Η τηλεοπτική σειρά του Αλέξη Παπαχελά για την τρομοκρατική οργάνωση και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Μέσα στις άλλες «πεντηκονταετίες» που τιμήθηκαν τα τελευταία χρόνια (λ.χ. το 2017 που «τιμήθηκαν» τα 50 χρόνια από το Πραξικόπημα του 1967 και το 2024 που «τιμήθηκε» ο μισός αιώνας Μεταπολίτευσης), ο «Σκάι» φρόντισε από τις αρχές του χρόνου να εξιστορήσει τη δράση της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη δολοφονία του Ρίτσαρντ Γουέλς, σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα.
Η σειρά «Φάκελος 17Ν» που υπογράφει ο Αλέξης Παπαχελάς ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα 30.3.2026. Τα έξι εβδομαδιαία επεισόδια είναι προσβάσιμα στον
ιστότοπο του καναλιού. Το «Χωρίς Εφημερίδα» είχε ήδη σχολιάσει την προκλητική απόφαση του «επιτελικού κράτους» να ανακαλέσει τη μερική χρηματοδότηση του «επετειακού» αυτού ντοκιμαντέρ λόγω της συνέντευξης που έχει παραχωρήσει σε αυτό ο Δημήτρης Κουφοντίνας («
Η Ντόρα δικαιώνει Παπαχελά-Αλαφούζο», 19.12.2025).
Η μισή αλήθεια
Παρά το γεγονός ότι η σειρά εξετάζει ένα ιδιαίτερα σκοτεινό ζήτημα, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, μόνο που σκοντάφτει σε δύο μεγάλες δυσκολίες που οδηγούν τον τηλεθεατή σε αντιφατικά συμπεράσματα:
α) Παρουσιάζει στην αρχή ως τεκμηριωμένες και «επαγγελματικές» τις απόψεις των αμερικανικών υπηρεσιών σε αντίθεση με τις κινήσεις των ελληνικών αρχών, μέχρι την ανάληψη του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως από τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Και στη συνέχεια υποστηρίζεται το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή όλα τα έκαναν οι ελληνικές υπηρεσίες, ενώ ήταν εκτός τόπου και χρόνου οι αμερικανικές. Ξεχωριστά προβάλλεται η δράση των βρετανικών υπηρεσιών. Αλλά ακόμα και από τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων που παρουσιάζονται γίνεται φανερό ότι οι υπηρεσίες των ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν τη 17Ν για να πιέσουν τις ελληνικές αρχές να καταστούν «συνεργάσιμες» σε ευρύτερους ή και εντελώς άσχετους τομείς.
β) Υποστηρίζεται ότι η πτώση της χούντας δυσκόλευε τις ενέργειες της αστυνομίας. Ο δημιουργός αναρωτιέται κάπου στο 2ο επεισόδιο μήπως «υπήρχε ένας δισταγμός να ερευνηθούν άνθρωποι που είχαν σχέση με το αντιδικτατορικό κίνημα, δηλαδή με την αντίσταση». Αλλά κι εδώ ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Οι αγωνιστές της αντίστασης αποτέλεσαν από τα πρώτα χρόνια τον στόχο των ελληνικών και ξένων αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών. Αστυνομία, χωροφυλακή και ΕΥΠ έψαχναν εμμονικά στα στελέχη της αντίστασης και όχι στους πιστούς του Αυγουστίνου Καντιώτη. Τα σχετικά έγγραφα των αρχών ασφαλείας έχουν έρθει από καιρό στη δημοσιότητα, αλλά η τηλεοπτική σειρά τα αγνόησε. Πιο χαρακτηριστικό είναι το έγγραφο με τους «251 υπόπτους», το οποίο έχουμε αποκαλύψει στην «Ελευθεροτυπία» εδώ και… 30 χρόνια (Ιός, «Η λίστα της ντροπής», 6.12.1995).
Στα ονόματα των υπόπτων περιλαμβάνονταν ο Μανώλης Γλέζος, ο τότε βουλευτής Στάθης Γιώτας, ο αντιπρόεδρος της Βουλής Παναγιώτης Κρητικός. Οι «ύποπτοι» δημοσιογράφοι ξεκινούσαν από τον Λούη Δάνο και περιλάμβαναν μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη, τον Γιώργο Βότση, τη Νανά Νταουντάκη, τον Μίμη Μανωλάκο, τον Γιώργη Μέρμηγκα, τον Δημήτρη Ψυχογιό, τον Γιώργο Οικονομέα. Δεν έλειπε ο ηθοποιός Κώστας Αρζόγλου, ο πρόεδρος τον ελληνικού τμήματος της Greenpeace Παναγιώτης Κανελλάκης, ο αναλυτής των εκλογικών αποτελεσμάτων Ηλίας Νικολακόπουλος, ο εκφωνητής του σταθμού της εξέγερσης του Πολυτεχνείου Δημήτρης Παπαχρήστος, ο Περικλής Κοροβέσης και ο Μιχάλης Ράπτης…
Αυτούς «έψαχνε» τόσο η ελληνική Ασφάλεια, όσο και οι ξένες υπηρεσίες. Κι αυτά όλα λείπουν από τη σειρά του «Σκάι».
Μ’ άλλα λόγια, μου φαίνεται ότι η σειρά παρουσιάζει τη «μισή αλήθεια». Από αυτή την άποψη εμφανίζεται να ακολουθεί σε γενικές γραμμές το «σενάριο» του μπεστ σέλερ «17, Φάκελος 17 Νοέμβρη» (εκδ. «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 2002) που είχε συντάξει ο Αλέξης Παπαχελάς μαζί με τον Τάσο Τέλλογλου, το οποίο παρουσιάστηκε στις 13.12.2002 σε εκδήλωση, με ομιλητές τον (και) τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοϊδη και την τότε Δήμαρχο Αθηναίων Ντόρα Μπακογιάννη. Στη στήλη του «Ιού» είχαμε τότε σχολιάσει το περιεχόμενό του με κριτικό πνεύμα και είχαμε αναφερθεί στην κοινή παρουσίαση «
Ενας, δύο, πολλοί Ζεράρ ντε Βιλιέ», «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 26.1.2003). Κι αν αυτό θα μπορούσε να σταθεί πριν από τριάντα χρόνια, όταν είχαμε πήξει στη μυθολογία γύρω από τη 17Ν, σήμερα πια, μισό αιώνα μετά την πρωτοεμφάνισή της και 24 χρόνια από τη διάλυσή της, νομίζω ότι δεν μπορεί να σταθεί ένας νέος μύθος, που απλώς θα έχει ορισμένα αντίθετα χαρακτηριστικά.
Μερικά παραδείγματα:
► Δεν σχολιάζεται καθόλου η αρχική εντύπωση των αμερικανικών υπηρεσιών που προβάλλεται (κυρίως από τον τότε υπαρχηγό της CIA στην Αθήνα Ρον Έστες) ότι πίσω από τις ενέργειες της 17Ν κρύβονται η ΕΟΚΑ Β΄ και ο δικτάτορας Ιωαννίδης. Αλλά η ΕΟΚΑ Β΄ ήταν απλώς «θυμωμένη» με τη Μεγάλη Βρετανία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η προδρομική ενέργεια του Μιχαλολιάκου (Χρυσή Αυγή) που μαθήτευε επί χούντας με τον Μπαλτάκο στην ΕΟΚΑ Β΄ ήταν η απόπειρα παραβίασης της πρεσβείας της Βρετανίας τις μέρες της Μεταπολίτευσης, ενώ και οι πρώτες τρομοκρατικές ενέργειες μετά το 1974 ήταν έργο ακροδεξιών και φιλοχουντικών ομάδων.
► Εμφανίζεται ως τεχνητό (και εν πολλοίς δημιούργημα του Ανδρέα Παπανδρέου) ένα κλίμα «έντονου αντιαμερικανισμού μετά την πτώση της χούντας». Αλλά η ευθύνη των ΗΠΑ για το πραξικόπημα και τη δικτατορία έχει τεκμηριωθεί και από τον ίδιο τον Αλέξη Παπαχελά στο σημαντικό βιβλίο του «Βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας. Ο αμερικανικός παράγων 1947-1967» (εκδ. Εστία, 1997). Το ότι «ξέσπασε» ο αντιαμερικανισμός στη Μεταπολίτευση οφείλεται προφανώς στην κατάρρευση της καταστολής των λαϊκών εκδηλώσεων. Αλλά εκείνος που απέσυρε την Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ ήταν ο Καραμανλής, όχι ο Ανδρέας. Βέβαια ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν διστάζει να ψέξει τον ιδρυτή της Ν.Δ. στο δικό του βιβλίο γι’ αυτή την απόφαση, αλλά τι να κάνουμε;
► Η περιγραφή της οργάνωσης μοιάζει πολλές φορές να είναι γραμμένη πριν από το 2002 και τη δημοσιοποίηση των μελών της. Ο Αλέξης Παπαχελάς ακούγεται στην αρχή του 2ου επεισοδίου να σχολιάζει: «Η 17Ν αλλάζει σύνθεση και χαρακτήρα. Από μια μικρή ομάδα ανοίγεται στρατολογώντας νέα στελέχη που ξεχωρίζουν ως οι πιο δυναμικοί νέοι σε κινητοποιήσεις και καταλήψεις που τότε αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο». Η προφανής αστοχία, συνδυασμένη με εικόνες από λαϊκές κινητοποιήσεις της νεολαίας, αφήνει την εντύπωση ότι υποστηρίζεται ένα διπλό λάθος: αφενός ότι διευρύνθηκε η οργάνωση με τα πιο ενεργά στελέχη του νεολαΐστικου κινήματος και αφετέρου ότι η ανάδειξή της ήταν αποτέλεσμα της ανόδου του κινήματος. Αλλά όπως προκύπτει από τα ίδια τα ιστορικά στοιχεία που περιλαμβάνει η σειρά, όλη η «επιτυχία» της οργάνωσης στηριζόταν στον απολύτως κλειστό χαρακτήρα της και στην έλλειψη κάθε πραγματικής σχέσης με το λαϊκό κίνημα.
► Οι βασικές συνεντεύξεις είναι προβληματικές, με την έννοια ότι αφήνονται ασχολίαστα όσα λένε οι ομιλητές, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι υιοθετούνται ακόμα και οι προφανείς (και ασφαλώς ανθρώπινες και αναμενόμενες) προσπάθειές τους να δικαιολογήσουν ή να ωραιοποιήσουν το δικό τους ιστορικό.
Ενδεικτικά:
α) Ο Γιώργος Καραμπελιάς εμφανίζεται να έχει στοχοποιηθεί από την Ασφάλεια επειδή είναι «ψηλός» και είχε αντιδικτατορική δράση, ενώ υποστηρίζει ότι η άποψή του ήταν «ότι οι τρομοκράτες είναι σύντροφοι που κάνουν λάθος». Ξεχνάει το περιεχόμενο της προκήρυξής του που είχε τίτλο «Γεια στα χέρια τους», η οποία όμως βρίσκεται στο αρχείο της σημερινής του ιστοσελίδας για την «
Εκτέλεση του Μάλλιου» και επαναλαμβάνεται αυτοκριτικά
σε συνέντευξη του.
β) Ο Δημήτρης Ψυχογιός αναφέρεται σε δημοσίευμα του «Στόχου» με τίτλο «Αυτοί αποτελούν τη 17Ν» (12.7.1984) και αφήνεται να εννοηθεί ότι τον ενοχοποιεί ως αρχηγό. Αλλά η δημοσίευση αναφέρεται σε κείμενο του ίδιου του Ψυχογιού με ψευδώνυμο στο «Αντί» (25.11.1983), στο οποίο γίνεται ανάλυση της 17Ν!
► Υπάρχουν όμως και σοβαρά σφάλματα της ίδιας της παραγωγής. Στο 3ο επεισόδιο (33:50) εμφανίζεται ο Μπερνς να καταγγέλλει ότι δέχτηκε επίθεση από τον ελληνικό Τύπο μόλις δήλωσε ότι δεν έχει κάνει τίποτα η κυβέρνηση για τη 17Ν και μπαίνει εικονογράφηση πρωτοσέλιδο της «Αθηναϊκής» με τίτλο «Να φύγει ο Μπερνς» (12.1.1998). Αλλά το «αίτημα» αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τη 17Ν. Είναι αποτέλεσμα των δηλώσεων Μπερνς για τον περιορισμό του εναέριου χώρου και την αγνόηση των τουρκικών παραβιάσεων που θεωρήθηκαν ακραία φιλοτουρκικές όχι από τον Χριστόδουλο Ξηρό, αλλά από τον Γιάννη Καψή και τη Βάσω Παπανδρέου (βλ. και «Τα Νέα», 10.1.1998).
► Η αδυναμία δημοσιογραφικής κάλυψης των Ελλήνων θυμάτων, λόγω της αντίδρασης των συγγενών, οδηγεί επίσης σε σφάλματα. Χαρακτηριστική η περίπτωση της δολοφονίας Μομφερράτου. Είναι εντελώς λάθος το σχόλιο («λίγο αργότερα σε ένα πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία και τον Τύπο σκοτώνουν τον εκδότη Μομφερράτο, προσωπικό φίλο του Καραμανλή»). Αφήνω το «πρώτο πλήγμα στη δημοκρατία» που μοιάζει να «νομιμοποιεί», να κάνει δεκτές όλες τις προηγούμενες ενέργειες της οργάνωσης. Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι αποκρύπτεται η «δικαιολογία» της συνεργασίας με τη χούντα. Εδώ η 17Ν έδειξε την «ημιμάθειά» της. Γιατί πράγματι, όπως έχω αποδείξει με τη δημοσίευση των σχετικών ντοκουμέντων («Το μυστικό του Εθνάρχη. Ο Καραμανλής και η χούντα», «Εφ.Συν.», 2017), η συμμετοχή του Μομφερράτου στην κυβέρνηση Μαρκεζίνη υπήρξε προϊόν συμβουλής Καραμανλή. Αλλά η έλλειψη των σχετικών πληροφοριών καθιστούν ακατανόητη τη στοχοποίηση. Και βέβαια αφήνει αλώβητο τον υπόγειο αλλά κυρίαρχο σχολιασμό εκείνης της εποχής που απέδιδε τη δολοφονία στη «συνεργασία» με τη χούντα.
► Είναι βέβαια λάθος και η προσπάθεια να εμφανιστούν οι ενέργειες της 17Ν ως παράλογες αντιδράσεις παρανοϊκών. Αυτό που συμπεραίνει ο Τάσος Τέλλογλου ως άποψη της 17Ν για τη Μεταπολίτευση («Δεν υπάρχουν θεσμοί. Δεν υπάρχουν δικαστήρια. Δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει αστική δημοκρατία») νομίζω ότι δεν εξηγεί τη δράση της οργάνωσης. Έχει δίκιο ο Σερζ Ζιλί που έλεγε στον Φοίβο Οικονομίδη από το 1976: «Μια ομάδα εκδικητών είναι πολύ πιθανόν να εμφανιστεί στην Ελλάδα με την ατιμωρησία πρακτόρων και με το πολιτικό κλίμα που διαμόρφωσαν ο εμφύλιος και η δικτατορία» («Ελευθεροτυπία», 28.2.1976).
Πώς λύθηκε το «μυστήριο»
Κακά τα ψέματα. Ο λόγος που τόσο οι ελληνικές όσο και οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ασφαλείας δεν μπορούσαν να βρουν άκρη ήταν ότι είχαν εξαρχής ακολουθήσει λάθος δρόμο. Και είναι δεδομένο ότι η εξάρθρωση της παράνομης οργάνωσης οφείλεται στο γεγονός ότι η Ασφάλεια συνέλαβε τον βαριά τραυματισμένο Σάββα Ξηρό μετά την έκρηξη της βόμβας στα χέρια του στις 29.6.2002 και στη συνέχεια τον ανέκρινε και εντόπισε τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης.
Ακούγονται λοιπόν εντελώς αστήρικτοι οι ισχυρισμοί των ποικίλων πρακτόρων στην Ελλάδα, τις ΗΠΑ και τη Βρετανία που διαβεβαιώνουν ότι είχαν φτάσει στην άκρη του νήματος. Δεν πείθει λ.χ. ο Σερ Ρίτσαρντ Ντίαρλαβ (πρώην επικεφαλής της βρετανικής MI6), ο οποίος ισχυρίζεται ότι είχαν φτάσει νωρίτερα στη λύση του μυστηρίου:
«Είναι κάπως περίπλοκος ο τρόπος που σχεδιάζαμε να προβούμε στις συλλήψεις. Αλλά είχαμε ένα σχέδιο, στο οποίο εμπλεκόταν λίγο η Ορθόδοξη Εκκλησία».
Όποιος θέλει μπορεί να το πιστέψει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι στο τελευταίο επεισόδιο η σειρά εμφανίζεται να ανατρέπει όλα όσα παρουσίαζε στα πέντε πρώτα. Ακούγεται ο Στράτος Φαναράς, Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis να εξηγεί τους λόγους που η οργάνωση ήταν φάντασμα μέχρι τον τραυματισμό και τη σύλληψη του Σάββα Ξηρού:
«Υπήρχε λοιπόν εκεί μια όσμωση, αποτέλεσμα μιας τάσης που κρατούσε μέχρι τότε η πολιτεία, που ήταν ότι δεν συζητάμε με την τρομοκρατία. Η τρομοκρατία, δηλαδή, δρούσε πολιτικά και ιδεολογικά, συζητούσε με την κοινωνία, είχε ανοίξει μέσω των ενεργειών αυτών και μέσω των προκηρύξεών της ένα διάλογο με την κοινωνία, από τον οποίο οι υπόλοιποι απείχαν, στο όνομα του ότι δεν πρέπει να νομιμοποιήσουν την τρομοκρατία. Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο λάθος».
Αλλά και ο ίδιος ο Μιχάλης Χρυσοχοϊδης κάνει την ακόλουθη τελική παρατήρηση που ανατρέπει όλα όσα είχε πει μέχρι τότε:
«Όλη η Ελλάδα είχε μία εικόνα όλων αυτών ως ηρώων και ως υπερανθρώπων, ενώ επρόκειτο για ανθρώπους κανονικούς που ήταν ανάμεσά μας και δρούσαν με έναν τρόπο τόσο πολύ απλό που συγκλόνισε η αποκάλυψή τους όλους, με το ερώτημα: “Μα καλά αυτοί ήταν;” Ε, αυτοί ήταν».
Χρυσοχοΐδης και Κυριακού
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης έχει καταγράψει από το 2023 σε βιβλίο όσα διηγήθηκε τώρα στον Αλέξη Παπαχελά για τη 17Ν («Στον ίδιο δρόμο», εκδ. Πατάκη). Περιορίζομαι εδώ σε δύο επισημάνσεις:
► Το βασικό κεφάλαιο για τη 17Ν επιγράφεται «Φως στο τούνελ». Άθελά του, ο πολιτικός που μεταπήδησε από το ΠΑΣΟΚ στη Ν.Δ., αντιγράφει τον τίτλο της εκπομπής της Αγγελικής Νικολούλη, η οποία ευθύνεται για το περιβόητο πρωτοσέλιδο του «Έθνους», στο οποίο υποδεικνυόταν ο Περικλής Κοροβέσης ως εκτελεστής του Παύλου Μπακογιάννη.
► Στο κλείσιμο του κεφαλαίου αυτού, ο Χρυσοχοΐδης κάνει και μια – κατά τη γνώμη του – σοβαρή αποκάλυψη για το όνομα που επέλεξε η 17Ν:
«Πολλοί πιστεύουν ότι το όνομα της 17Ν οφείλεται στη φοιτητική εξέγερση του Πολυτεχνείου, στην πραγματικότητα όμως η ονομασία προέρχεται από την ημερομηνία ίδρυσης του ΣΕΚΕ, στις 17 Νοέμβρη 1918, του κόμματος που στη συνέχεια μετονομάστηκε σε ΚΚΕ, το 1926» (σελ. 182).
Εδώ ο κ. Χρυσοχοΐδης εκτίθεται περισσότερο. Γιατί πρέπει κανείς να μην έχει διαβάσει ούτε μία προκήρυξη της 17Ν για να ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Από την πρώτη προκήρυξη για τον Γουέλς υπάρχει η σχετική αναφορά («Το σύνθημα “έξω οι Αμερικάνοι”, που ήταν απ’ τα βασικά της Λαϊκής Εξέγερσης το Νοέμβρη 1973, που κυριαρχούσε πανελλήνια απ’ τη 24 Ιούλη και που βροντοφώναξαν οι ένα εκατομμύριο διαδηλωτές της 17 Νοέμβρη, παραμένει ανεκπλήρωτο»). Αλλά στη δεύτερη προκήρυξη μετά τη δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη υπάρχει και εκτενής «απάντηση» στην αγωνίστρια Πέπη Ρηγοπούλου που είχε διαμαρτυρηθεί με άρθρο της στην «Ελευθεροτυπία» για την χρήση της ονομασίας αυτής. Η απάντηση της 17Ν ξεκινά ως εξής: «Στην εκστρατεία ενάντια στη 17Ν μπήκε ορμητικά και η κυρία Πέπη Ρηγοπούλου που είχε τραυματιστεί στη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 73 και με άρθρο της στη “Ελευθεροτυπία” μας κατηγορεί για πολλά και διάφορα, κυρίως γιατί διαλέγοντας αυτό το όνομα 17Ν, διαστρεβλώνουμε το νόημα της εξέγερσης αφού οι αγωνιστές που ήταν στο Πολυτεχνείο δεν ήταν οπλισμένοι». Και μετά από εκτενή περιγραφή της δράσης της οργάνωσης, η προκήρυξη καταλήγει: «Θέλοντας τέλος να προβάλουμε αυτό το βασικό δίδαγμα της εξέγερσης του Νοέμβρη, της αναγκαιότητας της μελλοντικής σοβαρής αντιμετώπισης του οπλισμού των μαζών και της σοβαρής προετοιμασίας του, επιλέξαμε το όνομά μας Επαναστατική Οργάνωση 17 ΝΟΕΜΒΡΗ».
Ο κ. Χρυσοχοΐδης έχει μείνει στην ιστορία με τη δήλωσή του στον «Σκάι», τον Ιανουάριο του 2012 ότι «δεν διάβασε το μνημόνιο» πριν το ψηφίσει, γιατί «είχε άλλες υποχρεώσεις». Να που τώρα μαθαίνουμε ότι δεν διάβασε και τις προκηρύξεις της 17Ν…
Κλείνω με μια παρατήρηση που έχει σχέση με τον τρόπο που λειτουργούν οι θεσμοί σε μια δημοκρατική χώρα. Ο κ. Χρυσοχοΐδης και οι εκπρόσωποι των υπηρεσιών ασφαλείας της Ελλάδας, των ΗΠΑ και της Βρετανίας απορρίπτουν μετά βδελυγμίας κάθε σκέψη ότι η ανάκριση του πολυτραυματία Σάββα Ξηρού παραβίασε τους βασικούς κανόνες σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αφήνεται, μάλιστα, να εννοηθεί ότι ο Ξηρός ομολόγησε τις πράξεις του και υπέδειξε τους συνενόχους του ως πιστός χριστιανός που εξομολογείται στα πρόθυρα του θανάτου. Βέβαια όποιος έχει παρακολουθήσει τη δημόσια συζήτηση της περιόδου των συλλήψεων το καλοκαίρι του 2002 και της δίκης που ακολούθησε, έχει την αντίθετη εικόνα. Αλλά αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι το γεγονός ότι η σειρά του Αλέξη Παπαχελά στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εξιστόρηση του Ελληνοαμερικανού στελέχους της CIA Τζον Κυριάκου. Ε, λοιπόν, ο Κυριάκου έχει γίνει διάσημος στις ΗΠΑ γιατί ήταν εκείνος που τόλμησε να διαμαρτυρηθεί για τους «εικονικούς πνιγμούς» (waterboarding), τα βασανιστήρια δηλαδή που υπέβαλε η CIA σε βάρος υπόπτων τρομοκρατών της Αλ Κάιντα. Το έκανε αναφέροντας ένα όνομα στελέχους της CIA. Γι’ αυτή του τη θαρραλέα στάση καταδικάστηκε σε 30 μήνες φυλακή.
«Το σύστημα δικαιοσύνης στις ΗΠΑ είναι διαλυμένο και ρατσιστικό»
Ο Κυριάκου είχε αναχωρήσει από την Ελλάδα πριν από τις συλλήψεις του 2002, αλλά θα είχε ενδιαφέρον να ρωτηθεί σχετικά με την ανάκριση του Σάββα Ξηρού. Πάντως ο ίδιος έχει εκθέσει τις απόψεις του σε βιβλία εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί μόνο ένα, το οποίο δεν έχει σχέση με τη 17Ν, αλλά με τη δική του φυλάκιση (Τζον Κυριάκου, «Φυλακισμένος πράκτορας. Πώς η CIA με δίδαξε να επιβιώνω στη φυλακή», εκδ. Πατάκης, Αθήνα 2018). Σε ένα προηγούμενο «μπεστ σέλερ» είχε πάντως περιγράψει τη αντιτρομοκρατική δράση του στην Ελλάδα και είχε προλάβει να γράψει ότι «οι περισσότεροι Έλληνες ένιωθαν ότι τα θύματα της οργάνωσης άξιζαν να πάθουν αυτό που πάθαιναν» και να περιγράψει την εξάρθωση της οργάνωσης ως εξής: «Η αστυνομία στάθηκε τυχερή, όταν εξερράγη τυχαία μια βόμβα στα χέρια του μέλους της 17Ν Σάββα Ξηρού και τον τραυμάτισε σοβαρά. Ο Ξηρός είχε ονόματα και μια γιάφκα. Πιστεύοντας ότι πεθαίνει ομολόγησε τα πάντα» (John Kyriakou, «The reluctant Spy. My secret life in the CIA’s war on terror», Bantam Books, Νέα Υόρκη 2009).
Βέβαια αυτά τα έγραφε ο Κυριάκου τρία χρόνια προτού αποφασίσει να αποκαλύψει τα βασανιστήρια που εφάρμοζε η CIA στις ανακρίσεις υπόπτων για τρομοκρατική δράση.
