμού και του υπερπληθυσμού τα καλοκαίρια που επιβλήθηκε στην περιοχή. Υποτυπώδες και κακό οδικό δίκτυο, που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες ούτε της νεκρής τουριστικά περιόδου. Με αποτέλεσμα τα καλοκαίρια οι ουρές των αυτοκινήτων να είναι ατελείωτες. Και αποστάσεις που συνήθως χρειάζεται κανείς 1 το πολύ ώρα για να τις διανύσει, τα καλοκαίρια να μη φτάνουν 3 και 4 ώρες ταξιδιού.
Στην εποχή του εγκλήματος των Τεμπών, θα ακούγονταν, βέβαια, σαν ανέκδοτο η όποια αναφορά σε σιδηρόδρομο και σε προαστική σύνδεση του αεροδρομίου, του σιδηροδρομικού σταθμού και του λιμανιού της Θεσσαλονίκης με τη Χαλκιδική με Μέσα Σταθερής Τροχιάς.
Η απουσία υποδομών επεκτείνεται, όμως, και στα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης. Τα οποία, έχοντας σχεδιαστεί για τους μόνιμους κατοίκους των οικισμών της Χαλκιδικής, καλούνται τα καλοκαίρια να εξυπηρετήσουν ανάγκες δεκαπλάσιου ή και περισσότερο πληθυσμού. Γεγονός που μοιραία οδηγεί σε λειψυδρία αφενός, αλλά και σε… κακοσμία και σε εκροές λυμάτων τα καλοκαίρια αφετέρου, από δίκτυα αποχέτευσης που κατά πολύ έχουν ξεπεράσει τις δυνατότητές τους.
Ένα πέμπτο χαρακτηριστικό, όχι τόσο χαμηλά στην αξιολόγησή του και στη σημασία του παρόλα αυτά, μια και επηρεάζει τον πρωτογενή τομέα της ανάπτυξης σε έναν αγροτικά υπερπαραγωγικό και εύφορο τόπο, είναι η απουσία εγγειοβελτιωτικών έργων. Στην οποία οφείλεται η φτωχοποίηση των αγροτών και η κατάρρευση του αγροτικού τομέα.
Με τη στάθμη του υπόγειου υδροφορέα, από τον οποίο εξαρτάται αποκλειστικά η άρδευση των καλλιεργειών και η ύδρευση των οικισμών, να έχει υποβιβαστεί πολλές δεκάδες ή και εκατοντάδες μέτρα.
Με αποτέλεσμα ο υδροφορέας είτε να έχει εξαντληθεί, είτε να αντλείται νερό ακατάλληλο για χρήση, λόγω της φυσικής παρουσίας τοξικών ορυκτών και χημικών ουσιών σε μεγάλα βάθη.
Κι ακόμη, με τα δίκτυα πεπαλαιωμένα, να χάνουν το μισό νερό σε διαρροές. Και με τα αρδευτικά συστήματα ξεπερασμένα, να χάνουν όσο νερό απέμεινε σε εξάτμιση κατά τους θερινούς μήνες.
Και τέλος με το μόνο έργο που θα μπορούσε να δώσει ανάσα για την ύδρευση και την άρδευση της Χαλκιδικής, το φράγμα του Χαβρία, να έχει ακυρωθεί και απενταχθεί για λόγους που αποσιωπώνται από επίσημα χείλη. Οι πιο ενημερωμένοι στην περιοχή μιλούν για ανταγωνιστικά συμφέροντα της εξορυκτικής δραστηριότητας που γειτονεύει με την τοποθεσία όπου επρόκειτο να κατασκευαστεί το φράγμα.
Κι ενώ αυτά τα… ωραία συμβαίνουν σε έναν κάποτε μαγευτικό τόπο που σήμερα τα καλοκαίρια πλήττεται από υπερπληθυσμό, αστικοποίηση, έλλειψη ελεύθερων χώρων, απουσία οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου, λειψυδρία και κατάρρευση της πρωτογενούς παραγωγής, η αυτοδιοίκηση, με τις πλάτες της κυβέρνησης, συνεχίζει να εγκρίνει νέες άδειες μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, επιδεινώνοντας όλα τα προβλήματα.
Μάταια η αντιπολίτευση στο περιφερειακό συμβούλιο ρωτά σε κάθε νέα αίτηση νέας τουριστικής μονάδας αν έχουν εξασφαλιστεί οι πηγές για το νερό που θα χρειαστεί.
Αυτό που συνέβη στη Χαλκιδική, με δυο λόγια, περιγράφεται ως υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας του οικοσυστήματος χάριν του κέρδους.
Τη λύση, βέβαια, όταν δεν τη δίνει ο ίδιος ο ένοχος για τον βιασμό της φύσης και την καταστροφή ενός τόπου, τη δίνει από μόνη της η φύση.
Ο κάποτε πανέμορφος και σήμερα υπεραστικοποιημένος και υπεραναπτυγμένος τόπος κατακάηκε πριν λίγες μέρες από μια μεγάλη δασική πυρκαγιά.
Για την οποία, βεβαίως, οι αρμόδιοι δεν απέδωσαν ευθύνες ούτε στην αυθαίρετη γειτνίαση των οικισμών με το δάσος, ούτε στην απουσία πολιτικής πρόληψης και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, ούτε στην ανυπαρξία έργων αποφυγής ή και μετριασμού μιας κατά τα άλλα αναμενόμενης καταστροφής.
Ευθύνες δεν αποδόθηκαν ούτε στην εφαρμογή του προγράμματος antinero, το οποίο αν και εφαρμόστηκε στο πλαίσιο αντιπυρικής πολιτικής στην περιοχή, εκ του αποτελέσματος απέτυχε παταγωδώς. Αφού η περιοχή της Κασσάνδρας κάηκε από ανάφλεξη, εξ αιτίας πτώσης ξερού δένδρου σε καλώδια δικτύου ηλεκτροδότησης.
Ξεκάθαρη ένδειξη ότι ούτε ο καθαρισμός της καύσιμης ύλης στη δασική περιοχή από τους ιδιώτες που ανέλαβαν το έργο ήταν επαρκής, αφού ευνοήθηκε η γρήγορη μετάδοση της φωτιάς.
Ούτε, όμως, τα καλώδια της ΔΕΔΔΗΕ είχαν υπογειοποιηθεί, σε μια κατοικημένη περιοχή ευάλωτη, λόγω γειτνίασης του δάσους.
Η πυρκαγιά αποδόθηκε από τους αρμόδιους , ως αναμένονταν, στην κλιματική αλλαγή. Και στα… ανίκητα ακραία φαινόμενα που επικρατούσαν τις ώρες της φωτιάς.
Και βέβαια η δεύτερη γραμμή άμυνας μιας κυβέρνησης που, αντί να δίνει τη μάχη της προσαρμογής στις νέες δυσμενείς συνθήκες, δικαιολογείται συνεχώς και επιρρίπτει τις δικές της ευθύνες αλλού, ήταν η υποβάθμιση της καταστροφής.

«Δεν έγινε και τίποτε. 3.000 – 4.000 στρέμματα μόνο κάηκαν»
Κάποιοι, μάλιστα, έσπευσαν και σε οικονομική αποτίμηση της καταστροφής. Την οποία υπολόγισαν σε μόλις 50 εκατομμύρια ευρώ. Όσα, δηλαδή, κόστισε η εφαρμογή του antinero στην περιοχή.

Οπότε «ούτε γάτα, ούτε ζημιά»
Η αλήθεια, βέβαια, για τις ευθύνες για την καταστροφή αντικατοπτρίζεται στα κονδύλια που επενδύθηκαν στην καταπολέμηση των πυρκαγιών. Με το 80% των κονδυλίων να έχει επενδυθεί στην κατάσβεση. Η οποία, αν και ακόμη και σήμερα με ελλείψεις, κυρίως σε εναέρια μέσα, υλοποιείται πάντως με σχετική επιτυχία.
Ενώ ένα μόλις 20% των κονδυλίων επενδύθηκε στην πολύ πιο σημαντική, ως προς τα αποτελέσματα, πρόληψη.
Καθαρισμός των δασών και διαχείριση της καύσιμης ύλης, διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών και δασικών δρόμων και υπογειοποίηση των δικτύων ηλεκτρισμού στις ευάλωτες περιοχές, απορρόφησαν ελάχιστα κονδύλια. Και αυτά με αναποτελεσματικό τρόπο. Αφού το δάσος έπρεπε να το διαχειριστούν εξειδικευμένες δασικές υπηρεσίες και όχι ιδιώτες και εργολάβοι.
Γι’ αυτό και τα όποια μέτρα λήφθηκαν δεν απέδωσαν ως προς τον περιορισμό των καταστροφών.Με κορυφαίο χαρακτηριστικό του ελλείμματος στην πρόληψη, να είναι η συνειδητή επιλογή της υποβάθμισης και της υποστελέχωσης των δασικών υπηρεσιών. Με το βάρος της αντιπυρικής πολιτικής να πέφτει αποκλειστικά στο πυροσβεστικό σώμα.
Οι μόνες υπηρεσίες, δηλαδή, που γνωρίζουν το δάσος και τα μυστικά του και μπορούν να παρέμβουν προληπτικά, οι δασικές υπηρεσίες, έχουν τεθεί εκτός της αντιπυρικής πολιτικής.
Ακόμη και το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα antinero, που είχε ως αποστολή ακριβώς την πρόληψη, δεν απέδωσε γιατί στηρίχθηκε σε ιδιώτες και όχι σε στελεχωμένες με έμπειρο επιστημονικά προσωπικό δασικές υπηρεσίες.
Χαρακτηριστικό της υποβάθμισης της δασικής υπηρεσίας στην περιφέρεια Κ. Μακεδονίας είναι ότι οι υπηρεσίες της περιφέρειας αδυνατούν, όπως συνεχώς διαμαρτύρονται, να συνεργαστούν με τις υποστελεχωμένες και υποβαθμισμένες οικονομικά δασικές υπηρεσίες για τον από κοινού σχεδιασμό έργων ορεινής υδρονομίας, για την αντιπλημμυρική προστασία των κατάντη χαμηλών περιοχών. Χωρίς αυτά τα έργα, είναι γνωστό ότι ο όποιος αντιπλημμυρικός σχεδιασμός στις κατοικημένες περιοχές δεν μπορεί να είναι αποτελεσματικός.
Η πυρκαγιά στη Χαλκιδική ήταν προδιαγεγραμμένο ότι κάποτε θα συνέβαινε. Καθώς δεν ήταν παρά το σύμπτωμα της πυκνής αστικοποίησης και μιας ελλιπούς, ως προς την πρόληψη, αντιπυρικής πολιτικής που κάθε χρόνο δοξάζει τους ηρωικούς πυροσβέστες που πράγματι ανταποκρίνονται στην αποστολή τους και συχνά με αυτοθυσία, κινδυνεύοντας και με τη ζωή τους. Από την άλλη, όμως, κάθε χρόνο η αντιπυρική πολιτική που εφαρμόζεται, χωρίς έμφαση στην πρόληψη και χωρίς την επέμβαση στα δάση των δασικών υπηρεσιών, μετρά χιλιάδες στρέμματα καμένα.
Μια τεράστια ζημιά τόσο για την οικολογική ισορροπία, όσο όμως και για την οικονομία του τόπου. Με σπίτια και περιουσίες καμένα και με τις αγροτικές ασχολίες στην ύπαιθρο και στο δάσος χαμένες κάθε καλοκαίρι.
Κι ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί η ύπαιθρος ερημοποιείται όχι μόνο περιβαλλοντικά, αλλά και οικονομικά και κοινωνικά. Με την περιφέρεια Κ. Μακεδονίας να πρωταγωνιστεί στο δημογραφικό ζήτημα…
Η πυρκαγιά στη Χαλκιδική θα έχει πολλαπλασιαστικές συνέπειες εξ αιτίας των συνδυασμένων κινδύνων, (compound hazards). Με τους κινδύνους της πλημμύρας, της λειψυδρίας, της διάβρωσης των εδαφών και της ερημοποίησης στις περιοχές της φωτιάς να γιγαντώνονται τα επόμενα χρόνια.
Και βέβαια η πυρκαγιά θα έχει και μια σοβαρή επίπτωση στον ίδιο τον τουρισμό. Καθώς κανείς δεν θα επιθυμεί να παραθερίσει σε μια κάποτε όμορφη, αλλά σήμερα πυρόπληκτη περιοχή, η οποία επιπλέον απειλείται και από πλημμύρες και πλήττεται ήδη και από λειψυδρία.
Γι’ αυτό και πέφτουν στο κενό οι κυβερνητικές δηλώσεις που προσπαθούν να υποβαθμίσουν την καταστροφή. Αφού τα καμένα δάση δεν είναι παρά η αρχή πολλών δευτερογενών καταστροφών. Καθώς «ενός κακού μύρια έπονται».
Δεν φτάνει, δηλαδή, που η ανάπτυξη ήδη είχε υπερβεί τη φέρουσα ικανότητα της Χαλκιδικής. Αυτοδιοίκηση και κράτος δεν έκαναν και τίποτε για να εμποδίσουν μια αναμενόμενη καταστροφή χιλιάδων στρεμμάτων γης. Που τώρα προσπαθούν να πείσουν ότι ήταν… ασήμαντη.
Εντωμεταξύ, οι συνδυασμένοι κίνδυνοι από την πυρκαγιά θα επιδεινώνουν κατά πολύ τη ζωή στον κάποτε όμορφο αυτόν τόπο τα επόμενα χρόνια.
Ένα τόπο που τον κατέστρεψε η ανθρώπινη απληστία, που είναι υπεύθυνη για την υπέρβαση των νόμων της φύσης και για την παραβίαση των κανόνων της βιώσιμης ανάπτυξης.
Τελικά θα συνεχίσουμε να λέμε «σαν τη Χαλκιδική δεν έχει». Για άλλους, όμως, στο εξής λόγους…
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Γιάννης Μυλόπουλος, Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ, Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Σάββατο 22 Αυγούστου 2026

Martha Medeiros, A morte devagar (Αργοπεθαίνει)

Aργοπεθαίνει
όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας,
την ίδια παίρνοντας μέρα τη μέρα διαδρομή,
όποιος περπατησιά δεν αλλάζει,
όποιος δεν τολμάει να φορέσει ένα χρώμα καινούργιο,
όποιος δεν μιλάει σ’ αγνώστους.
Αργοπεθαίνει όποιος κάνει την τηλεόραση ταγό του
και γκουρού.
Αργοπεθαίνει
όποιος αποφεύγει ένα πάθος,
όποιος βάζει το μαύρο πάνω απ’ το άσπρο
και πάνω απ’ το ιώτα διαλυτικά,
όποιος στη δίνη δεν αφήνεται να πέσει
των συγκινήσεων που μεταμορφώνουν
τα μάτια σ’ αστέρια, τα χασμουρητά σε χαμόγελα,
και τα στήθη σε χτυποκάρδια και λάθη.
Αργοπεθαίνει
όποιος δεν σαρώνει από οργή το τραπέζι
όταν πρέπει,
όποιος δεν θυσιάζει το βέβαιο
για το αβέβαιο κυνήγι ενός ονείρου,
όποιος δεν τόλμησε καν μια φορά στη ζωή του
να κάνει πέρα τις συνετές συμβουλές.
Αργοπεθαίνει
όποιος δεν κάνει πανιά γι’ άλλους τόπους,
όποιος δεν ανοίγει βιβλίο,
όποιος δεν χάνεται στη μουσική,
όποιος δεν βρίσκει μέσα του γοητεία και χάρη.
Αργοπεθαίνει
όποιος τον έρωτά του ταπεινώνει,
όποιος δεν γυρεύει απ’ τους άλλους βοήθεια
όταν την έχει ανάγκη,
όποιος περνά τις μέρες του γκρινιάζοντας
για την κακή του τύχη ή τη βροχή που δεν σταματά.
Αργοπεθαίνει
όποιος παρατάει μια ιδέα προτού τη βάλει μπροστά,
όποιος δεν ρωτάει για όσα δεν ξέρει.
Γλιτώνουμε αυτόν τον θάνατο σε δόσεις
όταν θυμόμαστε ότι για να ‘σαι ζωντανός
θέλει προσπάθεια πολύ πιο δύσκολη από της ανάσας.

*Σε πολλούς επικρατεί η πεποίθηση ότι το ποίημα ανήκει στον μεγάλο Χιλιανό Πάμπλο Νερούδα, ενώ η δημιουργία προέρχεται από τη Βραζιλιάνα λογοτέχνιδα και θεατρική συγγραφέα Μάρτα Μεντέιρος. Είναι η ίδια πλάνη που επικράτησε για το πασίγνωστο περί αδράνειας ποίημα «Όταν οι Ναζί πήραν τους κομμουνιστές, εγώ δε μίλησα…» που αποδόθηκε στον Μπρεχτ – ενώ ανήκει στον Γερμανό λουθηρανό πάστορα Μάρτιν Νιμέλερ, ο οποίος πέθανε στο Άουσβιτς.

Αποκάλυψη: ο Τραμπ απατά τον Μητσοτάκη με τον Ζάεφ


Η σκιά του Στέλιου Ράμφου, ο Μητσοτάκης και ο Πλεύρης στην «αντισυστημική» νέα Ν.Δ.

του Δημήτρη Ψαρρά


Αν εξαιρέσει κανείς τον ελαφρύ τραυματισμό του από πτώση σε ποδηλατοδρομία, δύο γεγονότα απασχόλησαν τις μέρες αυτές τον Κυριάκο Μητσοτάκη που βρέθηκε στα Χανιά για ολιγοήμερες διακοπές. Το πρώτο ήταν ο θάνατος του Στέλιου Ράμφου, και το δεύτερο ήταν η αναδημοσίευση από τον Ντόναλντ Τραμπ μιας συνέντευξης του υπουργού Μετανάστευσης Θάνου Πλεύρη. Κατά παράδοξο τρόπο, αυτά τα δύο φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους θέματα συνδέονται απολύτως. Και το ένα συμπληρώνει το άλλο. Ας τα πάρουμε από την αρχή.    

Η σχέση Ράμφου-Μητσοτάκη και ο Τραμπ
Η συγκινητική ανάρτηση του πρωθυπουργού και προέδρου της Ν.Δ. για τον θάνατο του Στέλιου Ράμφου δεν ήταν βέβαια κάτι που δεν αναμενόταν, εφόσον ο γνωστός συγγραφέας υπήρξε θερμός προσωπικός του υποστηρικτής. Ο κ. Μητσοτάκης έγραψε στο facebook: «χάνω έναν φίλο και συνομιλητή που πλούτιζε κάθε μας συζήτηση ανεξάρτητα αν συμφωνούσαμε πάντοτε και σε όλα». Όμως ακριβώς αυτές οι συνομιλίες Ράμφου-Μητσοτάκη είναι που μαρτυρούν σε ποιες απόψεις συμφωνούσαν απολύτως. Η πιο σημαντική δημόσια συνομιλία τους είχε συντονιστή τον δημοσιογράφο Χρήστο Ράπτη στο «iefimerida.gr» και είναι αναρτημένη στον επίσημο ιστότοπο της Ν.Δ. («Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε εκπομπή της διαδικτυακής τηλεόρασης της iefimerida», 17.11.2016). Ο κ. Μητσοτάκης δεν είχε συμπληρώσει ακόμα ούτε ένα χρόνο από την εκλογή του στη θέση του προέδρου της Ν.Δ., αλλά είχε ήδη δείξει τις διαθέσεις του, τοποθετώντας στη θέση του αντιπροέδρου τον προερχόμενο από το ακροδεξιό ΛΑΟΣ Άδωνη Γεωργιάδη, διαλύοντας την ΟΝΝΕΔ και οργανώνοντας ένα κομματικό συνέδριο για να συγκεντρώσει όλη τη διοίκηση της Ν.Δ. στο προσωπικό του γραφείο και κυρίως να αναλάβει προσωπικά την κατάρτιση όλων των εκλογικών συνδυασμών.
Στη συζήτηση Ράμφου-Μητσοτάκη οι δυο συνομιλητές απορρίπτουν κατηγορηματικά την περίπτωση Τραμπ που είχε μόλις θριαμβεύσει επί της Χίλαρι Κλίντον και αποδίδουν την εκλογή του στην (αποδοκιμαστέα βέβαια απ’ αυτούς) «αντισυστημική ψήφο». Ο Ράμφος αποδίδει την επιτυχία Τραμπ σε έναν «συντηρητισμό χαμηλότερων ενστίκτων», ενώ ο Μητσοτάκης μιλά κι αυτός για «αντισυστημική ψήφο» και επιχειρεί να καθησυχάσει τους οπαδούς του κόμματός του, χαρακτηρίζοντας «απρόσμενο» το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά προσθέτοντας την άστοχη βεβαιότητα ότι «θα δούμε έναν διαφορετικό Τραμπ πρόεδρο, από ό,τι είχαμε δει τον Τραμπ ως υποψήφιο πρόεδρο. Η Αμερική είναι μία χώρα με θεσμούς οι οποίοι έχουν ιδιαίτερο βάθος». Και λίγο παρακάτω: «Το αμερικανικό σύστημα παρέχει τους απαραίτητους ελέγχους στην εκτελεστική εξουσία ώστε να μην αφήνει κανέναν πρόεδρο ανεξέλεγκτο».
Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ από πρώτη ματιά ο κ. Μητσοτάκης εμφανίζεται ως απογοητευμένος οπαδός της Χίλαρι Κλίντον και αρνητικός απέναντι στον Τραμπ, διεκδικεί από τότε να αφήσει ανοιχτό διάδρομο προς τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ. Ακολουθεί την πάγια θέση του να μεταστρέφεται στην υποστήριξη κάθε νέου ισχυρού παράγοντα, εγκαταλείποντας ακόμα και τους συγγενείς του που τον ανέδειξαν. Δηλώνει κι αυτός «αντισυστημικός»: «Η υποψηφιότητά μου για την προεδρία της Ν.Δ. είχε έντονα αντισυστημικά χαρακτηριστικά»! Αλλά ποια ήταν αυτά τα «αντισυστημικά» στοιχεία; Το γεγονός ότι εκμεταλλεύθηκε την αντίθεση της αδελφής του με τον Αντώνη Σαμαρά και στηρίχτηκε σ’ εκείνον, αφού αποσύρθηκε η Ντόρα Μπακογιάννη από τη διεκδίκηση της αρχηγίας, καθώς και ότι δεν δίστασε να δεχτεί (και να ανταμείψει) τις υπηρεσίας του Άδωνη Γεωργιάδη. Και προς το τέλος της συζήτησης με τον Ράμφο, δεν θα διστάσει να περηφανευτεί που διέλυσε την ΟΝΝΕΔ: «Σου θυμίζω ότι κατήργησα την ΟΝΝΕΔ σε μία μέρα. Την κατήργησα τελείως. Και όταν φτιάξαμε την καινούργια ΟΝΝΕΔ […] ξέρεις τι μου έκανε πιο πολλή εντύπωση; Ότι κανείς δεν κάπνιζε μέσα στον χώρο. Ότι σεβάστηκαν αυτή την κατεύθυνση  την οποία έχω δώσει»…   
Ακόμα και όταν αναδείχτηκε πρωθυπουργός ο κ. Μητσοτάκης διατήρησε την ίδια αντιφατική στάση απέναντι στον Τραμπ. Στο συνέδριο της Ν.Δ. το 2019 προσκλήθηκε μάλιστα να μιλήσει ως ειδήμων ο πολιτικός επιστήμονας Τάκης Παππάς, ο οποίος θα εξηγήσει ότι υπάρχουν δύο είδη σύγχρονων καθεστώτων, τα φιλελεύθερα και τα λαϊκιστικά. Ως χαρακτηριστική περίπτωση λαϊκιστή περιγράφει τον Τραμπ. Κατά τη γνώμη του κ. Παππά, όταν οι λαϊκιστές έρχονται στην εξουσία, χρησιμοποιούν συχνές και άγριες επιθέσεις στη δικαστική εξουσία: «Εδώ έχουμε ένα tweet του Τραμπ από το 2017, επιτίθεται σε ένα μεσαίο δικαστή, είναι ένα περίφημο tweet, όπου λέει ότι αυτός ο δήθεν δικαστής, ο οποίος έχει πάρει τη δικαστική εξουσία από τα χέρια του λαού, είναι γελοίος και η απόφαση του θα ανατραπεί».
Οι θέσεις αυτές καταχειροκροτήθηκαν από την ηγεσία της Ν.Δ. και τους συνέδρους. Δείτε χαρακτηριστικό ρεπορτάζ:
Ο Τάκης Παππάς έχει αναπτύξει τις θέσεις αυτές στο πρόσφατο βιβλίο του «Εξηγώντας τον Τραμπ» (εκδ. Πατάκη, Οκτώβριος 2025). Αντιγράφω: «[Ο Τραμπ] το 2020 αμφισβήτησε το εκλογικό αποτέλεσμα χωρίς σοβαρό κόστος· το 2024 επέστρεψε στην εξουσία σχεδόν αβίαστα. Και τώρα, παρακολουθούμε τη σταδιακή μετατροπή της Αμερικής σε διεθνές πρότυπο λαϊκιστικής διακυβέρνησης – με δραματικές συνέπειες για τον φιλελευθερισμό».
Γνωρίζουμε ότι τότε δεν συμμερίζονταν πλέον τις ίδιες ιδέες ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ούτε ο Στέλιος Ράμφος. Ο πρωθυπουργός είχε υμνήσει από πέρσι τον Ντόναλντ Τραμπ στο ακροδεξιό Breitbart News (9.4.2025), και τον είχε ακολουθήσει ο Άδωνης Γεωργιάδης (14.4.2025) (βλ. σχετ. «Η Μεγάλη Βδομάδα της Ελληνικής Δημοκρατίας», Ιερώνυμος, Μητσοτάκης και Γεωργιάδης πέφτουν στα πόδια του Τραμπ και τον αλείφουν με μύρο στο ακροδεξιό Breitbart News, Χωρίς Εφημερίδα,17.4.2025). Όσο για τον Ράμφο, κι εκείνος τα τελευταία χρόνια είχε πλέον μετατραπεί σε θαυμαστή του Τραμπ. Σε ένα από τα τελευταία του άρθρα, ο Ράμφος γράφει: «Απέναντί μας έχουμε έναν άνθρωπο με αίσθημα Αποστολής, […] έναν ηγέτη με συνταγματικές εξουσίες εκτεταμένες αλλά όχι απεριόριστες, ο οποίος εννοεί να νομιμοποιείται στη “νομιμότητα” της προσωπικής του σκέψεως και της ηθικής του συνειδήσεως» («Οι κύριοι Τραμπ: μια ψυχογραφία», «Καθημερινή», 25.1.2026).  

Η σχέση Τραμπ-Πλεύρη
Ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης μπορεί να είναι δικηγόρος, αλλά δεν φημίζεται για τη λεπτότητα των πολιτικών επιλογών και των φραστικών διατυπώσεών του. Με καθυστέρηση ενός χρόνου θέλησε κι αυτός να δώσει συνέντευξη στο αμερικανικό δίκτυο Breitbart, το οποίο, όπως έγραφα στο κείμενο που παραπέμπω πιο πάνω, «θεωρείται μια από τις χειρότερες πηγές διεθνούς παραπληροφόρησης και έχει υιοθετήσει κατά καιρούς τους πιο επικίνδυνους μύθους για την κλιματική αλλαγή και την πανδημία, ενώ ακολουθεί τις πιο ρατσιστικές και φιλοπόλεμες εκδοχές της αμερικανικής Ακροδεξιάς». Και ο λόγος που οδηγήθηκαν σ’ αυτό το δίκτυο Μητσοτάκης, Γεωργιάδης (πέρυσι) και Πλεύρης (φέτος) είναι προφανής: «Το Breitbart News είναι το αγαπημένο δίκτυο του Τραμπ, οπότε όποιος θέλει να επικοινωνήσει με τον νέο πρόεδρο [και να δηλώσει φανατικός υποστηρικτής του] στρέφεται με προσμονή στο ακροδεξιό δίκτυο και περιμένει».
Το αστείο είναι ότι ο Τραμπ ανέβασε στο περιβόητο Truth Social τη συνέντευξη Πλεύρη και εκείνος αμέσως αισθάνθηκε καταϋποχρεωμένος και το ανακοίνωσε περιχαρής: «Αποτελεί εξαιρετική τιμή η αναδημοσίευση της συνέντευξής μου στο δίκτυο Breitbart από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μέσα από τον προσωπικό του λογαριασμό στο Truth Social, στην οποία υπογραμμίζω πώς η εκλογή του και η αποφασιστικότητά του στο μεταναστευτικό πυροδότησαν την ιστορική, ρεαλιστική στροφή των ΗΠΑ και ολόκληρης της Ευρώπης στο θέμα. Τα ανοιχτά σύνορα ανήκουν οριστικά στο παρελθόν».
Μ’ άλλα λόγια, ο Πλεύρης, στη συνέντευξή του, εγκωμίασε την πολιτική Τραμπ στο μεταναστευτικό έναντι των πολιτικών επιλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αισθάνεται ευγνωμοσύνη που ο Τραμπ δέχτηκε τα εγκώμιά του! Όπως γράφει ο Δημήτρης Αγγελίδης, επρόκειτο για «μια συνέντευξη – εγκώμιο του Αμερικανού προέδρου για τη ρατσιστική πολιτική του στο προσφυγικό, που κατάφερε να στρέψει και την Ευρώπη στην υιοθέτηση της ακροδεξιάς ατζέντας». Τα λέει όλα εξάλλου ο τίτλος της συνέντευξης: «Μέσα στο" κέντρο επιχειρησιακού ελέγχου της μετανάστευσης: υπουργός Μετανάστευσης αποκαλύπτει πώς η νίκη του Τραμπ πυροδότησε πολιτικές καταστολής στα σύνορα παγκοσμίως». Και καταλήγει ο Αγγελίδης: «Ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ να την είχε δώσει τη συνέντευξη, δεν θα υπήρχε διαφορά» («Μια "εξαιρετική συνέντευξη"», «Εφ.Συν.», 11.8.2026).  

Η πραγματική σχέση Μητσοτάκη-Τραμπ
Ο ωμός τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται από το επιτελείο του Κυριάκου Μητσοτάκη η κυβερνητική δήλωση απόλυτης υποταγής στον Τραμπ και η χοντροκομμένη απόρριψη της πολιτικής αυτονομίας της Ε.Ε. έχει διπλή ανάγνωση. Για την ομάδα των μαθητών του Γιώργου Καρατζαφέρη δεν υπάρχει βέβαια κανένα πρόβλημα. Εξαρχής ήταν τοποθετημένοι στη θέση ότι η Ελλάδα πρέπει να συνταχθεί με τις διαθέσεις του ακροδεξιού «πλανητάρχη».
 – Ο δάσκαλός τους, ο Καρατζαφέρης υποστήριζε Τραμπ ήδη το 2016: «Για εμένα είναι η ελπίδα, η προσδοκία, η ευχή, μακάρι, πολύ μακάρι, χαίρομαι που βαδίζει πάνω στα οράματα που είχαμε χτίσει με τον Φάρατζ στο Ευρωκοινοβούλιο το 2004, ακριβώς επάνω σε αυτά τα χνάρια. Είναι εθνοκεντρικός, είναι εναντίον της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή ακριβώς εκεί που κινούμεθα εμείς, αυτό που πιστεύουμε εμείς, το όραμά μας». Και βέβαια ο Καρατζαφέρης είχε προχωρήσει και στην «αποκάλυψη» ότι ο Τραμπ έχει ελληνικές ρίζες, εφόσον ο παππούς του υποτίθεται ότι ήταν ο Ελληνοκύπριος Δανιήλ Τράμπας που μετανάστευσε στις ΗΠΑ για να δουλέψει μεταλλωρύχος!  
    – Ο Βορίδης ήταν ο πρώτος που χαιρέτισε με άρθρο του την απόφαση του Τραμπ να αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ («Καθημερινή», 5.3.2018). Η πρόδηλη σκοπιμότητα να θολώσει το αντισημιτικό του παρελθόν ο παλιός συνεργάτης του Καρατζαφέρη τον οδήγησε στην προκλητική ταύτιση με την καιροσκοπική αυτή απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ.
    – Ο Γεωργιάδης είχε δηλώσει τον Νοέμβριο του 2015 ότι θα ψήφιζε «με τα δυο του χέρια» Τραμπ. Όταν κατάλαβε ότι άλλα έλεγε τότε ο αρχηγός του, είχε υποστηρίξει ότι δεν το εννοούσε και ότι εκφραζόταν με αυτόν τον τρόπο επειδή βρισκόταν σε χιουμοριστική εκπομπή.
   – Τώρα βέβαια είναι πρώτος πρώτος ο Κυριάκος Μητσοτάκης που δηλώνει παθιασμένος θαυμαστής και… ψηφοφόρος του Τραμπ. Αλλά το δικό του κίνητρο δεν είναι η ταύτισή του με τις απόψεις του Τραμπ. Ο κ. Μητσοτάκης δεν έχει σταθερές απόψεις. Δική του αρχή είναι να υπερασπίζεται το προσωπικό του πολιτικό συμφέρον, έτσι όπως το αντιλαμβάνεται κάθε περίοδο, δηλαδή να αλλάζει αρχές όποτε θεωρεί ότι τον συμφέρει να τις αλλάξει.
Αλλά αυτή η αυθαίρετη αναθεώρηση των πολιτικών αρχών του δεν είναι ανέξοδη για έναν πολιτικό ηγέτη. Η απόφαση του κ. Μητσοτάκη και των επιτελών του να δηλώνουν ότι ταυτίζονται με την πολιτική Τραμπ έχει σοβαρό κόστος. Γνωρίζουν καλά ότι ο Τραμπ μόνο μια φορά έχει δώσει συγχαρητήρια σε Έλληνα πρωθυπουργό για μια σημαντική πολιτική πράξη. Πρόκειται για τα συγχαρητήρια του προέδρου των ΗΠΑ στον Αλέξη Τσίπρα για την ολοκλήρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Τα συγχαρητήρια Τραμπ στον Μητσοτάκη και τους επιτελείς του δεν αναφέρονται σε κάποια ενέργεια της κυβέρνησης της Ν.Δ. Ισοδυναμούν με ευχαριστίες για το γεγονός ότι εκφράζουν δημόσια την ταύτισή τους με το καθεστώς Τραμπ!
Το χειρότερο για τον κ. Μητσοτάκη είναι ότι τα ίδια συγχαρητήρια για τη Συμφωνία των Πρεσπών έδωσε ο Τραμπ και στον Ζόραν Ζάεφ. Δείτε τις δύο φωτογραφίες στην αρχή του κειμένου. Στη μία είναι το ζεύγος Τραμπ και το ζεύγος Μητσοτάκη. Στη δεύτερη, το ζεύγος Τραμπ και το ζεύγος Ζάεφ. Οι δυο φωτογραφίες επιβεβαιώνουν την αποκάλυψη ότι όλες αυτές οι φωτογραφήσεις είναι μονταρισμένες, εφόσον το ζεύγος Τραμπ είναι σε πανομοιότυπη στάση και ύφος. Αλλά αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι ότι ταυτιζόμενος σε όλα με τον Τραμπ, ο κ. Μητσοτάκης δίνει συγχαρητήρια στους ηγέτες των χωρών τους Τσίπρα και Ζάεφ για τη Συμφωνία των Πρεσπών!

Κ. Τσουκαλάς: Πόλεμος και Ειρήνη…


Γιώργος X. Παπασωτηρίου

...Μετά το τέλος της ιστορίας
(Ο θάνατος μας πολιορκεί από παντού. Μετά τον Νίκο Καλογερόπουλο, ο παλιός φίλος και σύντροφος Γιάννης Τζούστας. Την ίδια μέρα "έφυγε" και ο Κ. Τσουκαλάς. Τον τελευταίο τον γνώρισα στο σπίτι του μετά τον μεγάλο σεισμό του 1999. Αποφάσισα όμως να μην ανατρέχω στις προσωπικές θύμισες. Στο εξής θα μιλώ μόνο για το έργο αυτών που "φεύγουν", έτσι που “ο θάνατος δεν θα έχει πια εξουσία” -Ντύλαν Τόμας).

Πως εξηγείται ο πόλεμος στο Ιράκ, ή στο Ιράν αύριο; (το 2006 έγινε αυτή η προφητική διερώτηση). Το φαινόμενο του πολέμου έχει τα ίδια χαρακτηριστικά σήμερα με ό,τι παλαιότερα; Ή ακόμη αρκεί μια προσέγγιση που βασίζεται μόνο στην οικονομική διάσταση; Ο Κ. Τσουκαλάς στο βιβλίο του: «Πόλεμος και Ειρήνη...» (εκδόσεις Καστανιώτη, 2006), εκκινεί από το φαινόμενο του πολέμου όπως αυτό εκδηλώνεται σήμερα και επιχειρεί να εξηγήσει, ή τουλάχιστον να περιγράψει μέσω αυτού τις αλλαγές που συντελέστηκαν ή συντελούνται στον κόσμο.
«Οι ηγεμονικοί πόλεμοι δεν είναι παρά ένα από τα πολλαπλά συμπτώματα ενός ευρύτερου μετασχηματισμού που αγγίζει ολόκληρο το σύστημα των νοηματικών και εννοιακών συντεταγμένων, οι οποίες οροθετούσαν και προσέδιδαν σταθερό νόημα στον κόσμο που γνωρίζαμε», σημειώνει χαρακτηριστικά. Ουσιαστικά πρόκειται για μία «πολιτισμική προσέγγιση» του πολέμου, καθώς η ανάλυσή του επικεντρώνεται «στα αντιφατικά μεταξύ τους συστήματα παραστάσεων που τον ερμηνεύουν, τον κανοναρχούν και τον εκλογικεύουν». Όσο για τους «νέους πολέμους» που διεξάγονται από τις ΗΠΑ, ο Τσουκαλάς διατείνεται ότι δεν γίνονται για την επίτευξη μόνο γεωπολιτικών στόχων, αλλά «είναι τα εύλογα προϊόντα μιας νέας μορφής εξουσίας που αναζητεί το ρόλο της και τα όριά της σε ένα εντελώς νέο εξουσιαστικό πλαίσιο». Η νέα αυτή εξουσία είναι μία υπό δόμηση «νέα αθέσπιστη ηγεμονική πολιτική τάξη», μία ηγεμονική υπερ-τάξη, μία υπερκείμενη «τάξη των τάξεων», ενώ κάτωθεν βρίσκονται οι «ηγεμονευόμενες εθνικές-κρατικές τάξεις».
Ουσιαστικά ο κόσμος αντιμετωπίζεται ως μεταιχμιακός, ως ένας κόσμος σε μετάβαση. Γι’ αυτό και η τρέχουσα μορφή οργάνωσης του ηγεμονευόμενου παγκόσμιου συστήματος είναι μεταβατική, καθώς η αμερικανική αυτοκρατορία διαφοροποιείται απ’ όλα τα ιστορικά της προηγούμενα, αφού παρουσιάζεται με νέα χαρακτηριστικά και αντιφάσεις. Ο Τσουκαλάς φαίνεται να αποδέχεται την άποψη του Τσόμσκι ότι οι πόλεμοι που διεξάγουν σήμερα οι ΗΠΑ είναι «πόλεμοι αξιοπιστίας», δηλαδή παραδειγματικοί και απόδειξης του «ποιος είναι το αφεντικό». Συνεπώς, η ιδεολογική διάσταση των ηγεμονικών πολέμων φαίνεται να κυριαρχεί. Μόνο που βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο που οι ΗΠΑ προσπαθούν ταυτόχρονα να κατασκευάσουν και να τηρήσουν τη δική τους ηγεμονική νομιμότητα, να διαγράψουν τα νέα πεδία των συμφερόντων τους και να συντηρήσουν «την επίφαση ενός εικαζόμενου οικουμενικού συμβολαίου». Αυτό γίνεται υπό το πρίσμα μιας «διαρκούς κατάστασης ανάγκης» και με ένα λόγο που έχει τις πηγές του σ’ ένα παρωχημένο και ανενεργό σύστημα ιδεών και αξιών. Οι ΗΠΑ προσπαθούν εν άλλοις λόγοις να διατηρήσουν το «μονοπώλιο της δύναμης», συντηρώντας την ανισορροπία και τον κατακερματισμό των διαφόρων «εξισοροπιστικών» τάσεων, όπως η δημιουργία μιας μεγάλης Ευρώπης. Αλλά η ηγεμονική υπερδύναμη δεν διακυβεύει το κύρος της σε αβέβαιες πολεμικές ενέργειες, όπως εναντίον χωρών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Η διατάραξη, πάντως, της «ανισόρροπης σταθερότητας» από οποιοδήποτε κράτος αποτελεί «έγκλημα καθοσιώσεως». Επιπροσθέτως, η ηγεμονική δύναμη επιδιώκει τον απόλυτο έλεγχο των τοπικών πολιτικών και ιδεολογικών τάσεων και επιλογών, που ενδύονται το μανδύα της διαρκούς προόδου μέσω των νέων τεχνολογιών.
Ο Κ. Τσουκαλάς μοιάζει να παραγνωρίζει τη σφραγίδα του αμερικανικού «Πραγματισμού», ως τρόπου πρωτίστως δράσης αλλά και σκέψης. Με άλλα λόγια, τα πολιτισμικά υλικά του «ηγεμονικού ξίφους» δεν αναλύονται επαρκώς. Απλώς, γίνεται μία αναφορά στον παρωχημένο λόγο όπου βασίζεται η ιδεολογική αιτιολόγηση της νέας τάξης πραγμάτων και η νομιμοποίηση της νέας μορφής ηγεμονικής εξουσίας.
Έτσι, ενώ γίνεται μια προσπάθεια εξήγησης του σημερινού κόσμου με βάση τον πόλεμο και τους πολιτιστικούς και πολιτικούς κώδικες που τον εκλογικεύουν, αποφεύγεται η ανάλυση της νέας ηγεμονικής μορφής εξουσίας, δηλαδή των ΗΠΑ, με τους ίδιους όρους. Η «μεταβατικότητα» δηλαδή σε κάποιες περιπτώσεις όπως στην περίπτωση της εξαφάνισης του «εσωτερικού» και «διεθνούς», παραβλέπεται. Σε άλλο σημείο (σελ. 149) οι έννοιες της «οικουμένης», της «ανθρωπότητας» και του «ενιαίου κόσμου» παρουσιάζονται ως «ισχνά και αναποκρυστάλλωτα νοηματικά πλάσματα». Η «εσωτερική» διάσταση της αμερικανικής κοινωνίας παραγνωρίζεται σε σημείο που οι διαγνώσεις του Κ. Τσουκαλά να μην προσφέρουν ούτε διέξοδο, καθώς δεν γίνεται καμία προσπάθεια αποσαφήνισης των νοηματικών συστημάτων που διαμόρφωσαν ιστορικά και συνεχίζουν να εκπληρώνουν μια λειτουργία ελέγχου του μετασχηματισμού των κοινωνικών και πολιτικών διαδικασιών τόσο εντός των ΗΠΑ όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω της ηγεμονικής υπερδύναμης, στη βάση έστω ενός «παρωχημένου συστήματος ιδεών και αξιών». Η θρησκεία, η μετανάστευση, ο Πραγματισμός, ο αμερικάνικος τρόπος ζωής παρουσιάζονται συνοπτικά και χωρίς αποχρώσεις, ως μία «υπερβατολογική θεοκρατική ηθικολογία» και «μακντοναλντοποίηση της οικουμένης», ή ως ένα πολιτικό διακύβευμα λόγω της αμερικανικής αξίωσης για τη διάχυση και εμπέδωση παντού του αμερικανικού προτύπου μέσω του «πολιτιστικού προσηλυτισμού»! Το κενό, βέβαια, καλύπτεται από τον πασπαρτού κανόνα της… απροσδιοριστίας και την εγελιανή «πανουργία της ιστορίας».
Είναι, όμως, απορίας άξιο γιατί ο Τσουκαλάς δεν αναλύει εκτενώς το φαινόμενο του Ολοκληρωτισμού (παρά την παραπομπή στην Άρεντ) σε συνδυασμό με αυτό του Πολέμου. Η έννοια της «διαρκούς κατάσταση ανάγκης» αποκρύπτει το ολοκληρωτικό φαινόμενο αντί να το αποκαλύπτει. Διότι και ο Ολοκληρωτισμός χαρακτηρίζεται από την εμμονή στην Ενότητα, ακόμη και με τίμημα την εξαφάνιση του Άλλου, μια Ενότητα «μονολιθική», που μεταφράζεται στον ένα Αρχηγό, το ένα και μοναδικό κόμμα, το μοναδικό λαό, φυλή ή δόγμα κλπ. Απαιτεί, δηλαδή, μια ομοιογενή, χωρίς ρωγμές και διαφορές, ενότητα και εκφράζεται με το παραλήρημα του «γιγαντιαίου» και του «μαζικού», του Μοναδικού που επιβάλλεται στο πολλαπλό και το διαφορετικό. Όσο απεχθές κι αν είναι ένα ολοκληρωτικό σύστημα γίνεται τελικά ανεκτό γιατί παρέχει στον πληθυσμό έναν αριθμό ανταμοιβών, καθώς αποκλείει τους «εσωτερικούς εχθρούς» και, κυρίως, κατευθύνει ένα μεγάλο μέρος της συλλογικής βίας προς τα έξω, διεξάγοντας μια ακραία φιλοπόλεμη πολιτική. Η τελευταία εξαίρει τον «πατριωτισμό», τα αισθήματα «εθνικής υπερηφάνειας και δόξας». Και γι’ αυτό δεν ανέχεται κανένα διάλειμμα (ιδού η διαρκής κατάσταση ανάγκης). Το ολοκληρωτικό καθεστώς, παρασυρόμενο από τη φρενίτιδα της βίας εντείνει τον τρόμο και τη βία με μια συνεχώς επιταχυνόμενη κίνηση που μοιάζει ότι τείνει προς την αποκάλυψη ή το χάος.
Ο Τσουκαλάς επιχειρεί να δείξει ότι οι νέοι ηγεμονικοί πόλεμοι δεν έχουν καμία σχέση με το φαινόμενο του πολέμου όπως το εξηγεί ο Αρόν, αλλά όπως το εξηγεί ο κλασσικός Κλαούζεβιτς (σελ. 90). Στο βιβλίο του «Πόλεμος και ειρήνη μεταξύ των εθνών» Ο Ρ. Αρόν ορίζει τις διεθνείς σχέσεις μέσα από το γεγονός ότι ο καθένας επιφυλάσσει για τον εαυτό του τη δυνατότητα να προσφύγει στη χρήση της ισχύος, δηλαδή του πολέμου. Αντιπαραθέτει δε στην κατάσταση αυτή, εκείνη που ισχύει στο εσωτερικό των κρατών, όπου το καθένα έχει το μονοπώλιο της βίας, νομιμοποιούμενο από τους θεσμούς. Στον Τσουκαλά το «μονοπώλιο της βίας» το διαθέτει μόνο η ηγεμονεύουσα δύναμη αλλά με μη θεσμισμένο ακόμη τρόπο. Στον Αρόν λειτουργούν τα δίπολα εσωτερικό-εξωτερικό, ειρήνη-πόλεμος. Αλλά σύμφωνα με τον Πιέρ Ασνέρ (που φαίνεται να αποδέχεται μέχρι ενός σημείου ο Τσουκαλάς) οι κλασσικές διακρίσεις ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη, το εσωτερικό και το εξωτερικό, το δημόσιο και το ιδιωτικό έχουν εντελώς διαφοροποιηθεί κυρίως όσον αφορά τα όριά τους.
Στην εποχή μας, λέει ο Ασνέρ, έχουμε μεικτές πραγματικότητες και συνθέσεις, οι οποίες διαφεύγουν των προηγούμενων ορισμών και γι’ αυτό οφείλουμε να επαναδιαπραγματευθούμε τις έννοιές μας. Σήμερα, οι έννοιες βία και σύγκρουση περιλαμβάνουν ταυτόχρονα τη μορφή διακρατικής βίας που είναι ο πόλεμος, αλλά και άλλες μορφές βίας, ιδιαίτερα την εσωτερική βία η οποία ασκείται από τις κυβερνήσεις στους ίδιους τους δικούς τους άμαχους πληθυσμούς. Πρέπει πλέον να σκεφτόμαστε «από κοινού πολέμους, επαναστάσεις και συγκρούσεις», λέει ο Ασνέρ, και να συμπεριλάβουμε σε αυτά, με την έννοια της δομικής βίας, και τη βία που εμφιλοχωρεί στην ανισότητα και τη φτώχεια, τη λεκτική βία κ.ά. Με άλλα λόγια ο πόλεμος και η ειρήνη, το εσωτερικό και το εξωτερικό διαπλέκονται με τέτοιο τρόπο που είναι αδύνατο να τα χρησιμοποιούμε ως έννοιες διακεκριμένες και απόλυτες. Υπ’ αυτή την προσέγγιση, όμως, ο Πόλεμος ως συμπλήρωμα της πολιτικής (Κλαούζεβιτς) δεν υφίσταται. Ακόμη, ενώπιον της τρομοκρατίας είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστεί τι είναι πολιτικό και τι δεν είναι, το μέρος της ευθύνης που πρέπει να αποδίδεται στα κράτη, στις εγκληματικές οργανώσεις και στις αυθόρμητες εκρήξεις. Σύμφωνα με τον Ασνέρ «ο σπασμωδικός εκμηχανισμός της κοινωνίας δημιουργεί τους κατά Μ. Βέμπερ «φιλήδονους χωρίς ψυχή και προφήτες χωρίς μυαλό» και προκαλεί κρίση ταυτότητας στους νέους που οδηγούνται γι’ αυτό το λόγο σε μια πολιτική ή θρησκευτική κοινότητα αλλά και στην τρομοκρατία προκειμένου να προσδώσουν νόημα στη ζωή τους. Αν συμφωνήσουμε με τον Σέλλινγκ, σήμερα υπάρχει μία «ανορθολογικότητα του ορθολογικού», η οποία θα μπορούσε να αποδοθεί στη ρήση του προέδρου των ΗΠΑ Τζόρτζ Μπους σύμφωνα με την οποία «όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας» (Η ουδετερότητα δεν υφίσταται λέει ο Τσουκαλάς).
Η δυνατότητα της επιλογής να μην είσαι ούτε με τις ΗΠΑ ούτε εναντίον τους αποκλείεται της ορθής λογικής. Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή αντίθεση μεταξύ των θεωρητικών και των αναλυτών βρίσκεται στη νοσταλγία του ιερού και του απόλυτου των μεν και στην απομαγευμένη και νεωτερική οπτική των δε (η νεωτερική συνιστώσα του Διαφωτισμού έχει εκλείψει από την αμερικανική σκέψη και ζωή και έχει μείνει μόνο η θρησκευτική, λέει ο Ρίφκιν). Ουσιαστικά πρόκειται για την αντίθεση μεταξύ πολιτισμού και βαρβαρότητας η οποία υπερβαίνει την αντίθεση ανάμεσα στις κουλτούρες και αναπαράγεται στο εσωτερικό της κάθε μίας από αυτές. Δεν είναι τυχαίο ότι η «θεοκρατική» ηγεμονική δύναμη δεν εμπιστεύεται το Ιράν λόγω του θεοκρατικού παρελθόντος του! Αλλά, τελικά, τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα; Ο Τσουκαλάς εναποθέτει την απάντηση όπως είδαμε στην αόριστη «πανουργία της ιστορίας».
Παρουσίαση στην Φ.Β., 2006

Η “Γαλάζια Πατρίδα” απειλή για την κυριαρχία της χώρας μας


Στη στήλη “9 ΜΠΟΦΟΡ” του φύλλου της 21.5.2026 της Χριστιανικής γράφαμε: 
  • Η νέο-οθωμανική Τουρκία κλιμακώνει όχι μόνο τις προκλήσεις, αλλά και τις προσβολές στην εθνική κυριαρχία της Ελλάδας.
  • Η προωθούμενη νομοθέτηση του παραληρηματικού επινοήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», όχι μόνον «απαγορεύει» στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα δώδεκα μίλια όπως δικαιούται, αλλά και προσαρτά την Τουρκία τα γύρω διεθνή ύδατα.
  • Θεμελιώνοντας ανύπαρκτα δικαιώματα στη διάσωση, αλλά και υπεξαιρώντας την ελληνική ΑΟΖ με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
  • Ο νέο-οθωμανικός επεκτατισμός είναι σε πλήρη εξέλιξη, με τελικό στόχο την κατάκτηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου.
  • Η ελληνική πλευρά βρίσκει χρήματα για πέταμα για «παιχνίδια πολέμου» με τη Ρωσία και ενισχύσεις στο καθεστώς Ζελένσκι, τη στιγμή που διογκώνεται η απειλή από τα ανατολικά σύνορα.
  • Με δεδομένες αυτές τις συνθήκες, η Ελλάδα καμμία υποχρέωση δεν έχει και καμμία δέσμευση δεν πρέπει να αναλαμβάνει σε άλλα μέτωπα, όσο απειλείται η εθνική της ακεραιότητα.
  • Ο λαός αντί να αποπροσανατολίζεται, πρέπει να είναι σε εγρήγορση.
Ήδη, σε εφαρμογή της ιμπεριαλιστικής και επεκτατικής αυτής στρατηγικής, με δύο διατάγματα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα».
Το πρώτο μεταξύ της Φέτιγιε (επαρχία Μούγλα) και του Κας (επαρχία Αττάλειας), περιλαμβάνοντας ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο και κυκλώνοντάς το.
Το δεύτερο  ξεκινά από τις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού στην Προποντίδα, περνά από τα Δαρδανέλια και συνεχίζεται καταλαμβάνοντας το θαλάσσιο χώρο μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου.
Τουρκικά ΜΜΕ έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων θαλάσσιων πάρκων κοντά στα Δωδεκάνησα, τα οποία η Τουρκία αποκαλεί «On İki Ada», δηλαδή «Δώδεκα Νησιά».
Είναι προφανές ότι με πρόσχημα την προστασία του περιβάλλοντος, επιχειρείται η ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στο Αιγαίο σε εφαρμογή της στρατηγικής της “γαλάζιας πατρίδας” και της αμφισβήτησης των δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Στη λογική αυτή η Τουρκία είχε αμφισβητήσει το διακίωμα της Ελλάδας να δημιουργήσει δύο θαλάσσια πάρκα στο Ιόνιο και στην περιοχή των Νοτίων Κυκλάδων με το επιχείρημα ότι η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, ιδίως πλησίον ελληνικών νησιών, δεν αποτελεί αποκλειστικά περιβαλλοντική επιλογή, αλλά ενδέχεται να συνδέεται με προσπάθεια μεταβολής του υφιστάμενου καθεστώτος στο Αιγαίο.
Η Τουρκία επιδιώκει να κάνει πράξη το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) με ένα συνεκτικό πλέγμα ενεργειακών, περιβαλλοντικών, αμυντικών και θεσμικών πρωτοβουλιών. Η θάλασσα αντιμετωπίζεται ως ενιαίος στρατηγικός χώρος, στον οποίο συνυπάρχουν ενεργειακά κοιτάσματα, υποδομές, θαλάσσιες ζώνες, ναυτική ισχύς και οικονομικά συμφέροντα.
Το σχέδιο «νόμου για τη Γαλάζια Πατρίδα» που παρουσιάστηκε το Μάιο αναμένεται να συζητηθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση τον Οκτώβριο, με στόχο να θέσει υπό τον έλεγχο και την κυριαρχία της στην πράξη, πριοχές που περιλαμβάνουν και περιοχές που σύμφωνα με το διεθνές Δίκαιο ανήκουν στην ελληνική ΑΟΖ, περικελίουν τα νησιά μας και αποκόπτουν την ελλαδική ΑΟΖ από την κυπριακή.
Η διαφορά δεν είναι τεχνικής φύσεως, αλλά ζήτημα απειλής της εθνικής κυριαρχίας της χώρας που πρέπει εγκαίρως να αναδειχθεί και εμπράκτως να αντιμετωπιστεί.
Πηγή: xristianiki.gr

Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026

"Ρεμπέτικο" APON


 Μουσική: APON
Στίχοι: APON

Τα ζευγάρια που αγγίζονται ακόμα


Ζουν εδώ και χρόνια με τις αναθυμιάσεις του πάθους ή μία στέρεη συντροφικότητα που την διαφυλάττουν ως κορυφαία κατάκτηση; Μιλάνε ήρεμα, γελάνε, αγγίζονται, φεύγουν χέρι χέρι. Τι σόι πείραμα είναι τώρα αυτό;

Οδυσσέας Ιωάννου

Κάθε χρόνο, κάθε καλοκαίρι που περνάει, παρατηρώ τους ανθρώπους στο νησί όλο και λιγότερο. Ή μάλλον, μπορεί να τους παρατηρώ το ίδιο, αλλά δεν συμπεραίνω. Σε άλλες ηλικίες έβγαζα συμπεράσματα. Τραβούσα μία εύκολη και βιαστική γραμμή που ένωνε την παρατήρηση με το συμπέρασμα και νόμιζα πως καταλάβαινα πολλά.
Πόσο μιλάνε στην παραλία τα ζευγάρια; Πόσο αγγίζονται; Και κυρίως τα εκατοντάδες ζευγάρια ηλικιωμένων συνομήλικων των ξένων -από πολλές χώρες- τι ακριβώς κάνουν έπειτα από σαράντα χρόνια;  Ζουν εδώ και χρόνια με τις αναθυμιάσεις του πάθους ή μία στέρεη συντροφικότητα που την διαφυλάττουν ως κορυφαία κατάκτηση;
Πώς μιλάνε στα παιδιά τους οι νεότεροι; Πώς μιλάνε στα παιδιά που σερβίρουν; Πώς χαμογελάνε σε αγνώστους και αν λένε μια καλημέρα στα αγγλικά τους σε όσους συναντούν σε ένα στενό χωματόδρομο που οδηγεί στην παραλία.
Αυτή η στριμωγμένη και ακανόνιστη ανθρωπογεωγραφία των δέκα και των είκοσι ημερών σε έναν κοινό τόπο λίγων τετραγωνικών χιλιομέτρων, σίγουρα προσφέρεται για παρατηρήσεις, αλλά όχι για συμπεράσματα. Τουλάχιστον εμένα μού έχουν τελειώσει. Με το ζόρι πια μπορώ να μιλήσω για τον εαυτό μου με κάποια σιγουριά, πόσο μάλλον για τους άλλους.
Όμως τα ηλικιωμένα ζευγάρια των συνομήλικων μού τραβούσαν πάντα την προσοχή. Όχι τα τελευταία χρόνια, πάντα νομίζω. Κυρίως εκείνα που μιλάνε συνέχεια μεταξύ τους, που δεν περνάνε ημίωρα σιωπής. Μιλάνε ήρεμα, γελάνε, αγγίζονται, φεύγουν χέρι χέρι. Τι σόι πείραμα είναι τώρα αυτό;
Κάποιες φορές νομίζω πως είναι άνθρωποι που τα έκαναν όλα σωστά και άλλες όλα λάθος. Και μην μου πεις πως η αλήθεια είναι κάπου στην μέση. Η αλήθεια πάντα παίρνει πλευρά, δεν είναι «ισαποστάκης».
Κάποια μεγάλη απόφαση έχουν πάρει, κάποια απόφαση οριστικής αποδοχής. Είτε από ανάγκη είτε από συνήθεια, είτε από φόβο, είτε από κάποια -ας κρατήσω και μια πισινή- επίπονη και ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία κατάκτησης ενός βαθύτερου νοήματος των ανθρώπινων σχέσεων και δεσμών. Tης σύνδεσης.
Σπάνια είναι Έλληνες, πολύ σπάνια, συνήθως είναι από βόρειες χώρες. Με παιδιά στην χώρα τους ή και χωρίς, με εγγόνια ή και χωρίς, περνάνε ορισμένες μέρες και ξοδεύουν μερικά χρήματα από την σύνταξή τους σε ένα νησί των Κυκλάδων. Και -επαναλαμβάνω- μιλάνε, αγγίζονται, αγκαλιάζονται.
Σε έναν κόσμο ιδιαίτερα βιαστικό εκείνοι είναι ο χρόνος που σταματάει, ή μάλλον ο χρόνος που παίρνει τον χρόνο του. Είναι ο εσωτερικός ρυθμός που αντιστέκεται στο skip και στο fast forward.
Είχα δεν είχα έπεσα πάλι στην παγίδα να βγάλω συμπεράσματα. Μπορεί τίποτα από όλα αυτά.
Συνεχίζω να παρατηρώ. Ένα ζευγάρι τριαντάρηδων από την Φινλανδία, έχουν αναλάβει βάρδιες για το περίπου τρίχρονο κοριτσάκι τους. Όλη μέρα -για ώρες- κάθε μέρα ένας από τους δύο περπατάει πάνω κάτω την παραλία εκατοντάδων μέτρων. Συνήθως τις πρωινές ώρες η μητέρα και τα απογεύματα ο πατέρας. Η μικρή που είναι συνέχεια αγκαλιά με το αρκουδάκι της είναι αεικίνητη.
Μην κάνω διάγνωση αλλά η αίσθησή μου είναι πως όλο αυτό γίνεται για κάποια ανάγκη που έχει το παιδί. Δεν ξέρω που βρίσκουν τόσα αστεία αλλά συνέχεια γελάνε. Πάντα κάποιος πειράζει τον άλλον και γελάνε. Ακούραστοι.
Σε σαράντα χρόνια μπορεί να είναι πάλι εδώ, οι δυο τους, να μιλάνε, να αγγίζονται, να περπατάνε την ίδια παραλία χέρι χέρι και να σκέφτονται πως δεν τα πήγαν και άσχημα. Μπορεί, μην βγάζω συμπεράσματα.