Mpelalis Reviews

Mpelalis Reviews

Σάββατο 16 Μαΐου 2026

Ευγενία Σαρηγιαννίδη: Πίσω από την "βιτρίνα" ενός ακόμη κοινωνικού σοκ, με νέα παιδιά


Η ψυχολόγος και Επιστημονική Διευθύντρια του Δικτύου Psy-Counsellors, Ευγενία Σαρηγιαννίδη, σε μια συζήτηση αποκάλυψη στον 984. με αφορμή την τραγωδία στην Ηλιούπολη με τις δύο 17χρονες μιλάει για την πλήρη απονοηματοδότηση της κοινωνίας σε ένα περιβάλλον πολιτικής- κοινωνικής- οικονομικής δυστοπίας και ψυχολογικής κανονικοποίησης της βίας, της ισχύος και των εμπορευματοποιημένων αξιών. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν μέσα σε μια αποπνικτική «κανονικότητα». Μια κανονικότητα που ζητά επιδόσεις, αξιολογήσεις, πιστοποιήσεις, δεξιότητες, ασταμάτητο ανταγωνισμό. Παιδιά που από τα πρώτα τους βήματα μαθαίνουν ότι η ζωή είναι μια αρένα διαρκούς κρίσης και σύγκρισης. Σε όλα αυτά όπως λέει , υπάρχει ο κίνδυνος ένα βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και παιδαγωγικό πρόβλημα να μετατραπεί βολικά σε ατομική ψυχολογική υπόθεση, χωρίς να παραγνωρίζει κάποιος τις ιδιαιτερότητες της κάθε προσωπικότητας, οι απλουστευτικές γενικεύσεις δεν είναι η απάντηση στις αιτίες. Την ίδια στιγμή, γύρω μας απλώνεται ένας πολιτισμός ευτέλειας και θορύβου. Μια πραγματικότητα γεμάτη γκλαμουριά βιτρίνας, life style φτώχειας, τηλεοπτικά σκουπίδια, ψευδεπίγραφη «αριστεία», influencers του τίποτα και πρόχειρες ειδήσεις που διαρκούν όσο ένα κλικ. Μια κοινωνία που μαθαίνει να ξεχνά γρήγορα. Να σοκάρεται στιγμιαία και αμέσως μετά να επιστρέφει στην κατανάλωση εικόνων. Να μη στέκεται ποτέ πραγματικά απέναντι στο τραύμα. Όμως εδώ υπάρχει κάτι ακόμη πιο βαρύ. Η εικόνα δύο φίλων που στηρίζουν η μία την άλλη, όχι για να κρατηθούν στη ζωή με τα νιάτα τους, αλλά για να φύγουν από αυτήν. Μια δραματική αναστροφή της ίδιας της ανθρώπινης συνθήκης. Ένα σημάδι ότι κάτι έχει στραβώσει βαθιά στον πυρήνα της κοινωνίας μας.

Θουκυδίδης: Η πρόγνωση «των μελλόντων έσεσθαι»


Η ιστορική νομοτέλεια, λοιπόν, είναι όπως η φυσική!

Βαγγέλης Στεργιόπουλος

Στο προσκήνιο της επικαιρότητας σήμερα ο Θουκυδίδης και η περίφημη «παγίδα» του. Αρκούσε γι’ αυτό μία και μόνη φράση του προέδρου της Κίνας, στη συνάντηση κορυφής του Πεκίνου.
Κατά τον Θουκυδίδη, λοιπόν, οι Λακεδαιμόνιοι σύρθηκαν κατ’ ουσίαν στον πόλεμο, στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, επειδή φοβήθηκαν τη μεγάλη ανάπτυξη της Αθήνας, επειδή αισθάνθηκαν έντονη την αθηναϊκή απειλή. Αυτό ήταν, εξηγεί, το πραγματικό, το βαθύτερο —αλλά ανομολόγητο— αίτιο (η αληθεστάτη πρόφασις) του καταστρεπτικού πολέμου, πέρα από τις προφανείς διαφορές (τας αιτίας) των δύο μεγάλων αντιπάλων.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι, ασφαλώς, το εάν τέτοιου είδους συγκρούσεις, ανάμεσα στην εκάστοτε κυρίαρχη και στην εκάστοτε ανερχόμενη δύναμη, είναι αναπότρεπτα γεγονότα, άφευκτα κτυπήματα της μοίρας.
Ο νομοτελειακός χαρακτήρας της Ιστορίας, η νομοτέλεια της ανθρώπινης φύσης κατ’ ουσίαν, βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής του Θουκυδίδη. Ο κορυφαίος ιστορικός, εισχωρώντας στην ουσία των πραγμάτων και ρίχνοντας άπλετο φως στη ροή περίπλοκων και πολύμορφων γεγονότων, κατάφερε όντως να αποκαλύψει συσχετισμούς, σκέψεις και κίνητρα των πρωταγωνιστών, να αναδείξει το μόνιμο πίσω από το μεταβλητό, το επαναλήψιμο πίσω από το μοναδικό.
Έτσι, πορεύτηκε εντέλει το δρόμο της ελληνικής σκέψης, για την οποία μείζων προτεραιότητα είναι να αχθεί από τη συγκεκριμένη κατάσταση, από το μεμονωμένο φαινόμενο, στο γενικό και στο αμετάβλητο, με άλλα λόγια στους απαράγραπτους ιστορικούς νόμους και στις ακατάλυτες δυνάμεις που κρύβονται στο βάθος των γεγονότων.
Συναφή με τα ανωτέρω και τα κάτωθι, προερχόμενα από ένα εξαίρετο κριτικό κείμενο του διαπρεπούς κλασικού φιλολόγου και πανεπιστημιακού δασκάλου Δημητρίου Θ. Σακαλή (1938-1993), που είχε δημοσιευτεί στο «Βήμα» την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 1987:
[…]
Στο Μελέτημα αριθμ. 5 (σ.σ. ο Σακαλής αναφέρεται στο βιβλίο τού επίσης αειμνήστου, εξέχοντος πανεπιστημιακού δασκάλου και συγγραφέα Δημητρίου Δ. Λυπουρλή Πέντε Φιλολογικά Μελετήματα, εκδόσεις «Παρατηρητής», Θεσσαλονίκη, 1986) θίγεται ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα: η παρουσία της ιπποκρατικής πρόγνωσης στην ιστορία του Θουκυδίδη. Κατά την προσωπική μας γνώμη είναι πολύ αισιόδοξο σημάδι ότι στον ορίζοντα της ελληνικής βιβλιογραφίας για τους έλληνες κλασικούς εμφανίζονται αξιόλογες επιστημονικές προσπάθειες για την ερμηνεία της θαυμαστής σκέψης των Ιπποκρατικών. Ο κ. Λυπουρλής έχει δείξει αυτό το ενδιαφέρον του και με δύο παλιότερα βιβλία του. Εδώ κάνει μια σύγκριση ανάμεσα στο Θουκυδίδη και τον Ιπποκράτη και διαπιστώνει, με δίκιο, ότι ο μεγάλος ορθολογιστής ιστορικός χρωστά ένα μέρος της ιστορικής του σκέψης, την ιστορική πρόγνωση, στη γνωστή ιατρική – ιπποκρατική πρόγνωση. Τις διερευνήσεις του ο συγγραφέας, εκτός από άλλα σημεία, τις στηρίζει στην εξέταση των λέξεων ελπίζω (ελπίς) και προσδέχομαι.
Το πρώτο ρήμα, όπως στον Ιπποκράτη (όπου έχει γίνει τεχνικός όρος για την «πρόγνωση» των ασθενειών), έτσι και στο Θουκυδίδη έχει χάσει το συναισθηματικό του χρώμα και περιορίζεται σημασιολογικά σε καθαρά νοητικό επίπεδο, δηλ. σημαίνει «αναμένω», «περιμένω να γίνει», δηλ. «προβλέπω να γίνει» κάτι, είτε καλό είναι αυτό είτε κακό. Το δεύτερο ρήμα, με την ίδια σημασία, απαντά με μια εντυπωσιακή συχνότητα και στους δύο συγγραφείς. Αυτή τη σημασιολογική συστοιχία στο έργο των δύο Αρχαίων, ο συγγραφέας την παρακολουθεί με επιμέλεια και γνώση και φτάνει σε μια γενικότερη διαπίστωση: το μεγάλο θέμα της πρόγνωσης «των μελλόντων έσεσθαι» στην ιστορική σκέψη είναι παράλληλο και στην ιατρική σκέψη, και για τους Ιπποκρατικούς δε σημαίνει μόνο τι εξέλιξη θα έχει η νόσος, αλλά και τι πορεία ακολούθησε αυτή στο παρελθόν και στο παρόν. Παρόμοια, η ιστορική κρίση του Θουκυδίδη στηρίζεται στη γνώση του απώτερου, αλλά και του κοντινότερου, παρελθόντος (και σ’ αυτήν αφιέρωσε ο ιστορικός τις δύο μεγάλες ενότητες στο Α’ βιβλίο των «Ιστοριών» του, την Αρχαιολογία και την Πεντηκονταετία), και μ’ αυτήν προβλέπει ο ίδιος τα γεγονότα και τις εξελίξεις που θα σημειωθούν στο μέλλον· η ιστορική νομοτέλεια, λοιπόν, είναι όπως η φυσική!

Παιδιά χωρίς ''Γιατί''


του Αντώνη Ανδρουλιδάκη
Αναπτυξιακού & Κοινωνικού Ψυχολόγου, 
Διδάσκοντα  Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Neapolis. 

Η αυτοκτονία των δύο 17χρονων κοριτσιών συγκλόνισε βαθιά την ελληνική κοινωνία. Και μαζί μ’ αυτήν επέστρεψε ξανά ένα ερώτημα που όλο και περισσότερο πλανάται σιωπηλά πάνω από τη σύγχρονη ζωή: γιατί τόσα νέα παιδιά μοιάζουν τόσο εξαντλημένα πριν καν αρχίσει πραγματικά η ζωή τους;
Μιλώ συχνά για κρίση νοήματος, για απονοηματοδότηση, για το υπαρξιακό κενό της εποχής μας. Τι σημαίνουν όμως πραγματικά αυτές οι λέξεις; Δεν είναι απλώς θλίψη ή απαισιοδοξία. Είναι η αίσθηση ότι ο άνθρωπος συνεχίζει να ζει, να προσπαθεί, να αποδίδει, να ανταγωνίζεται - αλλά όλο και περισσότερο δυσκολεύεται να αισθανθεί γιατί αξίζει όλος αυτός ο κόπος. 

Σαν να χάθηκε εκείνος ο βαθύτερος εσωτερικός δεσμός που συνέδεε κάποτε τον πόνο, την προσπάθεια, την αγάπη και την ελπίδα με ένα νόημα ζωής. Σαν να γνωρίζουμε πια όλο και περισσότερα για το ΠΩΣ να υπάρχουμε, αλλά όλο και λιγότερα για το ΓΙΑΤ. Και ίσως γι’ αυτό τόσα παιδιά σήμερα μοιάζουν να λυγίζουν όχι μόνο από την πίεση, αλλά από την αίσθηση ότι παλεύουν αδιάκοπα μέσα σε έναν κόσμο που τους ζητά συνεχώς να αντέχουν, χωρίς να τους δείχνει πια καθαρά για ποιο λόγο αξίζει να συνεχίσουν.
Στην Ελλάδα η απώλεια νοήματος βιώνεται συχνά τόσο βαριά γιατί δεν αφορά μόνο το παρόν. Ακουμπά πάνω σε ένα βαθύ συλλογικό υπόστρωμα ιστορικού τραύματος, ματαιώσεων και διαψεύσεων που κουβαλά η κοινωνία εδώ και δεκαετίες.
Η Ελλάδα είναι μια κοινωνία που μεγάλωσε πολλές γενιές με μια υπόσχεση: «Αν αντέξεις, αν μορφωθείς, αν κοπιάσεις, κάτι καλύτερο θα έρθει.» 
Και για αρκετές δεκαετίες αυτή η υπόσχεση είχε κάποιο νόημα.
Υπήρχε κάποια κοινωνική κινητικότητα, η ελπίδα του “να ζήσουν τα παιδιά καλύτερα”, η αίσθηση ανοικοδόμησης μετά τον πόλεμο, η εμπειρία της κοινότητας και της οικογένειας, η προσδοκία ενός μέλλοντος. Ακόμη και η δυσκολία είχε κατεύθυνση.
Όμως τα τελευταία χρόνια ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας βιώνει κάτι πολύ τραυματικό: όχι μόνο οικονομική πίεση, αλλά διάψευση νοήματος.
Δηλαδή, σπουδάζεις αλλά δεν ξέρεις αν θα ζήσεις αξιοπρεπώς,
δουλεύεις αλλά δεν μπορείς να χτίσεις ζωή, προσπαθείς αλλά αισθάνεσαι διαρκώς επισφαλής, επιτυγχάνεις “τυπικά” αλλά εσωτερικά νιώθεις άδειος.
Και τότε σπάει ο ψυχικός δεσμός ανάμεσα στον κ ό π ο  και στο  ν ό η μ α. Αυτό είναι τεράστιο υπαρξιακό πλήγμα.
Ταυτόχρονα η Ελλάδα πέρασε μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα από παραδοσιακή κοινωνία σε ακραία καταναλωτική και νεοφιλελεύθερη κουλτούρα, χωρίς να προλάβει να χτίσει νέες σταθερές μορφές συλλογικού νοήματος.
Διαλύθηκαν κοινότητες, γειτονιές, συλλογικότητες, πολιτικά οράματα, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, ακόμη και η πίστη ότι η κοινωνία λειτουργεί στοιχειωδώς δίκαια.
Και έτσι πολλοί άνθρωποι έμειναν μετέωροι. Ούτε μέσα στην παλιά κοινότητα, ούτε πραγματικά ενταγμένοι σε ένα βιώσιμο νέο κόσμο.
Υπάρχει και κάτι ακόμη πολύ ελληνικό. Η βαθιά συλλογική εξάντληση από τη διαρκή ιστορική ασυνέχεια. Πόλεμοι. Κατοχή.
Εμφύλιος. Δικτατορία. Μετανάστευση. Χρέος. Μνημόνια. Ανασφάλεια. Διάψευση πολιτικών ελπίδων.
Η ελληνική κοινωνία κουβαλά ένα υπόγειο βίωμα: «Τίποτα δεν κρατά πραγματικά.»
Και αυτό παράγει δυσπιστία, κυνισμό, αίσθηση προσωρινότητας, δυσκολία να επενδύσεις βαθιά στο μέλλον.
Γι’ αυτό και η κρίση νοήματος εδώ γίνεται συχνά σχεδόν σωματική. Δεν είναι αφηρημένη φιλοσοφική αγωνία. Είναι: burnout, κατάθλιψη, φυγή νέων στο εξωτερικό, αίσθηση ασφυξίας, αδυναμία δημιουργίας σχέσεων, αίσθηση ότι «η ζωή δεν ξεκινά ποτέ πραγματικά».
Και ίσως το πιο τραγικό είναι ότι η Ελλάδα παραμένει ταυτόχρονα ένας τόπος με βαθιά ανάγκη σχέσης, συγκίνησης, κοινότητας, νοήματος, και ανθρώπινης ζεστασιάς.
Δηλαδή ένας λαός που εξακολουθεί να διψά υπαρξιακά για ζωή, μέσα σε ένα πολιτισμικό και οικονομικό πλαίσιο που συχνά παράγει εξάντληση και απονοηματοδότηση.
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο γεννιούνται και μεγαλώνουν τα παιδιά. Οικογένειες που οι γονείς έχουν χάσει αυτό το ΓΙΑΤΙ της εξάντλησης τους, σχολειά με δασκάλους που γνωρίζουν απεξω και ανακατωτά δεκάδες ΠΩΣ αλλά ούτε οι ίδιοι μπορούν πλέον να βρουν ένα ΓΙΑΤΙ στην καθημερινή τους εξόντωση. 
Τα ίδια στις φιλικές και ερωτικές τους σχέσεις. Μια ρουφήχτρα νοήματος έχει απορροφήσει όλα τα ΓΙΑΤΙ. 
Κι ίσως γι’ αυτό η απώλεια νοήματος εδώ πονά τόσο πολύ. Γιατί δεν αφορά μόνο την απώλεια της ευημερίας. Αφορά την απώλεια της πίστης ότι ο κόπος, η αγάπη, η προσπάθεια και το μέλλον μπορούν ακόμη να συνδεθούν μεταξύ τους με έναν ανθρώπινο τρόπο.
Πηγή: www.facebook.com

Επιτελικό παρακράτος


Η κυβερνητική διαχείριση µοιάζει µε άσκηση προσοµοίωσης.

Χρύσα Κακατσάκη


Τέτοιες µέρες, πριν από 63 χρόνια, ο Κωνσταντίνος Καραµανλής µαθαίνοντας για τη δολοφονία του Λαµπράκη ξεστόµισε την περιβόητη φράση: Ποιος κυβερνά αυτό τον τόπο; Εννοούσε φυσικά τα µετεµφυλιακά κατάλοιπα και παράσιτα που σιτίζονταν δίπλα σε δωσιλογικές οργανώσεις και ακροδεξιούς αξιωµατικούς. Σήµερα οι παρακρατικοί δεν είναι άνθρωποι του υποκόσµου ή Γκοτζαµάνηδες µε τρίκυκλο. Φορούν ακριβά κοστούµια, δηλώνουν επιχειρηµατίες ή απόστρατοι Ισραηλινοί αξιωµατικοί και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε όποιον τις ζητήσει. Αρκεί να κατασκευάσουν ένα περιβάλλον όπου η ευθύνη εξαχνώνεται και το πολιτικό κέντρο δεν κατονοµάζεται. Το κράτος δεν χρειάζεται να πληρώνει χαφιέδες µε µαύρη καµπαρντίνα. Χωράει στο αυτί, στην τσέπη, στο χέρι που κρατά το κινητό, στις συνοµιλίες υπουργών, δηµοσιογράφων και πολιτών. 
Από την πρώτη καταγγελία του Θ. Κουκάκη µέχρι σήµερα κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι: η παρακολούθηση του Ανδρουλάκη, οι δηµοσιογραφικές αποκαλύψεις µε κωδικούς και ονόµατα, µια εξεταστική από την οποία δεν γίναµε σοφότεροι, οι έρευνες της Α∆ΑΕ και η σπίλωση του Χρήστου Ράµµου καθώς και η καταδικαστική απόφαση του Μονοµελούς Πληµµελειοδικείου που πρότεινε περαιτέρω διερεύνηση για κατασκοπεία. 
Αµέσως µετά εµφανίζεται ο από µηχανής θεός για την κυβέρνηση Κωνσταντίνος Τζαβέλλας (που υπέγραφε εντολές παρακολούθησης) για να αποφανθεί ότι η υπόθεση θα παραµείνει στο αρχείο. Σε εκείνο δηλαδή το ψυχρό, άψογο νοµικό νεκροτοµείο όπου η αλήθεια θα φυλάσσεται ανενεργή και ακίνδυνη. Η τεχνική της εξαφάνισης αποτελεί την πιο ώριµη µορφή συγκάλυψης µε σκοπό τη µετατροπή του σκανδάλου σε θεσµική κόπωση. Να κουραστούν οι λέξεις «Predator», «ΕΥΠ», «επισυνδέσεις» «παράνοµο λογισµικό», «εθνική ασφάλεια» και να λιποθυµήσουν από την ορθοστασία µέχρι τις εκλογές. Τότε ο πατριωτισµός και η εξωτερική πολιτική θα σερβιριστoύν µε Patriot Σαουδικής Αραβίας, µε φαγκρί του Αιγαίου, γαλατόπιτα Θεσσαλίας, διότι το πραγµατικό µενού του πολιτεύµατος απαιτεί λίγη παράδοση για άρωµα, λίγη Ευρώπη για επισηµότητα και πολλή σιωπή για διακόσµηση ώστε να καλύπτει την τοξικότητα της αντιπολίτευσης. Μια δηµοκρατία που κάποτε άκουγε τα πάντα κατέληξε να παριστάνει ότι δεν ακούει τίποτα. Το Μαξίµου ξεκίνησε τις υποκλοπές µε ειδικούς νόµους για τον διοικητή της ΕΥΠ, µε υψηλό της προϊστάµενο τον ίδιο τον πρωθυπουργό, αλλά από τον διευθυντή ορχήστρας έµειναν µόνο τα φάλτσα της µπαγκέτας. Παρόν ως ερώτηµα, απόν ως λογοδοσία. 
Τόσο στον ΟΠΕΚΕΠΕ όσο και στις υποκλοπές η κυβερνητική διαχείριση µοιάζει µε άσκηση προσοµοίωσης. Να διακηρύσσουν υπουργοί και στελέχη ότι η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη, αλλά µόνο ως κενή βιτρίνα. 
Αυτή άλλωστε ήταν και η περίληψη των όσων είπε η Λάουρα Κοβέσι στους ∆ελφούς. Με την καθαρότητα του λόγου που δεν έχει εξαγοραστεί από τη διπλωµατία των αβροτήτων, διατύπωσε περισσότερο µια ιατρική γνωµάτευση για την οργάνωση του ελληνικού κρατισµού. Αρνήθηκε να δεχτεί τη θεσµική εκτροπή ως «ιδιαιτερότητα», την ατιµωρησία ως «ευελιξία», το πελατειακό πλέγµα ως «κοινωνική πραγµατικότητα». Στο φωτογενές τοπίο των ∆ελφών και µε την ιερότητα που εµπεριέχει το αξίωµά της, κατέστησε σαφές ότι η διαφθορά δεν είναι παραδοσιακό έθιµο που διαιωνίζεται µέσα από τζάκια και παλιούς µηχανισµούς. Σε αντίστιξη των ηχηρών λέξεων ανθεκτικότητα, βιωσιµότητα, µετασχηµατισµός, η παρουσία της Ευρωπαίας εισαγγελέως αποτέλεσε το δυσάρεστο συµβάν µιας αλήθειας που ακούστηκε µέσα στον ναό της οργανωµένης αυταπάτης.

Δεν είναι σύμμαχος, αλλά εχθρός της χώρας


Τo γεγονός με το θαλάσσιο drone, που «αμόλησε» η Ουκρανία στο Ιόνιο, απέδειξε ότι ο Ζελένσκι κατέρριψε την κυριαρχία και τα σύνορα του ελληνικού κράτους

του Βασίλη Γαλούπη

Ποιος στο καλό νομίζει ότι είναι; Ο Ζελέσνκι, ο πρώην τηλεκωμικός που η Δύση φιλοτέχνησε ως «πρόεδρο-πολέμαρχο» της Ουκρανίας, όχι μόνο παραβίασε την ελληνική νομοθεσία, αλλά υπονόμευσε την ελληνική εθνική ασφάλεια και έθεσε σε άμεσο κίνδυνο τις ζωές των πολιτών της. Ποιος, όμως, έδωσε το δικαίωμα στον Ζελένσκι να λειτουργεί εντός των συνόρων της Ελλάδας με τέτοια ασύστολη ατιμωρησία;
Πότε το ελληνικό Κοινοβούλιο παραχώρησε απεριόριστη πρόσβαση στον ουκρανικό στρατό, στην ουκρανική κατασκοπία και τις πάσης φύσεως «επιχειρήσεις» τους; Και, κυρίως, πότε ενημερώθηκαν οι Ελληνες πολίτες ότι μπορεί ξαφνικά να τιναχθούν στον αέρα όταν ταξιδεύουν με ένα καράβι ή βρίσκονται κοντά σε μια ακτή λόγω των διάφορων-φαντασμάτων που αλωνίζουν γεμάτα εκρηκτικά στην ελληνική θάλασσα; Αποδείχθηκε πια, με κάμποσες μέρες αμήχανης καθυστέρησης, ότι το θαλάσσιο drone-καμικάζι, που βρέθηκε τυχαία κολλημένο σε βράχια στη Λευκάδα, προήλθε από ουκρανικό σκάφος που έπλεε στο Ιόνιο.
Το ουκρανικό πλοίο έριξε το drone στη θάλασσα της Λευκάδας γεμάτο με 100 κιλά εκρηκτικά, με σκοπό να πραγματοποιήσουν βομβιστική επίθεση μέσα στην ελληνική θαλάσσια επικράτεια. Πιθανολογείται ότι στόχος μπορεί να ήταν ρωσικό εμπορικό πλοίο που κινούνταν στην ελληνική θαλάσσια περιοχή, αλλά ο σκοπός κι ο πραγματικός στόχος του παραμένουν αναπάντητα. Το επικίνδυνο drone, που το μάζεψαν ψαράδες απ’ τα βράχια, ήταν ακόμη σε λειτουργία και μεταφέρθηκε στο λιμάνι, με διαρκή κίνδυνο να γίνει εξαιρετικά ισχυρή έκρηξη με απρόβλεπτο αριθμό αθώων θυμάτων.
Παράλληλα, το ουκρανικό drone κατέγραφε και κατασκόπευε εντός των ελληνικών συνόρων, με την ελληνική κυβέρνηση να μην μας έχει ακόμη ενημερώσει σχετικά. Τι κατέγραφε; Για ποιους; Η κυβέρνηση προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από το δάχτυλό της, ενώ στην πραγματικότητα ο Ζελένσκι καταρρίπτει την κυριαρχία του ελληνικού κράτους. Κι όλα αυτά ενώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρείχε από την πρώτη στιγμή και συνεχίζει να παρέχει μια διαρκή ροή χρημάτων, όπλων και οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία, στερώντας τα στην πλειονότητά τους από περιοχές της ελληνικής επικράτειας που απειλούνται άμεσα.
Χωρίς ουδέποτε να ενημερώνει τους πολίτες της και χωρίς την έγκριση του ελληνικού Κοινοβουλίου. Πάντα εν κρυπτώ ενισχύει ο Κυριάκος τον ουκρανικό στρατό από το 2022. Νύχτα φεύγουν τα φορτηγά με τα πυρομαχικά εδώ και τέσσερα χρόνια. Και ουδείς ξέρει πού πηγαίνουν και αν ποτέ φτάνουν στον προορισμό τους, αφού στη διαλυμένη Ουκρανία βασιλεύουν η διαφθορά και η μαύρη αγορά. Τα γεγονότα με το επικίνδυνο θαλάσσιο drone, που παρανόμως ξαμόλησε η Ουκρανία στο Ιόνιο για βομβιστική επίθεση, ήταν η τελευταία και πιο κυνική απόδειξη του διαρκούς φιάσκου της στήριξης Ζελένσκι από ένα αφελές κι ανεύθυνο Μαξίμου.
Ο Ζελένσκι είχε εξελιχθεί στον πιο αχάριστο από τους «συμμάχους» της Ελλάδας ήδη από την εποχή που απευθυνόταν στο ελληνικό και κυπριακό Κοινοβούλιο, απαιτώντας όπλα και τυφλή υποστήριξη, ενώ παράλληλα χαριεντιζόταν με την Τουρκία. Τώρα έγινε κι ο πιο επικίνδυνος κι ανεύθυνος από τους δήθεν «συμμάχους» της Αθήνας. Αδιαφορεί για το αν προκαλέσει αιματηρές εκρήξεις, με εκατόμβες θυμάτων στην Ελλάδα. Ούτε νοιάζεται το αν μας μπλέξει σε πολεμικό και διπλωματικό αδιέξοδο για να εξυπηρετήσει τις δικές του επιδιώξεις.
Ο Ουκρανός πρόεδρος κατέστησε σαφές ότι δεν διαθέτει κανένα αίσθημα ευθύνης, καμιά σοβαρότητα και καμιά αξιοπιστία. Δεν είναι σύμμαχος, είναι μια επικίνδυνη επιβάρυνση χωρίς όφελος. Είναι πρωτοφανές στη σύγχρονη διπλωματία, αλλά ο Ζελένσκι εξαπολύει ουσιαστικά μια τρομοκρατική επιχείρηση μέσα στη χώρα που τον ευεργετεί, εις βάρος των δικών της εθνικών συμφερόντων. Αυτό δεν αποτελεί μόνο μια σοβαρή διπλωματική κρίση. Η Ελλάδα δεν μπορεί παρά να διακόψει κάθε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και να μπλοκάρει ενεργά κάθε μέθοδο «προεισόδου» της Ουκρανίας στην Ε.Ε. από το παράθυρο.
Αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν το κάνει ούτε και τώρα, τότε είτε στέλνει το μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση (εχθρούς και «συμμάχους») ότι αποτελούμε κι επίσημα έναν «χώρο» για ξένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, ένα «ξέφραγο αμπέλι κι όχι χώρα», όπως την κατηγορεί σύσσωμη η αντιπολίτευση, είτε παραδέχεται σιωπηρά ότι έχει παραχωρήσει σε διάφορες ξένες δυνάμεις την ελληνική επικράτεια για τους δικούς τους πολεμικούς-στρατηγικούς σχεδιασμούς.
Τον Δεκέμβριο 2025 η Ουκρανία χτύπησε με drones ένα ρωσικό τάνκερ στα ανοιχτά της Κρήτης. Γράφτηκε ότι ήταν σε «ουδέτερα ύδατα» της Μεσογείου. Μόλις τον Απρίλιο ο Ζελένσκι ναρκοθέτησε ακόμα και την συμφωνία για τη συνεργασία Ελλάδας και Ουκρανίας στον τομέα της ανάπτυξης θαλάσσιων drones. Το Κίεβο απαίτησε να βάλει καταχρηστικούς όρους στη συμφωνία και να έχει λόγο στο πώς θα τα χρησιμοποιούν οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, για να προσφέρει έτσι υπηρεσίες στην Αγκυρα. Οι Ουκρανοί θέλουν σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής Ελλάδας – Τουρκίας να μπλοκάρουν τη χώρα μας από το να τα χρησιμοποιήσει, με το πρόσχημα ότι τα drones θα «έχουν κατασκευαστεί στην Ουκρανία».
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο ο Ζελένσκι. Είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι ανίκανη και απρόθυμη να προστατέψει τα σύνορα και τα ελληνικά χωρικά ύδατα. Να επιτελέσει, δηλαδή, την πιο στοιχειώδη από τις υποχρεώσεις που έχει μια κανονική κυβέρνηση ενός κανονικού κράτους. Αντίθετα, μετέτρεψε την επικράτεια σε παιδική χαρά για ξένες δυνάμεις και κατασκόπους. Ποιος τελικά επιτρέπει στους Ουκρανούς να παραβιάζουν ανενόχλητοι την εθνική κυριαρχία κι ασφάλεια, επιδεικνύοντας ένα επίπεδο ελευθερίας σαν να λειτουργούν μέσα στη δική τους χώρα; Ρητορικό είναι το ερώτημα…
----------------------------------------------------------------------------------------------------
Βολοντιμίρ Ζελένσκι – Πρόεδρος Ουκρανίας – Βιογραφικό
Γεννήθηκε το 1978 στο Κριβί Ριχ της ΕΣΣΔ. Σπούδασε Νομική στο πανεπιστήμιο του Κιέβου, ενώ ήδη από την εφηβεία του είχε αρχίσει να ασχολείται και με την ηθοποιία. Το 2006 συμμετείχε στην ουκρανική εκδοχή του «Dancing With The Stars». Πρωταγωνίστησε σε ταινίες και σίριαλ, ενώ υπήρξε μέλος Δ.Σ. τηλεοπτικού καναλιού. Υπήρξε υποστηρικτής του κινήματος του «Ευρωμαϊντάν» και τον Μάρτιο του 2018 ίδρυσε το κόμμα Υπηρέτης του Λαού, μαζί με δημιουργούς της ομώνυμης τηλεοπτικής σειράς, στην οποία πρωταγωνιστούσε. Εξελέγη πρόεδρος της Ουκρανίας στις εκλογές του 2019. Σύμφωνα με την ανάλυση της φορολογικής δήλωσης του 2018 κατείχε περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 16,2 εκατ. δολ.

Παρασκευή 15 Μαΐου 2026

Ιστορική Έρευνα, άβολες αλήθειες και "αναθεωρήσεις" σε εποχή Παγκόσμιας Αναδιευθέτησης


Στις "Αντιθέσεις" : "Εθνικό είναι το αληθές", έλεγε ο Διονύσιος Σολωμός. Αλλά πόσο έτοιμοι είμαστε να αντέξουμε την αλήθεια της Ιστορίας μας; Μιλάμε για εθνικούς μύθους, παγκόσμιες αβεβαιότητες με Ιστορικό επικάλυμμα ,  παρεξηγήσεις που έγιναν “βεβαιότητες” και άβολες αλήθειες που συχνά μένουν έξω από τα εκπαιδευτικά  βιβλία και τη δημόσια συζήτηση.
Ο Σταύρος Παναγιωτίδης , Δρ. Ιστορίας/ Ερευνητής - Κοινωνιολόγος και Επιστημονικός Συνεργάτης στο  Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το περιοδικό  Hot Doc History, σε μια ανατρεπτική συζήτηση.
  • Πόσα από αυτά που μάθαμε για την παγκόσμια, ευρωπαϊκή και ελληνική ιστορία είναι τελικά αλήθεια;
  • Τι θα καταγράψει ο Ιστορικός του μέλλοντος για την εποχή μας, εποχή παγκόσμιων αναδιευθετήσεων και προβολής διαρκούς ασάφειας των ηγεσιών;
  • Ιστορική έρευνα και καταγραφή στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, προκλήσεις, ευκαιρίες και νέα πεδία δυστοπίας
  • Αναθεώρηση  μέσα από ευρήματα της Ιστορικής Έρευνας  και " Αναθεώρηση" με αποτύπωση της Ιστορίας κατά πως βολεύει τις εκάστοτε εξουσίες ισχύος
  • Πόσα είναι μύθοι που επαναλαμβάνονται τόσο συχνά, ώστε κανείς δεν τολμά να τους αμφισβητήσει;
Ανοίγουμε έναν φάκελο γεμάτο παρεξηγήσεις, σκοτεινές λεπτομέρειες και άβολες αλήθειες που ίσως αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουμε το παρελθόν μας ή ίσως ενδυναμώσου τις πεποιθήσεις μας
📺 ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ με τον Γιώργο Σαχίνη στην ΚΡΗΤΗ TV

Γιατί ο Τραμπ «διάβασε» λάθος την Κίνα;


Ο Σουν Τσου συμβούλευε: «Γνώριζε τον εχθρό σου, γνώριζε τον εαυτό σου και δεν θα χρειαστεί να φοβάσαι το αποτέλεσμα 100 μαχών».

Του Κώστα Ράπτη

Ο αρχαίος Κινέζος θεωρητικός του πολέμου Σουν Τσου συμβούλευε: «Γνώριζε τον εχθρό σου, γνώριζε τον εαυτό σου και δεν θα χρειαστεί να φοβάσαι το αποτέλεσμα εκατό μαχών». Όμως ο Ντόναλντ Τραμπ αποδείχθηκε «αδιάβαστος» και στους δύο αυτούς τομείς. Το αποτέλεσμα ασφαλώς θα το συναντήσει μπροστά του στην επικείμενη συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ.
Η προγραμματισμένη για τις 14-15 του μηνός επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο είναι η πρώτη έπειτα από οκτώ χρόνια. Θα πραγματοποιηθεί δε εξ αναβολής, καθώς ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο υποχρέωσε τον ένοικο του Λευκού Οίκου να επαναπρογραμματίσει. Η αρχική εκτίμηση ότι η «αναμέτρηση» με τον Κινέζο ηγέτη θα είχε ως φόντο μια γρήγορη και αποφασιστική νίκη των ΗΠΑ κατά του Ιράν κάθε άλλο παρά επαληθεύθηκε. Και πλέον ο Τραμπ προσέρχεται στον μεγάλο του ανταγωνιστή από μάλλον μειονεκτική θέση.
Οι περισσότεροι αναλυτές δεν αναμένουν από τη σινο-αμερικανική συνάντηση κορυφής κάτι περισσότερο ουσιαστικό από τις φωτογραφήσεις που θα αποτυπώνουν καταλλήλως τη γενικότερη διάθεση βελτίωσης του κλίματος. Στα φλέγοντα θέματα των διμερών σχέσεων δεν αναμένεται σημαντική πρόοδος, καθώς ο Τραμπ αποδεικνύεται ότι «διάβασε» λανθασμένα τον κύριο ανταγωνιστή των ΗΠΑ, αλλά και τις πραγματικές δυνατότητες της ίδιας του της χώρας.

Τα δύο όπλα
Η αρχική σύλληψη δεν ήταν ανορθολογική. Η «ειρηνική ανάδυση» της Κίνας απειλεί μεσοπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία, συνεπώς, από την οπτική γωνία της Ουάσινγκτον, επείγει η ανάληψη πρωτοβουλιών για την «ανάσχεση» του Πεκίνου, με αξιοποίηση, όσο είναι καιρός, των μεγάλων «όπλων» των ΗΠΑ: της στρατιωτικής τους μηχανής (κυρίως της ναυτικής ισχύος) και του δολαρίου ως διεθνούς νομίσματος.
Εξού και οι δασμολογικοί πόλεμοι ή οι στρατιωτικές κινήσεις, π.χ. στη Βενεζουέλα και το Ιράν, περνώντας ενδιαμέσως από τις απειλές στην επίσης πετρελαιοπαραγωγό Νιγηρία, ώστε να ελεγχθούν οι εμπορικοί δρόμοι και οι πηγές ενεργειακής τροφοδοσίας που θα μπορούσαν να φέρουν την Κίνα σε εντελώς εξαρτημένη θέση.
Όμως ανάμεσα στη σύλληψη και την υλοποίησή της μεσολάβησε… ο τραγέλαφος. Οι δασμολογικοί πόλεμοι του Τραμπ, που δεν εντυπωσίασαν κανέναν διεθνή παίκτη με την αυτοσχεδιαστική τους ανακοίνωση, εντέλει προσέκρουσαν στην εξάρτηση των ΗΠΑ, η οποία δεν είχε πλήρως συνειδητοποιηθεί, από τις σπάνιες γαίες που σχεδόν μονοπωλεί η Κίνα. Οι δε πολεμικές περιπέτειες, τύπου Ιράν, σκόνταψαν λόγω ανεπαρκούς προετοιμασίας, αδιαφορίας για την οικοδόμηση συμμαχιών και στρεβλής εικόνας για το εσωτερικό μέτωπο του Ιράν. Η αλαζονική υπερτίμηση των αμερικανικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων συναντήθηκε με τις νέες πραγματικότητες της τέχνης του πολέμου, όπου φθηνές και ασύμμετρες λύσεις (π.χ. drones) δίνουν στον αμυνόμενο τη δυνατότητα να αποκρούσει αποτελεσματικά εξοπλισμούς με αξία δισεκατομμυρίων.
Την ώρα που οι Άραβες σύμμαχοι των ΗΠΑ, έκθετοι στα ιρανικά αντίμετρα, αντιλαμβάνονταν ότι η συγκεκριμένη σχέση προστασίας περισσότερο λειτουργεί ως “πάροχος ανασφάλειας”, παρά το αντίθετο, οι αντίστοιχοι εταίροι στην Άπω Ανατολή έκπληκτοι είδαν την αποψίλωση της αμερικανικής παρουσίας στη γειτονιά τους (π.χ. με τη μεταφορά της συστοιχίας THAAD, που είχε εγκατασταθεί στη Νότια Κορέα) για την κάλυψη των έκτακτων αναγκών στον Περσικό Κόλπο.
Στρατιωτικές και εμπορικές υστερήσεις προκύπτουν από μία κοινή μήτρα: την παραμέληση της σκληρής υλικότητας της πραγματικής πρωτοκαθεδρίας, την ώρα που επί δεκαετίες η Αμερική απορροφάται από την εικονική ευμάρεια της ξέφρενης χρηματοπιστωτικοποίησης και μεταφέρει την παραγωγική της βάση εκτός συνόρων. Το τελευταίο αυτό στοιχείο εξηγεί και το εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα με το οποίο βρέθηκε αντιμέτωπη η Αμερική, λόγω της απαξίωσης της λευκής εργατικής τάξης, που στράφηκε στον τραμπισμό. Όμως η συνταγή Make America Great Again μάλλον δεν έχει πλέον το χρονικό περιθώριο να εφαρμοσθεί. Το αντίθετο θα προϋπέθετε, πέραν των δασμολογικών φραγμών, την επένδυση σε ουσιαστικές κινήσεις αναζωογόνησης της παραγωγικής βάσης και κατάρτισης του υποβαθμισμένου εργατικού δυναμικού.
Όμως, μπροστά στην εχθρότητα που αντιμετωπίζουν από την κυβέρνηση Τραμπ τα πανεπιστήμια και τα «ύποπτης καταγωγής» διεθνή ταλέντα που τα αιμοδοτούσαν, το κέντρο βάρους της παγκόσμιας έρευνας και τεχνολογίας μεταφέρεται αλλού. Η Κίνα δεν είναι πλέον απλώς το φθηνό «εργοστάσιο του πλανήτη», αλλά ένας πρωταθλητής των ευρεσιτεχνιών και της ανάπτυξης προστιθέμενης αξίας.

Μάχη από το παρελθόν
Η εμμονή του Τραμπ με τον έλεγχο των υδρογονανθράκων αποδεικνύεται ότι είναι μια μάχη βγαλμένη από το παρελθόν, όταν την ίδια στιγμή το Πεκίνο προχωρά με άλματα στην αξιοποίηση (και εξαγωγή) τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην ανάπτυξη ηλεκτρικών οχημάτων, στη συνολική οικοδόμηση μιας οικονομίας με ενεργειακή αυτάρκεια της τάξης του 85% των αναγκών. Η δε αναταραχή στον Περσικό Κόλπο πείθει ολοένα και περισσότερους διεθνείς παίκτες ότι επείγει η αποδέσμευση από επισφαλείς και δαπανηρές πηγές ενέργειες, όπως οι μέχρι τώρα κυρίαρχοι υδρογονάνθρακες.
Το ότι η Κίνα ασφαλώς και ανησυχεί για την εμπλοκή στο Στενό του Ορμούζ δεν ανατρέπει το γεγονός ότι είναι καλύτερα προετοιμασμένη από οποιανδήποτε άλλη οικονομία (πλην ίσως της αμερικανικής) για να αντέξει αρκετούς μήνες ενεργειακών κραδασμών.
Οι επιπτώσεις όλων αυτών εκτείνονται και στο ιδεολογικό πεδίο. Η αντιπαράθεση “δημοκρατιών” και “αυταρχισμού” αποτελούσε κεντρικό μοτίβο στον λόγο της συλλογικής Δύσης τα τελευταία χρόνια. Το δε πολιτικό μονοπώλιο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (και οι συνεπαγόμενοι περιορισμοί στη διακίνηση ιδεών) θεωρούνταν ότι ύψωνε ανυπέρβλητο φραγμό στην καλλιέργεια της καινοτομίας, την αυτοδιόρθωση του καθεστώτος και την κάλυψη των προσδοκιών του πιο δυναμικού τμήματος του πληθυσμού. Η εν λόγω άποψη αντικειμενικά αμφισβητείται από τις “φουτουριστικές” επιδόσεις της Κίνας, τον υψηλό βαθμό ικανοποίησης των κατοίκων της, αλλά κυρίως από το αντιπαράδειγμα του βορειοαμερικανού ανταγωνιστή, όσο αυτός αποκαλύπτεται ασυνάρτητος, αντιπαραγωγικός ως προς τα μεγάλα διεθνή προβλήματα και πάντως λιγότερο ισχυρός από όσο φάνταζε μέχρι χθες.

Ιράν, Ταϊβάν και εμπόριο στην ατζέντα
Την ώρα που οι ΗΠΑ πιέζονται από την έκβαση της ιρανικής τους περιπέτειας, το Πεκίνο θα μπορούσε κάλλιστα να μοχλεύσει την επιρροή του επί της Τεχεράνης για να λάβει ανταλλάγματα ως προς το εμπόριο ή και την Ταϊβάν. Άλλωστε, της επίσκεψης Τραμπ προηγήθηκε πριν από λίγες ημέρες η επίσκεψη στο Πεκίνο του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.
Ο Τραμπ επαίρεται διαρκώς για την «πολύ καλή σχέση» του με τον Σι Τζινπίνγκ και επιμένει ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν την έχει επηρεάσει.
Το πιο απτό αποτέλεσμα του ταξιδιού στην Κίνα θα μπορούσε να είναι η παράταση της εύθραυστης εμπορικής εκεχειρίας που συμφωνήθηκε ανάμεσα στους δύο ηγέτες κατά τη διάρκεια συνάντησης στη Νότια Κορέα τον περασμένο Οκτώβριο. Όμως το Πεκίνο δεν έχει την πρόθεση να παραχωρήσει πολύ έδαφος στον τομέα του εμπορίου και το έδειξε επιβάλλοντας στα διυλιστήριά του να αγνοήσουν τις κυρώσεις που θέσπισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά των εταιρειών που αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο.
Ορισμένοι αναλυτές περιμένουν επίσης ότι ο Σι Τζινπίνγκ θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει υποχωρήσεις από τον Ντόναλντ Τραμπ ως προς την Ταϊβάν, ειδικότερα ως προς τις πωλήσεις αμερικανικών όπλων στην Ταϊπέι.

Η Βόρεια Μακεδονία της οικογένειας Μητσοτάκη


Η πολιτική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα γελοιοποιεί τους οπαδούς του «επιτελικού κράτους»

του Δημήτρη Ψαρρά


Δεν έφτανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και οι ποικίλοι υποστηρικτές του «επιτελικού κράτους» που επιχειρούν επί μέρες να εξαφανίσουν όσα γράφουν στο βιβλίο τους «Η τελευταία μπλόφα» οι δύο αγαπημένες δημοσιογράφοι της οικογένειας Μητσοτάκη (δες τις τρεις τελευταίες αναρτήσεις του «Χωρίς Εφημερίδα»). Από χτες μπήκε στη μάχη και η στρατευμένη ομάδα των «Ελληνικών Hoaxes» και με εκτενές κείμενό τους επιχειρούν να απαλλάξουν την Ελένη Βαρβιτσιώτη και τη Βικτώρια Δενδρινού από την κατηγορία ότι συνδέουν τη Συμφωνία των Πρεσπών με την αποφυγή της μείωσης των συντάξεων («Η «Τελευταία Μπλόφα» και το αφήγημα της «ανταλλαγής» Πρεσπών – συντάξεων: Τι δείχνουν τα στοιχεία», 12.5.2026).
Είναι ευχάριστο βέβαια το γεγονός ότι προκειμένου να απαλλάξουν το βιβλίο και το ντοκιμαντέρ που βασίζεται σ’ αυτό και ήδη παίζεται στο «Σκάι», οι συντάκτες των «Hoaxes» δεν διστάζουν να αποδώσουν την ευθύνη γι’ αυτό τον ισχυρισμό και επομένως να ενοχοποιήσουν ως ψεύτες τον αντιπρόεδρο Άδωνη Γεωργιάδη, τον πρόεδρο Κυριάκο Μητσοτάκη και τον εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη. Αλλά αυτό δεν αρκεί.
Έχω αναφέρει ήδη τα δυο σημεία του βιβλίου, στα οποία οι δυο αγαπημένες συγγραφείς της οικογένειας Μητσοτάκη αναφέρονται στο ζήτημα. Και μάλιστα είχα επισημάνει το ζήτημα αυτό ήδη από το 2019 σε άρθρο κριτικής για το βιβλίο. Όποιος θέλει ας τα ξαναδεί.
Αλλά στο ζήτημα υπάρχει συνέχεια, χάρη στο δημοσίευμα των «Hoaxes». Άθελά τους, οι «Hoaxes» εκθέτουν τις δύο συγγραφείς, εφόσον καταγράφουν επίσημη δήλωσή τους, στην οποία επιχειρούν να εξηγήσουν για ποιο λόγο δεν διέψευσαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη τον Ιούλιο του 2019, όταν αυτός απέδωσε στο βιβλίο τους την άθλια «θεωρία» περί «ανταλλαγής» μεταξύ Μακεδονικού και συντάξεων: «Eμείς δεν είμαστε πολιτικά πρόσωπα», υποστηρίζουν, «είμαστε δημοσιογράφοι. Ο ρόλος μας δεν είναι να κάνουμε “fact-checking” την ερμηνεία που μπορεί να δώσει κάποιος στο βιβλίο μας». Αλλά τότε γιατί απάντησαν στον Αλέξη Τσίπρα το 2026 που τους απέδωσε ακριβώς αυτό που τους απέδιδε ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2019; Γιατί απάντησαν στο “fact-checking” του Τσίπρα και όχι στο “fact-checking” του Μητσοτάκη; Αστεία πράγματα.  

Η σκιά του Κώστα Μητσοτάκη
Όλα αυτά μοιάζουν εντελώς ανεξήγητα. Η Συμφωνία των Πρεσπών και η αποφυγή της μείωσης των συντάξεων είναι δύο σημαντικές επιτυχίες της κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα, την περίοδο που έβγαζε τη χώρα από την επιτροπεία και τα μνημόνια. Μάλιστα ειδικά η πρώτη αποτελεί και μια σημαντική απόδειξη ότι η κυβέρνηση της Αριστεράς δεν δίστασε να προχωρήσει στη λύση ενός δύσκολου πολιτικού ζητήματος που ήταν γνωστό ότι θα της στοιχίσει. Για ποιο λόγο θεωρεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι σύμβουλοί του ότι πρέπει να επαναφέρουν στον δημόσιο διάλογο τη «θεωρία» ότι «ο Τσίπρας πούλησε τη Μακεδονία για τα ψίχουλα των συντάξεων»;
Η εξήγηση είναι δυστυχώς απλή. Αρκεί να έχει κανείς καταλάβει τον τρόπο που πολιτεύεται ο σημερινός πρωθυπουργός εδώ και είκοσι χρόνια. Αντίθετα από όσα προπαγανδίζει ο στενός του περίγυρος που εμφανίζει ως «κεντρώο» το «επιτελικό κράτος», ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε εξαρχής επιλέξει να στηρίζεται στην ακροδεξιά πτέρυγα του κόμματός του και να κλείνει το μάτι στα στελέχη του ΛΑΟΣ προτού προσχωρήσουν στην αυλή του, ενώ ακολούθησε και τον Αντώνη Σαμαρά όταν εκείνος διέγραψε την Ντόρα Μπακογιάννη και απομόνωσε τον Κώστα Μητσοτάκη. Αυτή την ακροδεξιά γραμμή επέλεξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης όταν ξεκίνησε ο Αλέξης Τσίπρας τις συζητήσεις με τον Ζόραν Ζάεφ. Και στη βουλή σώπαινε ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και κρυβόταν πίσω από τις κορώνες του Σαμαρά. Και επειδή δεν μπορούσε να καταγγείλει την ουσία της Συμφωνίας των Πρεσπών που θεωρήθηκε εξαιρετικά θετικό επίτευγμα από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ευρωπαίων ηγετών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αρκέστηκε να την αποδώσει σε ένα «ξεπούλημα», μια εθνικά ύποπτη «ανταλλαγή».
Το κακό για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι ότι όλα αυτά που αποδίδει επί δέκα χρόνια στον Αλέξη Τσίπρα είχε επιχειρήσει να θέσει σε εφαρμογή ο πατέρας του, ο Κώστας Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός πριν από τριαντατρία χρόνια. Δείτε τι έγραφε τότε η «Καθημερινή», ήδη από τότε του συγκροτήματος Αλαφούζου:
«Καθημερινή», 6.3.1993
Αυτό που δεν τόλμησε ο Κώστας Μητσοτάκης, χάρη στις καταγγελίες του συγκροτήματος Αλαφούζου το 1993, το πραγματοποίησε ο Αλέξης Τσίπρας. Αυτόν καταγγέλλει ο γιος Μητσοτάκης, ο Γεωργιάδης, ο Βορίδης και ο Πλεύρης. Να λοιπόν σε ποιον πραγματικά ανήκει η «Τελευταία Μπλόφα».

Η στατιστική μίας αυτοκτονίας


Εντάξει, κάποιοι είναι υπερευαίσθητοι, τσακίζουν πιο εύκολα από άλλους αλλά το θέμα δεν αξιολογείται με βάση τον αριθμό τους. Ποιος είναι ο αριθμός; Να τον ξέρουμε κι εμείς και να μην στενοχωριόμαστε τζάμπα αν δεν τον πιάνουμε και είμαστε πολύ χαμηλότερα.

Οδυσσέας Ιωάννου


Εκεί που σταματάει η ανθρωπιά αρχίζει η στατιστική. Μια χαρά επιστήμη είναι αλλά μόνο ως εργαλείο και όχι για να υποβιβάζει ανθρώπινες τραγωδίες, έστω μεμονωμένες.
Ένα κορίτσι στα δέκα επτά, που τα όποια προβλήματα είχε ή δεν είχε- δεν το γνωρίζω- επιβαρύνονται από το άγχος να μην απογοητεύσει, να μην αποτύχει, να μην κριθεί λίγη στον ανταγωνισμό δεν είναι στατιστική. Δεν είναι ένα στα τόσες χιλιάδες.
Είναι όλα.
Οι «στατιστικολόγοι» που έπιασαν αμέσως μετερίζι είναι οι ίδιοι που έχουν βάλει ένα αυθαίρετο νούμερο στο μυαλό τους, στα πόσα παιδιά που δεν έχουν χρήματα να αγοράσουν να φάνε κάτι στο σχολείο, μιλάμε για ανθρωπιστική κρίση. Στα πόσα σκοτωμένα νομιμοποιούμαστε να μιλάμε για έγκλημα πολέμου. Στους πόσους που αυτοκτονούν επειδή δεν βγαίνει ο μήνας ενώ οι άνθρωποί τους τους κοιτάνε στα μάτια περιμένοντας, μιλάμε για κρίση φτώχειας.
Εντάξει, κάποιοι είναι υπερευαίσθητοι, τσακίζουν πιο εύκολα από άλλους αλλά το θέμα δεν αξιολογείται με βάση τον αριθμό τους.
Ακριβώς όπως ένας από τους πιο ποιοτικούς δείκτες μίας Δημοκρατίας είναι η αντιμετώπιση των πλέον αδύνατων, των ανυπεράσπιστων και των αποκλεισμένων -ακόμη κι αν πρόκειται για μικρές μειονότητες- έτσι και το νοιάξιμο δεν ξεκινάει από έναν αριθμό και πάνω.
Θα μπορούσε να πει κανείς πως ένα, πέντε , δέκα και πενήντα ακόμα, νέα παιδιά που τερματίζουν την ζωή τους υπό την απειλή της αποτυχίας, δεν είναι αξιόπιστος δείκτης για να αλλάξουμε πράγματα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα.
Ωραία, ποιος είναι ο αριθμός; Να τον ξέρουμε κι εμείς και να μην στενοχωριόμαστε τζάμπα αν δεν τον πιάνουμε και είμαστε πολύ χαμηλότερα.
Τα καμπανάκια σπάνια είναι μαζικά. Ξεκινάνε από κάποιες πολύ ταπεινές γωνιές σκοτεινιάς, λίγων ανθρώπων.
Το σκέφτηκα κάποιες φορές στα δέκα επτά μου. Δίχως εμφανή λόγο. Μάλλον ήταν το απότοκο μίας πολυτελούς εφηβικής μελαγχολίας που την ξεπέρασα σχετικά εύκολα. Ή μάλλον δεν την ξεπέρασα, την μετέτρεψα σε κάτι άλλο, λιγότερο επικίνδυνο.
Δεν ξέρω αν αυτό με κάνει δυνατότερο ή τυχερότερο, αλλά ποτέ δεν είδα ως εξαίρεση κανένα παιδί που δεν τον βρήκε αυτόν τον δρόμο.
Για τους δικούς του, αλλά και για το ίδιο, δεν είναι εξαίρεση, είναι όλος ο κόσμος. Κάποιες φορές πρέπει να αισθανόμαστε σαν δική μας «τύχη» ότι τύχει στον καθένα.
Κάπου εδώ οι συνήθεις κυνικοί- που θεωρούν τους εαυτούς τους ρεαλιστές- επιστρατεύουν επιχειρήματα του τύπου «και τι θέλεις δηλαδή, να καταργήσουμε τα αυτοκίνητα επειδή κάποιοι σκοτώνονται σε τροχαία;». Όχι, δεν θέλω αυτό, θέλω μόνο να δώσουμε στο κάθε θύμα το ελάχιστο που του αναλογεί, λίγο από το κλάμα μας. Και μετά να δούμε μήπως φταίνε και οι δρόμοι, και η παιδεία στην οδήγηση και όλα εκείνα που παίρνουν μεγάλη βελτίωση.
Αλλά το να σηκωνόμαστε, να ξεσκονίζουμε τα γόνατα, και να λέμε απλά πως πάμε παρακάτω, δεν είναι ρεαλισμός, μας υποβιβάζει σε μία μορφή ζωής που δεν είναι το καλύτερο που μπορούμε.
Και ναι, το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι σχεδόν βάναυσο. Το φωνάζουν οι μαθητές, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί. Το προδίδουν τα ίδια τα αποτελέσματά του. Σκληρό και κυρίως εντελώς άχρηστο επί τοις ουσίας. Δεν πρέπει να το αλλάξουμε γιατί σε κάθε ένα κορίτσι που πηδάει από μία ταράτσα, αντιστοιχούν μερικές δεκάδες χιλιάδες που δεν πηδάνε… Μόνο που δεν χρειάζεται να «φωνάξεις» τόσο δυνατά και να κάνεις κάτι ακραίο. Πολλές φορές η σιωπή και η αδυναμία αντίδρασης απέναντι στο κακό, καταστρέφει ανθρώπους που δεν τους πιάνει η στατιστική.

Πέμπτη 14 Μαΐου 2026

Τις ραψωδίες μην τις κλαις…


γράφει ο Στάθης Σταυρόπουλος

«Η μήνις του Αχιλλέως», έτσι ξεκινάει η Ιλιάδα.
Φανταστείτε λοιπόν τον Αχιλλέα του Νόλαν (ένα κορίτσι που κάνει το αγόρι) να πλακώνεται με τον Αγαμέμνωνα του Ομήρου για την Βρυσηίδα και την Χρυσηίδα.
Θρήνος γελώτων!
Ομηρικών γελώτων!
Θα γελάνε και τα μπετά!
Βεβαίως, θα περιμένουμε να δούμε την ταινία. Όσα όμως μαθαίνουμε γι’ αυτήν δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά.
Η μαύρη (θεά) Αθηνά, είναι το λιγότερο.
Βεβαίως και πρόκειται περί μυθοπλασίας με τις αναμενόμενες χολιγουντιανές καλλιγραφίες, αλλά στο παρελθόν (λόγου χάριν η «Οδύσσεια» με τον Κερκ Ντάγκλας) το Χόλιγουντ ήταν πιο σοβαρό.
Τώρα με τη woke ατζέντα το έχει παρακάνει. Θα μπορούσε να το αποδώσει κανείς στην «πολιτικώς ορθή υστερία», αλλά φοβάμαι ότι πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο χρήσιμο στο σύστημα: την δολοφονία των κλασικών – ανθρωπιστικών γραμμάτων.
Θυμάμαι, όταν πριν 30 χρόνια περίπου, άρχιζε αυτό το κύμα αποκαθήλωσης των κλασικών, κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ (και τον κόσμο) ένας πρώτος αντίλογος, το βιβλίο «Ποιος σκότωσε τον Όμηρο» – ο συγγραφέας του οποίου συκοφαντήθηκε εγκαίρως ως συντηρητικός.
Το τι έχει γίνει στα Πανεπιστήμια, στην Τέχνη και τον Τύπο με τη woke δικτατορία υπό την προστασία των Ολιγαρχών το γνωρίζουμε. Όπως γνωρίζουμε και την προθυμία των ενσωματωμένων αριστερών για την διεκπεραίωση και την επιβολή αυτής της παρανοίας.
Απ’ την άλλη υπάρχει και η θετική πλευρά, με την «Οδύσσεια» του Νόλαν θα έρθει ακόμα μια φορά με τον ελληνισμό πολιτισμό όλος ο πλανήτης – έστω και με τις εκπτώσεις που βολεύουν το σύστημα.
Άλλωστε κανείς δεν μαθαίνει ιστορία από το σινεμά, παίρνει όμως ερεθίσματα.
Ούτε η «Οδύσσεια» είναι ιστορία, είναι όμως στη βάση και στα θεμέλια της ιστορίας του πολιτισμού.
Για τους στοιχειωδώς σκεπτόμενους και γνωρίζοντες λοιπόν, οι ραψωδίες δεν είναι τραπ (ίσως να είναι χιπ-χοπ) και ο Όμηρος δεν είναι Γιουροβίζιον.

Αποτύχαμε


του Γιώργου Τραπεζιώτη

Ένα παιδί χάθηκε. Κι άλλο ένα, παλεύει για την ζωή του. Και που να βρεις τα λόγια, πως να βρεις τις «κατάλληλες» λέξεις για να περιγράψεις τη φρίκη, όλα όσα συνέβησαν χθες, στην Ηλιούπολη; Μπορείς όμως μόνο με μία λέξη να περιγράψεις τι έχουμε πετύχει – συλλογικά. Αποτύχαμε. Και οι κάθε λογής… «πετυχημένοι», τουλάχιστον σήμερα, ας το βουλώσουν.
Δύο παιδιά, δυο μικρά κορίτσια πάνω στην άνοιξη της ζωής τους, έγιναν άλλα δυο θύματα της τραγωδίας που εμείς οι ίδιοι – μικρότεροι και μεγαλύτεροι ενήλικες – γράψαμε και συνεχίζουμε να γράφουμε με τα χεράκια μας. Γιατί συμμέτοχοι είμαστε και συνένοχοι σε κάθε τι που συμβαίνει και βιώνουμε πια, απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη.
Την ίδια ώρα, έξω κυκλοφορεί και προσπαθεί να επιβιώσει η νέα γενιά. Η «γενιά της κρίσης». Τα παιδιά που γεννήθηκαν κάπου εκεί γύρω στα χρόνια του επιθανάτιου ρόγχου της εποχής της επίπλαστης ευμάρειας, αλλά και της κρίσης που ήταν μαθηματικά βέβαιο πως θα την ακολουθήσει. Τα παιδιά που μεγάλωσαν δηλαδή μέσα σε εποχές οικονομικής, πολιτικής αλλά και ηθικής χρεοκοπίας της χώρας, για να γίνουν τελικά κι αυτά μέλη μιας ταπεινωμένης κι εξευτελισμένης κοινωνίας «χαμηλών προσδοκιών». Μιας κοινωνίας που δεν έχει τον θεό της, αλλά επιλέγει να επιβιώνει με τα ψίχουλα που της πετάνε απ’ το τραπέζι και να λέει και «δόξα τω Θεώ».
Μιλάμε για τα παιδιά που είδαν από τα πρώτα τους κιόλας βήματα τους γονείς τους να χάνουν τις δουλειές τους, τελικά την ισορροπία μέσα τους και μαζί μ’ αυτή, να χάνουν τ’ αυγά και τα πασχάλια. Μιλάμε για τα παιδιά που άκουσαν τους γονείς τους να λένε «δεν φτάνουν τα χρήματα» κι έμαθαν από μικρά πως όταν τα χρήματα «δεν φτάνουν», εκτός του ότι δεν έχεις να φας, «δεν μπορείς και να ονειρευτείς». Και κάπως έτσι τα όνειρα δεν καταντάνε μόνο πολυτέλεια, αλλά λογίζονται και ως σπατάλη.
Και ως γνωστόν, σπατάλες δεν κάνουν οι «συνετοί», γιατί η χώρα… δεν πρέπει να πέσει στα βράχια. Ειδικά από όσους ονειρεύονται – ένα καλύτερο μέλλον.
Μιλάμε για τα παιδιά που έχουν ήδη αντιληφθεί πως για να τα βγάλεις πέρα σήμερα, χρειάζεται να κάνεις δυο και τρεις δουλειές. Κακοπληρωμένες δουλειές. Και που και πάλι όμως, δεν σου εγγυάται κανείς πως «όσα βγάζεις, θα σου φτάνουν για να την παλέψεις». Μιλάμε για τα παιδιά που την ίδια ώρα έχουν καταλάβει πως ζουν στην χώρα όπου το κονέ είναι ο δρόμος αλλά και τα διόδια μαζί, αν θες στη ζωή να οδηγήσεις… Φεράρι. Μιλάμε για τα παιδιά που καμιά μέρα, θα μας στείλουν όλους μαζί στον διάολο – εκεί που μας αξίζει δηλαδή – και θα ‘χουν και δίκιο.
Σε αυτό το έδαφος, στη γη της απόγνωσης και της αποθέωσης του «ατομικού», ανθίζουν μόνο τραγωδίες. Κι όταν συμβαίνουν αυτές, το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι αυτό που δεν συνηθίζουμε: να σκεφτούμε. Τις συνέπειες που έχει το άθροισμα των πράξεων μας. Εκείνων των πράξεων που συλλογικά μας οδήγησαν ως εδώ, στο σημείο Μηδέν. Κοινωνικά και πολιτικά.

ReArm Eurovision, της Μαριάννας Τζιαντζή


Μαριάννα Τζιαντζή


«Τι κάνει ο δόλιος ο άνθρωπος για να ζήσει», έλεγε ο πατέρας μου όταν έβλεπε κάποιον ταλαίπωρο συμπολίτη μας, π.χ. έναν γέροντα χαμάλη να κουβαλά βαριά φορτία. Τι πρέπει να κάνει ο καλλιτέχνης για να ξεχωρίσει, ίσως να έλεγε τώρα. Άλλος τραγουδά κρεμασμένος ανάποδα (με αόρατα σχοινιά), άλλος τραγουδά και τρέχει σ’ έναν κυλιόμενο διάδρομο.
Ο εκπρόσωπος της Κύπρου τραγουδά σκαρφαλωμένος σε σκαλωσιές παραπέμποντας στον Άνθρωπο του Βιτρούβιου ή στους «οικοδόμους παλικάρια» του παλιού λαϊκού τραγουδιού. Μια άλλη κυρία την αρπάζει ένας ψηφιακός δεινόσαυρος, τη σηκώνει ψηλά και μετά την απιθώνει καταγής σώα, σέξι και αβλαβή. Άλλοι χρησιμοποιούν πανευρωπαϊκά αναγνωρίσιμες λέξεις: «εσπρέσο ματσιάτο» ή «σάουνα» ώστε όλοι να καταλάβουμε περί τίνος πρόκειται. Καιρός και η Ελλάδα, στην επόμενη συμμετοχή της, να εισαγάγει στους στίχους του τραγουδιού της τον Greek moussaka, το Οuzo power ή το Gyros.
Όσο για τη μαυροφορεμένη Ισραηλινή τραγουδίστρια, θύμιζε τα «μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά» (γαμψά, όνομα και πράμα). Aίμα έσταζε το τραγούδι της ή μάλλον η κυβέρνηση της χώρας την οποία εκπροσωπεί.
Πρόσφατα είδα τον «Μονομάχο 2» του Ρίντλεϊ Σκοτ, μια ταινία που θύμιζε παλιά χολιγουντιανή υπερπαραγωγή. Πολλές σκηνές Κολοσσαίου (ναυμαχίες στην αρένα, άγριοι πίθηκοι, ρινόκεροι) που μου θύμισαν το σόου της Βασιλείας. Εδώ ψηφιακές θάλασσες, φουρτούνες, πυρκαγιές, καπνοί, αστραπόβροντα. Και η συμπατριώτισσά μας η Κλαυδία να μοιρολογάει μόνη κι έρημη πάνω σ’ ένα βράχο σαν τον Προμηθέα στον Καύκασο (χωρίς αλυσίδες).
Είναι λαϊκό θέαμα η Εurovision; Από την άποψη της κατανάλωσης, του κοινού της, ναι. 360 εκατομμύρια σε καμιά 35αριά χώρες δεν είναι λίγα. Από την άποψη του περιεχομένου της, άσ’ τα να πάνε. Ταυτόχρονα, είναι ένας περίτεχνος μηχανισμός αισθητικής και ιδεολογικής χειραγώγησης. Κι αν κάτι ξεχωρίζει τη φετινή διοργάνωση, κρίνοντας από τους δύο ημιτελικούς, είναι ο ασφυκτικός έλεγχος του «λάιβ» κοινού. Αυστηρό φέις κοντρόλ, χρήση τεχνολογίας που σβήνει τα τυχόν «ου» αποδοκιμασίας, ακόμα και το μέγεθος των σημαιών που ανεμίζουν οι φαν είναι καθορισμένο. Θέαμα λαμπερό και αποστειρωμένο. Στην εποχή του ReArmEurope οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στη Eurovision δεν περπατούν με βήμα χήνας, δεν φορούν στρατιωτικές στολές. Αν όμως τεντώσουμε τα αυτιά μας, ίσως ακούσουμε τα τύμπανα του πολέμου.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Η Μαριάννα Τζιαντζή είναι δημοσιογράφος και πεζογράφος. Γεννήθηκε το 1953 στην Πάτρα και σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ. Χρονογραφήματα και άρθρα της έχουν δημοσιευτεί στο Πριν (1990 έως σήμερα), στην Καθημερινή (2000-2011), καθώς και σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους. Από τον Φεβρουάριο του 2016 γράφει στην Εφημερίδα των Συντακτών. 
Πηγή: facebook.com
μέσω kommon.gr

Περιµένοντας τους τουρίστες


Ο καλλιτέχνης δεν αποκωδικοποιεί το παρελθόν, αλλά το παρόν το οποίο αφήνει ανοιχτό σε πολλαπλές ερµηνείες.

Χρύσα Κακατσάκη


Τη µέρα που η Μενδώνη πόζαρε χαµογελαστή µπροστά στο άγαλµα του Καβάφη στη ∆ιονυσίου Αρεοπαγίτου ο Banksy, γνωστός από τα ανατρεπτικά του γκράφιτι, ύψωνε µέσα στη νύχτα, αθόρυβα και χωρίς φιέστες, το δικό του άγαλµα στο κέντρο του Λονδίνου. Η υπουργός Πολιτισµού περιχαρής που το Ιδρυµα Ωνάση την απάλλαξε από την υποχρέωση να επιλέγει η πολιτεία πώς και µε τι θα στολίζει την πόλη. Ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος µετέφερε πλαστικά –οµολογουµένως µε επιτυχία– τη φράση του Φόρστερ που τον περιγράφει ως «έναν κύριο µε ψαθάκι, ακίνητο, µε µια στάση ελαφρώς λοξή ως προς το σύµπαν». Είναι επίσης αλήθεια ότι, συγκριτικά µε άλλους ανδριάντες που έχουν µια αδυναµία να συνοµιλήσουν µε το περιβάλλον, ο καθισµένος στο ανάκλιντρο Αλεξανδρινός αποπνέει οικειότητα και δηµιουργεί στον περαστικό την ανάγκη να κάνει µια στάση στην αστική του περιπλάνηση.
Το ερώτηµα βέβαια είναι αν ο Καβάφης θα επέλεγε τη συγκεκριµένη θέση στον πιο πολυσύχναστο δρόµο της Αθήνας, ενώ ο ίδιος ήταν σβησµένο φως και µισόκλειστα παντζούρια. Ο άνθρωπος που έκανε την ήττα τέχνη, την επιθυµία υπαινιγµό και την Ιστορία δωµάτιο πιθανόν να αρνούνταν τον συγχρωτισµό µε την πολλή συνάφεια του κόσµου. Η παρουσία του λοιπόν µπροστά στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη δεν είναι αισθητική επιλογή, αλλά υπολογισµένη ταξιθεσία σε ένα ήδη διαµορφωµένο πολιτιστικό οικοσύστηµα. Του αποδόθηκε δηλαδή άνωθεν µια θέση ασφαλής. Ενας καλοσυνάτος και ακίνδυνος κύριος που, αντί για τους βαρβάρους, περιµένει τους τουρίστες για µια σέλφι µε φόντο την Ακρόπολη.
Στον αντίποδα µε το κατευναστικό «τίµιον της µορφής» του Καβάφη και τους περαστικούς που θα παραµένουν «γοητευµένοι µε τ’ ωραίο θέαµα», αν δεν ηξεύρουν «τι κούφια λόγια ήσανε αυτές οι βασιλείες», η κοστουµαρισµένη φιγούρα του Banksy θέτει ερωτήµατα και ανοίγει τη συζήτηση για τον ρόλο της γλυπτικής στον δηµόσιο χώρο.
∆εν διεγείρει καµία παλιά µνήµη µεγαλείου, καµία ένδοξη στιγµή, αλλά µε το αριστοτεχνικά καµουφλαρισµένο του νόηµα λειτουργεί ως γροθιά αφύπνισης που καλεί τον σηµερινό άνθρωπο της παγκοσµιοποίησης να δει το κενό κάτω από τα πόδια του. Ο καλλιτέχνης δεν αποκωδικοποιεί το παρελθόν, αλλά το παρόν το οποίο αφήνει ανοιχτό σε πολλαπλές ερµηνείες. Η σηµαία σκεπάζει το πρόσωπο. Μερικοί λένε ότι τυφλώνει, άλλοι πως προστατεύει ώστε ο άνθρωπος να κάνει το άλµα χωρίς να φοβάται. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι αυτοκτονεί, άλλοι ότι προχωρά τολµηρά µπροστά. Η ταυτότητα υποκαθίσταται από την εικόνα, η διαδροµή από την επίφαση, η ουσία από την αναπαράσταση. Η τοποθέτηση σε µια περιοχή µε µνηµεία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και του ιµπεριαλισµού της ενισχύει την κριτική προς τον εθνικισµό, την εξουσία και την ιστορική αφήγηση. Το σηµείο συνάντησης µε το έργο δεν είναι στο τι δείχνει, αλλά στο τι αποκαλύπτει. Οχι ποιος κρατά τη σηµαία, αλλά ποιος περπάτησε τη διαδροµή προτού αυτή υψωθεί.
Αντιφατικά εποµένως τα µηνύµατα των δύο αγαλµάτων, Αφού πάψαµε να διαβάζουµε τους ποιητές, ας κάνουµε τουλάχιστον την Ιθάκη παγκάκι και ας καθίσουµε δίπλα τους «Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ». Ο Banksy όµως δεν απευθύνεται σε τουρίστες αλλά σε θεατές, πιστεύοντας πως τέχνη είναι να σκαρφαλώνεις σε µια φανταστική τριανταφυλλιά για να κόψεις ένα αληθινό τριαντάφυλλο.

Ένας κόσμος που οδηγεί δυο παιδιά στην αυτοκτονία είναι ένας αποτυχημένος κόσμος. Ένας σάπιος κόσμος. Ενας κόσμος που το μόνο που του χρειάζεται είναι 17χρονα παιδιά που θα τον γκρεμίσουν συθέμελα.

από Δήμητρα Μυρίλλα

«Μαμά και μπαμπά, τρία χρόνια τώρα είμαι σε μια κατάσταση κατάθλιψης. Και μπορεί αυτός ο κόσμος να έχει τα ωραία του, αλλά ίσως ένας άλλος κόσμος να είναι καλύτερος. Φέτος είναι η χρονιά που θα δώσω πανελλήνιες εξετάσεις, αλλά φοβάμαι ότι δεν θα πάω καλά. Το ξέρω ότι δεν θα πάω καλά και έτσι θα καταλήξω με μια δουλειά, που δεν θα μου δίνει λεφτά.
Πλέον δεν με ευχαριστεί τίποτα από τη ζωή. Δεν μπορώ να δω τίποτα θετικό. Μαμά και μπαμπά, δεν θέλω πια να ζω. Αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα».
Και για ποιόν ήταν αυτός ο κόσμος, κορίτσι μου, αν όχι για σένα; 
Μήπως για τους χαρτογιακάδες των μνημονίων τότε που εσύ γεννιόσουν;
Μήπως για τους τζιτζιφιόγκους που σήμερα σου πούλησαν δεξιότητες για να σε στήσουν αύριο στην ουρά της αξιολόγησης και μετά να σε πετάξουν στην κρεατομηχανή; 
Μήπως για τους αποθρασυμένους αμόρφωτους άριστους και το λοιπό σκυλολόϊ με τις 15 μασέλες με τις οποίες κατασπαράζουν τη ζωή σου; 
Το σάλτο μορτάλε αυτών των δύο κοριτσιών δεν αφήνει κανέναν άνθρωπο με στοιχειώδη νοημοσύνη, ανθρωπιά και συνείδηση να κοιμάται στο εξής ήσυχος. 
Το χαρτί που άφησε πίσω της η 17 χρόνη…
Δεν είναι γράμμα… Δεν είναι επιστολή αποχαιρετισμού… Δεν είναι εξήγηση και αιτιολόγηση πράξης… 
Είναι κραυγή! Μια κραυγή που φαινομενικά απευθύνθηκε στους γονείς, σε εκείνους τους πρώτους και δυστυχώς τελευταίους μάρτυρες της υπάρξης της. 
Ακαριαία, όμως, παρελήφθη από ένα συγκλονισμένο λαό που σοκαρισμένος είδε ότι κόσμος της της αφιονισμένης “αξιολόγησης”, του αποθρασυμένου ανταγωνισμού, της “ανάπτυξης”, των αποδόσεων και των επιδόσεων, είναι ο δολοφόνος των παιδιών του. 
Δεν παρελήφθη από τον Πρωθυπουργό, τον Υπουργό Παιδείας, από τον υπουργό Οικονομίας…. ούτε τους νυν, ούτε προηγούμενους… 
Για αυτούς η επιστολή έμεινε ανεπίδοτη. 
Διότι, από αύριο τα 17χρόνα παιδιά μας θα συνεχίσουν να εξοντώνονται στην αρένα των Πανελλαδικών σε μία κούρσα ολοκληρωτικού αφανισμού. Θα συνεχίσουν να στριμώχνουν τα όνειρά τους ανάμεσα στο “τελείωσαν τα χρήματα” που μουρμουρίζει η μητέρα και το “δεν βγαίνει ο μήνας” που φωνάζει ο πατέρας. Θα συνειδητοποιούν ότι ο δρόμος του πανεπιστημίου, αλλά και ο δρόμος έξω από αυτόν οδηγεί στις ίδιες μυλόπετρες άγριας εκμετάλλευσης, εργασιακής γαλέρας,  βίου αβίωτου και ζωής αφόρητης. 
Από αυτά τα παιδιά, άλλα θα φτάσουν ως το τέλος για να καταρρεύσουν μετά, άλλα θα απομονωθούν πάνω σε μια οθόνη που θα τα αποχαυνώνει σαν ναρκωτικό ή θα πάρουν κανονικά ναρκωτικά, άλλα θα βγάλουν το θυμό τους στους συμμαθητές ή και στον εαυτό τους, άλλα θα μεγαλώνουν και κάπου στα 35 έντρομα θα το πάρουν πια απόφαση ότι δεν μπορούν να φύγουν από το πατρικό σπίτι, επειδή δεν έχουν δουλειά, λεφτά, ζωή….
Και πριν συμβούν όλα αυτά δύο 17χρονα κορίτσια, πριν ακόμα ζήσουν τις πιο ωραίες μέρες τους, πριν υψώσουν τη φωνή για να πουν “σας γ@μ@ τα Λύκεια”…
Αποφάσισαν ότι αυτή η ζωή δεν είναι ωραία. Στα 17 τους, όταν θα έπρεπε  να βλέπουν μπροστά τους μόνο μεγάλους δρόμους που θα τους ταξιδέψουν όλους! Θα έπρεπε να περιμένουν, μόνος χαρές, μόνο έρωτες, μόνο χώρες, τόπους και ανθρώπους για να ανακαλύψουν, να γνωρίσουν, να αγαπήσουν ή και να μισήσουν. Δηλαδή, ΜΟΝΟ ΖΩΗ. 
Επειδή, στα 17 η ζωή αρχίζει. Δεν τελειώνει…
Κι όμως το ραντεβού που έδωσαν ήταν άλλο… Για να μη δώσουν πιθανότητα σε κανένα ταξίδι, για να βάλουν οριστικό τέλος και τέρμα στο μέλλον.
Κι όταν τα παιδιά μας βιώνουν ένα τόσο άγριο παρόν, ώστε να μην θέλουν το μέλλον… αυτό είναι κοινωνική τραγωδία, συστημική αποτυχία και ΕΓΚΛΗΜΑ. Εγκλημα που έχει δολοφόνο. Λέγεται καπιταλισμός και δική του είναι όλη η αγριότητα, όλη η βαρβαρότητα, όλη η κτηνωδία. Καπιταλισμός που για να συνεχίζει να υπάρχει, δεν έχει άλλο δρόμο παρά να μας εξοντώσει  εμάς και τα παιδιά μας.  
Ένας κόσμος που οδηγεί δυο παιδιά στην αυτοκτονία είναι ένας αποτυχημένος κόσμος. Ένας σάπιος κόσμος. Ενας κόσμος που το μόνο που του χρειάζεται είναι 17χρονα παιδιά που θα τον γκρεμίσουν συθέμελα. Και αυτό είναι που πρέπει να κάνουν. 
Τώρα! 
Σήμερα! 
Σήμερα που πενθούμε…

Τετάρτη 13 Μαΐου 2026

Προπαγάνδα στη μεγάλη οθόνη! Από τον Γκαίμπελς στο Χόλιγουντ- Ηλίας Παπαναστασίου


Προπαγάνδα… Όχι δεν γίνεται μόνο από μέσα ενημέρωσης…Υπάρχουν κι άλλα μέσα που χρησιμοποιεί , που μάλλον είναι πολύ πιο αποτελεσματικά. Ίσως το μεγάλο της όπλο να είναι ο κινηματογράφος! Μέσα από την 7η τέχνη, η προπαγάνδα πολλές φορές «μεγαλουργεί». Καθεστώτα σκληρά και απάνθρωπα χρησιμοποίησαν τον κινηματογράφο για να περάσουν την προπαγάνδα τους. Οι Γερμανοί ναζί για παράδειγμα. Πως φθάσαμε από τον Γκαίμπελς …στο Χόλιγουντ, το οποίο προφανώς έχει χρησιμοποιηθεί αμέτρητες φορές για να προωθήσει την αμερικανική προπαγάνδα; 
Ο Ηλίας Παπαναστασίου, οικονομολόγος και πολιτικός επιστήμονας πιάνει το νήμα από την αρχή…Πότε ξεκινούν οι επιχειρήσεις προπαγάνδας και πως μέσω του κινηματογράφου και της «ψυχαγωγίας» μας οι εξουσίες μας επιβάλουν πεποιθήσεις για λαούς του κόσμου, στους οποίους …συμπτωματικά επιτίθενται;

Νίκος Γκάτσος 1911 - 1992 Μικρή υπόκλιση στον πρώτο ποιητή του τραγουδιού


Πάνε 34 χρόνια από τον Μάη του 1992, που ο Νίκος Γκάτσος, ένας μεγάλος ποιητής και διανοούμενος, ένας ογκόλιθος του ελληνικού τραγουδιού και όχι μόνο, «έφυγε» από κοντά μας. Αυτά τα 34 χρόνια, όμως, συνεχίζουμε να τον ανακαλύπτουμε και να συνομιλούμε μαζί του, περισσότερο απ' όλα ίσως μέσα από την ποίηση των τραγουδιών του.
Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε τον Δεκέμβρη του 1911 στην Ασέα Αρκαδίας, όπου και τέλειωσε το Δημοτικό, μεγαλώνοντας με την μητέρα του, αφού πριν συμπληρώσει τα πέντε του χρόνια έχασε τον πατέρα του, που πέθανε σε ένα πλοίο για την Αμερική και η σορός του πετάχτηκε στα νερά του Ατλαντικού. Το 1923 μεταβαίνει στην Τρίπολη για το Γυμνάσιο και εκεί ανακαλύπτει το θέατρο, τον κινηματογράφο, αλλά και τη λογοτεχνία στο βιβλιοπωλείο της πόλης, ενώ μαθαίνει Αγγλικά και Γαλλικά με μεθόδους αυτοδιδασκαλίας. Το 1930 εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην Αθήνα και εγγράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών χωρίς ποτέ να ολοκληρώσει τη φοίτησή του. Ωστόσο, εκείνη τη δεκαετία κάνει την πρώτη του εμφάνιση στα λογοτεχνικά δρώμενα, γνωρίζεται με τον λογοτέχνη και μελετητή Ανδρέα Καραντώνη και λίγο αργότερα με τον Οδυσσέα Ελύτη, με τον οποίο γίνονται φίλοι, μοιράζονται κοινές λογοτεχνικές απόψεις και «ιδρύουν» ουσιαστικά τα φιλολογικά καφενεία της γενιάς τους, με πιο γνωστό στα τέλη της δεκαετίας το πατάρι του «Λουμίδη».

Η «Αμοργός» και το θέατρο
Την επόμενη δεκαετία ο Γκάτσος καθιερώνεται στα λογοτεχνικά πράγματα, αφού το 1943 εξέδωσε την «Αμοργό», το ποίημα που έμελε να σημαδέψει τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, ενώ από το 1945 αρχίζει τις μεταφράσεις θεατρικών έργων, αρχικά του Λόρκα, αφού πρώτα είχε βαλθεί να μάθει μόνος του Ισπανικά, ορμώμενος και συγκλονισμένος από την είδηση της εκτέλεσης του ποιητή το 1936 από τους φασίστες του Φράνκο. Ο Γκάτσος ουσιαστικά είναι αυτός που έκανε γνωστό τον Λόρκα στους Ελληνες και μάλιστα για τη συμβολή του στη διάδοση της ισπανικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα, του απονεμήθηκε αργότερα ο τίτλος του Αντεπιστέλλοντος Μέλους της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Γραμμάτων της Βαρκελώνης (1991). Το 1948 ο Κάρολος Κουν ανεβάζει με πρωτοφανή επιτυχία τον «Ματωμένο γάμο» στη μετάφραση του Γκάτσου, αναθέτοντας τη μουσική στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος εγκαινιάζει έτσι τη μακρόχρονη συνεργασία του και βαθιά φιλία του με τον Γκάτσο. Παράλληλα, για τον Γκάτσο ανοίγει ένας νέος ορίζοντας στις θεατρικές μεταφράσεις, καθώς η ικανότητά του να χειρίζεται τον λόγο με ακρίβεια, έκανε το Θέατρο Τέχνης, το Εθνικό Θέατρο και το Λαϊκό Θέατρο να του εμπιστευτούν τις μεταφράσεις πολλών θεατρικών έργων που παραμένουν μέχρι και σήμερα «κλασικές».
Αξίζει βέβαια να σταθούμε ξεχωριστά στην «Αμοργό», το ποίημα που τον καθιέρωσε και συμπληρώθηκε, στις επόμενες εκδόσεις της μέσα στη δεκαετία του '40, με τα ποιήματα «Ελεγείο» και «Ο Ιππότης κι ο Θάνατος». Γράφει συγκεκριμένα ο Λίνος Πολίτης στην «Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας»: «Ο υπερρεαλισμός, που με τα τελευταία ποιήματα του Ελύτη φαινόταν να έχει ξεπεραστεί, κάνει το 1943 μιαν αργοπορημένη και απροσδόκητη εμφάνιση στο ποίημα ενός λίγο νεώτερου, την "Αμοργό" του Νίκου Γκάτσου. Είναι το μοναδικό του ποίημα, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά ξάφνιασε με το καινούριο που έφερνε και άσκησε αναμφισβήτητη επίδραση στους νεώτερους. (...) Το καινούριο που έφερνε η νέα αυτή απόπειρα, ήταν η αποδέσμευση ενός πλήθους από αναμνήσεις στίχων και εκφράσεων δημοτικού τραγουδιού που ανάβρυζαν τώρα συνδυασμένες με άλλες εμπειρίες σε μια καινούρια δροσιά και παρθενικότητα και με ένα ρυθμό που σε παρέσυρε με την ένταση και τη γνησιότητά του. Σαν να άνοιγαν ρεύματα που οι νέοι ποιητές τα είχαν αποκλείσει και πότιζαν τώρα ευεργετικά τη νέα ποίηση».
Μέσα στα χρόνια της Κατοχής, τότε που «τρέμουν τα βουνά» και «θυμώνουν τα έλατα όταν η νύχτα ροκανάει τις πρόκες των κεραμιδιών να μπουν οι καλικάντζαροι»..., η «Αμοργός» σαλπίζει στίχους και συμβολισμούς Ελλάδας, αφύπνισης, αντίστασης. 

«Εδώ στην όχτη την υγρή μόνο ένας δρόμος υπάρχει/ 
Μόνο ένας δρόμος απατηλός και πρέπει να τον περάσεις/ 
Πρέπει στο αίμα να βουτηχτείς πριν ο καιρός σε προφτάσει/ 
Και να διαβείς αντίπερα να ξαναβρείς τους συντρόφους σου/ 
Ανθη πουλιά ελάφια/ 
Να βρεις μιαν άλλη θάλασσα μιαν άλλη απαλοσύνη (...) Φτάνει ένα αλέτρι να βρεθεί κι ένα δρεπάνι κοφτερό σ' ένα χαρούμενο χέρι/ 
Φτάνει ν' ανθίσει μόνο/ 
Λίγο στάρι για τις γιορτές λίγο κρασί για τη θύμηση λίγο νερό για τη σκόνη»...

Ποίηση στο τραγούδι
Αυτήν την ποίηση ο Γκάτσος την μεταφέρει στο τραγούδι. Και είναι ο πρώτος που το κάνει, αρχής γενομένης το 1948, που γράφει το «Χάρτινο το φεγγαράκι» (κυκλοφορεί σε δίσκο δέκα χρόνια αργότερα). Οπως αναφέρει η σύντροφός του, Αγαθή Δημητρούκα, επίσης στιχουργός και συγγραφέας, ο Γκάτσος «άνοιξε με την ποίησή του τον δρόμο για το ποιητικό τραγούδι στην Ελλάδα», καθώς μέχρι τότε τα τραγούδια που γράφονταν από επώνυμους δημιουργούς, ήταν αισθηματικά και μονοδιάστατα, δεν είχαν ούτε στο ελάχιστο το βάθος των νοημάτων, το εύρος των συμβολισμών ή τον όγκο των εικόνων που χαρακτηρίζουν την ποίηση. Κι αντίστοιχα ο φίλος του Μάνος Χατζιδάκις έλεγε: «Πολλοί συγκαταλέγουν τον Γκάτσο ανάμεσα σε όλους εκείνους που γράφουν στίχους. Ομως αυτός δεν έχει σχέση με τους άλλους. Ο ένας ξεκινάει από την ποίηση, οι άλλοι ξεκινάνε από τους στίχους και προσπαθούν να πλησιάσουν την ποίηση, αλλά παραμένουν στιχουργοί. Ενώ ο Γκάτσος, παρόλο που στιχουργεί για να κάνει ένα τραγούδι, παραμένει πάντα ποιητής. Και στις μεγαλύτερές του στιγμές στο τραγούδι, φτιάχνει αριστουργήματα».
Ο Γκάτσος συνομιλεί και υιοθετεί τον υπερρεαλισμό (ο Ελύτης μάλιστα τον θεωρούσε εξαιρετικά κατατοπισμένο και μυημένο σ' αυτόν) όπως αυτός αναπτύχθηκε από τους Ελληνες ποιητές της εποχής του, δηλαδή αξιοποιώντας το στοιχείο του ονείρου όχι για να δημιουργήσουν παράλληλους κόσμους - καταφύγια για τους ίδιους, αλλά να κάνουν τον υπόλοιπο κόσμο να δει την πραγματικότητα μέσα από τα μάτια τους και, σε ένα επόμενο στάδιο, σύμφωνα με τις υπερρεαλιστικές διακηρύξεις, να αλλάξουν τον κόσμο. Βέβαια, στην υπερρεαλιστική ποίηση εκείνης της εποχής στην Ελλάδα, που προοριζόταν για δημοσίευση και αναγνώριση, δεν μπορούμε εύκολα να βρούμε ευθείες επαναστατικές διακηρύξεις (με εξαίρεση το «Προϊστορία ή καταγωγή» του Εμπειρίκου). Από το 1929 ισχύει το «Ιδιώνυμο», έπειτα έχουμε τη δικτατορία του Μεταξά (1936), τον πόλεμο και τη γερμανική κατοχή που ακολούθησαν, καθώς και την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα στα εμφυλιακά και μετεμφυλιακά χρόνια, όπου κάθε υποψία για δημόσια διάδοση επαναστατικών ιδεών τιμωρούνταν με φυλάκιση και εξορία.
Ετσι είναι το στοιχείο του ονείρου που εμφανίζεται ως συνώνυμο της ελπίδας, ως όχημα του εκάστοτε ποιητικού υποκειμένου προς ένα καλύτερο μέλλον, έναν πιο δίκαιο κόσμο. Σε καμία περίπτωση όμως ο Γκάτσος δεν δημιουργεί ιδεατούς κόσμους. Αντίθετα, ξέρει καλά πόση «δουλειά και χαμαλίκι και βρώμα κι απλυσιά» κυριαρχεί στον κόσμο, πόσα βάσανα έχει η ζωή, μια διαπίστωση που όλο επανέρχεται στους στίχους του. Τραγουδάει, λοιπόν, τα βάσανα του λαού, αλλά και την ελπίδα του, κυνηγώντας πάντα τον ήλιο, το φως.
Συνεργάζεται σταθερά με τον Μάνο Χατζιδάκι, κάνει μεγάλες επιτυχίες και με τον Μίκη Θεοδωράκη, συναντιέται μουσικά επίσης με τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Δήμο Μούτση, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη κ.ά. κάνοντας τραγούδια που αγαπιούνται και βρίσκονται σε όλα τα στόματα, γιατί ο κόσμος, οι ακροατές εντοπίζουν σε αυτά τον εαυτό τους, την ιστορία τους, τους πόνους και τις ελπίδες τους.
Πολλά από τα τραγούδια του κόβονται ή αλλάζονται από τη λογοκρισία. Π.χ. το «Πάει ο καιρός» απαγορεύτηκε από τη χούντα και κυκλοφόρησε με άλλους στίχους το 1971, ή ακόμα πιο χαρακτηριστικά το «Στο Λαύριο γίνεται χορός» κυκλοφόρησε αρχικά με τροποποιημένους στίχους το 1965, απαγορεύτηκε από τη χούντα και κυκλοφόρησε αργότερα με τους αρχικούς του στίχους. Λέγεται μάλιστα ότι αυτό το τραγούδι γράφτηκε στο κτίριο «Ευτέρπη» στο Λαύριο, που τις δεκαετίες του '50 και του '60 χρησιμοποιούνταν για χορούς και συναυλίες, νωρίτερα όμως, για τρία χρόνια από το 1947 στεγάστηκε εκεί στρατοδικείο, όπου δικάζονταν εκατοντάδες κομμουνιστές και στέλνονταν στη Μακρόνησο, στοιχείο όπου προφανώς παραπέμπει ο Γκάτσος με τους αρχικούς του στίχους: «Ψυχή στο βράχο καρφωμένη με εφτά καρφιά μπόρα σκληρή σε περιμένει και μια συννεφιά»...
Μετά την πτώση της χούντας, ο πολιτικός λόγος του Γκάτσου δεν είναι πια σπάνιος ή συγκαλυμμένος, αλλά παίρνει όλο και περισσότερο θέση με τη μεριά αυτών που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο. Ορόσημο είναι ο δίσκος «Νυν και Αεί», σε μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου, λίγο αργότερα η «Αθανασία» του Μάνου Χατζιδάκι κ.ά. Εξάλλου, τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση της χούντας κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα οι περισσότεροι δίσκοι με πολιτικό τραγούδι, καθώς ο πολιτικός στίχος πλέον είναι έως και «επιβεβλημένος» από το κοινό της εποχής και κατ' επέκταση από τις δισκογραφικές εταιρείες που πιάνουν το κλίμα. Οντας σε ώριμη ηλικία, ο Γκάτσος μιλάει πλέον ελεύθερα και εκφράζει την ιδεολογική του συμπόρευση με τους ανθρώπους που όλα τα προηγούμενα χρόνια αγωνίστηκαν για να αλλάξουν τον κόσμο. Ταυτόχρονα παίρνει θέση σε σύγχρονά του θέματα και προβλήματα της εποχής του (π.χ. «Ο εφιάλτης της Περσεφόνης», «Τρεις Αμερικάνοι» κ.ά.). Μιλάει στους αδύναμους, στους εκμεταλλευόμενους, αυτούς που έβαλαν «την έγνοια προσκεφάλι» καλώντας τους «πάνω στου κόσμου την πληγή ήρθ' ο καιρός ήρθ' ο καιρός να ξαναχτίσετε τη γη».
Ιστορικά, αποτίει φόρο τιμής στους αγωνιστές και τους εκτελεσμένους της Αντίστασης, μιλάει για τη γερμανική κατοχή, τους εξόριστους κ.λπ. Η Κοκκινιά, η Καισαριανή κ.ά. χαρακτηριστικά τοπωνύμια των ναζιστικών εκτελέσεων και μαρτυρικοί τόποι, εμφανίζονται στους στίχους του ως τόποι συλλογικής μνήμης και χρησιμοποιούνται ως σύμβολα κάθε πράξης αντίστασης που κατέληξε σε θυσία. Θυσία που καρπίζει για το μέλλον... 
«Εμείς που μείναμε στο χώμα το σκληρό για τους νεκρούς θ' ανάψουμε λιβάνι (...) στη μνήμη τους θα στήσουμε χορό (...) θα βγούμε μια βραδιά στην ερημιά να σπείρουμε χορτάρι (...) θα κάνουμε τη γη προσκυνητάρι και κούνια για τ' αγέννητα παιδιά». Και όπως ξεκαθαρίζει, αυτό το μέλλον δεν θα έρθει με υποσχέσεις ότι «θα αλλάξουν οι καιροί», αλλά με συθέμελη σύγκρουση, γιατί «με φωτιά και με μαχαίρι πάντα ο κόσμος προχωρεί»...

Η αλήθεια για τις δημοσκοπήσεις


Είμαστε μάρτυρες μιας εκστρατείας gaslighting και εκφοβισμού της κοινής γνώμης που με όπλο τις δημοσκοπήσεις έχει ως στόχο να μας πείσει ότι «ο γάϊδαρος πετάει».

Βίβιαν Ευθυμιοπούλου

Δεν πρόκειται να επιχειρηματολογήσω πάνω στο αν και πόσο πολύτιμο εργαλείο είναι οι κάθε είδους έρευνες κοινής γνώμης είτε θες να πουλήσεις περισσότερα πακέτα τσίχλες είτε να κερδίσεις τις εκλογές. Από ένα σημείο και μετά η συζήτηση αυτή είναι υποτιμητική για τη νοημοσύνη των αναγνωστών.
Παρ’όλα αυτά όμως, το περασμένο Σάββατο 9 Μαΐου, διάβασα, έκπληκτη, στο ρεπορτάζ του Δημήτρη Κουκλουμπέρη στην Εφημερίδα των Συντακτών (Δημοσκοπήσεις: Εργαλεία ή μέσα χειραγώγησης;) την άποψη του ΣΕΔΕΑ (Σύλλογος Εταιριών Δημοσκόπησης και Ερευνας Αγοράς) ότι δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένη η επιρροή των δημοσκοπήσεων στην κοινή γνώμη.
Αλήθεια τώρα; Στην Πολιτική Επιστήμη, ίσως να μην υπάρχει κάτι που να έχει τεκμηριωθεί καλύτερα από την επιρροή των πολιτικών δημοσκοπήσεων στην εκλογική συμπεριφορά και κατ’επέκταση στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Ειλικρινά, δεν ξέρω τι πρωτοαναφερω από τον όγκο της σχετικής έρευνας για το θέμα.
Από τη δεκαετία του 1970 ακόμα η θρυλική Elisabeth Noelle-Neumann που διετέλεσε μέχρι και πρόεδρος του «World Association for Public Opinion Research», διατύπωσε την κλασική, πλέον, θεωρία του Spiral of Silence, του «Σπιράλ της Σιωπής» που θέλει τα άτομα μιας κοινωνίας να σιωπούν και να αυτολογοκρίνονται, όταν διαπιστώσουν και μέσα από τις δημοσκοπήσεις που δημοσιεύονται ότι οι απόψεις τους είναι μειοψηφικές.
Μάλιστα, η θεωρία της Newmann επικαιροποιήθηκε φέτος το Φεβρουάριο του 2026 με μελέτη που δείχνει το ρόλο που έχουν τα σόσιαλ μίντια στο να επιτείνουν το φαινόμενο.
Τι άλλο να αναφέρω; Το «Bandwagon Effect»; Το «Underdog Effect»; Όλοι αυτοί είναι γνωστοί σε όλους όροι που περιγράφουν εκλογικές συμπεριφορές που διαμορφώνουν οι δημοσκοπήσεις.
Χρειάζεται, άραγε, να αναφέρω ότι οι δημοσκοπήσεις, πολύ συχνά, οδηγούν μέρος του εκλογικού σώματος να ψηφίζει «στρατηγικά»; Και εδώ να κάνω μία πρόβλεψη: στις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν, κάποιοι θα αποφασίσουν ποιο από τα αντιπολιτευόμενα κόμματα θα ψηφίσουν μόλις οι δημοσκοπήσεις δείξουν, ποιο από αυτά μπορεί να καταλάβει τη δεύτερη θέση ώστε η ψήφος τους να λειτουργήσει αποτελεσματικότερα απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Φυσικά και οι πολιτικές έρευνες επηρεάζουν τις στάσεις της κοινής γνώμης, γι αυτό κι αυτό που ζούμε τελευταία, με την περίσσεια δημοσκοπήσεων τις οποίες σχολιάζουν «ανεξάρτητοι αναλυτές» για να λιβανίζουν νυχθημερόν την κυβέρνηση, είναι βαθιά προβληματικό και πλήττει ευθέως τη δημοκρατία. Και εύγε στον π.βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Θανάση Γκλαβίνα που δεν δίστασε να στριμώξει στην τηλεόραση, ζωντανά, τον κάποτε έγκριτο (και χαριτωμένο άνθρωπο) Ανδρέα Δρυμιώτη που για κάποιο πραγματικά ακατανόητο λόγο κατεδαφίζει μια λαμπρή καριέρα ετών υιοθετώντας ένα «κόντρα ρόλο» για ερευνητή.
Δεν ξέρω ποιος στο κυβερνητικό στρατόπεδο είχε την ιδέα (αν και έχω κάποιες υποψίες για το ποιος είναι τόσο θεωρητικά επαρκής για να το έχει συμβουλεύσει…) αλλά ως προπαγανδιστικός μηχανισμός της κυβέρνησης λειτουργεί άψογα!
Καταρχάς, όσοι βλέπουν την αποτυχία της κυβέρνησης στη διαχείριση της καθημερινότητας και τους τρίβουν στα μούτρα τις δημοσκοπήσεις με έμφαση στην πρόθεση ψήφου (ένας δείκτης που δίνει ελάχιστες πραγματικές πληροφορίες αν δεν έχουν προκηρυχθεί εκλογές), λουφάζουν κι αν έχουν ψηφίσει Νέα Δημοκρατία μπορεί να λουφάζουν και από ντροπή και να μην μιλούν, να μην σχολιάζουν την κυβέρνηση αρνητικά στα κανάλια τους στα σόσιαλ μίντια ή τις παρέες τους από φόβο ότι κάποιος θα επικαλεστεί τον τάδε ή τον δείνα «γκούρου των δημοσκοπήσεων» για να τους αποστομώσει.
Την κατάσταση την περιέγραψε με μεγάλη ακρίβεια στο ρεπορτάζ του Δημήτρη Κουκλουμπέρη στην ΕφΣυν ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, αναπληρωτής καθηγητής με ειδίκευση σε θέματα Πολιτικής Συμπεριφοράς και Μεθοδολογίας Πολιτικής Ερευνας στο ΠΑΜΑΚ, ένας πολύ σοβαρός επιστήμονας στον οποίο έχουμε μεγάλη εμπιστοσύνη υπογραμμίζοντας ότι οι δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα καταλαμβάνουν ένα δυσανάλογα μεγάλο κομμάτι της δημόσιας συζήτησης για την πολιτική. Δεν παρέλειψε ακόμα να επισημάνει ότι «κόμματα που δεν έχουν παρουσιαστεί επισήμως καταλαμβάνουν θέση στη λίστα της πρόθεσης ψήφου, εκτιμήσεις εκλογικής επιρροής των οποίων η μεθοδολογία καλύπτεται από μυστήριο φιγουράρουν ως η απόλυτη αλήθεια, εύρη στατιστικών σφαλμάτων που καθιστούν αβέβαιη ακόμα και την κατάταξη των κομμάτων παραλείπονται».
Πολύ ευγενικά το θέτει!
Είμαστε μάρτυρες μιας εκστρατείας gaslighting της κοινής γνώμης που έχει ως στόχο να μας πείσει ότι «ο γάϊδαρος πετάει».
Ναι. Είναι και αυτό υπόθεση της ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα μας μαζί με τη διαφθορά, τα σκάνδαλα που μένουν χωρίς διερεύνηση με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης, το εύλογο έλλειμμα εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς που οδηγεί σε μια ουσιαστική αμφισβήτηση του πολιτεύματος και την άνοδο των δυνάμεων του αντισυστημισμού.
Τι μπορούμε να κάνουμε γι αυτό; Καταρχάς, οι σχολιαστές και αρθρογράφοι οφείλουν να σηκώνουν το δάχτυλο και να δείχνουν την οργανωμένη εκστρατεία χειραγώγησης της κοινής γνώμης μέσω των ερευνών κοινής γνώμης αλλά και οι πολίτες έχουν ευθύνη και τώρα δεν αναφέρομαι στην αγρίως κακοποιημένη από τον Κυριάκο Μητσοτάκη έννοια της ατομικής ευθύνης.
Γιατί στο τέλος της ημέρας ο καθένας από εμάς μπορεί να κρίνει μόνος του όσα ζούμε σήμερα: στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στις κακές υπηρεσίες Υγείας και Παιδείας, στην ταλαιπωρία που συνεχίζει να υφίσταται από την ψηφιακή, πλέον, γραφειοκρατία, στην αφόρητη καθημερινότητα.
Καμία δημοσκόπηση δεν μπορεί να σου επιβάλλει πως θα αποτιμάς τον τρόπο που βιώνεις την πραγματικότητα αν δεν της το επιτρέψεις.