Ποιοι ήταν οι μαυραγορίτες της Κατοχής;

 Ακούστε ποιοι ήταν οι μαυραγορίτες της Κατοχής και στο site 👉https://bit.ly/4joEqSh

Πώς ήταν η καθημερινότητα στην Αθήνα της γερμανικής Κατοχής; Ποιες στρατηγικές ανέπτυξαν οι Αθηναίοι για να επιβιώσουν; Πώς και πού έβρισκαν τρόφιμα; Πώς επηρέασε η παρουσία των κατακτητών τις μετακινήσεις των κατοίκων της πόλης; H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη για την καθημερινή ζωή στην κατοχική Αθήνα.

Kατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής (1941–1944), η καθημερινότητα στην Αθήνα ήταν ένας αγώνας για επιβίωση. Ο λιμός του χειμώνα 1941-42 κόστισε τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως λόγω της επίταξης τροφίμων από τις δυνάμεις Κατοχής, της καταστροφής των υποδομών και της διακοπής των εμπορικών ροών. Οι κάτοικοι προσπαθούσαν να επιβιώσουν μέσω ανταλλαγών προϊόντων, εξορμήσεων στην επαρχία, συμμετοχής σε συσσίτια και – όσοι είχαν τα μέσα – αγοράς ειδών διατροφής στη μαύρη αγορά.

Η ζωή υπό τον κατοχικό ζυγό ήταν ασφυκτική. Απαγόρευση κυκλοφορίας, σημεία ελέγχου, συνεχείς συλλήψεις και φόβος για αντίποινα. Παρά τις συνθήκες, τα σχολεία λειτούργησαν, έστω και με σοβαρές ελλείψεις. Η ενημέρωση του πληθυσμού γινόταν μέσω του κατοχικού Τύπου, παράνομων εντύπων και ραδιοφωνικών εκπομπών του BBC, συχνά με κίνδυνο τη ζωή των ακροατών.

Η πολιτιστική ζωή, περιορισμένη αλλά ζωντανή, εξελίχθηκε σε μια μορφή αντίστασης. Θέατρα, λογοτεχνικές ομάδες και καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες διατήρησαν την ελπίδα. Παράλληλα, η Αντίσταση στην Αθήνα αναπτύχθηκε δυναμικά, με παράνομες οργανώσεις, σαμποτάζ και δίκτυα πληροφοριών.

Την τελευταία χρονιά της Κατοχής, η βία κορυφώθηκε. Εκτελέσεις, βασανιστήρια και τρομοκρατία από τους κατακτητές και τους Έλληνες συνεργάτες τους ενίσχυσαν την αβεβαιότητα. Τις παραμονές της Απελευθέρωσης, η Αθήνα βίωνε ένα μείγμα ανακούφισης και έντασης, προάγγελο των συγκρούσεων που θα ακολουθούσαν.

Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η διδακτορική του διατριβή δημοσιεύθηκε το 2012 με τίτλο Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα, ενώ το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας, κυκλοφόρησε το 2014 – και τα δύο από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Έχει συνεπιμεληθεί τρεις συλλογικούς τόμους σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ενώ πολλά άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ιστορικά περιοδικά και εφημερίδες. Ιδρυτικό μέλος του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας, έχει συνδιοργανώσει τέσσερα συνέδρια. 

Από το 2013 ασχολείται συστηματικά με τη Δημόσια Ιστορία. Πραγματοποιεί ιστορικούς περιπάτους στο κέντρο της Αθήνας για την περίοδο της Κατοχής και των Δεκεμβριανών, με τη συμμετοχή εκατοντάδων πολιτών, καθώς και (από τον Δεκέμβριο του 2019) ιστορικούς περιπάτους με μικρά γκρουπ κάθε εβδομάδα στο πλαίσιο του Athens History Walks (λεπτομέρειες στο www.athenshistorywalks.com (http://www.athenshistorywalks.com)

Είναι ένας από τους σχεδιαστές του μεταπτυχιακού προγράμματος «Δημόσια Ιστορία» στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, καθώς και ο εμπνευστής και επιστημονικός υπεύθυνος των δράσεων με τίτλο «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα Ελεύθερη», οι οποίες, υλοποιημένες από το 2015 ως το 2019, καθιέρωσαν τον μαζικό εορτασμό της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Γερμανούς και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις δημόσιας ιστορίας στην Ελλάδα (λεπτομέρειες στο www.freeathens44.org (http://www.freeathens44.org)

Φωτό: Δημήτριος Χαρισιάδης, Μαύρη Αγορά. Αθήνα, 1944 © Μουσείο Μπενάκ

Νησιά του Αιγαίου απαγορευμένα για τους Έλληνες, ελεύθερα προσβάσιμα για τους Τούρκους

Επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Λέσβο, Παρασκευή 19 Απριλίου 2024. Στιγμιότυπο από το τελωνείο Μυτιλήνης, όπου συναντήθηκε με Τούρκους τουρίστες και συνομίλησε με άντρες του Λιμενικού. (ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ/ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ/EUROKINISSI)

Τα αποτελέσματα από τη visa express που δίνει τη δυνατότητα σε Τούρκους να επισκέπτονται νησιά του Αιγαίου και των Δωδεκανήσων είναι εντυπωσιακά, από το 2024 που εφαρμόζεται το μέτρο. Θυμόμαστε όλοι τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να σπεύδει τον Απρίλιο του 2024 στη Λέσβο για να υποδεχτεί προσωπικά και να χαιρετήσει δια χειραψίας τους Τούρκους τουρίστες. Μια κίνηση που εκθειάστηκε από τα φιλικά του μέσα ενημέρωσης.
Αυτά τα δύο χρόνια οι Τούρκοι τουρίστες κατακλύζουν τα νησιά και όπως λέει ο εμπορικός κόσμος είναι και καλοί πελάτες.
Είναι κακό αυτό; Όσο η οικονομία των νησιών δεν θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό -ίσως και αποκλειστικά-  από τον τουρκικό τουρισμό, όχι δεν είναι καθόλου κακό. Μόνο που όλα δείχνουν ότι οδεύουμε, αν δεν βρισκόμαστε ήδη, σ’ αυτό ακριβώς το σημείο!
Στα περισσότερα από τα ακριτικά νησιά που υποδέχονται τους Τούρκους τουρίστες με τη visa express, η επορική κίνηση στηρίζεται όλο και περισσότερο στους Τούρκους. Την ίδια ώρα που άλλες οικονομικές δραστηριότητες ,όπως η κτηνοτροφία στη Λέσβο για παράδειγμα, καταρρέουν! Χωριά αδειάζουν όλο και περισσότερο, γη και ακίνητα πωλούνται σε ξένους, ειδικά σε Τούρκους και Ισραηλινούς , αλλά η κυβέρνηση «πουλάει» το αφήγημα «σας φέραμε τους Τούρκους και τονώσαμε τον τουρισμό»! Οι έμποροι ,οι επιχειρηματίες της εστίασης, οι ξενοδόχοι μπορεί να δηλώνουν ικανοποιημένοι αλλά ακόμη κι αυτοί έχουν αρχίσει να καταλαβαίνουν ότι η οικονομική επιρροή και διείσδυση των «γειτόνων» δεν είναι κάτι υγιές.
Επισκεπτόμενοι τη Λέσβο τον Αύγουστο διαπιστώσαμε ότι το νησί είναι εύκολα και φθηνά προσβάσιμο για τους Τούρκους που το κατακλύζουν αλλά απαγορευμένο για τους Έλληνες!!! Τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια είναι απαγορευτικά για τις ελληνικές οικογένειες σε αντίθεση με τους Τούρκους που με 30 ευρώ περνάνε όποτε θέλουν στο νησί, όπου οι τιμές στην εστίαση και στη διαμονή είναι ακόμη απολύτως λογικές. Οι Έλληνες πολίτες όμως δεν μπορούν να φθάσουν στο νησί αφού πρέπει να πληρώσουν εκατοντάδες ευρώ για να κάνουν το ταξίδι. Και ως γνωστόν φέτος σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες δεν μπόρεσε να κάνει διακοπές, έστω και για λίγες ημέρες…
Απασχολούν όλα αυτά κάποιους στην Αθήνα και ειδικά την κυβέρνηση; Ούτε για αστείο! Η άποψη ότι «η οικονομία μπορεί να αμβλύνει ή και να λύσει τα προβλήματα με την Τουρκία», κυριαρχεί ,ακόμη και τώρα που η Άγκυρα έχει αποθρασυνθεί όχι μόνο στα λόγια αλλά και στα έργα. Οι «νεοφιλελεύθεροι φωστήρες» που πιστεύουν ότι όλα μπορούν λυθούν με το χρήμα, είναι «τσακωμένοι» με την ιστορία και πολλές φορές και με την πραγματικότητα. Κι όπως προαναφέραμε αυτή η πραγματικότητα σήμερα είναι ότι νησιά του Αιγαίου είναι ελεύθερα για τους Τούρκους και απαγορευμένα για τους Έλληνες…

ΥΓ. Κάποτε για να γίνουν αγορές γης και ακίνητης περιουσίας σε ακριτικές περιοχές, υπήρχαν διαδικασίες ελέγχου για το ποιος, πως και γιατί ήθελε να κάνει την αγορά.  Είναι σε ισχύ αυτοί οι έλεγχοι ή έχουν καταργηθεί; Το ΓΕΕΘΑ ξέρει κάτι;

Πηγή: www.militaire.gr

Η Ιθάκη πέραν του Νόλαν

Ηλιοβασίλεμα στην Ιθάκη. Κι αν ξεγελαστείτε, όχι, δεν είναι προϊόν ΑΙ. Είναι πραγματική φωτογραφία

 

Οι Θιακοί αγαπούν τον τόπο τους. Αυτό είν’ αλήθεια. Το ζήτημα είναι πως το μέλλον δεν έρχεται ούτε με τα κότερα, ούτε με τους άρπαγες. Ερχεται με οδύσσειο μυαλό, καβαφική ηθική και τοπική αλληλεγγύη

Νόρα Ράλλη

Ολοι γνωρίζουμε την Ιθάκη. Ή, τουλάχιστον, έτσι νομίζουμε. Είναι ο τόπος του Οδυσσέα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα (αν όχι το σπουδαιότερο) ποιήματα της ανθρωπότητας από έναν από τους μεγαλύτερους (αν όχι τον σπουδαιότερο) ποιητή του κόσμου, είναι το ομηρικό νησί της επιστροφής, ο προορισμός που έγινε παγκόσμιο σύμβολο χάρη στον Ομηρο και τους αδιανόητους στίχους του Καβάφη.

Θα έλεγε κανείς πως αν σε έχουν υμνήσει ο Ομηρος και ο Καβάφης δεν χρειάζεται τίποτε άλλο για να «μπεις στον χάρτη». Κι όμως, πίσω από το μεγάλο λογοτεχνικό και μυθολογικό της όνομα, υπάρχει ένα πραγματικό νησί που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν σχεδόν καθόλου.

Η Ιθάκη δεν διαθέτει τις απέραντες αμμουδιές, τα πολυτελή θέρετρα ή τη θορυβώδη νυχτερινή ζωή άλλων νησιών. Εχει όμως νερά να τα πιεις στο ποτήρι: μικρές παραλίες, κυρίως με βότσαλο, που μέσα στους κολπίσκους μπαίνει γλυκό νερό από τα βουνά και τις πηγές και γλυκαίνει μαζί με το νερό και το σώμα. Είναι από τα ελάχιστα νησιά που έχουν ακόμα νερό και δέντρα. Κατάφυτο (το φτύνουμε μην το ματιάσουμε).

Διαθέτει ιστορία, από τα ομηρικά χρόνια ώς την ενετοκρατία, τους αγώνες για ελευθερία και δημοκρατία (αργότερα επί χούντας), αλλά και σύγχρονη: από τον Αλέξη Τσίπρα που την Ιθάκη επέλεξε για να εξαγγείλει την έξοδο από τα μνημόνια (Αύγουστος 2018) και μετά ως τίτλο για το βιβλίο του, έως σήμερα, που το μέρος ξαναβγήκε στην επικαιρότητα λόγω της ταινίας «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.

Και κάπως έτσι η Ιθάκη «επέστρεψε» σε όσους ψάχνουν την επιστροφή. Η ομορφιά της αποκαλύπτεται αργά: στους κολπίσκους με τα διάφανα νερά, στους κατάφυτους λόφους, στα πέτρινα σπίτια, στα κυπαρίσσια που κατεβαίνουν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα. Είναι ένας τόπος με ανθρώπινη κλίμακα, όπου οι αποστάσεις παραμένουν μικρές και η αίσθηση της απομόνωσης παράξενα λυτρωτική.

Οσο για τους ανθρώπους, οι Θιακοί είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία: όπως παντού, έτσι κι εδώ θα βρεις καλούς και κακούς. Υπήρχαν λαδέμποροι, τοκογλύφοι και κάποιοι (λίγοι) δωσίλογοι, μα κυρίως αγωνιστές. Νησί με μετανάστευση (σε Αυστραλία και ΗΠΑ), «ένιωσε» από νωρίς πως ο νόστος δεν ανήκε μόνο στον Οδυσσέα.

Οι άνθρωποι αυτοί δούλεψαν και πρόκοψαν. Μα και όσοι έμειναν, από ψαράδες και κτηνοτρόφους έως αρχαιολόγους, δικηγόρους σπουδαίους, σεφ, καπεταναίους, αγωνιστές και διανοούμενους (Οδυσσέας Ανδρούτσος, Λορέντζος Μαβίλης, Παναγής Λεκατσάς κ.ά.), πρόσφεραν στον τόπο τους.

Και προσφέρουν ακόμα, σε όλους τους τομείς. Δεν είναι τυχαίο πως και στον πολιτισμό, το νησί πρωτοπόρησε με τα Φεστιβάλ Θεάτρου, Μουσικής, που υπάρχουν έως σήμερα, όπως και το Return2Ithaca, ένα διεθνές πρόγραμμα φιλοξενίας και έκθεσης φωτογραφίας (residency), που φέρνει φωτογράφους απ’ όλο τον κόσμο στο νησί, καθώς και με μικρότερα πολιτιστικά δρώμενα, όπως προβολή παλαιστινιακών ταινιών, βραδιές ζωντανής τζαζ μουσικής και φυσικά με τα πανηγύρια της, που ξεχωρίζουν γιατί παίζουν βαλς και τανγκό έως ροκ εντ ρολ και δεν έχουν κλαρίνα!

Είναι μόνο αυτά η Ιθάκη; Ενα νησί σχετικά μικρό, μα τόσο πλούσιο σε κουλτούρα, ιστορία, παρελθόν και παρόν; Οι «άρχοντες» του νησιού τι ευαγγελίζονται; Γιατί, για παράδειγμα, υπάρχουν ιδιώτες που μεταφέρουν σε βυτία το νερό και το χρεώνουν αδιανόητα ακριβά, τη στιγμή που και οι ίδιοι από τον δήμο το αγοράζουν (αν το αγοράζουν); Γιατί ο δήμος έχει τόσο ελάχιστα βυτιοφόρα και δεν προλαβαίνει τη ζήτηση; Πού πάνε τα χρήματα που «βγάζει» από αυτούς τους «ιδιώτες»;

Γιατί σε όλα τα λιμάνια του νησιού (Βαθύ, Φρίκες και Πίσω Αετός) δεν υπάρχουν σκάλες μέσα στο νερό, ώστε αν γίνει κάποιο ατύχημα να μπορείς να βγεις από τη θάλασσα; Στον Πίσω Αετό δεν υπάρχουν καν οι προϋποθέσεις να ρίξει άγκυρα το καράβι! Οσο για το Βαθύ, όχι σκάλες μέσα στη θάλασσα δεν έχει (αν εξαιρέσεις μπροστά από το λιμεναρχείο, αλλά φαντάζομαι αν κάποιος πέσει σε εκείνο στο σημείο, κάποιοι από την υπηρεσία θα βρεθούν να τον σώσουν), αλλά ούτε σωσίβια μόνιμα, ώστε να πετάξεις ένα αν χρειαστεί στο νερό. Γιατί όλα αυτά τα τραγικά λάθη και οι παραλείψεις;

Από το ρεπορτάζ προκύπτει πως ο δήμαρχος του νησιού έχει δύναμη και εντελώς τυχαία κάνει συνεχείς προσλήψεις (κυρίως εποχικούς) με άτομα που έχουν πολυπληθείς οικογένειες. Την ίδια στιγμή, καταστάσεις αφήνονται στην τύχη τους.

Τα όσα ήδη αναφέραμε είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οπως και το ότι δεν υπάρχει καν ένα θερινό σινεμά στο νησί. Ασε την αισχροκέρδεια: σε ανοιχτή βραδιά τζαζ μουσικής στην Εξωγή, το ποτήρι το κρασί σε πλαστικό κόστισε 6 ευρώ, δίχως απόδειξη και δεν δέχονταν ούτε κάρτα (φυσικά). Κοινώς, καθαρή κλοπή.

Γιατί; Οσο για τα εστιατόρια, αν εξαιρέσεις κάποια ελάχιστα (όπως η «Μαργαρίτα» στον Σταυρό, με τα μοναδικά γλυκά και τις πίτες της, ή εκείνο της Ανωγής που ήταν μοναδικό, με τον Λευτέρη Καραντζή στην κουζίνα, ανοιχτό χειμώνα-καλοκαίρι, το οποίο δυστυχώς έκλεισε για να γίνει «γκουρμέ» με ευθύνη της Εκκλησίας και οι άνθρωποι δεν έχουν μήτε καφέ να πιουν), τα περισσότερα χρεώνουν και τον κούκο και τ’ αηδόνι.

Οι Θιακοί αγαπούν τον τόπο τους. Αυτό είν’ αλήθεια. Το ζήτημα είναι πως το μέλλον δεν έρχεται ούτε με τα κότερα, ούτε με τους άρπαγες. Ερχεται με οδύσσειο μυαλό, καβαφική ηθική και τοπική αλληλεγγύη.

www.efsyn.gr

Πως χάνεται ένας λαός χωρίς να εξαφανιστεί

Από τους Ινδιάνους της Αμερικής στην Ελλάδα: η αθέατη διαδρομή μιας πολιτισμικής ήττας

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Μπορεί να χαθεί ένας λαός χωρίς να εξαφανιστούν οι άνθρωποί του; Να εξακολουθούν να γεννιούνται (πολύ λιγότερα) παιδιά, να υπάρχουν πόλεις και χωριά, να κυματίζει η σημαία, να μιλιέται ακόμη η γλώσσα, να λειτουργεί το κράτος, να γιορτάζονται οι εθνικές επέτειοι, κι όμως κάτι βαθύτερο να έχει αρχίσει να υποχωρεί; 
Να μην χαθεί δηλαδή η βιολογική παρουσία του λαού, αλλά να εξαφανιστεί η βεβαιότητά του ότι ο δικός του τρόπος να υπάρχει έχει αξία και αξίζει να συνεχιστεί;
Ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη μορφή πολιτισμικής ήττας. Όχι όταν σου παίρνουν απλώς κάτι που έχεις, αλλά όταν αρχίζεις να αμφιβάλλεις για αυτό που είσαι. Όταν ο πολιτισμός σου παύει να αποτελεί πηγή νοήματος και γίνεται είτε αιτία ντροπής είτε ένα όμορφο αντικείμενο προς έκθεση. Όταν δεν "κατοικείς" πια πραγματικά την παράδοσή σου, αλλά την παρατηρείς από απόσταση, περίπου όπως ο επισκέπτης παρατηρεί ένα έκθεμα σε μουσείο.
Η ιστορία των Αυτόχθονων λαών της Βόρειας Αμερικής προσφέρει ένα ακραίο και οδυνηρό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας, όσο κι αν δεν μπορεί να υπάρξει ιστορική εξίσωση ανάμεσα στην εμπειρία των Native Americans και στη νεότερη ελληνική εμπειρία. Βέβαια, οι Αυτόχθονες λαοί υπέστησαν και αυτοί κατάκτηση, βίαιες μετακινήσεις, απώλεια εδαφών, σφαγές, καταστολή γλωσσών και θρησκευτικών πρακτικών και οργανωμένες πολιτικές αφομοίωσης.  Εντούτοις, ο παραλληλισμός που επιχειρείται εδώ αφορά όχι την κλίμακα της βίας αλλά έναν ψυχοκοινωνικό μηχανισμό: τι συμβαίνει όταν ένας λαός αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του με τα μάτια ενός ισχυρότερου πολιτισμικού Άλλου.
Στην περίπτωση των Native Americans η απώλεια άρχισε από τον τόπο. Και ο τόπος δεν ήταν απλώς ιδιοκτησία. Δεν ήταν στρέμματα γης με μια συγκεκριμένη οικονομική αξία. Ήταν μνήμη, πρόγονοι, τροφή, τελετουργία, κοσμολογία. Ήταν το σημείο όπου συναντιούνταν οι ζωντανοί με τους νεκρούς και οι άνθρωποι με τη φύση. Η αφαίρεση του εδάφους επομένως δεν σήμαινε μόνο οικονομική αποστέρηση. Σήμαινε ρήξη ενός ολόκληρου συστήματος νοήματος.
Αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που δυσκολεύεται να κατανοήσει ο σύγχρονος άνθρωπος. Έχουμε μάθει να θεωρούμε τον τόπο κυρίως χώρο. Ένα σημείο στον χάρτη. Ένα οικόπεδο. Ένα ακίνητο. Μια επένδυση. Για τις παραδοσιακές κοινότητες όμως ο τόπος ήταν κάτι πολύ περισσότερο: ήταν ένας τρόπος να απαντάς στην ερώτηση «ποιος είμαι;».
Και εδώ εμφανίζεται η πρώτη, πολύ προσεκτική, γέφυρα προς την Ελλάδα. Δεν μας αφαιρεί κάποιος βίαια τον τόπο. Έχουμε όμως αποξενωθεί πια από αυτόν. Το χωριό αδειάζει. Η μικρή κοινότητα γερνά. Ο νέος μετακινείται στην πόλη και από την πόλη στο εξωτερικό. Το πατρικό γίνεται εξοχικό και ύστερα ακίνητο προς αξιοποίηση. Το νησί μετατρέπεται σε destination. Η κατοικία σε επενδυτικό προϊόν. Η γειτονιά σε περιοχή βραχυχρόνιας διαμονής. Το τοπίο εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά η σχέση μαζί του αλλάζει.
Και ένας λαός αρχίζει να αποεδαφικοποιείται πολύ πριν χάσει το έδαφός του. Αποεδαφικοποιείται όταν ο τόπος παύει να του λέει ποιος είναι.
Ύστερα έρχεται η ρήξη ανάμεσα στις γενιές. Αυτό υπήρξε ένα από τα πιο δραματικά στοιχεία της πολιτικής αφομοίωσης των Native Americans. Η απομάκρυνση παιδιών από τις οικογένειες και η μεταφορά τους στα boarding schools δεν είχε μόνο εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Το παιδί έπρεπε να απομακρυνθεί από εκείνους που μπορούσαν να του μεταδώσουν τη γλώσσα, τις τελετουργίες, τη μνήμη, την κοσμοθεωρία, ακόμη και την αίσθηση του ποιος είναι.
Γιατί κάθε πολιτισμός γνωρίζει, ακόμη κι αν δεν το ομολογεί, ότι η σημαντικότερη μονάδα πολιτισμικής μετάδοσης δεν είναι το μουσείο. Είναι η σχέση. Είναι ο παππούς που διηγείται. Η γιαγιά που μαγειρεύει. Ο πατέρας που δείχνει. Η μητέρα που ονομάζει.
Το παιδί που ρωτά. Η ιστορία που επαναλαμβάνεται στο τραπέζι.
Το τραγούδι που κάποιος μαθαίνει χωρίς ποτέ να θυμάται πότε ακριβώς το έμαθε.
Όταν κοπεί αυτή η αλυσίδα, ο πολιτισμός μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει στα βιβλία και στα αρχεία, αλλά αρχίζει να παύει να υπάρχει μέσα στα σώματα των ανθρώπων.
Δεν χρειάζεται ασφαλώς να αναζητήσουμε στην Ελλάδα κάποιο ανάλογο των boarding schools. Δεν υπάρχει. Υπάρχει όμως ένα διαφορετικό ερώτημα: πόσα από όσα γνώριζε μια γενιά εξακολουθεί να θεωρεί σημαντικό να μεταδώσει στην επόμενη;
Δεν μιλώ μόνο για δημοτικά τραγούδια, συνταγές ή έθιμα. Μιλώ για τον τρόπο που φροντίζεις έναν ηλικιωμένο. Για το πώς πενθείς. Για το πώς υποδέχεσαι τον ξένο. Για το τι σημαίνει γειτονιά. Για τις οικογενειακές αφηγήσεις. Για τη γνώση του τόπου. Για τα ονόματα των φυτών. Για τις λέξεις της διαλέκτου. Για τις μικρές τεχνικές που δεν γράφτηκαν ποτέ σε εγχειρίδιο. Για εκείνο το παράξενο απόθεμα βιωμένης γνώσης που περνούσε κάποτε από άνθρωπο σε άνθρωπο χωρίς κανείς να το ονομάζει «πολιτιστική κληρονομιά».
Μια κοινωνία γίνεται πολιτισμικά εύθραυστη όταν τα παιδιά της γνωρίζουν περισσότερα για την παγκόσμια καταναλωτική κουλτούρα απ' όσα γνωρίζουν για την ιστορία των ανθρώπων που κάθονται μαζί τους στο ίδιο τραπέζι.
Και ύστερα έρχεται η γλώσσα. Στους Ινδιάνους της Αμερικής η καταστολή των γλωσσών υπήρξε άμεση και συστηματική. Παιδιά τιμωρούνταν επειδή μιλούσαν τη μητρική τους γλώσσα. Και το τραύμα αυτής της εμπειρίας μπορούσε να συνεχιστεί ακόμη και όταν η εξωτερική απαγόρευση είχε τελειώσει. Ένας άνθρωπος που έμαθε ότι η γλώσσα των γονιών του προκαλεί ταπείνωση μπορεί αργότερα να αποφασίσει να μη τη διδάξει στα δικά του παιδιά. Όχι επειδή τη μισεί, αλλά επειδή θέλει να τα προστατεύσει.
Κι εκεί βρίσκεται μια από τις πιο παράξενες νίκες κάθε πολιτισμικής κυριαρχίας: όταν ο γονιός, προσπαθώντας να προστατεύσει το παιδί του, διακόπτει ο ίδιος το νήμα που το συνδέει με τους προγόνους του.
Στην Ελλάδα κανείς δεν απαγορεύει τα ελληνικά. Το ζήτημα είναι διαφορετικό. Είναι η σταδιακή φτωχοποίηση του βιωμένου λεξιλογίου, η υποχώρηση των διαλέκτων, η απώλεια λέξεων που περιέγραφαν σχέσεις, συναισθήματα, τόπους, εργασίες και τρόπους ζωής που δεν υπάρχουν πια. Μια γλώσσα δεν φτωχαίνει μόνο όταν χάνει λέξεις. Φτωχαίνει όταν χάνει εμπειρίες που χρειάζονταν αυτές τις λέξεις για να ειπωθούν. Και η γλώσσα που έρχεται να καλύψει το κενό δεν είναι ουδέτερη. Performance, branding, networking, lifestyle, brunch, success, management, investment. Χρειαζόμαστε ασφαλώς νέες λέξεις για έναν καινούργιο κόσμο. Το ερώτημα όμως είναι αν, μαζί με αυτές, χάνουμε σιγά σιγά τη γλώσσα με την οποία μπορούσαμε να μιλήσουμε για έναν διαφορετικό κόσμο. Έναν κόσμο σχέσεων και όχι μόνο συναλλαγών.
Κάπου εδώ εμφανίζεται ίσως το πιο κρίσιμο στάδιο: η ντροπή.
Ο Frantz Fanon είχε καταλάβει ότι η αποικιοκρατία δεν ολοκληρώνεται όταν ο κυρίαρχος κατακτήσει το έδαφος. Ολοκληρώνεται όταν καταφέρει να εγκαταστήσει το βλέμμα του μέσα στον ίδιο τον αποικιοκρατούμενο. Όταν ο άνθρωπος αρχίσει να κοιτάζει τον εαυτό του με τα μάτια εκείνου που τον θεωρεί κατώτερο. Τότε δεν χρειάζεται πλέον να του πεις ότι η γλώσσα του είναι πρωτόγονη. Ντρέπεται μόνος του να τη μιλήσει. Δεν χρειάζεται να του πεις ότι οι γονείς του είναι καθυστερημένοι. Αρχίζει ο ίδιος να τους κρύβει. Δεν χρειάζεται να του απαγορεύσεις την παράδοση. Αρχίζει να τη θεωρεί εμπόδιο στην πρόοδό του. Η εξωτερική υποτίμηση έχει γίνει εσωτερικός μονόλογος.
Και εδώ ο ελληνικός παραλληλισμός γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρων. «Μόνο στην Ελλάδα γίνονται αυτά». «Εδώ είναι Βαλκάνια». «Τι περιμένεις από τον Έλληνα;» «Αυτή η χώρα δεν αλλάζει». «Τι γίδια είμαστε». «Καλά να πάθουμε». «Όλοι μαζί τα φάγαμε».
Οι φράσεις αυτές μπορεί να μοιάζουν απλώς με εκφράσεις αγανάκτησης απέναντι σε πραγματικές ελληνικές παθογένειες. Και πολλές φορές αυτό ακριβώς είναι. Η Ελλάδα έχει λόγους να ασκεί αυστηρή κριτική στον εαυτό της: θεσμικές ανεπάρκειες, πελατειακές σχέσεις, διαφθορά, αναξιοκρατία, ανοχή στην αυθαιρεσία.
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην αυτοκριτική και στην αυτοπεριφρόνηση. Η αυτοκριτική λέει: «Αυτό που κάνουμε είναι λάθος». Η αυτοπεριφρόνηση λέει: «Εμείς είμαστε λάθος». Η πρώτη αφήνει ανοιχτή τη δυνατότητα αλλαγής. Η δεύτερη την κλείνει.
Γιατί αν ένα πρόβλημα βρίσκεται σε έναν θεσμό, μπορώ να αλλάξω τον θεσμό. Αν βρίσκεται σε μια πολιτική, μπορώ να αλλάξω την πολιτική. Αν βρίσκεται σε μια συμπεριφορά, μπορώ να αλλάξω τη συμπεριφορά.
Αν όμως το πρόβλημα είναι ότι «τέτοιος λαός είμαστε», τότε τι ακριβώς απομένει να κάνουμε; Τίποτε. Μόνο να ντραπούμε. Και η ντροπή, σε αντίθεση με την ευθύνη, σπάνια κινητοποιεί. Συχνά παθητικοποιεί. Η ευθύνη ρωτά: «Τι έκανα και τι μπορώ να αλλάξω;» Η ντροπή ψιθυρίζει: «Κάτι δεν πάει καλά με μένα».
Κι αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για να καταλάβουμε και την ελληνική εμπειρία της οικονομικής κρίσης. Τα χρόνια των Μνημονίων δεν υπήρξαν μόνο περίοδος οικονομικής δοκιμασίας. Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας υπήρξαν και μια κρίση συλλογικής αυτοεικόνας. Οι οικονομικές και πολιτικές αποτυχίες μεταφράστηκαν συχνά σε ηθικές κατηγορίες για έναν ολόκληρο λαό: τεμπέληδες, σπάταλοι, διεφθαρμένοι, ανεύθυνοι.
Βεβαίως υπήρχαν ελληνικές ευθύνες. Η αναγνώρισή τους είναι προϋπόθεση πολιτικής ωριμότητας. Άλλο όμως είναι να πεις «έχουμε ευθύνη για συγκεκριμένες ιστορικές επιλογές» και άλλο «είμαστε ένας αποτυχημένος λαός». Το πρώτο είναι αυτογνωσία.
Το δεύτερο είναι ταυτότητα ντροπής.
Και ίσως εδώ αρχίζει μια άλλη, πολύ πιο λεπτή μορφή πολιτισμικής εξάρτησης. Όταν ο άλλος δεν είναι πλέον απλώς κάποιος από τον οποίο θέλεις να μάθεις, αλλά γίνεται το μέτρο με το οποίο αξιολογείς αν αξίζεις. Για τους Ιθαγενείς της Αμερικής ο κυρίαρχος λευκός πολιτισμός παρουσιάστηκε ως ο πολιτισμός στον οποίο έπρεπε να αφομοιωθούν. Το μήνυμα ήταν ωμό: για να προχωρήσεις, πρέπει να γίνεις περισσότερο σαν εμάς και λιγότερο σαν εσένα.
Η Ελλάδα έχει μια εντελώς διαφορετική ιστορία, αλλά κουβαλά εδώ και δύο περίπου αιώνες μια παράξενη αμφιθυμία απέναντι στη Δύση. Θέλει να ανήκει σ' αυτήν, αλλά συγχρόνως αισθάνεται ότι βρίσκεται διαρκώς στην περιφέρειά της. Θέλει να αναγνωριστεί ως ευρωπαϊκή, αλλά συχνά κοιτάζει τον εαυτό της σαν μαθητή που περιμένει τον βαθμό του δασκάλου.
Εδώ αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η έννοια της αυτο-αποικιοποίησης του Alexander Kiossev: η περίπτωση κοινωνιών που, χωρίς να έχουν υποστεί την κλασική αποικιακή κατάκτηση, συγκροτούν την αυτοεικόνα τους υπό το βλέμμα ενός πολιτισμικού κέντρου το οποίο θεωρούν ανώτερο.
Τότε η ερώτηση παύει να είναι «τι μπορούμε να μάθουμε από τη Δύση;» - μια απολύτως γόνιμη ερώτηση. Γίνεται: «Πόσο ακόμη πρέπει να αλλάξουμε για να γίνουμε επιτέλους σαν αυτούς;» Και αυτή είναι εντελώς διαφορετική ερώτηση. Γιατί η πρώτη προϋποθέτει συνομιλία. Η δεύτερη προϋποθέτει μειονεξία. 
Η πολιτισμική αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει να πιστεύεις ότι ο πολιτισμός σου είναι ανώτερος. Σημαίνει να μπορείς να συναντήσεις έναν άλλο πολιτισμό χωρίς να χρειάζεται ούτε να τον υποτιμήσεις ούτε να εξαφανιστείς μέσα του. Όταν αυτή η αυτοπεποίθηση χαθεί, ο ξένος πολιτισμός παύει να είναι ένας πολιτισμός ανάμεσα σε άλλους και γίνεται το μέτρο του ανθρώπινου.
Και τότε φτάνουμε σε μια από τις πιο παράξενες αντιφάσεις της σύγχρονης Ελλάδας. Την ίδια στιγμή που ο βιωμένος ελληνικός κόσμος υποχωρεί, η «ελληνικότητα» αποκτά τεράστια εμπορική αξία. Το πανηγύρι γίνεται event. Η φιλοξενία γίνεται hospitality.
Το σπίτι γίνεται accommodation ή Airbnb. Η παραδοσιακή διατροφή γίνεται brand. Το χωριό γίνεται destination. Το σπίτι γίνεται location. Το νησί γίνεται product. Η θέα γίνεται asset.
Ο τόπος γίνεται real estate. Και η παράδοση επιβιώνει ως αισθητική ακριβώς τη στιγμή που μπορεί να χάνει τη λειτουργία της ως κοινωνικός δεσμός.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο παράδοξα χαρακτηριστικά της πολιτισμικής ήττας: ένας πολιτισμός μπορεί να είναι εξαιρετικά επιτυχημένος ως προϊόν την ίδια στιγμή που αποδυναμώνεται ως βιωμένος κόσμος.
Μπορούμε να πουλάμε «Greek lifestyle» σε ολόκληρο τον πλανήτη και ταυτόχρονα να χάνουμε τη γειτονιά, το κοινό τραπέζι, τον διαθέσιμο χρόνο, την αίσθηση του ανήκειν και τη δυνατότητα των νέων ανθρώπων να κατοικήσουν στον ίδιο τον τόπο που διαφημίζεται ως παράδεισος στους άλλους.
Και κάπου εδώ η συζήτηση παύει να αφορά τον πολιτισμό με τη στενή έννοια. Γίνεται υπαρξιακή. Γιατί ένας πολιτισμός δεν συνεχίζεται απλώς επειδή επιβιώνουν τα μνημεία του ή επειδή αναπαράγονται τα έθιμά του. Συνεχίζεται όταν μια νέα γενιά αισθάνεται ότι υπάρχει κάτι μέσα σε αυτόν τον κόσμο που αξίζει να μεταφέρει στην επόμενη. 
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα της πολιτισμικής συνέχειας:
Υπάρχει κάτι εδώ που αξίζει να συνεχιστεί; Και ίσως αυτή η ερώτηση βρίσκεται κρυμμένη πίσω από πολλά από τα προβλήματα που συζητούμε σήμερα ξεχωριστά. Πίσω από τη δημογραφική συρρίκνωση. Πίσω από τη φυγή των νέων. Πίσω από την εγκατάλειψη της περιφέρειας. Πίσω από την αποδυνάμωση των κοινοτήτων. Πίσω από την αίσθηση ότι η επιτυχία σημαίνει συχνά να καταφέρεις να φύγεις.
Όταν για έναν νέο άνθρωπο το «τα κατάφερα» σημαίνει σχεδόν αυτονόητα «έφυγα από εδώ», τότε ίσως δεν έχουμε μόνο οικονομικό πρόβλημα. Έχουμε πρόβλημα πολιτισμικής αυτοσυνέχειας. 
Και εδώ ακριβώς η ιστορία των Ιθαγενών της Αμερικής προσφέρει κάτι περισσότερο από μια ιστορία καταστροφής. Προσφέρει και μια ιστορία αντίστασης. Γιατί οι ινδιάνικοι πολιτισμοί δεν εξαφανίστηκαν ολοκληρωτικά. Παρά την καταστροφή, πολλές κοινότητες διατήρησαν ή ανακτούν σήμερα γλώσσες, τελετουργίες, ιστορική μνήμη, εκπαιδευτικές πρακτικές, κοινοτικές μορφές ζωής και σχέσεις με τον τόπο. Και αυτή η αναγέννηση έχει ένα εξαιρετικά σημαντικό μήνυμα: η πολιτισμική αποκατάσταση δεν σημαίνει επιστροφή σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν. Δεν σημαίνει να γυρίσει ο χρόνος πίσω. Σημαίνει να αποκατασταθεί η συνέχεια. Να μπορέσει μια κοινότητα να πει: «Δεν χρειάζεται να πάψω να είμαι αυτό που είμαι για να συμμετέχω στον σύγχρονο κόσμο».
Και ίσως εδώ βρίσκεται και το ελληνικό ζητούμενο.  Η απάντηση δεν είναι να επιστρέψουμε στην Ελλάδα του 1950. Δεν είναι ίσως να αρνηθούμε τη Δύση. Δεν είναι να φοβηθούμε. Δεν είναι να κατασκευάσουμε έναν εθνικιστικό μύθο περί ενός ανώτερου, καθαρού και αυτάρκους ελληνικού πολιτισμού. 
Ο εθνικιστικός ναρκισσισμός και η πολιτισμική αυτοπεριφρόνηση είναι, κατά βάθος, δύο όψεις της ίδιας ανασφάλειας. Ο ένας φωνάζει «είμαστε καλύτεροι από όλους». Η άλλη ψιθυρίζει «είμαστε χειρότεροι από όλους». Και οι δύο χρειάζονται τους άλλους για να αποφασίσουν ποιοι είμαστε.
Η πολιτισμική ωριμότητα βρίσκεται αλλού. Στη δυνατότητα να πεις: Δεν είμαστε ανώτεροι. Δεν είμαστε κατώτεροι. Είμαστε ένας ιδιαίτερος ιστορικός τρόπος ανθρώπινης ύπαρξης που έχει δικαίωμα να συνομιλεί ισότιμα με τους άλλους.
Και ίσως γι' αυτό η θεραπεία της ελληνικής πολιτισμικής ανασφάλειας δεν χρειάζεται τόσο μια «επιστροφή στο παρελθόν» όσο μια επιστροφή στη σχέση με το παρελθόν. Να ξαναρωτήσουμε τι υπήρχε μέσα σε λέξεις και πρακτικές που βιαστήκαμε να θεωρήσουμε παρωχημένες. Τι σήμαινε κοινότητα. Τι σήμαινε γειτονιά. Τι σήμαινε φιλοξενία. Τι σήμαινε κοινό τραπέζι. Τι σήμαινε γιορτή και πένθος. Τι σήμαινε τόπος. Τι σήμαινε μέτρο. Όχι για να τα αντιγράψουμε. Αλλά για να αναρωτηθούμε αν περιείχαν κάποια ανθρώπινη γνώση που ο σύγχρονος κόσμος, μέσα στην ταχύτητα και στην ατομικότητά του, έχει αρχίσει να χρειάζεται ξανά.
Γιατί παράδοση δεν είναι να λατρεύεις τις στάχτες. Είναι να αναρωτιέσαι αν υπάρχει ακόμη φωτιά μέσα τους.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό υπαρξιακό πρόβλημα της Ελλάδας. Όχι ότι κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Αλλά ότι κινδυνεύει να συνεχίσει να υπάρχει χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς θέλει να συνεχίσει. Να κρατήσει το όνομα και να χάσει το νόημα. Να διατηρήσει τα μνημεία και να χάσει τη μνήμη. Να πουλήσει τον τόπο και να χάσει το ανήκειν. Να εξάγει την ελληνικότητα και να μην ξέρει πια πώς να την κατοικήσει. Να μιμείται το αλλού επειδή δεν έχει αποφασίσει τι αξίζει από το εδώ. Σαν ένα "πουκάμισο αδειανό". 
Και τότε το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι: «Πώς θα γίνουμε επιτέλους σαν τους άλλους;» Ούτε: «Πώς θα ξαναγίνουμε αυτό που ήμασταν;»
Το πραγματικό ερώτημα είναι: Πώς μπορούμε να γίνουμε σύγχρονοι χωρίς να γίνουμε ξένοι προς τον ίδιο μας τον εαυτό;
Η ιστορία των ιθαγενών της Αμερικής μας θυμίζει κάτι θεμελιώδες. Μπορεί να σου πάρουν έναν τόπο. Μπορεί να καταστείλουν μια γλώσσα. Μπορεί να διαρρήξουν τη συνέχεια των γενεών. Μπορεί να προσπαθήσουν να σε πείσουν ότι ο πολιτισμός σου αποτελεί εμπόδιο στην πρόοδό σου.
Η βαθύτερη ήττα όμως έρχεται αργότερα.  Έρχεται όταν αρχίσεις εσύ ο ίδιος να πιστεύεις ότι τίποτε από όσα σου παραδόθηκαν δεν αξίζει να παραδοθεί παρακάτω.
Και ίσως εκεί ακριβώς αρχίζει και η θεραπεία ενός συλλογικού τραύματος. Όχι όταν ένας λαός πείσει τον εαυτό του ότι υπήρξε πάντοτε αθώος. Ούτε όταν κατασκευάσει έναν μύθο ότι υπήρξε πάντοτε σπουδαίος. Αλλά όταν μπορέσει να κοιτάξει την ιστορία του ολόκληρη -τις δημιουργίες και τις αποτυχίες, τις αδικίες που υπέστη και εκείνες που προκάλεσε, το φως και τη σκιά του- χωρίς ούτε να την εξιδανικεύσει ούτε να τη μισήσει.
Και να πει: Αυτός είναι ο τόπος μου. Αυτή είναι η ιστορία μου. Δεν είναι ανώτερη από την ιστορία των άλλων. Δεν είναι κατώτερη. Είναι δική μου. Και δεν χρειάζεται να την εγκαταλείψω για να μπορέσω να προχωρήσω.
Γιατί ίσως ένας λαός αρχίζει πραγματικά να χάνεται όταν παύει να αισθάνεται σπίτι μέσα στην ίδια του την ιστορία. Και αρχίζει να ξαναβρίσκει τον εαυτό του όταν μπορεί να επιστρέψει σ' αυτήν όχι για να κλειστεί μέσα της, αλλά για να αποκτήσει επιτέλους κάπου να σταθεί, ώστε να μπορέσει να πάει παραπέρα.
----------------------------------------------------------------------------
Ο Αντώνης Ανδρουλιδάκης είναι Αναπτυξιακός & Κοινωνικός Ψυχολόγος καθώς και  Διδάσκων Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Neapolis Pafos.

www.facebook.com

μέσω www.dromosanoixtos.gr

Ο καθηγητής ιατρικής στο Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, Γιάννης Ιωαννίδης, στον καναπέ του «Studio στις 3»

 

Η Νάνσυ Ζαμπέτογλου και ο Θανάσης Αναγνωστόπουλος βρίσκονται καθημερινά, Δευτέρα με Παρασκευή, στο «Studio στις 3» στον ΣΚΑΪ! Οι δύο δημοσιογράφοι παρουσιάζουν ένα πολυθεματικό μαγκαζίνο που εστιάζει στην ουσία της επικαιρότητας, της καθημερινότητας και της ψυχαγωγίας. Μαζί με τους αγαπημένους συνεργάτες τους, στήνουν μια ζωντανή εκπομπή, γεμάτη κουβέντα για όλα όσα χωράνε στο απόγευμά μας και το κάνουν λίγο καλύτερο. Φιλτράρουν την επικαιρότητα και εστιάζουν σε θέματα που συζητάμε και μας απασχολούν, συναντούν ανθρώπους που μοιράζονται τις ιστορίες τους και προτείνουν αφορμές για μικρές απολαύσεις της καθημερινότητας. Και όλα αυτά με φρέσκια δημοσιογραφική ματιά, θετική ενέργεια και χιούμορ.

ΥΓ του blog: ...προσέξτε από το 16:00 και μετά τι λέει ο διακεκριμένος καθηγητής για όσα ακούσαμε από άφρονες φανατικούς επιστήμονες την περίοδο της πανδημίας που τους χαρακτηρίζει ειδικά η φράση του "Πολλές φορές κάποιος 'αμόρφωτος' έχει πιο πολλή λογική από 'ειδικούς' των 120 πτυχίων". Δεν ξέχασε να αναφέρει και την παραπληροφόρηση από την μεριά των ΜΜΕ, αλλά και ξεκαθάρισε τα περί συνομωσιολόγων, ψεκασμένων και λοιπών επιθέτων που κόλλησαν διάφοροι πανεπιστήμονες,  πολιτικοί και δημοσιογράφοι στην επιβεβλημένη επιστημονικά διαφορετικής άποψης.

Αλγοριθμικό «μπλόκο» σε πολίτες για οφειλές 100 και 500 ευρώ, την ώρα που τα χρέη της ΝΔ ξεπερνούν τα 600 εκατομμύρια ευρώ

Μια αγεφύρωτη αντίφαση ανάμεσα στην εξονυχιστική ψηφιακή επιτήρηση των πολιτών και στην οικονομική πραγματικότητα των κομματικών ταμείων φέρνει στην επιφάνεια η εφαρμογή της νέας ενιαίας «ταυτότητας οικονομικής αξιοπιστίας» μέσω του gov.gr.

Ενώ για έναν απλό φορολογούμενο, έναν χαμηλόμισθο οικογενειάρχη ή έναν μικρό επαγγελματία μια ληξιπρόθεσμη οφειλή μόλις 100 ή 500 ευρώ αρκεί για να ενεργοποιήσει τους κρατικούς αλγόριθμους υποβάθμισης και να επιφέρει πιστωτικό αποκλεισμό, το κυβερνών κόμμα της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζει συνολικές υποχρεώσεις που αγγίζουν τα 602 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 508 εκατ. ευρώ αφορούν συσσωρευμένους τόκους.

Το νέο κρατικό credit score, το οποίο τίθεται σε τροχιά λειτουργίας υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, μετατρέπει τις ελάχιστες καθυστερήσεις των αδύναμων νοικοκυριών σε μόνιμο ψηφιακό στίγμα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις για τη θέσπιση δύο μέτρων και δύο σταθμών στην οικονομική διαχείριση.

Το κατώφλι των 100 ευρώ και ο κίνδυνος του χρηματοπιστωτικού στραγγαλισμού

Το θεσμικό πλαίσιο που εδράζεται στον νόμο 4972/2022 και εξειδικεύτηκε με τις δύο υπουργικές αποφάσεις του Ιουλίου 2026, εγκαθιδρύει έναν μηχανισμό συλλογής και αλγοριθμικής επεξεργασίας κάθε διαθέσιμου οικονομικού στοιχείου. Εισοδήματα, κινητή και ακίνητη περιουσία, τρέχουσες οφειλές, ρυθμίσεις, καθυστερήσεις πληρωμών και αναγκαστικά μέτρα, όπως πλειστηριασμοί, συμπυκνώνονται σε έναν ενιαίο βαθμό πιστοληπτικής ικανότητας.

Η αυστηρότητα του συστήματος αποτυπώνεται στον τρόπο παραμετροποίησης του αλγορίθμου:

• Ως «ουσιώδες ληξιπρόθεσμο ποσό» ορίζεται το όριο των 100 ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και των 500 ευρώ για τα νομικά πρόσωπα, εφόσον η καθυστέρηση διατηρηθεί για 90 ημέρες.
• Η αξιολόγηση συνυπολογίζει το ύψος του εισοδήματος και το βάρος των υποχρεώσεων, προβλέποντας ρητά υποβαθμίσεις της βαθμίδας ανάλογα με το συνολικό ετήσιο εισόδημα του πολίτη.

Το εξαιρετικά χαμηλό αυτό κατώφλι σημαίνει ότι μια πρόσκαιρη ταμειακή δυσχέρεια —ακόμη και για ένα αμελητέο ποσό— καταγράφεται άμεσα στα ψηφιακά μητρώα. Έτσι, ο άνεργος, ο εργαζόμενος των 800 ευρώ ή ο μικρός έμπορος που αδυνατεί να καλύψει εμπρόθεσμα μια οφειλή 100 ή 500 ευρώ, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο: βαθμολογείται αρνητικά όχι κατ’ ανάγκη λόγω δόλιας ασυνέπειας, αλλά εξαιτίας της χαμηλής εισοδηματικής του στάθμης, με αποτέλεσμα να χάνει την πρόσβαση σε δανεισμό, να στερείται τραπεζικές διευκολύνσεις ή να επιβαρύνεται με δυσβάστακτο κόστος χρήματος ακριβώς τη στιγμή που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη ρευστότητας.

Η εικόνα του ισολογισμού της ΝΔ: 602 εκατ. ευρώ χρέη και εκτός ελέγχου τόκοι

Στον αντίποδα της εξοντωτικής αυτής πειθαρχίας που επιβάλλεται στους πολίτες για οφειλές της τάξεως των 100 και 500 ευρώ, η οικονομική εικόνα του ίδιου του κυβερνώντος κόμματος αποτυπώνει ένα μέγεθος χρέους που, εάν διερχόταν από το ίδιο κρατικό credit score, θα κατέτασσε τη Νέα Δημοκρατία βαθιά «στα κόκκινα».

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του δημοσιευμένου ισολογισμού της Νέας Δημοκρατίας για το 2025:

• Συνολικές υποχρεώσεις: 602.139.154,80 ευρώ.
• Τραπεζικές υποχρεώσεις: 592.950.327,28 ευρώ.
• Τόκοι και ανατοκισμός: Περίπου 508,53 εκατομμύρια ευρώ.
• Ετήσια διόγκωση: Μέσα σε ένα μόνο έτος, το κομματικό χρέος αυξήθηκε κατά 60,27 εκατομμύρια ευρώ (από 541.866.905,86 ευρώ το 2024).

Η διάσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα των πολιτών και σε εκείνη της κομματικής ηγεσίας ενισχύεται από τη δημόσια παραδοχή του ίδιου του αντιπροέδρου του κόμματος, ο οποίος έχει αναγνωρίσει ανοιχτά ότι τα τοκοχρεολύσια αυτά δεν πρόκειται να πληρωθούν ποτέ.

Πιο συγκεκριμένα ο κ. Γεωργιάδης τον Μάη του 2026 είχε παραδεχτεί:

“Στην πραγματικότητα τα χρέη του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας δεν μπορούν ποτέ να πληρωθούν. Μόνο θα αυξάνονται”

Πηγή:  agonaskritis.gr

Κατήφορος…

του Νίκου Μπογιόπουλου

Η νέα πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, με αφορμή την υπογραφή της “Ασπίδας του Αχιλλέα” ανάμεσα στις κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Νετανιάχου, προχώρησε σε ανάρτηση όπου μεταξύ άλλων κάνει λόγο για "Δύο έθνη με κοινές αξίες, συμφέροντα και προκλήσεις....”…

Η κυρία πρέσβης, βάζει μπροστά τα δυο έθνη για να διαλαλήσει τις “κοινές αξίες” ανάμεσα στις κυβερνήσεις (περί αυτού πρόκειται) των Νετανιάχου – Μητσοτάκη. Και φυσικά κάνει την δουλειά της όταν χρησιμοποιεί την Ελλάδα σαν πλυντήριο του κράτους-δολοφόνος, ειδικά μάλιστα σε συνθήκες παγκόσμιας οργής και ηθικής απαξίας για τα εγκλήματα της χώρας της στην Παλαιστίνη.

Το θέμα, επομένως, είναι τι κάνει ο Μητσοτάκης. Και ο Μητσοτάκης είναι σε τέτοιο βαθμό διαθέσιμος να συνδέσει το ονομά του και με τον τελευταίο υπόνομο της “ορθής πλευράς της ιστορίας” που φτάνει στην εσχατιά της πολιτικής και ιστορικής ξετσιπωσιάς: Να προσφέρεται για να καταγράφεται ως ο έχων “κοινές αξίες” (!) με τον γενοκτόνο – τον και καταζητούμενο από το ΔΠΔ ως εγκληματίας – Νετανιάχου!

Ε, είναι πια σαφές: Οσο πίσω και να πάμε, τέτοια πολιτική ξεδιαντροπιά είναι δύσκολο να συναντήσει κανείς ακόμα και σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, παρότι ο κατσαπλιαδισμός και η σαπίλα της αστικής της τάξης είχε πάντα το ανάλογό της και στις πολιτικές εκπροσωπήσεις της.

Για τέτοιο κατήφορο μιλάμε..

Πηγή: www.imerodromos.gr

Κυβέρνηση «θερμοκήπιο» συμφερόντων για τράπεζα και ιδιωτικό ΑΕΙ

Σφοδρές αντιδράσεις και ερωτήματα για την επιλογή Μητσοτάκη και Σχοινά να παρουσιάσουν τη νέα ΚΑΠ στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή.

του Δημήτρη Κούλαλη

Ως «κονφερασιέ» ιδιωτικών συμφερόντων επέλεξε να λειτουργήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αυτήν τη φορά με φόντο την Αμερικανική Γεωργική Σχολή (ΑΓΣ), στην οποία πρόκειται να μιλήσει στις 4 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της εκδήλωσης που διοργανώνει ο Μαργαρίτης Σχοινάς, υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), και αφορά το πλέον κρίσιμο ζήτημα του χαρτοφυλακίου του: την 4η Συνεδρίαση Εθνικού Διαλόγου για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034.

Εν ολίγοις, ενώ καλά καλά δεν στέγνωσε το μελάνι της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που έθεσε υπό αμφισβήτηση το πλαίσιο της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕΕ) πάνω στο οποίο βάσισε το 2024 την πιστοποίηση προγραμμάτων τριών νομικών προσώπων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), ο πρωθυπουργός ετοιμάζει «σόου» στην ΑΓΣ, που πρόσφατα έλαβε άδεια λειτουργίας μη κρατικού ΑΕΙ, για να ανακοινώσει τη νέα ΚΑΠ.

Με το «έτσι θέλω»

Ο χρόνος και ο τόπος της εκδήλωσης δεν φαίνεται να είναι τυχαίοι. Οπως λέει στο Documento ο Αθανάσιος Σαρόπουλος, πρόε-δρος ΔΕ του παραρ-τήμα-τος Κεντρι-κής Μακε-δο-νίας του Γεω-τε-χνι-κού Επι-με-λη-τη-ρίου Ελλάδος: «Η Αμερικανική Γεωργική Σχολή μαζί με το Iowa State University of Science and Technology πρόσφατα έλαβε από την κυβέρνηση άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας ιδιωτικού πανεπιστημίου με τμήμα Γεωπονίας ώστε να δεχτεί φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027». Οι αντιδράσεις από τους φορείς των γεωτεχνικών (ΓΕΩΤΕΕ, ΠΟΓΕΔΥ, πανεπιστημιακά τμήματα) είναι ήδη έντονες, με τους ίδιους να έχουν αποφασίσει να μη συμμετάσχουν στη διοργάνωση αν δεν αλλάξει ο τόπος διεξαγωγής της. Επιπλέον, εντύπωση προκαλεί το «αδικαιολόγητα υψηλό κόστος της τεχνικής κάλυψης των 30.000 παρά 47 ευρώ χωρίς ΦΠΑ» της εκδήλωσης, όπως σημείωσε ο Αθ. Σαρόπουλος σε συνάντηση με τον πρωθυπουργό.

Από την άλλη, η παρουσία του τελευταίου μάλλον συγκαταλέγεται στο εν πολλοίς «ετσιθελικό» στιλ ενεργειών με σκοπό την επανάκτηση των αδειών από τα ΝΠΠΕ, διά μέσου του οποίου επιχειρείται το κυβερνητικό «damage control» μετά το πολιτικό «στραπάτσο» της απόφασης του ΣτΕ.

Σε κάθε περίπτωση η απόφαση Μητσοτάκη – Σχοινά έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Οπως τονίζει στο Documento ο Αθ. Σαρόπουλος, ο οποίος έχει δημοσιεύσει ανοιχτή επιστολή για το θέμα προς τον Μ. Σχοινά κοινοποιώντας την και στον Κυρ. Μητσοτάκη, η επιλογή έγινε «παρότι η ΑΓΣ και οι απόφοιτοί της, απόφοιτοι δευτεροβάθμιας ή μεταλυκειακής εκπαίδευσης, δεν είχαν μέχρι σήμερα κανέναν ρόλο στην υλοποίηση των προγραμμάτων της ΚΑΠ». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι μέχρι τώρα ήταν «οι απόφοιτοι του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ, του αρχαιότερου και πρώτου σε αξιολογική κατάταξη τμήματος Γεωπονίας στην Ελλάδα, που από το 1981 μέχρι σήμερα ασχολήθηκαν με την ΚΑΠ της ΕΕ προσφέροντας τεράστιο αναπτυξιακό έργο εκσυγχρονισμού της πατρίδας μας».

Ο ίδιος θυμίζει πως η Θεσσαλονίκη είναι η μοναδική πόλη με δύο τμήματα Γεωπονίας, μετά και τη δημιουργία του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας, αλλά και ότι εκεί βρίσκονται τέσσερα ιδρύματα του ΕΛΓΟ Δήμητρα, καθώς και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, οι υπηρεσίες της οποίας ασχολούνται με την ΚΑΠ. «Θα μπορούσαν να πάνε οπουδήποτε αλλού για την εκδήλωση» σημειώνει. Και προσθέτει: «Εκεί που πήγαν δεν δικαιολογείται με κανένα άλλο σκεπτικό παρά μόνο ως διαφήμιση».

Φυσικά το πρόβλημα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η ιδρυθείσα το 1904 ΑΓΣ. «Ακόμη και ο πιο ακραιφνής υπέρμαχος των ιδιωτικών πανεπιστημίων δεν αποδέχεται να προμοτάρει μια κυβέρνηση ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο εις βάρος του δημοσίου» σημειώνει ο Αθ. Σαρόπουλος.

Για να δούμε το σύνολο της εικόνας, ας δούμε τι έχει προηγηθεί.

Ο Μ. Σχοινάς διορίστηκε ΥΠΑΑΤ στις 3 Απριλίου 2026. Ενάμιση μήνα μετά επισκέφτηκε την ΑΓΣ και εξέδωσε δελτίου Τύπου (ΔΤ). Εκεί εξήρε το έργο της σχολής χαρακτηρίζοντάς τη «φάρο γνώσης» για τη νέα γενιά και «για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στη χώρα».

Το ίδιο ενθουσιώδης ήταν και το 2018 όταν, όντας επικεφαλής εκπρόσωπος Τύπου της Κομισιόν, παρευρέθηκε στην ΑΓΣ ως κεντρικός ομιλητής κατά την τελετή αποφοίτησης μαθητών.

Στις 17 Ιουλίου 2026 και συγκεκριμένα σε εκδήλωση για τις νέες τεχνολογίες και τα «έξυπνα θερμοκήπια», ο υπουργός του Μητσοτάκη ανακοίνωσε, πάλι από την ΑΓΣ, ότι το ΥΠΑΑΤ προχωρά στην κάλυψη όλων των επιλέξιμων επενδυτικών προτάσεων στο πρόγραμμα θερμοκηπίων. Πρόκειται για την Παρέμβαση Π3-73-2.9 «Επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό και την κατασκευή θερμοκηπίων και προσπελάσιμων στεγάστρων φυτικής παραγωγής» του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027 του ΥΠΑΑΤ, η δημόσια δαπάνη της οποίας θα φτάσει περίπου τα 270 εκατ. ευρώ (από 150 εκατ. αρχικά), ενώ, όπως σημειώνει το σχετικό ΔΤ του υπουργείου, «με τη συνολική συμμετοχή και των ιδιωτικών κεφαλαίων οι συνολικές επενδύσεις που θα κινητοποιηθούν θα προσεγγίσουν το μισό δισεκατομμύριο».

Η Τράπεζα Πειραιώς

Λίγους μήνες πριν (25.02.2026) η Τράπεζα Πειραιώς πρόβαλε την υποστήριξή της στο «πρόγραμμα του ΥΠΑΑΤ για τα θερμοκήπια». Η εμπλοκή της φαίνεται ότι δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε το τραπεζικό ίδρυμα τον Οκτώβριο του 2024, η «Πειραιώς διατηρεί πρωταγωνιστικό ρόλο στη χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα, διατηρώντας μερίδιο 80% της αγοράς, με τα δάνεια προς αγρότες να διαμορφώνονται σε πάνω από €1 δισ.».

Αναφορικά με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, μολονότι το θεσμικό πλαίσιο δεν περιορίζει τη χρηματοδότηση σε συγκεκριμένο πιστωτικό ίδρυμα, η Πειραιώς έχει επιδείξει ιδιαίτερο ζήλο και εμπλέκεται ενεργά στην προώθηση και χρηματοδοτική υποστήριξη της παρέμβασης, για την οποία η ίδια δηλώνει πως ανέλαβε «πρωτοβουλία το 2024». Στο πλαίσιο αυτό έχει γνωστοποιήσει στους παραγωγούς ότι μπορεί να τους χρηματοδοτήσει «μπροστά» από την επιχορήγηση, ώστε να μη χρειαστεί να καταβληθεί η δημόσια ενίσχυση για να ξεκινήσει το έργο. Παράλληλα έχει σημειώσει ότι δύναται μεταξύ άλλων να τους προσφέρει «επενδυτικά δάνεια».

Τέλος, στο ΔΤ του Φεβρουαρίου 2026 σημειώνεται η δημιουργία του κόμβου θερμοκηπίων από την τράπεζα «με τις επιστημονικές ομάδες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας μέσω των τεχνοβλαστών τους SmartAgroHub Α.Ε., Nutrisense ΙΚΕ, Mediterranean Horticultural Center Ι.Κ.Ε. σε συνεργασία με τις εταιρείες Ν. Μουτεβελής και ΣΙΑ Ε.Ε., Ι.Ε. Διαμαντόπουλος Α.Ε.».Μετά τα παραπάνω, εύλογα προκύπτει το ερώτημα γιατί ένας υπουργός επέλεξε τον χώρο της ΑΓΣ προκειμένου να ανακοινώσει την πορεία ενός έργου στο οποίο εμπλέκεται και ο τραπεζικός τομέας. Απάντηση ίσως δίνει το γεγονός ότι η ΑΓΣ «τρέχει» ήδη ένα «έξυπνο» ψηφιακό θερμοκήπιο, όπως αναφέρεται σε σχετική δημοσίευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της σχολής, στο πλαίσιο προώθησης της εκδήλωσης στην οποία μίλησε ο Μ. Σχοινάς και την οποία διοργάνωσαν η ΑΓΣ και η Cisco. Αλλωστε ο ίδιος ο υπουργός φρόντισε τότε να υπογραμμίσει ότι «η Αμερικανική Γεωργική Σχολή αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του παραγωγικού μοντέλου που χρειάζεται η χώρα».

Ισως πάλι η επιλογή του χώρου να σχετίζεται με την πολύπλευρη σχέση της ΑΓΣ με την Τράπεζα Πειραιώς, όπως αποτυπώνεται σε σειρά κοινών τους δράσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της συνεργασίας είναι το γεγονός ότι ακόμη και η ιδιωτική δωρεά προς την ΑΓΣ γίνεται είτε μέσω της online δωρεάς είτε μέσω κατάθεσης σε λογαριασμό της Πειραιώς.

«Κόμβος Θερμοκηπίων»

Πέρα από αυτό, η συνεργασία τους «ακουμπά» και τον «Κόμβο Θερμοκηπίων». Σύμφωνα με ΔΤ της τράπεζας στις 27.01.2016 ανακοινώθηκε η ένταξη της ΑΓΣ στον «Κόμβο», σε μια επιχείρηση διεύρυνσης των δράσεων για την ανάπτυξη των καλλιεργειών.

Αραγε, υπάρχει σχέση ανάμεσα στον «Κόμβο» της Πειραιώς και την παρέμβαση του ΥΠΑΑΤ; Την απάντηση δίνει η ίδια η τράπεζα στις 03.07.2025: «Στο πλαίσιο υλοποίησης της παρέμβασης Π3-73-2.9 […] οι επιστημονικές ομάδες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας […] και την Πειραιώς προχώρησαν σε υπογραφή συμφωνητικού συνεργασίας για τη δημιουργία του “Κόμβου Θερμοκηπίων”».

Στόχος αυτής της συνεργασίας, αναφέρεται, είναι η «ολιστική στήριξη του αγρότη» μέσα από έναν συνδυασμό «εξειδικευμένων γνώσεων» και «εμπειρίας».

Από εκεί και πέρα, ΥΠΑΑΤ και Πειραιώς συνυπάρχουν και στην οικονομική πτυχή της παρέμβασης, όπως ήδη αναφέραμε, πάντα στη βάση των επίσημων ΔΤ.

Εμπλοκή Μητσοτάκη

Με αυτά τα δεδομένα η επερχόμενη παρουσία Μητσοτάκη στην ΑΓΣ μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Αλλωστε ο ίδιος ήδη από το 2017 έχει εκφραστεί με τα καλύτερα λόγια για τη σχολή, όταν ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε έκανε πολύωρη περιοδεία εκεί, η οποία φαίνεται ότι είχε «τον χαρακτήρα φροντιστηρίου επί των αγροτικών», σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής. Δικαίωμά του και επιλογή του. Το ίδιο ισχύει και για ανάρτηση που φέρεται να είχε κάνει μετά την επίσκεψη στην οποία ανάμεσα σε άλλα μιλούσε για «μια νησίδα αγροδιατροφικής καινοτομίας και ένα φυτώριο ιδεών», αναφερόμενος στην ΑΓΣ.

Ωστόσο η ανάμειξή του δεν σταματά εδώ. Οπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, ο πρωθυπουργός είχε προαναγγείλει την άμεση ανάμειξη του τραπεζικού τομέα στην παρέμβαση για τα θερμοκήπια. Ελεγε στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2024: «Θέλουμε με τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα και του τραπεζικού συστήματος να δρομολογήσουμε ένα γενναίο πρόγραμμα που θα φτάσει τα 600 εκατ. ευρώ για την αύξηση της θερμοκηπιακής καλλιέργειας στην επικράτεια».

Ακριβώς δύο μήνες μετά (06.11.2024) η Πειραιώς ανακοίνωσε ότι «υποστηρίζει τις επενδύσεις εκσυγχρονισμού και εγκατάστασης νέων θερμοκηπίων». Αναφέρθηκε δε αναλυτικά στο τι ακριβώς καλύπτει η παρέμβαση του ΥΠΑΑΤ, για να καταλήξει: «Η Τράπεζα Πειραιώς υποστηρίζει το επενδυτικό σας σχέδιο με ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα χρηματοδότησης (που) περιλαμβάνει: Δάνειο για την προεξόφληση της επιχορήγησης, […] μακροπρόθεσμο δάνειο για την κάλυψη μέρους της ιδιωτικής συμμετοχής, με επιλογές ανάλογα με το είδος και το μέγεθος της επένδυσης, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο πρόγραμμα».

Πάρε, βάλε

Το ποσό της επιχορήγησης από το πρόγραμμα αποκαλύπτεται στον επίσημο ιστότοπο της Πειραιώς και στην ανακοίνωσή της για την πρόσκληση στο πρόγραμμα. «Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προσφέρει επιχορηγήσεις 50%-70% επί της επένδυσης. […] Η δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε €150 εκατ., ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός –με υπερδέσμευση και ιδωτική συμμετοχή– εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 600 εκατ.».

Ακριβώς δηλαδή το ποσό και εντός του πλαισίου που είχε ανακοινώσει ο Κυρ. Μητσοτάκης το 2024…

Το παράδειγμα με το Αγρόκτημα του ΑΠΘ

Το σπιράλ ενεργειών αποδυνάμωσης των δημόσιων ιδρυμάτων και προώθησης ιδιωτικών συμφερόντων συμπληρώνεται από την κατάργηση του αρμόδιου ΝΠΔΔ για τη διαχείριση του περίφημου Αγροκτήματος του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ το 2022, σύμφωνα με τον Αθ. Σαρόπουλο. «Αφησαν το Αγρόκτημα, χωρίς συγκεκριμένο τρόπο διοίκησης, να ανήκει στο ΑΠΘ και να το διαχειρίζονται ο πρύτανης και το Συμβούλιο Διοίκησης του Πανεπιστημίου, οι οποίοι δεν έχουν τις γνώσεις και είναι διαφορετικής ειδικότητας. αρα δημιούργησαν ένα τεράστιο γραφειοκρατικό πρόβλημα, ενώ άνοιξαν και τον δρόμο για άλλου είδους εκμετάλλευση του Αγροκτήματος, εφόσον αυτό θεωρείται περιουσία του ΑΠΘ. Ακόμη, με βάση την ανώνυμη εταιρεία που η ίδια η κυβέρνηση ίδρυσε, μπορεί να το εκμισθώσει σε ιδιώτες, έως και για 50 έτη, για διαφορετικού είδους σε σχέση με την έρευνα, την εκπαίδευση και τη γεωπονική».

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Δημήτρης Κούλαλης σπούδασε την «τέχνη» τού σκέπτεσθαι στο Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Πατρών. Από πολύ νωρίς «ενέδωσε» στις σειρήνες της δημοσιογραφίας και άρχισε να αρθρογραφεί. Τα πρώτα του βήματα στον χώρο τα έκανε στις τάξεις του ηλεκτρονικού περιοδικού Frapress.gr, ασχολούμενος, κυρίως, με το αντικείμενο της φιλοσοφίας. Στη συνέχεια, από την αρθρογραφική γωνιά του ηλεκτρονικού περιοδικού Ατέχνως, πέρασε στην ανάλυση και τον σχολιασμό των κοινωνικών και πολιτικών τεκταινομένων. Παρόμοια πορεία έχει χαράξει και ως συντάκτης στον Ημεροδρόμο. Άρθρα του επίσης έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα των Συντακτών και το Νόστιμον Ήμαρ, ενώ έχει συνεργαστεί και με την ιστοσελίδα News24/7.gr. Το 2018 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Α/ Συνέχεια», το βιβλίο: «Το χρονικό του αύριο».

Πηγή: www.documentonews.gr

Σταύρος Λυγερός "Στο τραπέζι πάλι το σκάνδαλο των υποκλοπών"

Ο νεοαποικισμός της Λατινικής Αμερικής από ΗΠΑ-Ισραήλ και η αντίσταση των λαών της

της Ειρήνης Νεδέλκου

Αυτό που βιώνει σήμερα η Λατινική Αμερική, σε πολύ πιο έντονο βαθμό επί Τραμπ 2, μερικοί το ονομάζουν το δόγμα Μονρόε 2, άλλοι επιχείρηση Κόνδωρ 2, και τα δύο παιδιά της αχόρταγης αποικιακής πολιτικής των ΗΠΑ. Το πρώτο με αφετηρία το 1823, η δεύτερη το 1975 στη Χιλή, δυο χρόνια μετά το πραξικόπημα του Πινοτσέτ – η επιχείρηση Κόνδωρ απέβλεπε στην επιβολή των γνωστών αιμοσταγών δικτατοριών σχεδόν σε όλα τα κράτη της Λατινικής Αμερικής, μέχρι και της Καραϊβικής. Γιατί είχαν τρομάξει με την Επανάσταση της Κούβας, τον ενθουσιασμό που προκάλεσε στην ήπειρο και έκαναν τα πάντα να μην επαναληφθεί η ιστορία.

Σήμερα όμως αυτή η αρπαχτική πολιτική διαμηνύεται στο φως της ημέρας με τον πιο κυνικό και θρασύτατο τρόπο, με επικεφαλής τον πρόεδρο Τραμπ, που εκφωνεί την μετατροπή του Καναδά στην πολιτεία νο 51 των ΗΠΑ, επιδιώκει την προσκόλληση της Γροιλανδίας ακόμη και του Μεξικού. Πέρασε όμως από τα λόγια και στις πράξεις με την αρπαγή του Μαδούρο και αμέσως μετά με την πλήρη ασφυξία της Κούβας προκειμένου να την γονατίσει και υποτάξει, γιατί, όπως λέει μαζί με τον Ρούβιο, η Κούβα είναι ένα καρκίνωμα για τις ΗΠΑ που πρέπει να αφαιρεθεί.

Αυτό που όμως δεν θα ήθελαν να φανερωθεί είναι τί εργαλεία χρησιμοποιούν για τον σκοπό τους, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα στην Λατινική Αμερική να κυριαρχήσουν δεξιά και ακροδεξιά καθεστώτα. Αλλά όπως στη συνέχεια θα δούμε, το πέπλο πέφτει.

Στις 22/08/2026 συλλαμβάνεται στη Βολιβία ο Αργεντινός Φερνάντο Σεριμέδο (Fernando Cerimedo), λόγω απόπειρας δολοφονίας της συντρόφου του Νάδια Μπέλλερ. Η ίδια τον κατήγγειλε, τραυματισμένη, από το νοσοκομείο,φοβούμενη τη ζωή της.Όταν η αστυνομία ψάχνει στο σπίτι του, ανακαλύπτει ένα «κέντρο με Μποτς (Granja de bots), ένα χώρο με χιλιάδες συνδεδεμένα κινητά που παράγουν μποτς και πάρα πολλά χρήματα σε δολάρια,θα το εξηγήσουμε λίγο πιο κάτω. Από εδώ και πέρα ξετυλίγεται ταχύτατα ένα κουβάρι σχεδίου για να επηρεαστούν οι προεδρικές εκλογές σε όλη την ήπειρο,χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ, προς όφελός δικό τους και του Ισραήλ. Βγαίνουν στην επιφάνεια οι στενές σχέσεις του Σεριμέδο ως συμβούλου, συνεργάτη, «φίλου» κ.ο.κ. με τους δεξιούς προέδρους, φιλοσιωνιστές που παρέδωσαν όλα τα πλούτη των χωρών τους στις ΗΠΑ, όπως ο Μιλέι της Aργεντινής, ο Κατς της Χιλής, ο Μπουκέλε του Σαλβαδόρ, ο Ροντρίγο Παζ της Βολιβίας, ο Αμπελάρδο δε λα Εσπριέγια (Abelardo de la Espriella) της Κολομβίας,της Ονδούρας κ.ο.κ.

Με το παραπάνω γεγονός ξεσκεπάζονται επιπλέον ονόματα και τα ανήθικα και παράνομα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν. Έχουμε και λέμε: Ο Τιμ Νταν (Tim Dunn), μεγιστάνας πετρέλαιο-επιχειρηματίας από το Τέξας, πολιτικά ακροσυντηρητικός, που επηρεάζει την πολιτική της πολιτείας του αλλά και των ΗΠΑ, φαίνεται να είναι ο κύριος χρηματοδότης και ο άμεσος προμηθευτής της τεχνολογίας που πρόσφεραν οι ΗΠΑ στον Σεριμέδο. Ο Μπραντ Πασκάλ, (Brad Pascal) πρώην διευθυντής της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ, ήταν συνεργάτης του Σεριμέδο και πάροχος για τα ψηφιακά του εργαλεία (κέντρο μποτς, τρολς κ.α.).

Από το 2019, ο Σεριμέδο ταξίδευε σε κάθε χώρα, Ονδούρα, Εκουαδόρ, Χιλή, Αργεντινή κ.α., με αποστολή να επηρεάσει τις εκλογές και με έτοιμη στην τσέπη τη συμφωνία των υψηλόβαθμων του ΜΑGΑ. Συνεργάτης του ήταν και ο ακροδεξιός Ισπανός Χαβιέρ Νέγρε (Javier Negre). Μετατράπηκε ο ίδιος σε ένα είδος κράτος εν κράτει, με φοβερή ισχύ. Μετά τη σύλληψή του δήλωσε ότι αν ο πρόεδρος της Βολιβίας δεν τον απελευθερώσει σε έξι μήνες, θα τα ξεράσει όλα.

Ο Σεριμέδο και ο Νέγρε δεν πληρώνονταν ως μια Συμβουλευτική Εταιρία στην υπηρεσία του υποψηφίου τους στην προεκλογική εκστρατεία, όχι, αλλά χρηματοδοτούσαν τον δεξιό υποψήφιο της κάθε χώρας, με αντάλλαγμα όταν αυτός θα έπαιρνε την εξουσία, το πρώτο μέλημά του θα ήταν να βάλει χέρι στα Ταμεία της χώρας. Π.χ. το Ταμείο της Βολιβίας επηρεάζει σημαντικά τον μεταλλευτικό τομέα, πετρελαίου. Ο πρόεδρος Μιλέι της Αργεντινής, δηλωμένος τραμπιστής και φιλοισραηλινός, άδειασε όλα τα Ταμεία της χώρας.

Έτσι, μέσω της διαφθοράς και διαπλοκής, αποσβένεται η αρχική επένδυση αυτού του κυκλώματος και οι νέοι κυβερνώντες-τσιράκια ευθυγραμμίζουν τις χώρες τους με την πολιτική των ΗΠΑ-Ισραήλ.

Σχεδόν σε όλα τα κράτη που «νίκησε» στις εκλογές η δεξιά, υπήρξαν εξωτερική πίεση και νοθείες. Επίσης βλέπουν τον Σεριμέδο μαζί με τον Μάρκο Ρούμπιο,μετονομαζόμενο και ως Νάρκο Ρούμπιο. Για όλους τους παραπάνω υπάρχουν καταγγελίες και στοιχεία ότι σχετίζονται και με το ναρκεμπόριο.

Να παραμείνουμε όμως στα πιο πρόσφατα γεγονότα σε μερικές χώρες της Λατινικής Αμερικής.

ΚΟΛΟΜΒΙΑ. Γράφει στο Fb του μέσα στα άλλα, ο πιο προοδευτικός πρόεδρος που είχε ποτέ η Κολομβία, ο Γουστάβο Πέτρο (Gustavo Petro), που επί της πρόσφατης θητείας του βελτίωσε πολλά και σημαντικά μέτωπα υπέρ του λαού και της αυτοκυριαρχίας της χώρας: «Το τηλέφωνο του Σεριμέδο που έχει κατασχεθεί, τον αποκαλύπτει ως συνδημιουργό του MATRIX, καθρέφτη των ψεμάτων στη Λατινική Αμερική, με δεσμούς με Κολομβιανούς αξιωματούχους. Η αρχική μου υπόθεση επιβεβαιώνεται: υπήρξε μαζική χειραγώγηση των Κολομβιανών ψηφοφόρων. Έγινε μέσω 2 εκατομμυρίων bots, ψεύτικων προφίλ, που διαχειρίζονταν αυτοματοποιημένα κέντρα από διάφορα σημεία του κόσμου, ειδικά από μια τοποθεσία που παρείχα στον Διευθυντή της Εθνικής Αστυνομίας, αλλά την οποία η αστυνομία του Μεδεγίν προφανώς αρνήθηκε να ελέγξει, και από το Μαϊάμι.»

Η νοητική χειραγώγηση των ψηφοφόρων ορίζεται ως έγκλημα στον εκλογικό μας κώδικα και θα πρέπει να κινηθούν ποινικές διαδικασίες στην Κολομβία εναντίον του Ισπανού ακροδεξιού Χαβιέρ Νέγρε (Javier Negre) και του Σεριμέδο (Cerimedo).

Είχα ήδη καταγγείλει την ύπαρξη ενός σχεδίου χρηματοδότησης με χρήματα της μαφίας και τα δημόσια κεφάλαια από το Μεδεγίν για την χρηματοδότηση ιδιόκτητων κέντρων bots στο Μαϊάμι. Ο κ. Palacios και ο Ιταλός συνεργάτης του θα πρέπει να ερευνηθούν στις ΗΠΑ, στην Ιταλία και στην Κολομβία. Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα πρέπει να επιλέξει την αλήθεια.

Οι εκλογές στην Κολομβία, αποκλειστικά λόγω της μαζικής χειραγώγησης τωνψηφοφόρων θα έπρεπε να ακυρωθούν από το δικαστικό σύστημα. Επίσης, σε 1.350 εκλογικά τμήματα, χρησιμοποιήθηκε λογισμικό για χειραγώγηση των αριθμών, ώστε να δοθεί στον νυν πρόεδρο εκλογικό πλεονέκτημα σε μια εκλογή που ήταν πραγματικά αμφίρροπη.

»Ο Αμπελάρντο (Abelardo de la Espriella) επίσης υπήκοος των ΗΠΑ και πλήρως ταυτισμένος με την πολιτική του Τραμπ, δεν θα ήταν πρόεδρος αν η ψηφοφορία γινόταν ελεύθερα. Θα ήταν ο Γουστάβο Πέτρο.

»Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να καταγγείλει τη συστηματική και μαζική παραβίαση του δικαιώματος ψήφου και εκλογής στις Ονδούρα, Ελ Σαλβαδόρ, Κολομβία, Ισημερινό, Περού, Χιλή, Μεξικό, Βραζιλία και Αργεντινή. Ο παγκόσμιος προοδευτικός αγώνας, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού προοδευτισμού, πρέπει να νικήσει το σκοταδιστικό σχέδιο της πληροφορικής υποδούλωσης της ανθρωπότητας, που κηρύχθηκε από την κορυφή της οικονομικής ισχύος μέσω του σχεδίου Παλαντίρ (Paladir) και τους διανοούμενους του σκότους. Αυτός είναι ο νέος αγώνας ανάμεσα στην Εποχή του Διαφωτισμού και της Εποχής του Σκότους, η οποία μας οδηγεί σ’ ένα παγκόσμιο ολοκαύτωμα. Ή θα νικήσει η λογική και το φως, ή η γενική βαναυσοποίηση της ανθρωπότητας και η ήττα της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό που βιώνουμε είναι ένας τεχνοφασισμός».

Ένα άλλο εργαλείο που θέλουν να επιβάλλουν οι ΗΠΑ στην Κολομβία και όχι μόνο, για την υποταγή του λαού, είναι το θρησκευτικό δόγμα του σιωνιστικού ευαγγελισμού στους γηγενείς πληθυσμούς, όπως σε αυτούς της Σιέρα Νεβάδα (περιοχή Σάντα Μάρτα). Σύμφωνα με ντοκουμέντο της 21ης Αυγούστου 2026 που έπεσε στα χέρια του Diario Red, οι ευαγγελικές εκκλησίες και οι πεντηκοστιανοί θέλουν να διεισδύσουν σε περιοχές όπου υπάρχουν αρχέγονοι πληθυσμοί, με τον δικό τους πολιτισμό, με το πρόσχημα να μελετήσουν τις αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε διάφορα θρησκευτικά δόγματα και τον αντισημιτισμό. Και έτσι, σιγά σιγά, να αφανίσουν την ταυτότητά τους και να την αντικαταστήσουν με το σιωνιστικό δόγμα και τα διάφορα ρεύματά τους, που υπάρχουν και στις ΗΠΑ.

Τι άλλο βρήκαν στο κινητό του Σεριμέδο; Κίνηση χρημάτων αξίας άνω των 200 εκατομμυρίων δολαρίων, που μοιράζονταν σε διάφορους από χώρες όπως η Αργεντινή, Περού, Χιλή, Κολομβία, Εκουαδόρ, όπου, τί σύμπτωση, σήμερα κυβερνούν δεξιοί και ακροδεξιοί. Ο μηνιαίος μισθός του Σεριμέδο ήταν 800 000 δολάρια.

Πώς αντιδρά σε όλα αυτά ο λαός; Ο Γουστάβο Πέτρο στο όνομα του κόμματός του «Ιστορικό σύμφωνο» (Pacto Histórico) καλεί σε λαϊκή εξέγερση, με συντονισμό και πάλη ξεκινώντας από τη βάση, σε όλη τη χώρα. Δεν φαίνεται να υποκύπτει.

Πάμε τώρα στην ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ, όπου μετά την αρπαγή του Μαδούρο χάρη εσωτερικής προδοσίας από το ίδιο του το κόμμα, οι ΗΠΑ κατάφεραν να αποκομίσουν την πιο προδοτική και συμφέρουσα γι’ αυτούς συμφωνία, να βάλουν χέρι στα τεράστια αποθεματικά πλούτη, για να μην πούμε σε όλα, απ’ όπου αντλούν σε καθημερινή βάση τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, εφόσον, όπως δηλώνει ξεδιάντροπα ο Τραμπ, η λεία ανήκει στον νικητή.

Πρόκειται για την μεγαλύτερη συμφωνία στην ιστορία, με την οποία θα ελέγχει για 100 χρόνια τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, ύψους 65 δισ. βαρελιών. Από αυτά η Βενεζουέλα θα εισπράττει ΜΟΝΟ 3,2 δολ. το βαρέλι, που σημαίνει μια συνολική απώλεια ύψους 3,9 τρισ. δολαρίων για την χώρα. Ήδη, στους πρώτους μήνες μετά την απαγωγή του Μαδούρο (3-01-206), η ακραία φτώχια και ο πληθωρισμός μαστίζουν εκ νέου τον λαό, ο οποίος πάσχει από έλλειψη ρεύματος, νερού, βενζίνης και πεινά. Ξεκίνησε εκ νέου μαζική έξοδος Βενεζουελανών προς αναζήτηση καλύτερης μοίρας.

Πολλοί από αυτούς ζητούν την επιστροφή του Μαδούρο. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της προδοσίας της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, που ως αντάλλαγμα η ίδια και οι συνεργάτες της θησαυρίζουν.

Τα νερά αυτά όμως ούτε καταστάλαξαν, ούτε θα κατασταλάξουν. Υψώθηκαν φωνές, όχι μόνο λεκτικής ανώφελης διαμαρτυρίας, άλλα κάλεσμα οργάνωσης για επανάκτησης ό,τι καλύτερου πρόσφερε ο Τσαβισμός στον λαό της Βενεζουέλας. Μία από τις πιο ισχυρές είναι του Μάριο Σίλβα, ιδρυτήςτου κόμματος PSUV μαζί με τον Τσάβες και ένθερμου υποστηρικτή του, μέλους της Εθνοσυνέλευσης (2021-2026), με τηλεοπτικό πρόγραμμα κ.α. Όλες οι πολιτικές, συνδικαλιστικές, συλλογικότητες και άλλες δυνάμεις που ήταν υπέρ της πολιτικής του Τσάβες σε γενικές γραμμές, αλλά ανήκαν σε διάφορα κόμματα (π.χ. υπήρχαν δύο κομμουνιστικά κόμματα), καλούνται να ενωθούν και ήδη βγήκαν στους δρόμους για την επανάκτηση της αυτοκυριαρχίας και ελευθερίας της χώρας και του λαού της, για τον επανέλεγχο του πλούτου της.

Ο λαός της ΒΟΛΙΒΙΑΣ αποφάσισε να παλέψει έως το τέλος, μέχρι να διώξει από την εξουσία της χώρας τον νυν πρόεδρό της, τον Ροντρίγκο Παζ Περέιρα, ακόμα και αν αυτό σημαίνει για πολλούς θυσία μέχρι θανάτου. Είναι σε γενική απεργία εδώ και 40 μέρες περίπου, οι δρόμοι είναι μπλοκαρισμένοι, δεν λειτουργεί τίποτα. Όλοι στους δρόμους. Οι Quechuas και οι Aymaras άρχισαν να τραγουδούν τους ύμνους τους, για τον θάνατο, τη δικαιοσύνη και το μαρτύριο. Οι εικόνες συγκλονίστηκες. «Η γη μας δεν πωλείται», είναι το σύνθημα. Κουράστηκαν με τις ελλείψεις, την ακρίβεια, την εκμετάλλευση. Αντιστέκονται σε νομοσχέδιο της κυβέρνησης που επιχειρεί ναυποθηκεύσει την γη τους έναντι παραχώρησης επιδοτήσεων, αλλά και γενικότερα την παράδοσή της σε ξένα μονοπώλια, μέσω του νόμου Αποξένωσης της Γης. Ξέρουν ότι ο αγώνας δεν θα είναι εύκολος, οπλίζονται. Ομάδα περιφρουρεί τον Έβο Μοράλες, από τους πρώτους στόχους για την φυσική εξόντωση των ηγετών του λαού, εναντίον του οποίου εκδόθηκαν δύο εντάλματα σύλληψης με ψευδείς κατηγορίες.

ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ. Ο Μιλέι πουλάει στους Ισραηλίτες και Αμερικανο-ισραηλινούς τεράστιες εκτάσεις στην Παταγονία και στο Βόρειο Χουχούι, μαζί με τους κατοίκους ή διώκοντάς τους βίαια. Ο λαός όμως εξεγείρεται, βγήκε στους δρόμους με συνθήματα ότι η γη τους δεν πωλείται, με αποτέλεσμα να αποσυρθεί ο νόμος περί αδιάκριτης και απεριόριστης πώλησης του πατρογονικού εδάφους των γηγενών κατοίκων της. Γενική απεργία παραλύει τη χώρα, τρένα, πτήσεις, εργοστάσια, είπαν μέχρι εδώ στην εργατική μεταρρύθμιση που μόλις ψήφησε το Κογκρέσο. Ξεσηκώθηκαν για το δικαίωμα στη ζωή, όπως το ονομάζουν.

ΧΙΛΗ. Ο Καστ, σε έξι μήνες, παρέδωσε στον Τραμπ την κυριαρχία της Χιλής.

Στην ΔΟΜΙΝΙΚΑΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, της οποίας η κυβέρνηση επίσης υποτάχτηκε στις ορέξεις των ΗΠΑ-Ισραήλ, το 2024, διάφορες συλλογικότητες με τον αγώνα τους, κατάφεραν να ακυρώσουν τη συμφωνία ανάμεσα την Δομινικανή Δημοκρατία και το MEKOROT (Israel Nacional wáter Co.), εταιρία που έχει καταδικαστεί γιατί απαγορεύει την πρόσβαση των Παλαιστινίων στο νερό. Ένα φωτεινό παράδειγμα ότι η λαϊκή πίεση όντως λειτουργεί.

Αποδεικνύεται ότι το μόνο που μπορεί να προσφέρει το Ισραήλ είναι εξοπλισμό, τρομοκρατία, έλεγχο, αρπαγή και θάνατο. Αρπάζουν τη γη, το νερό, δεν πάνε για τουρισμό εδώ κι εκεί, αλλά μελετούν τί μπορούν να αρπάξουν, με πιέσεις, με εκβιασμούς, ακόμα και με την εξόντωση του ντόπιου, γηγενή πληθυσμού ή και πολιτισμού.

Αυτά, πολύ συνοπτικά περί του πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικούαναβρασμού σήμερα στην Λατινική Αμερική. Όπου ο άξονας ΗΠΑ-Ισραήλ διείσδυσε με τους πιο αποικιακούς βίαιους τρόπους στις Ουρουγουάη, Ονδούρα, Σαλβαδόρ, Παναμά, Δομινικανή Δημοκρατία. Όπου καίνε τα δάση αν από κάτω υπάρχουν κοιτάσματα στα οποία θέλουν να βάλουν χέρι και με την ευλογία της εκάστοτε κυβέρνησης. Όπου αρπάζουν τα νερά, τα εύπορα εδάφη, ό,τι σημαίνει πλούτος, χωρίς κανένα σεβασμό στους λαούς που τα κατοικούν. Οι λαοί όμως αποφάσισαν να μην υποταχτούν. Νομοτελειακό, αν η ζωή θέλει να θριαμβεύσει.

Πηγή: kommon.gr

Το παιδί στην κατάψυξη δεν είναι μια είδηση

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Κάποιες ειδήσεις δεν πρέπει να βιαζόμαστε να τις ερμηνεύσουμε. Πρέπει πρώτα να τις αφήνουμε για λίγο να στέκονται μπροστά μας γυμνές, όσο κι αν δυσκολευόμαστε να τις αντέξουμε.

Ένα βρέφος 8 μηνών βρέθηκε δολοφονημένο μέσα σε μια κατάψυξη.

Και το πρώτο ερώτημα έρχεται σχεδόν αυτόματα: «Τι άνθρωπος μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο;». Είναι ένα εύλογο ερώτημα. Αλλά ίσως υπάρχει κι ένα δεύτερο, πολύ πιο δύσκολο: τι συμβαίνει σε μια κοινωνία όταν το αδιανόητο μπορεί να συμβαίνει δίπλα μας και να παραμένει αόρατο;

Δεν γνωρίζουμε ακόμη όλες τις λεπτομέρειες της υπόθεσης και θα ήταν ανεύθυνο να αποδώσουμε συλλογικές αιτίες σε ένα συγκεκριμένο έγκλημα. Το συλλογικό τραύμα δεν «παράγει δολοφόνους» με έναν απλό, γραμμικό τρόπο. Μπορεί όμως να παράγει κάτι άλλο, λιγότερο θεαματικό και γι’ αυτό περισσότερο ύπουλο: μια κοινωνία κουρασμένη να αισθάνεται.

Όταν μια κοινωνία ζει για χρόνια μέσα στην ανασφάλεια, στην οικονομική εξουθένωση, στη δυσπιστία προς τους θεσμούς και στη διάλυση των κοινοτικών δεσμών, το πεδίο της φροντίδας της στενεύει. Ο καθένας παλεύει να σώσει τον εαυτό του. Ο γείτονας γίνεται ξένος. Το παιδί πίσω από τον τοίχο γίνεται «δική τους υπόθεση». Η εξάρτηση γίνεται «κακιά επιλογή». Η ψυχική αποδιοργάνωση γίνεται «τρέλα». Η φτώχεια γίνεται προσωπική αποτυχία.

Και σιγά σιγά χάνεται κάτι πολύτιμο: η ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε ότι ο άνθρωπος δίπλα μας δεν είναι απλώς παράξενος ή προβληματικός. Μπορεί να βρίσκεται σε κίνδυνο.

Γι’ αυτό ίσως το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο τι συνέβη τη νύχτα του εγκλήματος. Είναι τι συνέβαινε πριν. Τι είχε προηγηθεί μέσα σε εκείνο το σπίτι; Τι έβλεπαν τα άλλα παιδιά; Ποιος γνώριζε; Ποιος υποψιαζόταν; Ποιος άκουσε κάτι και το προσπέρασε; Ποιος θεσμός είδε - και ποιος δεν μπόρεσε να δει;

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: ο τρόπος με τον οποίο εμείς οι υπόλοιποι θα "καταναλώσουμε" αυτή την τραγωδία. Θα σοκαριστούμε. Θα αναζητήσουμε τις μακάβριες λεπτομέρειες. Θα πούμε «τέρας», «φρίκη», «πού φτάσαμε». Και σε λίγες ημέρες μια άλλη είδηση θα πάρει τη θέση της.

Αυτό είναι ίσως μία από τις πιο αθέατες όψεις του συλλογικού τραύματος: το αδιανόητο επαναλαμβάνεται τόσο συχνά ως θέαμα, ώστε κινδυνεύει να πάψει να μας κινητοποιεί και απλώς να μας διεγείρει. Ο ανθρώπινος πόνος γίνεται περιεχόμενο.

Τα «τέρατα», άλλωστε, είναι μια βολική εξήγηση. Αν εκείνος που διαπράττει το αδιανόητο δεν είναι άνθρωπος αλλά τέρας, μπορούμε να τον εξορίσουμε από τον κοινό μας κόσμο και να ησυχάσουμε. Δεν χρειάζεται να αναρωτηθούμε για τους δεσμούς που διαλύθηκαν, για τις οικογένειες που έμειναν αβοήθητες, για τους θεσμούς που δεν έφτασαν εγκαίρως, για τις γειτονιές που έπαψαν να βλέπουν.

Το αντίθετο όμως της βίας δεν είναι απλώς η απουσία βίας.

Είναι η παρουσία της φροντίδας. Και ίσως το βαθύτερο σύμπτωμα μιας τραυματισμένης κοινωνίας να μην είναι ότι παράγει περισσότερα «τέρατα». Είναι ότι παράγει όλο και λιγότερους δεσμούς ικανούς να αντιληφθούν εγκαίρως τον άνθρωπο που χάνεται.

Γιατί ένα βρέφος δεν μπορεί να καταγγείλει. Δεν μπορεί να φύγει. Δεν μπορεί να χτυπήσει την πόρτα του διπλανού. Δεν έχει καν τις λέξεις για να πει «βοήθεια». Χρειάζεται μια κοινωνία που να μπορεί να ακούει ακόμη κι εκείνους που δεν έχουν φωνή. 

Και η κοινωνία μας δεν ακούει πια ούτε εκείνους που κραυγάζουν...

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Αντώνης Ανδρουλιδάκης γεννήθηκε στη Σητεία της Κρήτης και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Έχει βραβευτεί από το Υπουργείο Διοικητικής Μεταρύθμισης για την καινοτομική μεθοδολογία του στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Η διδακτορική του διατριβή με θέμα τη Φιλοσοφία της Ανθρώπινης Εργασίας... απορρίφθηκε «πανηγυρικά». Μετά την παραίτηση του από τον Δημόσιο Τομέα, προώθησε τις αντιλήψεις εξανθρωπισμού της οργάνωσης της εργασίας και του Κοινοτισμού ως νέου πολιτισμικού προτύπου, με δεκάδες σεμινάρια, διαλέξεις και άρθρα στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με την προσωποκεντρική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, σαν Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης.

www.facebook.com

μέσω www.dromosanoixtos.gr

Η μεγάλη φιέστα της ΔΕΘ και το «ρωμαϊκό» θέαμα

του Απόστολου Αποστόλου

Όλα είναι έτοιμα. Η φιέστα της ΔΕΘ ετοιμάζεται να δώσει τη μεγάλη της παράσταση. Η φετινή διοργάνωση, άλλωστε, έχει τη δική της συμβολική βαρύτητα: 90 διοργανώσεις και 100 χρόνια από τις απαρχές του θεσμού, το 1926. Ένα σκηνικό ιδανικό για μια κυβέρνηση που γνωρίζει καλά τη δύναμη της εικόνας και της πολιτικής παράστασης.
Τα κανάλια και τα φιλικά προς την κυβέρνηση μέσα ηλεκτρονικής ενημέρωσης έχουν ήδη προαναγγείλει τους πέντε συν έναν στόχους των μέτρων που αναμένεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Την ίδια ώρα, η «απόβαση» των υπουργών της γαλάζιας παράταξης στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, μαζί με την εκστρατεία τους προς τους ψηφοφόρους της Μακεδονίας. Όλα μοιάζουν προσεκτικά σχεδιασμένα, ώστε η πολιτική εξαγγελία να μετατραπεί σε τηλεοπτικό σόου.
Στην αίθουσα όπου ο πρωθυπουργός θα ανακοινώσει τα οικονομικά μέτρα, οι γαλάζιοι φρουροί θα καταλάβουν τις θέσεις τους. Τα χειροκροτήματα θα είναι γενναιόδωρα και σαφώς διατεταγμένα, οι υπουργοί θα σηκωθούν όρθιοι, τα χαμόγελα θα φωτίσουν τα πρόσωπα των κυβερνητικών στελεχών και των  γονατισμένων  αυλικών και το σκηνικό θα συμπληρωθεί από την εικόνα μιας πανηγυρικής, σχεδόν αυτοκρατορικής τελετής.
Ένα είναι σίγουρο ότι θα δούμε για μια ακόμη φορά μια ρωμαϊκή ρεπλίκα, μια ανούσια ρωμαϊκή τελετουργία με προβολή ψευδώνυμων στόχων και αυτοσκοπών.  Στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι δημόσιες τελετές αποτελούσαν βασικό εργαλείο άσκησης εξουσίας. Η μεγαλοπρέπεια, η προσωπολατρία και η δημόσια επίδειξη ισχύος λειτουργούσαν ως μέσα εμπέδωσης της πολιτικής κυριαρχίας. Ο αυτοκράτορας έπρεπε να βρίσκεται στο επίκεντρο και το πλήθος να αντιλαμβάνεται την παρουσία του ως πηγή ασφάλειας, τάξης και ευημερίας.
Και, βέβαια, υπήρχαν τα congiaria: έκτακτες παροχές προς τον λαό, που ενίσχυαν το κοινωνικό έρεισμα του αυτοκράτορα και λειτουργούσαν ως μέσο κατευνασμού και πολιτικής νομιμοποίησης. Το γνωστό «άρτον και θεάματα» δεν ήταν απλώς μια φράση, αλλά αποτελούσε μια πολιτική τεχνική. Όταν η εξουσία προσφέρει στο πλήθος θέαμα και υλικές παροχές, μπορεί ευκολότερα να μετατοπίσει το ενδιαφέρον από τις βαθύτερες αντιφάσεις της κοινωνίας και της πολιτικής ζωής. (Ο Ρωμαίος ποιητής Ιουβενάλης (Juvenal) είχε  σχολιάσει την κατάσταση με καυστική σάτιρα, πικρία και βαθιά περιφρόνηση για την κατάντια του ρωμαϊκού λαού, στο πιο διάσημο έργο του, τις Σάτιρες (Σάτιρα ΙΧ, 10ος αιώνας μ.Χ.), ήταν εκείνος  που επινόησε την παγκόσμια γνωστή φράση «Άρτον και Θεάματα» “Panem et Circenses”).
Άραγε πόσο απέχει το σημερινό πολιτικό θέαμα από εκείνη την πραγματικότητα; Όταν οι οικονομικές παροχές παρουσιάζονται ως προσωπικό επίτευγμα του αρχηγού και όταν ο πρωθυπουργός εμφανίζεται ως ο μοναδικός εγγυητής της οικονομικής ανακούφισης, τότε η πολιτική κινδυνεύει να μετατραπεί σε σχέση εξάρτησης ανάμεσα στον ηγέτη και στον πολίτη.
Την ίδια στιγμή, όμως, η δημοκρατία μας δοκιμάζεται από παντού. Ο «προσοδοθητικός καπιταλισμός» της εποχής μας αποσύρει σταδιακά τον πολίτη από τα πεδία όπου θα μπορούσε να συμμετέχει, να διεκδικεί και να αποφασίζει. Η αδράνεια αποκτά χαρακτηριστικά κανονικότητας. Το πολιτικό μήνυμα «μην ασχολείσαι, όλα τα φροντίζει ο αρχηγός» αποδεικνύεται επικίνδυνα αποτελεσματικό.
Ο πολίτης μετατρέπεται έτσι από ενεργό υποκείμενο της δημοκρατίας σε παθητικό καταναλωτή πολιτικών παροχών. Και όσο περισσότερο η πολιτική παρουσιάζεται ως υπόθεση ενός προσώπου, τόσο περισσότερο αδειάζει από περιεχόμενο η ίδια η έννοια της δημοκρατικής συμμετοχής.
Ίσως γι’ αυτό οι λέξεις δημοκρατία, ελευθερία, συλλογικότητα και κοινωνική συμμετοχή μοιάζουν σήμερα για πολλούς τόσο μακρινές. Σαν υλικά που έχουν απομείνει από ένα παλιό κοίτασμα και θεωρούνται άχρηστα, σαν gangue ή waste rocks, πετρώματα χωρίς οικονομική αξία. Κι όμως, χωρίς αυτά ακριβώς τα «άχρηστα» υλικά δεν υπάρχει δημοκρατία.
Τελικά, μπορεί να έχουν περάσει δύο χιλιάδες χρόνια, αλλά το πολιτικό θέαμα δεν άλλαξε και τόσο. Άλλαξαν τα φώτα, οι κάμερες και τα τηλεοπτικά στούντιο. Άλλαξαν οι λέξεις και τα επικοινωνιακά εργαλεία. Η λογική, όμως, παραμένει γνώριμη: παροχές, θέαμα, χειροκρότημα και ένας ηγέτης στο κέντρο της σκηνής.
Και κάπως έτσι, η Ρώμη επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη. Όχι με άρματα και μονομάχους, αλλά με κάμερες, εξαγγελίες και χειροκροτήματα. Το ερώτημα είναι αν, πίσω από τη λάμψη της φιέστας, θα υπάρχει ακόμη χώρος για τον πολίτη.
--------------------------------------------------------------------------------------------

Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας

Πηγή: www.antinews.gr

ΟΧΙ στην ΕΕ από το 53% των Ισλανδών

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ηχηρό χαστούκι στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήρθε από την Ισλανδία με αφορμή το δημοψήφισμα που διεξήχθη για την επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 53% των ψηφοφόρων ψήφισε «Όχι» («Nei») και μόνο το 47% απάντησε «Ναι», ενώ η συμμετοχή έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, ξεπερνώντας το 82%, όταν η συμμετοχή στις πρόσφατες εθνικές εκλογές έφτασε το 80%.
Η απάντηση των Ισλανδών ήταν σοβαρό πλήγμα για τις Βρυξέλλες, παρά το μικρό μέγεθος της χώρας, για τρεις κυρίως λόγους:
Πρώτο, επειδή το ερώτημα του δημοψηφίσματος αφορούσε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις κι όχι την ένταξη στην ΕΕ. Καθόλου τυχαία, οι εκπρόσωποι του «Ναι» στην προεκλογική περίοδο δεν διαφήμιζαν την ΕΕ αλλά τις διαπραγματεύσεις και τα σημαντικά περιθώρια επίτευξης μιας ικανοποιητικής συμφωνίας ένταξης. Υπόσχονταν μάλιστα νέο δημοψήφισμα για την ένταξη. Επομένως, οι κάλπες έβγαλαν ότι οι Ισλανδοί δεν θέλουν ούτε καν να συζητήσουν την προοπτική ένταξης, απορρίπτοντας εξ αρχής κάθε προοπτική συμμετοχής.
Δεύτερο, επειδή οι Βρυξέλλες ειδικά μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία έχουν επιταχύνει τις διαδικασίες ένταξης στην ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, θέτοντας στο επίκεντρο των προσπαθειών τους την Ουκρανία και την Μολδαβία, καθώς και την Αλβανία και το Μαυροβούνιο, αντίστοιχα. Το χαρακτηριστικό και των τεσσάρων αυτών χωρών είναι το πολύ χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους: 5.147 δολ., 9.350 δολ., 12.490 δολ. και 16.380 δολ, αντίστοιχα, όταν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ ανέρχεται σε 51.047 δολ. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ισλανδίας είναι ωστόσο 98.323 δολ., σχεδόν διπλάσιο ακόμη και από της ΕΕ! Οι Ισλανδοί επομένως έγκαιρα κατάλαβαν ότι αν κάτι ήθελαν οι Βρυξέλλες ήταν να δείξουν πώς δεν αποτελούν δεξαμενή επιδοτήσεων και καταφύγιο των φτωχών και διεφθαρμένων ελίτ κι απλώς αρνήθηκαν να τους κάνουν την χάρη και να χρηματοδοτήσουν την διεύρυνση της ΕΕ.
Τρίτο, επειδή η ΕΕ απέτυχε να εμφανιστεί ως αποτελεσματική άμυνα απέναντι στις αμερικανικές απειλές. Ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα των οπαδών της ΕΕ ήταν ότι οι Βρυξέλλες θα ενισχύσουν την γεωστρατηγική θέση της Ισλανδίας απέναντι στις ΗΠΑ κι έτσι η χώρα τους δεν θα βρεθεί ποτέ στην θέση της Γροιλανδίας. Ωστόσο, η Ισλανδία, που συμμετέχει στο ΝΑΤΟ ακόμη και στην «συμμαχία των προθύμων» οι οποίοι εξοπλίζουν την Ουκρανία, δεν πείσθηκε, αποδεικνύοντας ότι η ΕΕ δεν αποτελεί εμπόδιο ούτε καν αντίβαρο στα αμερικανικά επεκτατικά σχέδια. Οι Βρυξέλλες έτσι πλήρωσαν την απελπιστική συρρίκνωση της θέσης τους στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, από τη στιγμή που απαρνήθηκαν της αυτοτέλειάς τους κι έγιναν όργανα των ΗΠΑ.
Το θέμα που κυριάρχησε στις αντιπαραθέσεις πριν στηθούν οι κάλπες ήταν τα δικαιώματα αλιείας. Η αλιευτική βιομηχανία της Ισλανδίας, που είναι για τη χώρα ότι είναι η αυτοκινητοβιομηχανία για την Γερμανία, εκμεταλλεύεται μια τεράστια αποκλειστική οικονομική ζώνη στον βόρειο Ατλαντικό, παράγει το 8% του ΑΕΠ και το 40% των εξαγωγών της χώρας. Η προστασία αυτών ακριβώς των αλιευτικών δικαιωμάτων οδήγησε την Ισλανδία από το 1958 ως το 1976 στους λεγόμενους “πολέμους του μπακαλιάρου” με την Αγγλία, που ως αποτέλεσμα είχαν την νίκη του Ρέικιαβικ έναντι του Λονδίνου. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ θα υπονόμευε σε βαθμό ακύρωσης τα αλιευτικά δικαιώματα της Ισλανδίας στον Ατλαντικό.
Δεν ήταν όμως μόνο ο μπακαλιάρος και τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα, που έχουν πάψει να γίνονται σεβαστά εδώ και δεκαετίες από το ευρωπαϊκό ιερατείο.
Οι κάτοικοι της Ισλανδίας αν συνεχίζουν σήμερα να απολαμβάνουν μια τέτοια ευημερία είναι επειδή το 2008, όταν η χώρα χρεοκόπησε, ακολούθησαν τον μόνο σωστό δρόμο: εθνικοποίησαν τις τράπεζες, αρνήθηκαν να αποζημιώσουν τους κερδοσκόπους και έκλεισαν στη φυλακή του απατεώνες τραπεζίτες. Το εντελώς αντίθετο δηλαδή απ’ ότι έκαναν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες που με την καθοδήγηση της ΕΕ φτώχυναν τους λαούς, αποζημίωσαν τους κερδοσκόπους και άφησαν αλώβητη την τραπεζοκρατία να κυβερνά τις χώρες της και να απολαμβάνει τα προνόμια του παρελθόντος. Ενώ οι λαοί βρίσκονται σε πολύ χειρότερη θέση. Η Ελλάδα είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Αν η Ισλανδία ήταν τότε μέλος της ΕΕ, σήμερα θα ήταν σαν την Ελλάδα…
Η ίδια η Ισλανδία επίσης στάθηκε στο πλευρό της Νότιας Αφρικής όταν προσέφυγε κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η στάση του Ρέικιαβικ ήρθε να ευθυγραμμιστεί με τη στάση της κοινωνίας που επί χρόνια συμπαραστέκεται στον λαό της Παλαιστίνης και ζητάει να επιβληθούν κυρώσεις, αποεπένδυση και να διακοπούν οι διπλωματικές σχέσεις με το κράτος των γενοκτόνων. Η ΕΕ αντίθετα χρηματοδοτεί και στηρίζει πολιτικά και διπλωματικά το ισραηλινό απαρτχάιντ διατηρώντας μια ειδική σχέση προς όφελος του Ισραήλ, παρά την αντίθεση που έχουν εκφράσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ευρωβουλευτές.
Παρόλα αυτά, η σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός της χώρας Κριστρούν Φροσταντότιρ, οπαδός του «Ναι», αν και δήλωσε ότι θα σεβαστεί το «Όχι» που πλειοψήφησε, τόνισε επίσης ότι η ετυμηγορία των ψηφοφόρων σήμανε ότι επιλέγουν να συνεχιστεί η σημερινή ειδική σχέση όπως απορρέει από την συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Ζώνη. Υποσχέθηκε μάλιστα ότι αυτή η σχέση θα συνεχιστεί και θα ενταθεί, σε εμφανή αντίθεση με τα αποτελέσματα της κάλπης, αποδεικνύοντας ότι παντού υπάρχει ένας Αλέξης…
Κυρίως όμως αποδεικνύει το οριστικό διαζύγιο των οπαδών της ΕΕ με την δημοκρατία!

Πηγή: leonidasvatikiotis.wordpress.com