Παρ’ ότι έχει γραφεί (και στην Ελλάδα) αρκετά συχνά, δεν είναι ευρέως γνωστό ότι ο Μαρξ (και ο Ένγκελς) ήταν σπουδαίοι ελληνιστές.
Ο Μαρξ διάβαζε τους αρχαίους Έλληνες στο πρωτότυπο και συχνά κρατούσε σημειώσεις στα αρχαία ελληνικά για να διασκεδάζει, να ασκείται, να ξεκουράζεται κι ενίοτε να αλληλογραφεί με τον Ένγκελς.
Άλλωστε οι διατριβές του Μαρξ πάνω στον Δημόκριτο και τον Επίκουρο αποδεικνύουν τη βαρύτητα που είχε στη σκέψη του Μαρξ η αρχαία ελληνική φιλοσοφία και γραμματεία.
Στον ίδιο δρόμο ο Γκράμσι συνιστούσε όχι μόνον στους μαθητές και στους φοιτητές, αλλά και στους εργάτες να διαβάζουν τους κλασικούς και μάλιστα να μαθαίνουν αρχαία ελληνικά και λατινικά, για να διευρύνουν τη σκέψη τους, να στερεώνουν την πολιτική δράση τους και να βελτιώνουν την αυτογνωσία τους.
Αυτή η μακροχρόνια και γόνιμη σχέση των μαρξιστών με την αρχαιότητα αποτυπώθηκε στην πολιτική, την ποίηση, τη λογοτεχνία – όλες τις τέχνες – και τις επιστήμες έως την εμφάνιση, κατά τον Μάη του ’68 και μετά, του μεταμοντερνισμού, της μετανεωτερικότητας και όλων των συναφών που οδήγησαν στη σύγχρονη Woke ατζέντα, αποκόπτοντας στο μεταξύ πλήθος αριστερών διανοουμένων από την εργατική τάξη και τα λαϊκά κινήματα.
Οι «αριστεροί» αυτοί χάρισαν τα κλασικά γράμματα στη νέα Δεξιά, ώστε αυτή με τη σειρά της να τα ανα-νοηματοδοτήσει χάριν της νεοφιλελεύθερης ιδεολογικής κυριαρχίας.
Η ανάδειξη του ατόμου έναντι του πολίτη, της αριστείας έναντι της αρετής, της ισχύος έναντι της κοινωνίας καθώς και άλλα σχετικά, διέστρεψαν και διαστρέφουν την κατεύθυνση και την εξέλιξη του πολιτισμού υπέρ των Δυνατών και εις βάρος των αδύναμων.
Δείγμα αυτής της διαδικασίας μετάλλαξης, υπήρξε η ομιλία του Ρούμπιο στην Πνύκα (σε σοβαρό επίπεδο), αλλά και τα καθημερινά καραγκιοζιλίκια περί τα κλασικά γράμματα (στην Ελλάδα και αλλού) σε τρας επίπεδο.
Όταν η κυρία Μανωλίδου, λόγου χάριν, νομίζει ότι μπορεί να… ομιλεί αρχαία ελληνικά (ή να μαθαίνει αυτήν τη γλώσσα σε σκύλους), ενώ από την άλλη ο κάθε «αριστερός» φούφουτος να ταυτίζει τον ελληνικό πολιτισμό με τον «πολιτισμό του λευκού άντρα εξουσιαστή» – παιδαριώδη πράγματα, που όμως έχουν απήχηση ακριβώς διότι είναι παιδαριώδη, και φαίνονται καινοφανή, δημιουργώντας έτσι απόψεις του συρμού.
Οι «αριστεροί» αυτοί έχουν συμβάλει στη διάδοση και την καθ-ιέρωση της αμορφωσιάς (ακριβώς το αντίθετο απ’ αυτό που ζητούσε ο Γκράμσι), αφοπλίζοντας έτσι τους εργαζόμενους από το όπλο της γνώσης σε μαζική κλίμακα…
Η αλήθεια απειλεί καρέκλες, εξουσίες, συμβόλαια και δεν είναι «κερδοφόρα»
Μανώλης Κοττάκης
Λένε ότι οι καλές πληροφορίες οδηγούν τους πολίτες σε καλύτερες αποφάσεις. Ζώντας από μέσα την ενημέρωση τα τελευταία σαράντα χρόνια έχω αρχίσει να αμφιβάλλω αν ο κόσμος μπορεί να πάρει σωστές αποφάσεις με το είδος της ενημέρωσης που του «παρέχουμε» σήμερα.
Γιατί οι δρόμοι της ενημέρωσης σήμερα είναι τέσσερις:
-Πλήρης παρασιώπηση κάθε είδησης ενοχλητικής για την εξουσία.
-Μετάδοσή της, αλλά διαστρεβλωμένης.
-Μετάδοσή της, αλλά μπαγιάτικης όταν η σημασία της παύει να αποτελεί κίνδυνο για την εξουσία.
-Μετάδοσή της αμέσως και με ακρίβεια.
Εμείς δεν ανήκουμε σε αυτούς που κρύβουν ειδήσεις. Είναι τόσο πολλοί αυτοί που το κάνουν πια, με το αζημίωτο των επιδοτήσεων, ώστε δεν έχουμε ποτέ άγχος ότι θα χάσουμε το «αποκλειστικό». Γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι μόνο εμείς θα ασχοληθούμε.
Η αλήθεια στις μέρες μας δεν είναι δημοφιλής. Η αλήθεια απειλεί καρέκλες, εξουσίες, συμβόλαια, διαφημιστικά πακέτα, γιατί, άραγε, να την αγαπήσει κανείς; Η αλήθεια δεν είναι κερδοφόρα. Πιο πολύ σε βάζει σε μπελάδες, παρά σου εξασφαλίζει «μπόνους».
Θα σας διηγηθώ δύο τρία περιστατικά που μας συνέβησαν αυτή την εβδομάδα.
Οδηγούσα προχθές στην περιφερειακή του Υμηττού και μόλις είχα βγει στην έξοδο της Καισαριανής άρχισε η μετάδοση των κοινών δηλώσεων Γεραπετρίτη – Ρούμπιο στο ραδιόφωνο. Εκανα δεξιά στην άκρη του δρόμου και άρχισα να κρατώ σημειώσεις εν γνώσει τού ότι το υπουργείο Εξωτερικών σπανίως εκδίδει δελτίο Τύπου με την πλήρη απομαγνητοφώνηση των δηλώσεων – και αν το αποφασίσει, είναι προχωρημένο απόγευμα.
Οι παλαιοί δημοσιογράφοι, όπως οι αρχισυντάκτες μου Τίτος Αθανασιάδης και Αλέκος Πρίφτης, μας μάθαιναν, νόμος, ότι στη ρουτίνα μας ανήκε υποχρεωτικά η ανάγνωση του σώματος όλων των εφημερίδων (οι νεότεροι συνάδελφοι σπανίως το ακολουθούν) και η μελέτη των βασικών κειμένων: ανακοινώσεις πρωθυπουργού, κυβερνητικού εκπροσώπου, υπουργείου Εξωτερικών, υπουργείου αμυνας και αποφάσεις ΦΕΚ, εκθέσεις, πορίσματα. Βγει δεν βγει θέμα. «Κανείς δεν θα διακρίνει αυτό που θα διακρίνει η δική σας ματιά» μας συμβούλευαν.
Υπέστην τις μακρόσυρτες αρχικές δηλώσεις Γεραπετρίτη, ομοίως του Ρούμπιο, που ήταν οι μισές σε διάρκεια (ο άνθρωπος ταξίδεψε έως εδώ με κύριο μέλημα να μιλήσει στην Πνύκα πριν ΑΠΌ τις ενδιάμεσες εκλογές για να εγγράψει υποθήκες – για εσωκομματικούς λόγους ήρθε!) και έπειτα ξεκίνησαν οι ερωτήσεις. 2+2 για κάθε Υπουργό. Ο εξαίρετος συνάδελφος Νίκος Μελέτης, εμπειρότατος, ρώτησε επί λέξει ευθέως τον Ρούμπιο αν «η Ελλάς μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο και το Ισραήλ». Τι του απάντησε; Αποφεύγοντας παντελώς να πει τη λέξη «στήριξη», ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι «κάποια ζητήματα από αυτά που με ρωτήσατε σχετίζονται με λεπτές ισορροπίες που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Πρόκειται για χώρες που εμπλέκονται σε πτυχές και περιπλέκουν την κατάσταση». Τι έπραξε με τη φράση του αυτή ο κύριος υπουργός; Ουσιαστικώς αναγνώρισε συναρμοδιότητα της Τουρκίας στο θέμα του καλωδίου, η όδευση του οποίου περνά από οριοθετημένη περιοχή ανοικτά της Κάσου με βάση τη συμφωνία Ελλάδος – Αιγύπτου για την ΑΟΖ. «Εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν»! Βόμβα! Η λοιπή συνέντευξη κύλησε με θέματα της εσωτερικής ατζέντας των Ρεπουμπλικάνων, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, το Ιράν και τα δημοσιεύματα της «Wall Street Journal» για την Κίμπερλι. Eλλάδα πουθενά. Μόλις ολοκληρώθηκε η συνέντευξη, έβαλα πρώτη, έφθασα στην Ερατοσθένους, ανέβηκα στο γραφείο μου και άνοιξα τηλεοράσεις και σάιτ.
Δεν εξεπλάγην. Η ελληνική τηλεόραση δεν μετέδωσε ποτέ τη δήλωση Ρούμπιο που αναγνωρίζει την Τουρκία ως έχουσα λόγο για το καλώδιό μας. Ούτε προχθές ούτε χθες. Ο ελληνικός λαός έμαθε για την ύπαρξή της από τα σχόλια που έκαναν πολιτικοί αρχηγοί και εκπρόσωποι κομμάτων – η δήλωση-βόμβα, επαναλαμβάνω, δεν μεταδόθηκε ποτέ από τα δελτία ειδήσεων. Οσοι δε πολιτικοί τη σχολίασαν, αν δεν ήταν βαλτοί, ήσαν άσχετοι. Ακουσα, για παράδειγμα, τον κ. Τσίπρα να λέει ότι ο Ρούμπιο ένιψε τας χείρας του ως άλλος Πόντιος Πιλάτος. Δήλωση που παρέσυρε πολλούς σε αυτή τη λογική. Ποιος Πόντιος Πιλάτος, όμως; Ο άνθρωπος πήρε καθαρά θέση! Λύση με μυστική διπλωματία και με τη συμμετοχή της Τουρκίας. Από τα σάιτ που πωλούν και… φυσικό αέριο δεν περίμενα και κάτι καλύτερο: Από την Πνύκα και μετά μετέδιδαν… «Ελλάς του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη», που λέει και το τραγούδι. Εκπαιδεύουν τον ελληνικό λαό να αναζητά απελπισμένα μια φράση ξένου αξιωματούχου που να πιστοποιεί τον διθύραμβο για το πόσο σημαντική είναι η Ελλάς, έναν ύμνο για τον ελληνικό πολιτισμό «που κάνει τον γύρο του κόσμου». Τόσο «σημαντική» η Ελλάς, που πρέπει να ερωτάται και η… Τουρκία για τα θέματά της. Τόσο σημαντική, που λιθοβολούμε τον Αριστοτέλη όταν επιχειρείται να ιδρυθεί έδρα στο όνομά του σε δημόσιο ΑΕΙ. Εχουμε τόσο έλλειμμα αυτοπεποίθησης, ώστε ψάχνουμε σαν «λιμασμένοι» εθνική επιβεβαίωση στην παρόλα ενός Κουβανού μετανάστη δεύτερης γενιάς. Η σεμνή τελετή έληξε την επομένη, όταν ο Αμερικανός ΥΠΕΞ λείανε κάπως την αρχική δήλωση που ταρακούνησε το Μαξίμου, χωρίς να αλλάξει την ουσία της. Οσο για την ΕΡΤ που έκανε την ερώτηση; Προς τιμήν της, δεν απέκρυψε τη δήλωση, έστω κι αν δεν έπαιξε cue στο δελτίο, αλλά το σχόλιο που ακούσαμε ήταν «σιγά μην περίμενε η Ελλάς τη στήριξη των ΗΠΑ για το καλώδιο» ( τότε γιατί ρωτήσαμε;).
Αυτή είναι μία από τις μερικές δεκάδες ασκήσεις που καλούμαστε να επιλύσουμε καθημερινά κάνοντας απλώς τα αυτονόητα που μας έμαθαν οι δάσκαλοί μας, δεν πρόκειται περί ηρωισμού.
– Προχθές αποκαλύψαμε ότι ο υφυπουργός Τριαντόπουλος ζήτησε να καταθέσει στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο ο υφυπουργός Επικρατείας Μπρατάκος για να επιβεβαιώσει ότι ο πρωθυπουργός αυτοπροσώπως του έδωσε εντολή να εποπτεύσει το μπάζωμα. Συνάδελφος, ο οποίος έχει διαδρομή στα ΜΜΕ, έκανε το… χρέος του: Ερμήνευσε την αποκάλυψη της πληροφορίας ως… κήρυξη πολέμου στον πρωθυπουργό. Βάφτισε το ρεπορτάζ «πόλεμο». Μετά δύο μέρες καταλάβαμε ότι και η σάτιρα είναι «πόλεμος». Διέκοψαν τη συνεργασία τους με τηλεοπτικό σταθμό οι «Ράδιο Αρβύλα».
Δεν έχουμε αυτή την αντίληψη. Εμείς δεν παρασιωπούμε πληροφορίες και δεν τις ανταλλάσσουμε για να κερδίζουμε συμβόλαια, συνέδρια, αμνηστίες και deals.
Θέλω να πω κάτι σε όλους: Απολαμβάνουμε την υπέροχη μοναξιά μας. Γι’ αυτό δεν στενοχωρούμεθα ούτε από τις επιθέσεις ούτε από τις ενοχλήσεις ούτε από τα εμπάργκο ούτε καν από το γεγονός ότι η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ κυρία Αντωνιάδου απαξίωσε και να μας ευχηθεί τηλεφωνικά για τα 150 χρόνια της «Εστίας», αφού είχε κώλυμα να παραστεί. Δίνει τις εξετάσεις της και αυτή. «Τόση είναι» που θα έλεγε και ο Αναγνωστάκης. Εχει την κατανόησή μας και την πλήρη περιφρόνησή μας. Λυπούμεθα όμως για τον κόσμο που «ταΐζεται» έναμ μήνα τώρα με τους ιατρούς-βαμπίρ του Μαζωνάκη και την κόντρα Βίσση και Καρβέλα. Με τα μεγάλα… θέματα του έθνους, δηλαδή. Και αύριο θα του ζητήσουν μέσα σε καθεστώς γενικής συσκότισης να ψηφίσει για την οικογένειά του, την επιχείρησή του, την πατρίδα του και για τη… σταθερότητα. Χωρίς δεδομένα.
Εμείς θα κάνουμε το χρέος μας. Αλλά σε τελική ανάλυση, όπως μου έλεγε και ο αγαπημένος μου μακαριστός μητροπολίτης Παύλος Σιατίστης «όποιος έχει την ελευθερία έχει και την ευθύνη»…
ΥΓ.: Ο Ρούμπιο απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις των συναδέλφων, ακόμη και στον διάδρομο απογείωσης, όσο ενοχλητικές και αν ήταν. Μάθημα για κάποιους εδώ.
Όταν τα δραματικά λαϊκά προβλήματα στέγασης, διατροφής και ασφάλειας αποσταθεροποιούν «καθεστώτα» και ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις
γράφει ο Νίκος Τσαγκρής
«Σ’ ευχαριστώ, ω εταιρεία / εν αφθονία μου παρέχεις / στέγη, τροφή, και προστασία», τραγουδούσε το 1971 ο... αριστερούτσικος, ακόμα τότε, Διονύσης Σαββόπουλος (στον περίφημο «Μπάλο» του), αυτοσαρκαζόμενος για την εγκατάλειψη του άναρχου κι αδέσποτου νεανικού τρόπου ζωής του και την οριστική επαγγελματική του ένταξη στο καπιταλιστικό σύστημα εργασίας με ένα πλουσιοπάροχο, φαντάζομαι, συμβόλαιο στη δισκογραφική εταιρία «Λύρα». Σήμερα, 57 χρόνια μετά, οι στίχοι αυτοί, το ουσιώδες περιεχόμενό τους με την αξιολογική σειρά που τίθεται στον εν λόγω στίχο του Σαββόπουλου, («Στέγη – τροφή – προστασία» ) είναι το πολυπόθητο ζητούμενο για εκατομμύρια Ευρωπαίων εργαζομένων. Ένα απεγνωσμένο αίτημα ζωής που μοιάζει ουτοπικό όχι μόνο ως στίχοι τραγουδιού, αλλά ακόμα και ως... προσευχή.
Η στέγη ή στέγαση (η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγης για την μέση αστική οικογένεια) αποτελεί τεράστιο πρόβλημα στην Ελλάδα, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, σ’ ολόκληρη την ήπειρο, με δραματικές κοινωνικές και ανησυχητικές πολιτικές συνέπειες. Η παραίτηση και η προσφυγή σε πρόωρες εκλογές του τελευταίου των Ευρωπαίων συνεπών σοσιαλιστών, του πρωθυπουργού της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, ας πούμε, εξαιτίας των γιγάντιων λαϊκών κινητοποιήσεων για φθηνή στέγη, προκαλεί ήδη ένα ντόμινο πιθανοτήτων ανατροπής της υφιστάμενης πολιτικής ισορροπίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Το χειρότερο είναι ότι μια ήττα του Πέδρο Σάντσεθ στις πρόωρες εκλογές της Ισπανίας μπορεί να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ, θέτοντας τους Σοσιαλιστές και τους Δημοκράτες σε μειονεκτική θέση στις Βρυξέλλες και ωθώντας τους σε μια πιο αντιπαραθετική στάση. Και αυτό γιατί, μέχρι σήμερα, ο Σάντσεθ – ο μόνος ηγέτης που ήταν ευθυγραμμισμένος με τους Σοσιαλιστές και κυβερνούσε αυτή τη μεγάλη χώρα της ΕΕ – παρείχε ένα κεντροαριστερό αντίβαρο στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από την κεντροδεξιά. Και καθώς, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, στις επερχόμενες εκλογές η χώρα θα ψηφίσει μια κυβέρνηση με επικεφαλής το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, αν αυτό συμβεί το «σοσιαλιστικό αντίβαρο Σάντσεθ» θα καταρρεύσει, οι πολιτικές ισορροπίες θα ανατραπούν...
Στην Ελλάδα τώρα, ενώ είναι κοινός κοινωνικός και... δημοσκοπικός τόπος ότι η στέγη ή στέγαση (η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγης για την μέση ελληνική οικογένεια) και η «τροφή», τα τρόφιμα (η έλλειψη οικονομικά προσιτών ειδών διατροφής – και πρώτης ανάγκης εν γένει – για την μέση ελληνική οικογένεια) συναποτελούν τα δυο κορυφαία προβλήματα που στοιχειώνουν την ελληνική κοινωνία, ο πρωθυπουργός της χώρας και πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης σφυρίζει αδιάφορα... ιδέες για «δημιουργία ενός νέου είδους προϊόντος στον ιδιωτικό τομέα που θα είναι ένα προϊόν “χτίσιμο για ενοικίαση – build to rent”, με θέσπιση πολιτικών συμφωνιών που θα παρέχουν κίνητρα (σ. σ: κίνητρα για κυβερνητικές μπίζνες προφανώς, τα γνωστά Μητσοτακέικα bonus σε μεγαλοεργολάβους – εταίρους του ίσως;) για μεγαλύτερο ύψος στα κτίριά μας∙ γιατί... αυτή είναι μια πυκνοκατοικημένη πόλη, δεν έχουμε χώρο»!..
Περιέργως, ενθαρρυντική για την κεντροαριστερά ήταν αυτή τη φορά, η «πληρωμένη απάντηση» του αρχηγού του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Ανδρουλάκη, στα... build to rent σφυρίγματα Μητσοτάκη: «Το στεγαστικό δεν λύνεται με αστικές χαράδρες και μπόνους ορόφων», τον ξεφώνισε, χαρακτηρίζοντας την πρωθυπουργική πρόταση για την παροχή μπόνους δύο ή τριών επιπλέον ορόφων ως «μια επιλογή που κινδυνεύει να μετατρέψει το στεγαστικό πρόβλημα σε «μπίζνα για τους εργολάβους». Και αντιπρότεινε την επιτάχυνση των σχεδίων πόλης και την οριζόντια ανάπτυξη των αστικών περιοχών»...
Οφείλουμε να σημειώσουμε, τέλος, ότι ο Αλέξης Τσίπρας του Ε.ΛΑ.Σ. είχε προηγηθεί και των δυό με εκείνο το αναρτημένο στα κοινωνικά δίκτυα βίντεο, μέσω του οποίου υποσχόταν την εφαρμογή δέσμης 5 μέτρων «για να δοθεί λύση στο εκρηκτικό πρόβλημα της κατοικίας στη χώρα μας», όταν έλθει εν τη βασιλεία του: μέτρα... Μαμντανικά, μα ελαφρώς ουτοπικά όσον αφορά την πιθανότητα εφαρμογής τους στο πλαίσιο των συστημικών δομών Δικαίου της ΕΕ, όπως «η ίδρυση μη κερδοσκοπικού δημόσιου φορέα διαχείρισης στεγαστικών δανείων, αλλά και της δημόσιας ακίνητης περιουσίας με (σ. σ: κοινωνικά δίκαιο, ασφαλώς) στόχο, τα ακίνητα που σήμερα μένουν κλειστά, ανενεργά, να μπορούν να μετατραπούν σε κοινωνική κατοικία, προσιτή στέγη για όλους, ιδιαίτερα για τους νέους», ο «πολύ υψηλός φόρος για μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας προς εταιρείες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης» και «ο έλεγχος και περιορισμός του Airbnb, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής ζήτησης κατοικίας»...
Κατά τα λοιπά, όπως έγραφε προ ημερών ο αρθρογράφος Αντώνης Καρακούσης στην εφημερίδα Το Βήμα, «Ο κόσμος παραμένει κατακερματισμένος και εγκλωβισμένος στους παραλογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ, οι δύο μείζονες πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή διατηρούνται ενεργές και η διεθνής οικονομία ορίζεται από τις συνέπειες αυτών....».
Εν κατακλείδι, «Στέγη, τροφή και προστασία – τουτέστιν ασφάλεια», είναι το πολυπόθητο ζητούμενο για εκατομμύρια Ευρωπαίων εργαζομένων. Ένα απεγνωσμένο αίτημα ζωής που μοιάζει ουτοπικό όχι μόνο ως στίχος τραγουδιού, αλλά ακόμα και σαν παγκόσμια προσευχή..
Από την Παλαιστίνη του 1938 στο Ισραήλ του 1953 – Οι συνδετικοί κρίκοι δύο ιδιαίτερων αναμετρήσεων για την Εθνική Ελλάδας.
Μάνος Ανδρουλάκης
Ένας χρόνος συμπληρώνεται το Σάββατο (10/10) από την εκεχειρία στη Γάζα, η οποία ουσιαστικά δεν τηρήθηκε ποτέ αφού κάθε μέρα Παλαιστίνιοι χάνουν τις ζωές τους ή εκτοπίζονται, σε μια περιοχή που εξακολουθεί να κουβαλά τις πληγές με βαρύ ανθρώπινο αποτύπωμα και ρίζες που φτάνουν πολύ πιο πίσω από τα γεγονότα των τελευταίων ετών. Μια αναδρομή σχεδόν εννέα δεκαετίες πίσω μάς μεταφέρει σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, πολύ πριν από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ και τις ανατροπές που θα ακολουθούσαν, όταν η Εθνική Ελλάδας ταξίδεψε στην περιοχή για έναν ποδοσφαιρικό αγώνα που έμελλε να διασωθεί και μέσα από ένα σπάνιο κινηματογραφικό ντοκουμέντο. Ήταν 22 Ιανουαρίου 1938 όταν το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα αντιμετώπιζε στο Τελ Αβίβ την ομάδα της Παλαιστίνης, η οποία τότε τελούσε υπό Βρετανική Εντολή, στην πρώτη μεταξύ τους αναμέτρηση για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Γαλλίας. Οι κινούμενες εικόνες που έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα ανοίγουν ένα παράθυρο σε εκείνη την εποχή, καταγράφοντας όχι μόνο στιγμές από τη νίκη της Εθνικής με 3-1, αλλά πρόσωπα, εξέδρες και έναν ποδοσφαιρικό κόσμο που λίγα χρόνια αργότερα θα είχε αλλάξει ανεπιστρεπτί. Η «γαλανόλευκη» αποστολή είχε φτάσει μερικές ημέρες νωρίτερα, ώστε τα μέλη της να έχουν την ευκαιρία να επισκεφθούν και τους Αγίους Τόπους. Οι ομογενείς του Τελ Αβίβ και της Ιερουσαλήμ επιφύλαξαν θερμή υποδοχή στους διεθνείς, οι οποίοι έδωσαν το «παρών» σε δεξίωση του αθλητικού συλλόγου «Κίντμα» που αποτελούνταν από Έλληνες μετανάστες. Ο Σπύρος Κοντούλης ταξίδεψε με νωπό ακόμη ένα χτύπημα στο μέτωπο από φιλικό παιχνίδι απέναντι στη Μικτή Αλεξάνδρειας, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί γιατί χρησιμοποιήθηκε μόνο στο δεύτερο ημίχρονο. Η μοίρα τού επιφύλασσε τραγικό τέλος έξι χρόνια αργότερα, καθώς τον Ιούνιο του 1944 δολοφονήθηκε από Γερμανούς στρατιώτες στην προσπάθειά του να αποδράσει από όχημα που τον μετέφερε από τις φυλακές Χαϊδαρίου για εκτέλεση. Το ενδιαφέρον για τη συνάντηση ήταν έντονο στις τάξεις των ντόπιων και στους κόλπους των βρετανικών αρχών, όπως επιβεβαιώνει η παρουσία αρκετών επισήμων στις εξέδρες. Ξεχωριστή παρουσία ήταν εκείνη του Ρόμπερτ Έντουαρντ Χάρολντ Κρόσμπι, ο οποίος το 1938 ήταν διοικητής της Νότιας Περιφέρειας σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο, εν μέσω της Αραβικής Εξέγερσης του 1936-1939. Ο Βρετανός αξιωματούχος είχε μακρά παρουσία στην περιοχή και μετά τις αιματηρές ταραχές του 1929 συμμετείχε στις προσπάθειες για την εισαγωγή φόρου εισοδήματος, μέτρο που αποσκοπούσε μεταξύ άλλων στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης των Αράβων αγροτών. Για χρόνια αντιτάχθηκε επίσης στη μεταφορά εβραϊκών συνοικιών της Γιάφα στη διοικητική δικαιοδοσία του Τελ Αβίβ, θεωρώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε πλήγμα για την αραβική κοινότητα της πόλης. Το «παρών» έδωσε και ο Ίσραελ Ρόκαχ, δήμαρχος του Τελ Αβίβ από το 1936, ο οποίος είχε αναλάβει το αξίωμα με απόφαση του Βρετανού Ύπατου Αρμοστή, παρά το γεγονός ότι το δημοτικό συμβούλιο είχε ψηφίσει με 8-7 υπέρ του Μοσέ Σελούς, προκαλώντας τότε έντονες αντιδράσεις για την παρέμβαση της αποικιακής διοίκησης. Παρέμεινε επικεφαλής της πόλης κατά την Αραβική Εξέγερση, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Πόλεμο του 1948, ενώ επί των ημερών του πραγματοποιήθηκε το 1950 η προαναφερθείσα διοικητική ένωση του Τελ Αβίβ με τη γειτονική Γιάφα, στην οποία ο ίδιος είχε αρχικά αντιταχθεί. Ο Ρόκαχ υποδέχθηκε εγκάρδια στο δημαρχείο την ελληνική αποστολή, προσφέροντας λευκώματα με φωτογραφίες και στοιχεία για την ανάπτυξη της πόλης.
Το μυστήριο με το γήπεδο Η προετοιμασία των διεθνών συνεχίστηκε στο γήπεδο όπου επρόκειτο να διεξαχθεί η αναμέτρηση, καθώς η «Palestine Post» ανέφερε στις 20 Ιανουαρίου ότι οι Έλληνες προπονήθηκαν στο «Maccabi Field», την ώρα που οι γηπεδούχοι πραγματοποίησαν το δικό τους πρόγραμμα στο «Hapoel Field». Η ίδια ονομασία εμφανίστηκε ξανά την παραμονή του παιχνιδιού ως «Maccabi ground, Tel Aviv», ενώ στο ρεπορτάζ της επόμενης ημέρας η εφημερίδα σημείωσε ότι η Εθνική επικράτησε 3-1 στο «Maccabi Field», οπότε δεν υπάρχει ουσιαστική αμφιβολία ότι αυτό ήταν το στάδιο που χρησιμοποιήθηκε. Σύγχυση επικρατεί στον ακριβή γεωγραφικό προσδιορισμό του, αφού στο Τελ Αβίβ της εποχής υπήρχαν διαφορετικοί αγωνιστικοί χώροι που συνδέονταν με τη Μακάμπι και οι μεταγενέστερες καταγραφές δεν συμφωνούν μεταξύ τους αναφορικά με το ποιος φιλοξένησε το ματς. Μία από τις ισχυρότερες εκδοχές οδηγεί στο γήπεδο της Μακάμπι στο Ουάντι Μουσράρα, κοντά στη συνοικία ΧαΤίκβα, το οποίο χρησιμοποιούσε ο σύλλογος εκείνη την περίοδο. Ωστόσο δεν έχει εντοπιστεί σύγχρονο δημοσίευμα που να συνδέει ρητά τη συγκεκριμένη τοποθεσία με την αναμέτρηση της 22ας Ιανουαρίου. Στην αβεβαιότητα προστίθεται και το γήπεδο της Μακάμπι στην οδό Σαλαμέ, ανάμεσα στις συνοικίες Νέβε Σαανάν και Σαπίρα, το οποίο λειτουργούσε επίσης εκείνα τα χρόνια. Μάλιστα, σε ιστορική καταγραφή αναφέρεται ως «νέο γήπεδο», στοιχείο που παρουσιάζει ενδιαφέρον δεδομένης της μεταγενέστερης καταχώρισης της ΕΠΟ ως «Νέο Στάδιο». Το μυστήριο περιπλέκει ακόμη περισσότερο το σωζόμενο κινηματογραφικό ντοκουμέντο, καθώς το Israel Film Archive το έχει καταχωρίσει ως γυρισμένο στο «Migrash HaDkalim», δηλαδή σε διαφορετικό αγωνιστικό χώρο από εκείνους στους οποίους οδηγούν οι υπόλοιπες ενδείξεις. Προτού ακολουθήσει η αποτύπωση του αγωνιστικού σκέλους, αξίζει να σημειωθεί ότι οι τρεις από τις πιθανές τοποθεσίες (Ουάντι Μουσράρα, οδός Σαλαμέ, Migrash HaDkalim) βρίσκονταν ουσιαστικά πάνω σε έναν άξονα μήκους περίπου 2,5 χιλιομέτρων, στο νότιο και νοτιοανατολικό Τελ Αβίβ.
«Γαλανόλευκη» νίκη στην άμμο Οι εκτιμήσεις για την προσέλευση παρουσιάζουν επίσης σημαντικές αποκλίσεις, με την πιο… πειστική να είναι εκείνη της «Palestine Post», η οποία έκανε λόγο για 6.000 θεατές στο ρεπορτάζ της επόμενης ημέρας. Το RSSSF, από την πλευρά του, ανέφερε 8.000 στη σελίδα με τα αποτελέσματα της ομάδας της Βρετανικής Εντολής και τον ίδιο αριθμό στην αντίστοιχη καταγραφή των αγώνων της Ελλάδας. Υπάρχει πάντως και διαφορετική καταχώριση του RSSSF που κατεβάζει τον αριθμό στις 5.000, ενώ η μεταγενέστερη αναδρομή της ισραηλινής ομοσπονδίας τον ανεβάζει σε περίπου 10.000, επομένως ακόμη και σε αυτό το στοιχείο δεν μπορεί να δοθεί με βεβαιότητα ένας κοινά αποδεκτός αριθμός. Το μόνο σίγουρο είναι ότι επρόκειτο για έναν ιδιαίτερα δύσκολο αγωνιστικό χώρο, ξερό και αμμώδη, ο οποίος δυσκόλευε την κίνηση των ποδοσφαιριστών και περιόριζε αισθητά την ταχύτητα της μπάλας. Η εφημερίδα «Αθλητισμός» στάθηκε ιδιαίτερα στις συνθήκες, περιγράφοντας πόσο επίπονο ήταν το περπάτημα και εξαίροντας την προσπάθεια των Ελλήνων να ανταποκριθούν απέναντι σε αντιπάλους περισσότερο εξοικειωμένους με το συγκεκριμένο τερέν. Στο αγωνιστικό σκέλος, η Εθνική μπήκε ιδανικά στην αναμέτρηση και απέκτησε από πολύ νωρίς σαφές προβάδισμα, με μεγάλο πρωταγωνιστή τον Κλεάνθη Βικελίδη, ο οποίος βρήκε δίχτυα δύο φορές στο πρώτο δεκάλεπτο. Οι γηπεδούχοι κατάφεραν να μειώσουν λίγο αργότερα με τον Πέρι Νόιφελντ, ενώ στο δεύτερο ημίχρονο ο Αντώνης Μηγιάκης διαμόρφωσε το τελικό 1-3. Αυτή ήταν η πρώτη εκτός έδρας νίκη στην ιστορία της «γαλανόλευκης» και η παρθενική σε επίπεδο προκριματικής φάσης Παγκοσμίου Κυπέλλου, αφού είχε προηγηθεί το 4-0 από την Ιταλία στο Μιλάνο τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Η ρεβάνς με την Παλαιστίνη διεξήχθη στις 20 Φεβρουαρίου 1938 στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, όπου περίπου 12.000 θεατές είδαν την Ελλάδα να δυσκολεύεται.
Τη λύση έδωσε και πάλι ο Κλεάνθης Βικελίδης, ο οποίος ευστόχησε σε πέναλτι στο 88ο λεπτό, πέτυχε το τρίτο προσωπικό του γκολ στις δύο αναμετρήσεις, γράφοντας το 1-0 και στέλνοντας την Εθνική στην επόμενη φάση των προκριματικών, όπου την περίμενε η πανίσχυρη Ουγγαρία.
Εγένετο Ισραήλ Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η Εθνική βρέθηκε ξανά στην ίδια γεωγραφική περιοχή, αυτή τη φορά για να αντιμετωπίσει το Ισραήλ στο πλαίσιο της προκριματικής φάσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1954. Απέναντι στο αντιπροσωπευτικό συγκρότημα παρατάχθηκε πλέον μια ομάδα που εκπροσωπούσε ένα εντελώς διαφορετικό κρατικό καθεστώς από εκείνο του 1938. Στο διάστημα που μεσολάβησε, η Βρετανική Εντολή είχε φτάσει στο τέλος της, ο ΟΗΕ είχε εγκρίνει τον Νοέμβριο του 1947 σχέδιο διαμελισμού της Παλαιστίνης και στις 14 Μαΐου 1948 είχε ανακηρυχθεί η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Ακολούθησε ο πόλεμος του 1948 και η Νάκμπα, με τον μαζικό εκτοπισμό και τη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων Παλαιστινίων από τις εστίες τους, γεγονότα που άλλαξαν ριζικά τον πολιτικό και δημογραφικό χάρτη της περιοχής. Οι σχέσεις Αθήνας και Τελ Αβίβ βρίσκονταν ακόμη σε πρώιμο στάδιο, καθώς η χώρα μας είχε προχωρήσει το 1949 σε de facto αναγνώριση του νεοσύστατου κράτους, χωρίς όμως να ακολουθήσουν η πλήρης αναγνώριση και η εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων, εξελίξεις που θα έρχονταν αρκετές δεκαετίες αργότερα, το 1990. Μόλις έναν χρόνο πριν από την ποδοσφαιρική τους συνάντηση, το 1952, είχε γίνει ένα ακόμη βήμα προσέγγισης με τον ορισμό Έλληνα διπλωματικού αντιπροσώπου παρά την ισραηλινή κυβέρνηση, ενώ την ίδια περίοδο άρχισαν να διαμορφώνονται πιο συγκεκριμένοι δίαυλοι συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες.
Οι συμπτώσεις του 1953
Μέσα σε αυτό το νέο ιστορικό και διπλωματικό περιβάλλον πραγματοποιήθηκε την 1η Νοεμβρίου 1953 η αναμέτρηση της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, στην οποία η «γαλανόλευκη» επικράτησε 1-0 χάρη σε γκολ του Θανάση Μπέμπη. Η ποδοσφαιρική σύνδεση ανάμεσα στις δύο εποχές ήταν πάντως εντυπωσιακή, καθώς την Εθνική καθοδηγούσε ξανά ο Κώστας Νεγρεπόντης, ο οποίος είχε τον ίδιο ρόλο και στο παιχνίδι του Τελ Αβίβ το 1938. Στην απέναντι πλευρά, ο Μοσέ «Τζέρι» Μπέιτ-Χαλεβί είχε πλέον περάσει στην τεχνική ηγεσία, αφότου αντιμετώπισε την Ελλάδα ως παίκτης της Παλαιστίνης στη ρεβάνς της Αθήνας το 1938. Σε εκείνο το παιχνίδι είχε αγωνιστεί μαζί με τον αδελφό του Αβραάμ, βασικό και στην πρώτη αναμέτρηση στο Τελ Αβίβ, ενώ δεκαπέντε χρόνια αργότερα ο Μοσέ επέστρεψε στη Λεωφόρο ως προπονητής του Ισραήλ! Η πορεία του Αβραάμ πήρε στη συνέχεια δραματική τροπή, καθώς το 1939 παρέμεινε στην Αυστραλία έπειτα από περιοδεία της Μακάμπι και, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, εντάχθηκε στον στρατό της χώρας, χάνοντας τελικά τη ζωή του στις επιχειρήσεις στη Νέα Γουινέα. Το τελευταίο κεφάλαιο εκείνης της προκριματικής διαδρομής γράφτηκε στις 8 Μαρτίου 1954 στο Ραμάτ Γκαν, όπου η Ελλάδα επικράτησε 2-0, ολοκληρώνοντας έναν ιδιαίτερο ποδοσφαιρικό κύκλο που συνέδεε πρόσωπα του 1938 με μια περιοχή που στο μεταξύ είχε αλλάξει δραματικά. Πλάνα από τις τις αναμετρήσεις με το Ισραήλ: Η Φωτογραφία είναι προϊόν AI
"Αντιθέσεις", ανοίγει η αυλαία για την εκπομπή που φέτος συμπληρώνει 30 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στις τηλεοπτικές εκπομπές, μέσα από την συχνότητα της ΚΡΗΤΗ TV
Ο Καθηγητής Φαρμακολογίας και Κλινικής Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σxoλής του Α.Π.Θ. και πρόεδρος της πολιτικής κίνησης " Πνοή Δημοκρατίας", Δημήτρης Κούβελας, σε μια ανοιχτή συζήτηση για όλους και για όλα…
Τι λέει για την αποδόμηση και τις συνέπειες της, του δημόσιου συστήματος υγείας της χώρας και την εμπορευματοποίηση αλλά και την επικίνδυνη επιδείνωση της, με όρους "κομπογιαννίτη" στη χώρα
Κοινωνία- Επιστήμη- Τεχνολογία αιχμής και τι γίνεται στο πεδίο των φαρμάκων και των διαφόρων σκευασμάτων που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα με όρους διαδικτύου
Διαφθορά- Θεσμική υποχώρηση και Δικαιοσύνη
Γιατί υποστηρίζει ότι ζούμε σε συνθήκες "Απώλειας μνήμης και ΠΡΟΚΛΗΤΗ ΛΗΘΗ (ΑΛΗΘΕΙΑ)"
Κοινωνία σε όρια κατάθλιψης - ήττας και τραύματος εξαρτημένη από την τεχνητή νοημοσύνη και από την βιομηχανία χαπιών;
Τι λέει για την "Πνοή Δημοκρατίας" την εμπλοκή του στην πολιτική και τι καταθέτει σε κρίσιμα ζητήματα, οικονομίας, εθνικών θεμάτων- εξωτερικής πολιτικής και γιατί υποστηρίζει ότι ο Πολιτισμός είναι το "υπερόπλο" του Ελληνισμού;
Στην εκπομπή παρεμβαίνει και σχολιάζει ο Αντώνης Ανδρουλιδάκης, MSc Αναπτυξιακός και Κοινωνικός Ψυχολόγος, διδάσκων Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου
Η νεολαία δεν εγκατέλειψε τους δρόμους και, την ίδια ώρα, τα ΜΜΕ συνεχίζουν να απαριθμούν τους νέους φόρους και τα τέλη που θα κληθούν να πληρώσουν οι Γάλλοι
Μαρία Δεναξά
Υστερα από εβδομάδες πολύωρης εργασίας στο παρασκήνιο, ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Σεμπαστιάν Λεκορνί παρουσίασε την 1η Οκτωβρίου έναν προκρούστειο προϋπολογισμό για το 2027. Η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία έγινε η παρουσίαση ήταν ιδιαίτερα εκρηκτική, εξαιτίας των κινητοποιήσεων των μαθητών που συνεχίζονται και των διαμαρτυριών πλήθους επαγγελματικών κλάδων για την απώλεια εισοδήματος, την έλλειψη προσωπικού και τις περικοπές.
Τα δυσάρεστα νέα για τον Λεκορνί ήταν πως η έκρηξη οργής ανήλικων ή ενήλικων πολιτών δεν έχει κάποια προτιμώμενη ημέρα της εβδομάδας. Μετά τα έκτροπα της προηγούμενης Πέμπτης η νεολαία δεν εγκατέλειψε τους δρόμους και, την ίδια ώρα, τα ΜΜΕ, εκτός από το να δείχνουν εικόνες καταστροφής, συνεχίζουν να απαριθμούν τους νέους φόρους και τα τέλη που θα κληθούν να πληρώσουν οι Γάλλοι, που περιλαμβάνονται στα νομοσχέδια του νέου προϋπολογισμού.
Βεβαίως, ο Γάλλος πρωθυπουργός όπως και ο ένοικος του Ελιζέ ανέμεναν κινήματα δυσαρέσκειας κατά των περικοπών των δαπανών και των αυξήσεων των φόρων. Αλλά ότι η χώρα θα είχε ήδη συγκλονιστεί από ένα κοινωνικό κίνημα πριν καλά καλά παρουσιαστεί ο προϋπολογισμός, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να το προβλέψει. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου ο επικεφαλής της κυβέρνησης προσπάθησε να αμβλύνει το σοκ. Καθησύχασε τους επιχειρηματίες, παρουσίασε μέτρα για τη διευκόλυνση των μεταβιβάσεων, έκοψε παροχές υπουργών και συμβούλων.
Η μαθητική οργή, βίαιη, αυθόρμητη και απρόβλεπτη, έκανε τα πράγματα διαφορετικά. Καθώς η κοινωνική ένταση κλιμακωνόταν, το κίνημα τροφοδοτήθηκε ακριβώς από την παρουσίαση του προϋπολογισμού, με τη μείωση των επιδομάτων στέγασης (κάτι που αναμενόταν) και την επιβολή χρέωσης εγγραφής για την πρόσβαση στις προπαρασκευαστικές τάξεις που προετοιμάζουν τους μαθητές για τις σχολές της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και τις σπουδές ανώτερης τεχνικής εκπαίδευσης με επαγγελματικό προσανατολισμό (BTS).
Αυτή η χρέωση στη δημόσια εκπαίδευση πυροδότησε το μαθητικό κίνημα, που δεν χρειαζόταν περισσότερη εύφλεκτη ύλη για να εκραγεί. Ο Σεμπαστιάν Λεκορνί προσπάθησε να κλείσει το ζήτημα όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Το μέτρο παρουσιάστηκε το πρωί της προηγούμενης Πέμπτης και αποσύρθηκε το ίδιο βράδυ. «Πρόκειται, εξ ορισμού, για ένα μέτρο που δεν καταρτίστηκε τις τελευταίες 15 ημέρες» δικαιολόγησε στον τηλεοπτικό σταθμό France 2 ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Γκεφρέ.
Πολιτικοί αναλυτές απορούν για το πώς μπόρεσε ο Λεκορνί, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τους συνεργάτες του «άνθρωπος προσεκτικός σε κάθε λεπτομέρεια», να αφήσει να περάσει ένα τέτοιο μέτρο. «Ο πρωθυπουργός ανακάλυψε κυριολεκτικά το μέτρο την Πέμπτη», δηλώνει το περιβάλλον του, «ενώ είχε ρωτήσει πάνω από 20 φορές αν υπήρχαν ενοχλητικά σημεία μέσα στο κείμενο». Αυτή η γκάφα εξηγείται από την απουσία ενημέρωσης που φτάνει μέχρι το επίπεδό του: «Για μικρά ποσά, όπως αυτό, το θέμα δεν φτάνει μέχρι τον πρωθυπουργό» υποστηρίζουν συνεργάτες του.
Προϋπολογισμός
Ωστόσο, τρεις πρώην οικονομικοί σύμβουλοι που είχαν εμπλακεί στην κατάρτιση των προηγούμενων προϋπολογισμών αμφισβητούν ένα τέτοιο σενάριο. Ενα σχέδιο νόμου για τον προϋπολογισμό συντάσσεται μέσα από αδιάκοπες ανταλλαγές απόψεων μεταξύ όλων των υπουργείων, του υπουργείου Οικονομικών και του πρωθυπουργικού γραφείου (Ματινιόν).
Ολο το καλοκαίρι οι διευθύνσεις των υπουργείων διαβιβάζουν πίνακες Excel που περιέχουν τα μέτρα τα οποία διατηρούν από χρόνο σε χρόνο. Στο τέλος, οι διευθυντές των υπουργικών γραφείων διαβιβάζουν μια επιλογή των φόρων που θα πρέπει να συνεχιστούν στο Ματινιόν. Στη συνέχεια πραγματοποιούνται δύο τύποι διυπουργικών συσκέψεων για το φορολογικό σκέλος και το δημοσιονομικό σκέλος, παρουσία των συμβούλων του πρωθυπουργού.
«Δεν υπάρχει περίπτωση η διεύθυνση φορολογικής νομοθεσίας να ξεχάσει να αναφέρει έναν φόρο ή κάποια χρέωση» διαβεβαιώνει πρώην σύμβουλος στο υπουργείο Οικονομικών. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι αυτή η εισφορά κατά την εγγραφή στα BTS και στις προπαρασκευαστικές τάξεις είναι ένα μέτρο που προτείνει το υπουργείο Οικονομικών εδώ και χρόνια. Εχει προβλεφθεί πως τα έσοδα από τη χρέωση θα ανέρχονταν σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. «Οταν αισθανόμασταν ότι ένα μέτρο, π.χ. περικοπές 10.000.000, θα μπορούσε να εργαλειοποιηθεί από την αντιπολίτευση, ζητούσαμε από τον πρωθυπουργό να αποφασίσει», θυμάται ένας άλλος πρώην σύμβουλος του Ματινιόν.
Ο προϋπολογισμός της Γαλλίας για το 2027, απαλλαγμένος πλέον από τη χρέωση εγγραφής για την πρόσβαση στις προπαρασκευαστικές τάξεις που προετοιμάζουν τους μαθητές για τις σχολές της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και τις σπουδές ανώτερης τεχνικής εκπαίδευσης, αναμένεται να ξεκινήσει την κοινοβουλευτική του πορεία στις 13 Οκτωβρίου. «Σε ιδιαίτερα ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα» παρατηρεί μια υπουργός, η οποία απαριθμεί τους δυσαρεστημένους: φοιτητές, δημόσιοι υπάλληλοι, συνταξιούχοι, πυροσβέστες.
Και προσθέτει επίσης μια πιθανή βαριά ήττα για τον γραμματέα του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS), Ολιβιέ Φορ, κατά τη διάρκεια των εσωκομματικών εκλογών του κόμματος, τις προκριματικές εκλογές για την ανάδειξη υποψηφίου για τις προεδρικές του 2027. «Αυτή θα μπορούσε να ριζοσπαστικοποιήσει την Κοινοβουλευτική Ομάδα των σοσιαλιστών, που δεν αποκλείεται να επιχειρήσει να δυναμιτίσει τις προαναγγελλόμενες κινητοποιήσεις μαθητών αλλά και άλλων επαγγελματικών κλάδων. Θα φτάσουμε στην Εθνοσυνέλευση υπό κακές συνθήκες» καταλήγει η υπουργός.
Η Γαλλία καίγεται και ο Μακρόν το παίζει στρατηλάτης με βαλλιστικούς πυραύλους
Στον κόσμο του ο Εμανουέλ Μακρόν… Ενώ η Γαλλία βράζει (και) από τις μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, χθες παρίστανε τον μέγα στρατηλάτη, παρακολουθώντας εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου από πυρηνικό υποβρύχιο.
Ενώ τα προβλήματα που έχουν προκαλέσει οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές του επιλογές έχουν φέρει στα άκρα το εκλογικό σώμα, το οποίο δημοσκοπικά αφενός ήδη εκφράζει την αποδοκιμασία προς το πρόσωπό του κι αφετέρου προσδίδει δυναμική στην προεδρική υποψηφιότητα της Μαρίν Λεπέν, ο Γάλλος πρόεδρος, σαν να μη συμβαίνει τίποτε, παρακολούθησε τη δοκιμή του στρατηγικού βαλλιστικού πυραύλου M51 που εκτοξεύτηκε από το πυρηνικό υποβρύχιο «Le Vigilant», στο πλαίσιο της επιχείρησης SMERTRIOS.
Εκανε μάλιστα και ανάρτηση στο Χ, σημειώνοντας, μεταξύ άλλων: «Για να είναι κανείς ελεύθερος, πρέπει να τον φοβούνται. Και για να τον φοβούνται, πρέπει να είναι ισχυρός. (…) Σε δέκα χρόνια ο προϋπολογισμός των ενόπλων δυνάμεών μας θα έχει διπλασιαστεί». Κι αυτό ενώ οι άγριες περικοπές στον νέο προϋπολογισμό έχουν βάλει ξανά στο στόχαστρο το κοινωνικό κράτος.
Κουλάρετε λίγο με την Πνύκα . Θα επαναλάβω για πολλοστή φορά ότι η πολιτική είναι διαχείριση συμβόλων και γι’ αυτό ο Ρούμπιο την επέλεξε ως σκηνικό στο περιεχόμενο των λόγων του.
Το θέμα επομένως είναι τι είπε και όχι πού τα είπε.
Επειδή ψιλοβαριέμαι τις θεωρητικές αναλύσεις και πόσο αριστοτεχνικά συνδύασε τις κολακείες προς τη χώρα μας με τις δικές του απόψεις, θα αρκεστώ στο ότι ένας προσεκτικός αναγνώστης μπορεί να καταλάβει τις ιδεολογικές παγίδες που κρύβει η ανωτερότητα του δυτικού πολιτισμού και τα διάφορα ταυτοτικά ζητήματα που βρίσκονται στη ρίζα του.
Τι παρέλειψε :
Αν και παιδί μεταναστών, δεν μα είπε ότι η Αθήνα ήταν μια πόλη ανοιχτή στους ξένους και δεν τους έσπαγαν στο ξύλο οι ραβδούχοι (ΙCE )
Τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη τον γνώρισαν και τον διέδωσαν στην Ευρώπη οι Άραβες. κυρίως της Ισπανίας .
Τις καταστροφές στην Ακρόπολη, μετά την οριστική της μορφή, τις προκάλεσαν οι Ερούλοι (γερμανικό φύλο) ο Βενετσιάνος Μοροζίνι με τα κανόνια του και φυσικά ο Έλγιν όταν έκλεβε τα γλυπτά . Όλοι τους κάργα Ευρωπαίοι. Επομένως η αναφορά μόνο στην πυρπόληση από τους Πέρσες ήταν μεροληπτική και με σαφή πολιτική πρόθεση.
Η πολιτική επιστήμη έχει ξεκαθαρίσει απολύτως τις έννοιες και τις διαφορές ανάμεσα στον πατριωτισμό και τον εθνικισμό . Και οι Αθηναίοι ήταν μεν περήφανοι για την πόλη τους (όπως τουλάχιστον ξέρουμε από τον Επιτάφιο του Περικλή) αλλά ήταν και κοσμοπολίτες και διατηρούσαν επαφές, εμπορικές, διπλωματικές και πολιτισμικές με τις πόλεις της Αιγύπτου, της Μέσης Ανατολής και τους Εύξεινου Πόντου μέχρι την Κάτω Ιταλία και Σικελία . Ας διαβάσει ο κύριος Ρούμπιο τον Φαίδρο και τον Τίμαιο του Πλάτωνα.
O Μέγας Αλέξανδρος σεβόταν τους πολιτισμούς των χωρών που κατακτούσε και δεν τους πούλαγε κόκα κόλα, χάμπουργκερ και όπλα.
Δεν ανέφερε τον Αλκιβιάδη που έπεισε τους συμπολίτες του για τη Σικελική εκστρατεία , όπου έφαγαν τα μούτρα τους και άρχισε η κατάρρευση της ηγεμονία τους. Κάτι μου θυμίζουν κάτι τέτοιες μακρινές πολεμικές επιχειρήσεις, που γίνονται.
Κυρίως για επίδειξη . στρατιωτικής δύναμης και πολιτικής ισχύος .
Ένα ιστορικό και ίσως σκόπιμο λαθάκι .
Όταν έφτασαν οι Πέρσες στην Αθήνα, αυτοί που έμειναν πάνω στην Ακρόπολη ήταν οι ταμίες και οι ιερείς των ναών και ελάχιστοι φτωχοί που δεν είχαν λεφτά να φύγουν. Καμιά αυτοθυσία και ηρωισμός . Η αντίστασή τους κράτησε ώρες και όχι μέρες .
Και μια κατασκευή.
Ο Δυτικός Πολιτισμός είναι κατασκεύασμα του 19ου αιώνα και χρησιμοποιείται πρώτη φορά ως Western culture στο έργο του Εdward B. Tylor Primitive Culture. Η γεωπολιτική καθιέρωση του όρου έγινε στη δεκαετία του 1950, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Τότε, η έννοια του «Δυτικού κόσμου» και του πολιτισμού του χρησιμοποιήθηκε από το ΝΑΤΟ και τις συμμαχικές χώρες ως ιδεολογικό αντίβαρο απέναντι στο κομμουνιστικό σοβιετικό μπλοκ (την «Ανατολή»).
Υ/Γ: Η πολιτική και η διπλωματία φαίνεται να αντιμετωπίζουν την Ιστορία ως κοπτοραπτική. Ο,τι μας συμφέρει το κρατάμε και τα άλλα τα πεταμε.
Σ.Σ.:Παραδέχομαι ότι η ομιλία ήταν καλογραμμένη τόσο, ώστε να ξεγελά και να εντυπωσιάζει, γιατί οι περισσότεροι κολακεύτηκαν από τα παινέματα. Προσωπικά ό,τι αρέσει στον Άδωνι και το εξυμνεί, εξ ορισμού με κάνει καχύποπτη . Μια πιο προσεκτική μελέτη του κειμένου με δικαίωσε . Υπάρχουν και άλλα σημεία που έχω ενστάσεις αλλά δεν θέλω να σας κουράσω με τα θεωρητικά υποστυλώματα της ακροδεξιάς και του τραμπισμού. Α propos και ο Χίτλερ λάτρευε την αρχαία Ελλάδα και είχε βάλει ειδικούς επιστήμονες να αποδείξουν ότι οι Γερμανοί είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Η ιδέα ότι ο Λεωνίδας και οι 300 του υπερασπίζονταν τον «δυτικό πολιτισμό» εναντίον της ασιατικής βαρβαρότητας εμφανιζόταν επίσης σε προπαγανδιστικό φυλλάδιο των Waffen SS το 1941.
Η Ευρώπη έχει ένα παράξενο ταλέντο, μιλά ασταμάτητα για το μέλλον, ενώ κάνει ό,τι μπορεί για να το ακυρώσει. Διακηρύσσει ότι επενδύει στη νέα γενιά, την ίδια στιγμή που της προσφέρει ακριβότερα σπίτια, ανασφάλεια στην εργασία, σχολεία που στενάζουν, κοινωνικά δικαιώματα υπό διαρκή πίεση και, τώρα, μια νέα γλώσσα στρατιωτικής προετοιμασίας. Και ύστερα απορεί γιατί οι νέοι βγαίνουν στους δρόμους. Τους αποκαλεί “ανυπόμονους”, “ευάλωτους στην πόλωση” ή “ανήσυχους”. Βολικές λέξεις, επειδή μεταφέρουν το πρόβλημα από τις πολιτικές αποφάσεις στη συμπεριφορά εκείνων που υφίστανται τις συνέπειές τους. Από τη Γαλλία έως την Ισπανία και από τη Γερμανία έως την Ιταλία, μια νέα γενιά αρνείται να παίξει τον ρόλο του βολικού κομπάρσου. Δεν διαδηλώνει για μια αφηρημένη ιδέα, διαδηλώνει για το σχολείο της, το σπίτι της, τη δουλειά της, την ειρήνη και τελικά για το δικαίωμά της να έχει μέλλον. Στη Γαλλία, μαθητές και εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται για ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις υποδομές και τις ανισότητες στην εκπαίδευση. Η εικόνα είναι σχεδόν συμβολική, μια Ευρώπη που μιλά για “ανθρώπινο κεφάλαιο” δυσκολεύεται να διαθέσει τα αναγκαία για το πραγματικό ανθρώπινο κεφάλαιο που είναι τα παιδιά της. Η ειρωνεία περισσεύει…. Λεφτά υπάρχουν όταν πρόκειται για εξοπλισμούς. Για σχολεία, όμως, χρειάζεται να ανοίξει η συζήτηση, να μετρηθούν οι προϋπολογισμοί, να αναζητηθούν ισορροπίες. Για τη νέα γενιά, φαίνεται, η Ευρώπη ανακάλυψε τη λέξη “υπομονή”. Στην Ισπανία. η στεγαστική κρλιση αποκαλύπτει το δεύτερο μεγάλο παράδοξο. Χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν επειδή το σπίτι, αντί για αυτονόητο δικαίωμα, μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας. Νέοι άνθρωποι εργάζονται, σπουδάζουν, πληρώνουν φόρους και ενοίκια και παρ’ όλα αυτά δυσκολεύονται να αποκτήσουν το απλούστερο πράγμα που είναι να έχουν έναν χώρο για να ζήσουν. Η Ευρώπη τους λέει να κάνουν οικογένεια. Με ποιο σπίτι; Να αποκτήσουν παιδιά. Με ποιο εισόδημα; Να πιστέψουν στο μέλλον. Ποιο ακριβώς; Νεκρά λόγια και υποσχέσεις που ταξιδεύουν σαν τα αποδημητικά πουλιά…
Στη Γερμανία, η συζήτηση περνά από το ενοίκιο στο στρατόπεδο. Η επιστροφή της στρατιωτικής θητείας και η ενίσχυση των αμυντικών πολιτικών προκαλούν αντιδράσεις μαθητών και φοιτητών. Και εδώ η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην υπόσχεση ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα έκανε τον πόλεμο αδιανόητο, ακούει τώρα ότι πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για να τον αντιμετωπίσει. Είναι δύσκολο να μην αναρωτηθεί κανείς: Τι ακριβώς συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο; Η ειρήνη έγινε προϋπόθεση υπό αίρεση; Η ασφάλεια ταυτίστηκε με την αύξηση των εξοπλισμών; Και το κόστος θα το πληρώσουν ποιοι; Ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις, αλλά οι απαντήσεις αργούν να έρθουν ή μάλλον δεν έρχονται γιατί δεν ξεκίνησαν ποτέ.
Τι συνέβη στο ευρωπαϊκό όνειρο; Στην Ιταλία, μαθητές και φοιτητές συνδέουν την εκπαίδευση με την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη και δεν είναι καθόλου τυχαίο. Όταν το κράτος ζητά περισσότερους πόρους για άμυνα, οι νέοι έχουν κάθε λόγο να ρωτούν τι απομένει για το σχολείο, το πανεπιστήμιο, την υγεία, την κατοικία και την κοινωνική προστασία. Αυτό είναι το πραγματικό ευρωπαϊκό ερώτημα. Όχι αν οι νέοι είναι “ανήσυχοι”. Είναι ανήσυχοι. Όχι αν είναι “ριζοσπαστικοί”. Αισθάνονται ότι το έδαφος κάτω από τα πόδια τους μετακινείται. Το ερώτημα βέβαια είναι αν οι κυβερνήσεις το αντιλαμβάνονται, ή βρίσκονται σε μια επιδεινούμενη ζάλη εξουσίας. Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να κάνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο από μια λανθασμένη οικονομική επιλογή. Κινδυνεύει να διαλύσει τη σχέση της με τη γενιά, που υποτίθεται ότι θα τη συνεχίσει. Μια ήπειρος που ζητά από τους νέους να δουλεύουν περισσότερο, να πληρώνουν ακριβότερα, να περιμένουν περισσότερο για ένα σπίτι, να συμβιβάζονται με επισφαλείς συνθήκες και ταυτόχρονα να είναι έτοιμοι, αν χρειαστεί, να φορέσουν στολή, δεν μπορεί να εμφανίζεται έκπληκτη όταν εκείνοι βγαίνουν στον δρόμο.
Η Ευρώπη “σκοτώνει” τους νέους… Η Ευρώπη δεν “σκοτώνει” τα παιδιά της με έναν θεαματικό τρόπο. Τα “εξαφανίζει” με περίεργες μεθόδους. Το κάνει αργά και με άλλον τρόπο, σκοτώνοντας την προσδοκία, την κοινωνική κινητικότητα, την εμπιστοσύνη, την αίσθηση ότι η ζωή μπορεί να γίνει καλύτερη από τη ζωή των γονιών τους. Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μορφή κοινωνικού θανάτου. Γιατί ένας νέος που δεν μπορεί να βρει σπίτι, δεν βλέπει σταθερή εργασία, κοιτά ένα ακριβό πανεπιστήμιο, φοβάται την επισφάλεια και ακούει συνεχώς για πολέμους και εξοπλισμούς, δεν χρειάζεται κανείς να του εξηγήσει ότι κάτι δεν πάει καλά. Το βλέπει. Το ζει. Το πληρώνει. Οι κυβερνήσεις μπορούν να συνεχίσουν να μιλούν για ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και δημοσιονομική υπευθυνότητα. Όλες αυτές οι λέξεις ψάχνουν να βρουν μια θέση στις κοινωνίες της ΕΕ, είναι όμως κάλπικες, εξαϋλωμένες. Αλλά υπάρχει μια λέξη που δεν χωρά εύκολα στα κυβερνητικά δελτία τύπου, είναι η λέξη ΖΩΗ. Γιατί στο τέλος εκεί κρίνεται η πολιτική. Όχι στους δείκτες μόνο, αλλά στο αν ένας νέος μπορεί να σπουδάσει, να εργαστεί, να κατοικήσει, να αγαπήσει, να δημιουργήσει οικογένεια και να κοιτάξει το αύριο χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει πρώτα να επιβιώσει. Από το Παρίσι μέχρι τη Μαδρίτη, από το Βερολίνο μέχρι τη Ρώμη και από εκεί μέχρι την Αθήνα, οι νέοι στέλνουν ένα μήνυμα που οι κυβερνήσεις θα ήταν φρόνιμο να ακούσουν. Δεν ζητούν έναν παράδεισο, ζητούν μια Ευρώπη που να μην τους ζητά να θυσιάσουν τη ζωή τους για να διασώσει το δικό της μέλλον. Γιατί αν για να σωθεί η Ευρώπη πρέπει πρώτα να χαθεί η νέα γενιά, τότε το ερώτημα δεν είναι ποια Ευρώπη θέλουμε, είναι αν αυτή η Ευρώπη αξίζει να συνεχιστεί έτσι. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Απόστολος Αποστόλου είναι Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Αν μη τι άλλο οφείλουμε να αναγνωρίσουμε σε ορισμένους ανθρώπους την ειλικρίνεια των τοποθετήσεών τους
του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου
«Ξέρετε πόσοι εργοδότες εκβιάζονται από αντιεπαγγελματίες εργαζόμενους;». Με αυτό τον τρόπο τοποθετήθηκε μιλώντας στο ευρωκοινοβούλιο ως προς τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο χώρος της εργασίας η ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Ελεωνόρα Μελέτη.
Προηγουμένως, για να είμαστε, δίκαιοι, είχε τοποθετηθεί και για τα προβλήματα που όντως αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι. Όμως, θεώρησε ότι έπρεπε να κάνει και αυτή τη διευκρίνιση ή συμπλήρωση.
Από μία άποψη, η τοποθέτηση θυμίζει αυτές που ακούς συχνά από ανθρώπους που έχουν παράπονα από τους υπαλλήλους τους. Συνήθως, βέβαια, αυτά τα παράπονα δεν αναλογούν σε πραγματικά προβλήματα, αλλά στο γεγονός ότι οι εργαζόμενοί τους δεν ανταποκρίνονται στην απαίτηση για υπερεργασία χωρίς επιπλέον αμοιβή ή στη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της εργοδοσίας, συχνά πραγματικά παράλογες.
Και βέβαια μια τέτοια τοποθέτηση δεν εκπροσωπεί απλώς μονόπλευρα την εργοδοτική πλευρά και το πώς αυτή βλέπει τα πράγματα. Ταυτόχρονα, παραβλέπει ότι η σχέση ανάμεσα στους εργοδότες και τους εργαζομένους είναι εξαιρετικά άνιση. Επί της ουσίας οι εργοδότες σε αυτή τη σχέση έχουν και το μαχαίρι και το καρπούζι, ιδίως όταν μιλάμε για το εξατομικευμένο επίπεδο.
Και επί της ουσίας τα πράγματα έχουν γίνει χειρότερα τα τελευταία χρόνια, με τα μνημόνια στην Ελλάδα να δίνουν άλλοθι και να στρώνουν το έδαφος για κάθε μορφή εργοδοτικής ασυδοσίας. Στο όνομα της «απελευθέρωσης των αγορών» και της «ανταγωνιστικότητας», πλήθος μηχανισμών που προστάτευαν τους εργαζομένους απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία έχουν αναιρεθεί. Η «ευελιξία» της εργασίας, δηλαδή η ευκολία απολύσεων, αναγορεύτηκε σε υπέρτατη αξία. Νέες μορφές επισφάλειας της εργασίας ήρθαν στο προσκήνιο. Το να είναι πάντα διαθέσιμος ο εργαζόμενος να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του εργοδότη, 24 ώρες το 24ωρο και 7 ημέρες την εβδομάδα θεωρήθηκε ιδανική συνθήκη.
Την ίδια στιγμή οι θεσμοί που διέθεταν οι εργαζόμενοι για να μπορούν να αντισταθούν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, όπως τα συνδικάτα τέθηκαν στο στόχαστρο. Θεωρήθηκαν εμπόδια στην οικονομική ανάπτυξη. Η δυνατότητά τους να διεκδικούν αντιμετωπίστηκε ως απειλή.
Και αυτό μας φέρνει στο πραγματικό πρόβλημα με τη δήλωση περί «εκβιασμού των εργοδοτών». Μέσα από μεγάλους αγώνες οι εργαζόμενοι κατάφεραν να κατοχυρώσουν τη δυνατότητα να διεκδικούν με βασικό όπλο την απεργία, δηλαδή τη δυνατότητά τους να αρνηθούν να εργαστούν και έτσι να πιέσουν τους εργοδότες τους να κάνουν τις αναγκαίες παραχωρήσεις. Όμως, από ένα σημείο και μετά οι εργοδότες, τα πολιτικά κόμματα που τους εξυπηρετούσαν και τα ΜΜΕ που αντανακλούσαν τις απόψεις τους, άρχισαν να βλέπουν την απεργία όχι σαν ένα εργαλείο διεκδίκησης, αλλά ως εκβιασμό των εργοδοτών και μορφή παραβατικότητας.
Αυτή τη λογική αντανακλούσε στην πραγματικότητα η τοποθέτηση της κ. Μελέτη στο Ευρωκοινοβούλιο. Γιατί αυτό που κάποτε ήταν εργοδοτική εμμονή, σταδιακά έγινε οικονομική «κανονικότητα» και ρητή πολιτική στρατηγική.
Η αναγνώριση του δικαιώματος των εργαζομένων να διεκδικούν, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αρνούνται να εργαστούν ως απεργιακή διαμαρτυρία, η άρνησή τους να υφίστανται κάθε εκβιασμό από τους εργοδότες υπήρξε βασικός μηχανισμός κοινωνικής προόδου ιδίως στον 20ο αιώνα. Η αντιμετώπιση των εργαζομένων ως ανθρώπων χωρίς δικαίωμα και βασική υποχρέωση να υπομένουν τα πάντα, η λογική του εργασιακού μεσαίωνα είναι βασική πλευρά της συνεχιζόμενης ιστορικής οπισθοδρόμησης ως προς τα κοινωνικά δικαιώματα που βλέπουμε τις τελευταίες δεκαετίες.
Όσο ρομαντικό και αν ακούγεται σε πολλούς, η Ευρώπη χρειάζεται έναν νέο Διαφωτισμό.
Οδυσσέας Ιωάννου Περισσότερο από κάθε άλλη φορά στις τελευταίες δεκαετίες οι άνθρωποι χωρίζονται μεταξύ τους με μαχαίρι. Τόσο ιδεολογικά όσο και οικονομικά. Το οικονομικό βέβαια πάντα προηγείται και γεννάει ιδεολογικά εξαμβλώματα. Βαθιές κάθετες μαχαιριές στο σώμα των δυτικών κοινωνιών μας χωρίζουν σε νοικοκύρηδες και κακομοίρηδες, με τις κεντρικές εξουσίες να παίρνουν σαφή θέση υπέρ των πρώτων. Η ενοποιητική και εξισορροπητική λειτουργία και υποχρέωση των κυβερνήσεων έχει εξαφανιστεί από τα ζητούμενα και φωνάζουν σε όλους τους τόνους πως δεν φροντίζουν για όλους, δεν τους νοιάζουν τέτοιες ευαισθησίες, ο κόσμος είναι μία σκληρή αρένα που δεν θα ζήσουν όλοι.
Είπαμε, το βασικό δόγμα του νεοφιλελευθερισμού, η ψίχα της ιδεολογίας του συνοψίζεται σε τρεις λέξεις και είναι η κυνικότερη αλλά και λακωνικότερη έκφραση ιδεολογίας ever. «Δεν χωράμε όλοι».
Αυτό το «δεν χωράμε όλοι» από γενικολογία έχει έρθει και έχει κουμπώσει με απόλυτο ρεαλισμό στο πανευρωπαϊκό πρόβλημα της στέγασης. Το μαχαίρι κατεβαίνει με ορμή στο διαχωρισμό που σχετίζεται με την κατοικία.
Πολλές φορές έχω ρωτήσει σε συνεντεύξεις τους καλεσμένους μου καλλιτέχνες τι θεωρούν πως φταίει και στην Ελλάδα δεν είμαστε τόσο δυνατοί στην μεγάλη φόρμα, όσο οι δυτικοευρωπαίοι. Είμαστε εξαιρετικοί στην μικρή φόρμα (τραγούδι, διήγημα, ποίηση κλπ) αλλά όχι εξίσου καλοί στο μυθιστόρημα, στο θεατρικό, στο σινεμά. Δεν αναφέρομαι βέβαια σε μεμονωμένες σπουδαίες περιπτώσεις, αλλά σε κάτι γενικευμένο και με διάρκεια.
Η απάντηση που έχω πάρει από αρκετούς είναι πως η μεγάλη φόρμα άνθισε στον Διαφωτισμό και η Ελλάδα δεν πέρασε Διαφωτισμό. Την ίδια θεωρία έχω ακούσει και από πολιτικούς αναλυτές όταν προσπαθούν να τεκμηριώσουν γιατί αυτή η χώρα δεν έχει σοβαρό κράτος, αλλά κυριαρχεί ακόμη η ρεμούλα, τα πελατάκια, οι μίζες και οι σαθροί θεσμοί σε τόσο σοβαρούς τομείς όπως η Παιδεία, η Δικαιοσύνη και η Υγεία.
Δεν έχω την επάρκεια να το αμφισβητήσω αλλά από την άλλη μου ακούγεται και κάπως εύκολη δικαιολογία να φορτώνουμε όλες μας τις κακοδαιμονίες σε κάτι που δεν μας συνέβη πριν από 350 χρόνια.
Πριν από λίγα χρόνια το είχα ακούσει και από τα στόμα Υπουργού της παρούσας κυβέρνησης όταν ρωτήθηκε γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να πάρει κάποια ανακουφιστικά μέτρα για το σύνολο του πληθυσμού όπως εκείνα που παίρνονταν στην Ισπανία, για παράδειγμα. Είπε, δεν έχουμε την δυνατότητα να συγκρινόμαστε με χώρες που πέρασαν Διαφωτισμό. Τα κράτος μας και οι δυνατότητες μας δεν μας το επιτρέπουν ακόμα.
Βέβαια συγκρινόμενη αυτή η δήλωση με τελευταίες δηλώσεις, μνημεία κυνισμού, αμοραλισμού και απανθρωπιάς, από πολιτευτάδες της Κυβέρνησης, ακούγεται βαθιά ανθρώπινη. Έως και τρυφερή.
Έλα μου όμως που και οι «Διαφωτισμένες» χώρες τον τελευταίο καιρό βρίσκονται στους δρόμους διεκδικώντας τα αυτονόητα!
Όχι όλοι. Εκείνοι που δεν βγαίνουν είναι όσοι θεωρούν τους εαυτούς τους «γλιτωμένους» από την φτώχεια επειδή έχουν ένα μικρό διαμερισματάκι και το νοικιάζουν με ενοίκιο -φούσκα. Θεωρούν πως είναι με τους νικητές αυτού του κόσμου.
Αυτός ο κοινωνικός πόλεμος βολεύει αφάνταστα.
Οι αιτίες μπορεί να μην ανάγονται στον Διαφωτισμό αλλά οι απαντήσεις ίσως και να βρίσκονται στα διδάγματά του.
Όσο ρομαντικό και αν ακούγεται σε πολλούς, η Ευρώπη χρειάζεται έναν νέο Διαφωτισμό. Αδιανόητα δύσκολο -και με την ακροδεξιά να παρτάρει επενδύοντας στην απογοήτευση- αλλά ούτε και τότε ήταν εύκολο.
Αν είχαμε στην Ελλάδα Όσκαρ θεσμικού celebrity ο Πατούλης θα το έπαιρνε επαξίως.
Χρύσα Κακατσάκη
Στην πολιτική υπάρχουν άνθρωποι πολυεργαλεία που εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες από διαφορετικά πόστα. Σ’ αυτή την κατηγορία ανήκει ο Γιώργος Πατούλης. Εβαζε στο GPS τον προορισµό κι αυτό τον περιέφερε στην ιατρική, την αυτοδιοίκηση, στον συνδικαλισµό και στην κοσµική ζωή. Αν είχαµε στην Ελλάδα Οσκαρ θεσµικού celebrity, θα το έπαιρνε επαξίως. Μπορεί να τον προσλάµβανε και κάποια ψηφιακή πλατφόρµα λόγω της ταχύτητας µε την οποία αλλάζει τα στοιχεία στις ιστοσελίδες που τον αφορούν. Και βέβαια είναι κι αυτός λάτρης του σωκρατικού ρητού «εν οίδα ότι ουδέν οίδα».
Oταν π.χ. ρωτήθηκε πρόσφατα από τη δηµοσιογράφο Νατάσα Γιάµαλη αναφορικά µε τις καταγγελίες του Παύλου Πολάκη για εταιρείες που άλλαζαν επωνυµία εν ριπή οφθαλµού και για τους ελλιπείς ελέγχους του ΙΣΑ στο ιατρείο της Καρνεάδου, της απάντησε αποστοµωτικά: «Τα λέτε αυτά γιατί είστε ΣΥΡΙΖΑ». Ο πρώην περιφερειάρχης δεν γνώριζε για τις δεκάδες παράνοµες συµβάσεις και απευθείας αναθέσεις επί θητείας του, παρόλο που το πόρισµα είχε διαβιβαστεί στον οικονοµικό εισαγγελέα από τον διάδοχό του Νίκο Χαρδαλιά. Εκτοτε το πόρισµα χάθηκε. Κάποιος σαµάνος θα έκανε τα µαγικά του και το εξαφάνισε. Κάποιος υπνοθεραπευτής θα είχε κρύψει και το µηχάνηµα της πλασµαφαίρεσης που δεν βρέθηκε ποτέ, µολονότι ο πρόεδρος του ΙΣΑ ήταν παρών στην επίδειξη που έκανε η Ιωάννα Γάκα στο συνέδριο του ιατρικού τουρισµού. Κάποιο πνεύµα από το υπερπέραν θα µετέτρεψε τη Medi Derma από ιατρική σε real estate και συµβουλευτική και θα την επανέφερε όταν κατάλαβε το λάθος του.
Φυσικά δεν είναι ούτε µετεωρολόγος για να προβλέπει ότι το χιόνι πέφτει και µεσηµέρι, ώστε να πάρει µέτρα και να γλιτώσουν την ταλαιπωρία όσοι εγκλωβίστηκαν στην Αττική Οδό. ∆εν έγινε περιφερειάρχης για να διαχειρίζεται κρίσεις και ακραία καιρικά φαινόµενα. Είναι γεννηµένος για θερµά κλίµατα και για θερµές χειρονοµίες. Να φωτογραφίζεται µε την πρώην σύζυγό του µε φόντο τα επίχρυσα έπιπλα και να γιορτάζει τα γενέθλιά του εν µέσω πανδηµίας µε τούρτες χολιγουντιανής παραγωγής όταν όλοι ήµασταν κλειδαµπαρωµένοι στα σπίτια µας.
Η µόνη περίπτωση που κάτι µπορεί να είχε ακούσει ήταν στις µεγάλες πυρκαγιές του ’23. Το ζεϊµπέκικο στο Ζάππειο πιθανόν να ήταν ένας προσωπικός τρόπος για να εκδηλώσει τη λύπη του ή µια ύψιστη εθνική αυτοθυσία προς τις Ελληνίδες της οµογένειας.
Σε όλη του τη διαδροµή κινήθηκε µεταξύ κοσµικής γκλαµουριάς και βλαχοµπαρόκ κιτς, µεταξύ διαπιστωµένης ανικανότητας και υπέρµετρης αλαζονείας.
Ο µόνος από την κυβέρνηση που τον υπερασπίζεται σθεναρά είναι ο Γεωργιάδης. Ο αδιευκρίνιστος έχει απασφαλίσει τελευταία. Ο άνθρωπος που σε άλλη χώρα θα ήταν νούµερο σε τσίρκο µετά τους ελέφαντες σε σκαµπό βρίζει και προσβάλλει δηµοσιογράφους όταν του κάνουν ενοχλητικές ερωτήσεις, όπως γιατί παρευρέθηκε στα εγκαίνια κλινικής µε εναλλακτικές θεραπείες.
Η έµµεση εµπλοκή του Πατούλη στις κλινικές εξαπάτησης καθώς και τα νοµικά και οικονοµικά κενά στις δικές του εταιρείες ενταφιάζουν κάθε προσδοκία επιστροφής του στο πολιτικό προσκήνιο. Αυτός είναι ένας σοβαρός λόγος να ξαναχορέψει το ζεϊµπέκικο του Καζαντζίδη, «το µερτικό µου απ’ τη χαρά µού το ’χουν πάρει άλλοι, γιατί είχα χέρια καθαρά και µια καρδιά µεγάλη» µε τον Αδωνη να του βαράει παλαµάκια.
«Και πρώτα ορίζω τι πιστεύω ότι είναι ιατρική. Να απαλλάσσει τους αρρώστους από τους πόνους και να αμβλύνει τη σφοδρότητα της αρρώστιας».
Και πρώτον μεν διοριεύμαι ο νομίζω ιητρικήν είναι· το δη πάμπαν απαλλάσσειν των νοσεόντων τους καμάτους και των νοσημάτων τας σφοδρότητας αμβλύνει.» (Ιπποκράτους «Ιπποκρατική Συλλογή. Περί Τέχνης» σελ. 164-165)
«Η Ιατρική είναι από όλες τις τέχνες η πιο επιφανής. Εξ αιτίας όμως της αμάθειας αυτών που την ασκούν […], κατά πολύ μειονεκτεί όλων των άλλων τεχνών.
(Ιητρικὴ τεχνέων μεν πασέων εστὶν επιφανεστάτη. διὰ δὲ αμαθίην των τε χρεομένων αυτή, […] πολύ τι πασέων ήδη των τεχνέων απολείπεται.»
[…] «Αυτοί οι γιατροί είναι όμοιοι με τα βουβά πρόσωπα της τραγωδίας που έχουν την εμφάνιση, τη στολή και το προσωπείο του ηθοποιού αλλά ηθοποιοί δεν είναι, έτσι και γιατροί υπάρχουν πολλοί στην φήμη, πραγματικοί όμως γιατροί είναι ελάχιστοι»
Ομοιότατοι γαρεισιν οι τοιοίδε τοίσι παρεισαγομένοισι προσώποισιν εν τήσι τρα-
γῳδίῃσιν. ως γαρ εκείνοι σχήμα μεν και στολὴν και πρόσωπον υποκριτού έχουσιν, ουκ εισὶ δε υποκριταὶ, ούτω και ιητροὶ, φήμῃ μεν πολλοὶ, έργῳ δε πάγχυ βαιοί».
Ανθρωπιά και επιστημονική επάρκεια βασισμένη στην θεωρητική κατάρτιση και στη διδακτή και διδακτέα «Κλινική Κρίση», θα πρέπει να είναι το περιεχόμενο της ιατρικής εκπαίδευσης και ο απόλυτος στόχος της. Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αναπροσανατολισμό της ιατρικής εκπαίδευσης, ώστε τελειώνοντας την εκπαίδευσή του ο γιατρός να είναι ικανός:
Να παρέχει επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα στον πάσχοντα συνάνθρωπό του, κατ’ εξουσιοδότησιν του οποίου και λειτουργεί -ασκεί το λειτούργημα του ιατρού- και έναντι του οποίου αναλαμβάνει την ευθύνη της παροχής της καλύτερης δυνατής περίθαλψης και ιατρικής φροντίδας.
Ανθρωπιά,
αμοιβαία εμπιστοσύνη, και
«ωφελέειν ή μη βλάπτειν»,
αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους της Ιατρικής.
Να χρησιμοποιεί (και να μην χειραγωγείται από αυτήν) τη σύγχρονη τεχνολογία, προς όφελος αποκλειστικά του αρρώστου του.
Να ανθίσταται στον «τεχνολογικό τεινεσμό» των ημερών μας, που τείνει να αντικαταστήσει την κλινική σκέψη και κρίση, με την άκριτη παραγγελία περιττών διαγνωστικών εξετάσεων, και τη χρήση, αρκετά συχνά, αναποτελεσματικών θεραπευτικών μεθόδων, απλώς και μόνον διότι υφίσταται η τεχνολογική δυνατότητα.
Να λαμβάνει ορθές Κλινικές Αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας ή μη επαρκούς πληροφορίας -συνήθης κατάσταση στην Κλινική Ιατρική- διδασκόμενος τη σύγχρονη Θεωρία Λήψης Αποφάσεων.
Να συνυπολογίζει, δε, στις αποφάσεις του τις επιθυμίες, αξίες και προσδοκίες του αρρώστου του, καθώς και τη σχέση κόστους (όχι μόνον οικονομικού)/οφέλους που αυτές έχουν.
Να παρακολουθεί τις εξελίξεις της σύγχρονης ιατρικής με κριτική σκέψη και να κατανοεί τους περιορισμούς της τρέχουσας ιατρικής τεχνολογίας στο να ερμηνεύσει ή να αντιμετωπίσει όλες τις όψεις του κλινικού προβλήματος.
«Αυτά είναι όσα οφείλετε να συνεισφέρετε στην Ιατρική, και όταν θα έχετε αποκτήσει πραγματική γνώση τότε θα μπορείτε να λογαριάζεστε γιατροί όχι μόνο στο όνομα αλλά και στην πράξη. […] Η αληθινή γνώση και η δοξασία είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το ένα γεννά την επιστήμη το άλλο την άγνοια.
Ταύτα ων χρη εις την ιατρικήν τέχνην εσενεγκάμενους, και ατρεκέως αυτής γνώσιν λαβόντας […] μη λόγω μούνον, αλλά και έργω ιητρούς νομίζεσθαι. […] δύο γαρ επιστήμη τε και δόξα, ων το μέν επίστασθαι ποιεί, το δε αγνοείν» (Ιπποκράτους Νόμος)
«Η εμφάνιση νέων ιδεών σε έναν τόπο που οι άνθρωποι δεν έχουν καθόλου ιδέες αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Κίνδυνο που αντιμετωπίζουν ή με συνωμοτική σιωπή ή με επιθετική και άστοχη ειρωνεία. Δείγμα η πρώτη πονηριάς και η δεύτερη ημιμάθειας» (Οδυσσέας Ελύτης)
Ο δρ. Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης του Πανεπιστημίου Κρήτης και ανεξάρτητος Περιφερειακός Σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας, Βασίλης Λύκος, εξηγεί τις βαθύτερες κατά την γνώμη του αιτίες των καταστροφών στη Κρήτη, από τις έντονες βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών μέσα από τα αποτυπώματα και πυρκαγιών από το σύστημα Copernicus, αλλά για την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας, που θα οδηγήσει ακόμη και την λειτουργία των μεγάλων data centers στην Ελλάδα, όπως της Κοζάνης, το ενεργειακό τους έλλειμμα από την χρήση στοχαστικής ενέργειας, να καλύπτεται στο τέλος μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος όλων των καταναλωτών. Η ενέργεια, όπως τονίζει, σε μια Ευρώπη που με όρους εξάρτησης από το LNG των ΗΠΑ "πυροβόλησε τα πόδια της", γίνεται ένα ακόμη πεδίο πολιτικών εξελίξεων στις χώρες της Ε.Ε. σε συνδυασμό με την περιστολή κοινωνικών δαπανών για δημόσιες πολιτικές, που γίνονται ρευστό για την μετατροπή της οικονομίας σε πολεμική για την επιβίωση και μόνο εκείνων των ελίτ που από την ενεργειακή ασφυξία, είδαν να χάνουν τον ρυθμό των κερδών τους.
Ο Σταμάτης Γονίδης καλωσόρισε τον εγκληματία, ναζιστή, πρόσφατα αποφυλακισμένο Ηλία Κασιδιάρη ως «φίλο του» στο νυχτερινό κέντρο που τραγουδά
Νόρα Ράλλη
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
Στα μπουζούκια τα λουλούδια είναι ήδη κομμένα. Ηδη νεκρά δηλαδή. Δολοφονημένα– ε, δεν κοπήκαν κι από μοναχά τους. Αυτό είναι κάπως βολικό, γενικότερα. Και για τα λουλούδια και για τους ανθρώπους. Πού να κάθεσαι τώρα να εξηγείς γιατί κάτι ζωντανό κατέληξε διακοσμητικό ή… ξεχασμένο;
Ο Σταμάτης Γονίδης καλωσόρισε τον εγκληματία, ναζιστή, πρόσφατα αποφυλακισμένο Ηλία Κασιδιάρη ως «φίλο του» στο νυχτερινό κέντρο που τραγουδά. Και καλά, για τον Γονίδη ολόκληρη εγκληματική οργάνωση μπορεί να γίνει παρεάκι, η καταδίκη μια προσωπική περιπέτεια, ο ναζισμός ένα κουσούρι που παραβλέπουμε γιατί… «αγάπα τον φίλο σου με τα ελαττώματά του!». Οι υπόλοιποι θαμώνες, «παρεάκι» κι αυτοί; Ολοι; Φασίστες; Πώς λέγεται το κέντρο αυτό: «Η Ωραία Ακροδεξιά»;
Δεν πιστεύω πως όλοι οι θαμώνες ήταν φασίστες. Ξέρω όμως πως ο φασισμός έχει καταλάβει κάτι που αρκετοί αριστεροί ακόμη υποτιμούν: πριν ζητήσει την εξουσία, ζητάει πρώτο τραπέζι πίστα. Να αποκτήσει οικειότητα. Να γίνει ο Ηλίας το παιδί, ο «φίλος». Να ντραπεί ο διπλανός να χαλάσει τη βραδιά αναφέροντας τους δολοφονημένους. Τόση αγένεια, ενώ μόλις ήρθε το δεύτερο μπουκάλι;
Σήμερα, δεν χρειάζεται να τραγουδήσεις ναζιστικό ύμνο. Αρκεί να καλωσορίσεις τον ναζιστή από πίστας. Να οδηγήσεις τους παρευρισκόμενους στο χειροκρότημα. Ή στη σιωπή, για να μη «χαλάσουν την παρέα». Και κάπως έτσι, η μνήμη καταλήγει στο πρόγραμμα του μαγαζιού: θα ακουστεί μόνο αν τη ζητήσει κανείς. Θα τη ζητήσει κανείς; Παραγγελιά;
Η ίδια η NASA πλέον μιλά ανοιχτά για «Moon Base», παραγωγή οξυγόνου και αξιοποίηση τοπικών πόρων.
Νίκος Παναγιωτόπουλος
Η ανθρωπότητα κοιτάζει ξανά τη Σελήνη. Όχι πια μόνο με το ρομαντικό βλέμμα του Απόλλωνα και της πρώτης πατημασιάς πάνω στη σεληνιακή σκόνη. Αυτή τη φορά κοιτάζει τη Σελήνη με χάρτες, συμφέροντα, ενεργειακούς σχεδιασμούς και φυσικά ανταγωνισμούς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να εγκαταστήσουν πυρηνικό αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030. Η NASA και το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας σχεδιάζουν ένα σύστημα που θα μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια συνεχώς για χρόνια, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ηλιακό φως. Και απέναντι; Κίνα και Ρωσία έχουν εδώ και καιρό ανακοινώσει ότι εξετάζουν την εγκατάσταση δικού τους πυρηνικού συστήματος στη Σελήνη, στο πλαίσιο της κοινής βάσης που σχεδιάζουν για τη δεκαετία του 2030. Γιατί τέτοια βιασύνη; Γιατί όποιος έχει ενέργεια στη Σελήνη μπορεί να έχει και μόνιμη παρουσία. Μπορεί να λειτουργεί βάσεις, οχήματα, εργαστήρια. Μπορεί να παράγει οξυγόνο, να αξιοποιεί το νερό που πιστεύεται ότι βρίσκεται παγωμένο στους κρατήρες του Νότιου Πόλου και, σε βάθος χρόνου, να δημιουργήσει τις υποδομές μιας πραγματικής σεληνιακής οικονομίας. Η ίδια η NASA πλέον μιλά ανοιχτά για «Moon Base», παραγωγή οξυγόνου και αξιοποίηση τοπικών πόρων. Με άλλα λόγια, πριν καλά καλά λύσουμε τα προβλήματα της Γης, έχουμε αρχίσει να μεταφέρουμε τον ανταγωνισμό μας 384.000 χιλιόμετρα μακριά. Και εδώ υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό. Την ίδια εποχή ακούμε διαρκώς προειδοποιήσεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί κάποτε να εξελιχθεί σε κίνδυνο για την ανθρωπότητα. Μπορεί. Και ασφαλώς χρειάζεται έλεγχο, κανόνες και όρια. Αλλά την ώρα που συζητάμε φοβισμένοι για το τι μπορεί να κάνει αύριο μια μηχανή, σήμερα άνθρωποι πολεμούν ανθρώπους. Πόλεις ισοπεδώνονται. Πύραυλοι εκτοξεύονται. Πυρηνικές δυνάμεις ανταλλάσσουν απειλές. Μόλις τις τελευταίες ημέρες, η αντιπαράθεση Ρωσίας και ΝΑΤΟ συνοδεύτηκε ξανά από πυρηνική ρητορική και προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Και τώρα ο ίδιος ανταγωνισμός αρχίζει να ανεβαίνει και προς τα άστρα. Δεν είναι λοιπόν το πρόβλημα ότι ο άνθρωπος κατασκεύασε ισχυρά εργαλεία. Το έκανε πάντα. Από τη φωτιά μέχρι το άτομο και από το διαδίκτυο μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη. Το ερώτημα είναι τι αποφασίζει να κάνει κάθε φορά με αυτά. Γιατί ένας πυρηνικός αντιδραστήρας μπορεί να δώσει ενέργεια σε μια βάση στη Σελήνη. Η πυρηνική φυσική, όμως, μπορεί επίσης να κατασκευάσει μια βόμβα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει έναν γιατρό να διαγνώσει μια ασθένεια. Μπορεί όμως και να χρησιμοποιηθεί για αυτόνομα όπλα, προπαγάνδα ή μαζική επιτήρηση. Η τεχνολογία δεν κουβαλά από μόνη της ηθική. Την ηθική ή την απουσία της την κουβαλά εκείνος που την χρησιμοποιεί. Γι’ αυτό ίσως η μεγάλη συζήτηση για το μέλλον της ανθρωπότητας ξεκινά από λάθος ερώτημα. Μας φοβίζουν ότι κάποτε η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει επικίνδυνη για την ανθρωπότητα. Μέχρι σήμερα, όμως, το μόνο είδος που απέδειξε επανειλημμένα ότι μπορεί να καταστρέψει την ανθρωπότητα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Και ίσως αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος και για το AI, όχι να γίνει η μηχανή άνθρωπος. Αλλά να της μάθουμε να συμπεριφέρεται όπως εμείς.
Η πρόσφατη συνάντηση Τραµπ και Σι Τζινπίνγκ στις ΗΠΑ έδειξε, όπως και η προηγούµενη συνάντησή τους στο Πεκίνο, ότι βρισκόµαστε σε µια νέα εποχή. Ο ηγέτης της Κίνας προσήλθε µε τον αέρα υπεροχής της ήρεµης δύναµης. Ο Τραµπ αντίθετα, παρά την αλαζονεία του, υποδέχτηκε τον Κινέζο πρόεδρο ως ισότιµό του, αν όχι κάτι περισσότερο. Οι δύο ηγέτες προσπάθησαν να καθορίσουν ένα πλαίσιο στις σχέσεις των δύο υπερδυνάµεων. Αλλά το µόνο σηµαντικό από τα οκτώ σηµεία που συµφωνήθηκαν είναι η αµοιβαία µείωση δασµών σε εισαγωγές αξίας περίπου 30 δισ. δολαρίων. Αυτό συνιστά ακόµη µια υποχώρηση του Τραµπ από την πολιτική εµπορικού πολέµου. Το παραπάνω πλαίσιο και οι όποιες συµφωνίες υπάρξουν στο µέλλον δεν θα αναιρέσουν τον ανταγωνισµό των δύο κρατών για την κυριαρχία στην παγκόσµια οικονοµία. Τα γεγονότα είναι αµείλικτα. Οι ΗΠΑ είναι µια δύναµη σε τροχιά παρακµής, ενώ η Κίνα είναι µια χώρα σε φάση δυναµικής ανόδου. Με όρους ισοτιµίας αγοραστικής δύναµης το ΑΕΠ των ΗΠΑ αντιπροσωπεύει το 14,6% του παγκόσµιου, ενώ της Κίνας το 20%. Αν δούµε την εξέλιξη του ΑΕΠ των δύο χωρών τις τελευταίες δεκαετίες, η τάση των ΗΠΑ είναι πτωτική, της Κίνας ανοδική. Οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν το 16-17% της παγκόσµιας µεταποίησης, ενώ η Κίνα το 31% µε τάση ανοδική. Οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη µέχρι τώρα στρατιωτική τους υπεροπλία για να αναχαιτίσουν την καθοδική πορεία, να περισφίξουν οικονοµικά και στρατιωτικά την Κίνα. Προσπαθούν να επιβάλουν πλήρως το δόγµα Μονρόε στη Λατινική Αµερική, να ελέγξουν την κεντρική Ασία, να επεκτείνουν τη στρατιωτική παρουσία τους παντού (π.χ. Γροιλανδία), υποθάλπουν τη στρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας. Όµως οι εξελίξεις στο Ιράν και η αποτυχία του εµπορικού πολέµου ενάντια στην Κίνα δείχνουν τις δυσκολίες, αν όχι το αδιέξοδό τους. Αντίθετα, η Κίνα προσδοκά να πέσει στα χέρια της η παγκόσµια οικονοµική κυριαρχία ως ώριµο φρούτο. Ακολουθεί µια ενεργητική πολιτική στρατηγικής υποµονής, ενώ δηλώνει υποστηρικτής της παγκοσµιοποίησης και της κατάργησης των οικονοµικών συνόρων, αφού αυτός είναι ο δρόµος για την κυριαρχία της κινεζικής οικονοµίας. Παράλληλα, δηλώνει τον σεβασµό της στο διεθνές δίκαιο. Εξάλλου δεν έχει ανάγκη την παραβίασή του καθώς η οικονοµική της δυναµική δεν απαιτεί κάτι τέτοιο. Είναι απίθανο να παραχωρήσουν οι ΗΠΑ τη διεθνή πρωτοκαθεδρία στην Κίνα, όπως έπραξε η Βρετανία µε τις ΗΠΑ µετά τον Β΄ Παγκόσµιο Πόλεµο. Ενας συνολικός διακανονισµός όπου οι ΗΠΑ θα δεχτούν τον δεύτερο ρόλο δεν πρέπει να αναµένεται. Οι ΗΠΑ δεν θα παραιτηθούν από την παγκόσµια κυριαρχία. Θα συνεχίσουν να αντιδρούν µε τη λογική του πληγωµένου θηρίου. Θα εντείνουν την επιθετικότητα σε διάφορα σηµεία του πλανήτη µε στόχο να θέσουν ή να διατηρήσουν κράτη και κυβερνήσεις υπό τη δική τους επιρροή και έλεγχο, να στερήσουν την Κίνα από αγορές, πρώτες ύλες, εµπορικούς εταίρους, συνεργάτες. ∆εν µπορούν να πλήξουν άµεσα την Κίνα, ούτε οικονοµικά ούτε στρατιωτικά, αλλά θα επιχειρούν κοµµάτι κοµµάτι να της αφαιρούν τις επιτυχίες. Ο κίνδυνος για γενίκευση –έστω και µη προγραµµατισµένη– της σύγκρουσης θα παραµένει. Η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να συµµετέχει σε αυτήν τη σύγκρουση γιγάντων και µάλιστα µε το µέρος της δύναµης που παρακµάζει και κουρελιάζει το διεθνές δίκαιο. Αντίθετα, έχει συµφέρον να απεµπλακεί πλήρως και να καλλιεργήσει πολύπλευρες οικονοµικές σχέσεις, σε ισότιµη βάση, τόσο µε την Κίνα όσο και µε τις χώρες της οµάδας BRICS. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο ∆ηµήτρης Καλτσώνης είναι καθηγητής Θεωρίας Κράτους και ∆ικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήµιο
