Τα Ελληνοτουρκικά φέρνουν(;) εκλογές το Φθινόπωρο

Ο «θεσμικός» Μητσοτάκης δεσμεύεται για εκλογές το 2027. Όμως, ανάγκα και θεσμικοί πείθονται επειδή βολεύονται.

Γιάννης Τριάντης

Ξαφνικά ο Γιώργος Γεραπετρίτης φόρεσε στολή εκστρατείας και εξαπέλυσε κεραυνούς. Συγκεκριμένα, ερωτηθείς για το θέμα της Κάσου και την πιθανή(νέα) αντίδραση της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου, είπε στο ΟPEN: «Ναι, αν χρειαστεί βεβαίως θα υπάρξει και η φρεγάτα και θα υπάρξουν και τα αναβαθμισμένα F-16».

Φυσικά, ο υπουργός Εξωτερικών απέφυγε να πεί γιατί η χώρα μας δεν είχε αντιδράσει το 2024, όταν η Τουρκία απαίτησε από το ιταλικό πλοίο έρευνας να πάρει άδεια από εκείνη για να συνεχίσει τις έρευνες. Αδεια δεν ζητήθηκε-κατόπιν προτροπής της Αθήνας- και το πλοίο ανέκρουσε πρύμναν σταματώντας τις έρευνες. Επρόκειτο για καθαρή ήττα της χώρας μας. Για μιά ανοιχτή πληγή.

Προς τι λοιπόν ο όψιμος δυναμισμός της κυβέρνησης(δεν θα επιτρέψουμε νέα Ιμια δήλωσε επίσης ο υπουργός) και η πρωτοφανής για τα δεδομένα της ρητορική, η οποία προκάλεσε έντονες-μέχρι στιγμής μιντιακές- αντιδράσεις στην Τουρκία;

Μήπως προλειαίνεται το έδαφος ώστε η υπαρκτή όξυνση στα ελληνοτουρκικά- εσχάτως συνεχείς τουρκικές προκλήσεις/υψηλοί τόνοι από Γεραπετρίτη- να επιστρατευτεί ως αποχρών λόγος για επίσπευση των εκλογών; Μα για τα ελληνοτουρκικά; Μα εξυπηρετείται έτσι η κυβέρνηση; Βεβαίως. Ιδού γιατί:

1.Μιά κρίση «πολεμικού χαρακτήρα» με την Τουρκία-υπαρκτή ή κάπως διογκωμένη- απαιτεί σταθερό τιμόνι στη χώρα, γεγονός που δύναται να προβάλει ο Μητσοτάκης, με «χαλί» ηρωϊκές δηλώσεις τύπου Γεραπετρίτη και άλλες παρεμφερείς προσεχώς, ώστε να αμβλυνθούν οι εντυπώσεις περί ευένδοτης και άτολμης κυβέρνησης. Κι όπως είναι γνωστό, στη βράση κολλάει το σίδερο…

2. Τα πρωτοφανή του Γεραπετρίτη(φρεγάτες, F-16, Ιμια κλπ) συνιστούν πρώτης τάξεως υλικό εναντίον του Αντώνη Σαμαρά. Δεν υπάρχει λοιπόν καλύτερη ευκαιρία από την όξυνση στα Ελληνοτουρκικά προκειμένου να υποβαθμιστεί το ειδικό βάρος των θέσεων-και της αυστηρής κριτικής του Μεσσήνιου-στα εθνικά θέματα και δη στα Ελληνοτουρκικά.

Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να φοβάται τον Σαμαρά διότι το κόμμα του έχει θεωρητικά την δυνατότητα να αποσπάσει ψηφοφόρους από τη ΝΔ, τόσο από το υφιστάμενο ποσοστό της όσο και από την μεγάλη δεξαμενή των πολιτών που απείχαν στις Ευρωεκλογές.

3. Η επίσπευση των εκλογών-πάντα με φόντο και αφορμή τα Ελληνοτουρκικά- βολεύει την κυβέρνηση για ακόμη δύο λόγους: Πρώτον, γιατί μπορεί να προκηρύξει εκλογές πριν από το αναμενόμενο νομοθέτημα της Τουρκίας για την «Γαλάζια Πατρίδα», ώστε να μην χρειαστεί άμεση, δυναμική αντίδραση της χώρας μας από την σημερινή κυβέρνηση.

Και, δεύτερον, σε συνεννόηση με τους Γάλλους, δύναται να μετατεθεί για το μέλλον το εγχείρημα για την πόντιση του καλωδίου. Ετσι, αποφεύγονται προσωρινά και…η φρεγάτα και τα F-16. Kι αυτό που θα μείνει στο προεκλογικό κλίμα είναι οι εντυπώσεις που έχουν δημιουργηθεί από τις δηλώσεις Γεραπετρίτη και την αναμενόμενη καταιγιστική προπαγάνδα για τα Εθνικά Θέματα, την Τουρκία κλπ.

Πέρα από τα Ελληνοτουρκικά

O Μητσοτάκης είχε-και έχει- κι άλλους λόγους να κάνει εκλογές το Φθινόπωρο:

*Η ΔΕΘ: Ομοβροντία εξαγγελιών, παροχών, δεσμεύσεων και πιθανών εκπλήξεων που μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκό κλίμα για την κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται σε δεινή θέση λόγω ακρίβειας κλπ.

Το αντεπιχείρημα οτι ο κόσμος θέλει να δεί χειροπιαστά αποτελέσματα-κι αυτό θα καταστεί δυνατό κυρίως από την αρχή του νέου έτους- δεν στερείται βάσεως. Όμως το συνδυαστικό πακέτο(Ελληνοτουρκικά/Οικονομικά) είναι πολύ ελκυστικό για να μπεί στο περιθώριο.

*Τσίπρας- Σαμαράς: Ο Μητσοτάκης με τις πρόωρες εκλογές αποτρέπει την επι μήνες εκδίπλωση θέσεων από τα δύο κόμματα και την δυναμική που θα αναπτυχθεί(περιοδείες, εμφανίσεις στα ΜΜΕ κλπ). Αυτό ισχύει κυρίως για το (αναμενόμενο) κόμμα Σαμαρά.

*Υποκλοπές: Η δίκη του Ντίλιαν στο Εφετείο έχει οριστεί για τις αρχές Δεκεμβρίου. Αν αναβληθεί, θα διεξαχθεί στις αρχές του 2027, με αποτέλεσμα να συζητείται το θέμα-επιβαρυντικά για την κυβέρνηση- καθ΄όλη την προεκλογική περίοδο, εάν ήθελε διεξαχθούν οι εκλογές την Ανοιξη του 2027.

Κατά τούτο, συμφέρει τον Μητσοτάκη η επίσπευση, γιατί έτσι αποφεύγει τον βραχνά πιθανών νέων αποκαλύψεων.

…Και η πολύφημη «θεσμικότητα» του πρωθυπουργού με τις συνεχείς δεσμευτικές δηλώσεις για εκλογές το 2027; Δεν θα τρωθεί το κύρος του αν υπαναχωρήσει; Δεν θα πληγεί η αξιοπιστία του;

Ασφαλώς θα γίνει κάποιος ντόρος. Αλλά μπροστά στα υπόλοιπα, όπως τουλάχιστον προεξετέθησαν, η ζημιά θα είναι μικρή. Όχι μόνο επειδή ανάγκα και «θεσμικοί» πείθονται γιατί βολεύονται, αλλά διότι οι κραταιές εντυπώσεις από τα υπέρτερα(Ελληνοτουρκική κρίση/Οικονομικά) περιορίζουν κατά πολύ την ζημιά.

…Τα περί εκλογών το Φθινόπωρο υπακούουν σε συγκεκριμένη λογική ανάλυση, που εδράζεται κυρίως στα νωπά στοιχεία της Ελληνοτουρκικής διελκυστίνδας. Αυτό δεν σημαίνει οτι συνιστούν πρόβλεψη, αλλά μιά πιθανότητα που δεν μπορεί να αποκλειστεί.

www.news247.gr

"Γαλάζια Πατρίδα: Η ελληνική απάντηση που αναζητά κυβέρνηση για να την εφαρμόσει" Νικήτας Χιωτίνης

Στα ελληνοτουρκικά η Ελλάδα πάντα ασχολείται με όσα κάνει η Τουρκία, αναμένοντας την επόμενη κίνηση της, το επόμενο καλοστημένο αφήγημα της που συνοδεύεται πάντα με απειλές ακόμη και στρατιωτικής βίας. Σε μια τέτοια φάση βρισκόμαστε και τώρα. Το καθεστώς Ερντογάν μας ανακοίνωσε ότι με νόμο που θα ψηφίσει θα αρπάξει το μισό τουλάχιστον Αιγαίο! Στην Ελλάδα η κυβέρνηση Μητσοτάκη σιωπά ύποπτα και η μόνη «αντίδραση» είναι το πλήθος αναλύσεων από ειδικούς και «ειδικούς» για το τι μας περιμένει! Ο Νικήτας Χιωτίνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής πολύ απλά εξηγεί ότι η Ελλάδα έχει εδώ και πολλά χρόνια το δικό της νόμο για το Αιγαίο και η μεγάλη απορία είναι γιατί δεν τον εφαρμόζει! Ένας νόμος που έχει ψηφιστεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 που ακυρώνει εκ των πραγμάτων όποια προσπάθεια αρπαγής του Αιγαίου από τους Τούρκους. Το μόνο που φαίνεται ότι λείπει είναι μια ελληνική κυβέρνηση για να τον εφαρμόσει!

Γιατί είναι λάθος η πρόωρη αποπληρωμή χρέους

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα παράδοξο. Ύστερα από δεκαπέντε χρόνια δημοσιονομικής ασφυξίας, αποκτά επιτέλους πλεονάσματα και ταμειακή ευχέρεια. Και αντί να αντιμετωπίσει αυτή την εξέλιξη ως τη σπάνια ευκαιρία για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, σπεύδει να αποπληρώσει χρέος ακόμη και πολλά χρόνια πριν από τη συμβατική λήξη του.

του Δημοσθένη Μιχόπουλου

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία είναι γνωστή: Μειώνεται το δημόσιο χρέος, εξοικονομούνται τόκοι, περιορίζεται ο επιτοκιακός κίνδυνος, ενισχύεται η αξιοπιστία της χώρας στις αγορές. Όλα αυτά είναι υπαρκτά οφέλη. Δεν απαντούν όμως στο βασικό οικονομικό ερώτημα: Είναι η πρόωρη αποπληρωμή χρέους η καλύτερη δυνατή χρήση του πλεονάσματος μιας οικονομίας που εξακολουθεί να πάσχει από τεράστιο παραγωγικό έλλειμμα; Η απάντηση δεν είναι καθόλου αυτονόητη.

Και στην ελληνική περίπτωση υπάρχουν σοβαροί λόγοι να υποστηριχθεί ακριβώς το αντίθετο. Το πραγματικό ελληνικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το χρέος Η Ελλάδα παραμένει μια υπερχρεωμένη χώρα. Αυτό δεν αμφισβητείται. Αλλά το πρόβλημα μιας υπερχρεωμένης οικονομίας δεν λύνεται αποκλειστικά μειώνοντας τον αριθμητή του λόγου: Χρέος/ΑΕΠ. Υπάρχει και ο παρονομαστής. Και μακροπρόθεσμα αυτός είναι ίσως σημαντικότερος.

Ένα κράτος με χρέος 300 δισ. και ΑΕΠ 200 δισ. έχει λόγο χρέους 150%. Εάν χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμά του για να μειώσει το χρέος στα 280 δισ., ο λόγος πέφτει στο 140%. Αν όμως κατορθώσει, μέσω παραγωγικών επενδύσεων, να αυξήσει διαχρονικά την παραγωγική του βάση και το ΑΕΠ φθάσει στα 250 δισεκατομμύρια, ακόμη και με χρέος 300 δισ. ο λόγος πέφτει στο 120%. Το παράδειγμα είναι σχηματικό, αλλά αναδεικνύει τη θεμελιώδη διαφορά ανάμεσα σε δύο στρατηγικές. Η πρώτη θεραπεύει το χρέος μειώνοντας το χρέος. Η δεύτερη το θεραπεύει αυξάνοντας την οικονομία που καλείται να το εξυπηρετήσει.

Για μια οικονομία με σοβαρό παραγωγικό έλλειμμα, η δεύτερη δυνατότητα δεν μπορεί να αγνοείται. Η παραγωγικότητα στο 55% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Και εδώ βρίσκεται το στοιχείο που αλλάζει ολόκληρη τη συζήτηση.

Ασθενείς παραγωγικές επιδόσεις

Στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για το 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η ελληνική παραγωγικότητα βρίσκεται μόλις στο 55% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ίδια η Επιτροπή υποδεικνύει την αναβάθμιση υποδομών και την αύξηση του μεριδίου κλάδων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας ως δρόμο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Το ΔΝΤ καταλήγει σε παρόμοια διάγνωση. Επισημαίνει ότι η επιχειρηματική δυναμική και η παραγωγικότητα παραμένουν χαμηλές, ότι οι συνολικές επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των αντίστοιχων επιπέδων της Ευρωζώνης και ότι ιδιαίτερα οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην πρόσβαση σε κεφάλαια.

Ο OECD το 2026 επαναλαμβάνει ότι, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ασθενείς παραγωγικές επιδόσεις, σημαντικό επενδυτικό κενό και δυσκολία των μικρότερων επιχειρήσεων να επενδύσουν στην καινοτομία και στις νέες τεχνολογίες. Επομένως δεν συζητούμε θεωρητικά. Έχουμε μια χώρα με υψηλό χρέος, αλλά ταυτόχρονα με τεράστιο αναξιοποίητο παραγωγικό δυναμικό. Και αυτή ακριβώς είναι η στιγμή κατά την οποία η οικονομική πολιτική πρέπει να αποφασίσει πού αποδίδει περισσότερο το επόμενο διαθέσιμο δισεκατομμύριο. Τι κάνει ένας υπερχρεωμένος οφειλέτης όταν αρχίζει να αναπνέει;

Ας μεταφέρουμε για λίγο το πρόβλημα σε μια επιχείρηση. Μια εταιρεία έχει υπερδανειστεί, έχει φτάσει στα όρια της χρεοκοπίας, αναδιαρθρώνει τις υποχρεώσεις της και οι πιστωτές της μετατρέπουν σημαντικό μέρος του χρέους σε πολύ μακροπρόθεσμο και σχετικά φθηνό. Ύστερα από χρόνια αρχίζει επιτέλους να παράγει πλεονάσματα.

Τι πρέπει να κάνει; Να πάρει κάθε ευρώ που περισσεύει και να εξοφλήσει σήμερα μια υποχρέωση που λήγει το 2040; Ή να διατηρήσει ασφαλές απόθεμα ρευστότητας και να χρησιμοποιήσει μέρος του διαθέσιμου κεφαλαίου για να εκσυγχρονίσει τις εγκαταστάσεις της, να αγοράσει καλύτερα μηχανήματα, να αναπτύξει νέα προϊόντα, να αυξήσει την παραγωγικότητα των εργαζομένων της και τελικά να δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερο εισόδημα από το οποίο θα εξυπηρετεί ευκολότερα το χρέος της;

Ορθολογικά θα έκανε και τα δύο, αλλά με σαφή προτεραιότητα: πρώτα εξασφαλίζει ότι δεν θα ξαναχρεοκοπήσει και κατόπιν επενδύει ώστε να γίνει παραγωγικότερη. Διαφορετικά κινδυνεύει να αποκτήσει έναν άψογο ισολογισμό και μια προβληματική επιχείρηση. Το ίδιο ισχύει, με τις αναγκαίες διαφορές, και για ένα κράτος. Δεν χρειαζόμαστε απλώς “περισσότερες κρατικές δαπάνες”. Εδώ απαιτείται μια κρίσιμη διάκριση.

Ποια στρατηγική απουσιάζει

Το επιχείρημα δεν είναι ότι τα πλεονάσματα πρέπει να μετατραπούν σε επιδόματα, προσλήψεις ή ανεξέλεγκτη κατανάλωση. Αυτό θα μπορούσε πράγματι να οδηγήσει την Ελλάδα πίσω στον ίδιο δρόμο που δημιούργησε το δημοσιονομικό πρόβλημα. Η εναλλακτική στην πρόωρη αποπληρωμή δεν είναι η κατανάλωση. Είναι η παραγωγική κεφαλαιοποίηση του πλεονάσματος. Και εδώ ακριβώς απουσιάζει μια μεγάλη ελληνική στρατηγική.

Το κράτος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον νέο δημοσιονομικό χώρο για να δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα ώστε οι ίδιοι οι Έλληνες να επενδύσουν: φορολογικά κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις, επιτάχυνση αποσβέσεων για νέο εξοπλισμό, ευκολότερη πρόσβαση μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, κίνητρα για συγχωνεύσεις και μεγέθυνση επιχειρήσεων, έρευνα και ανάπτυξη, αυτοματοποίηση, ψηφιοποίηση, εξαγωγική δραστηριότητα, μεταποίηση και παραγωγή υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Δεν χρειάζεται το Δημόσιο να αποφασίσει ποιο εργοστάσιο θα κατασκευαστεί. Μπορεί να δημιουργήσει το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα συμφέρει τον Έλληνα να επενδύσει το κεφάλαιό του στην παραγωγή αντί αποκλειστικά στην κατανάλωση ή στα ακίνητα. Και αυτό είναι πολύ διαφορετικό από τη λογική της κρατικά κατευθυνόμενης οικονομίας.

Το μεγάλο κόστος ευκαιρίας

Ας υποθέσουμε ότι η πρόωρη αποπληρωμή ενός δισεκατομμυρίου εξοικονομεί καθαρά 20 ή 30 εκατ. ευρώ ετησίως μετά την αφαίρεση της απόδοσης που θα είχαν τα διαθέσιμα. Η απόδοση είναι ασφαλής και επομένως έχει αξία. Αλλά το οικονομικό ερώτημα μόλις αρχίζει. Τι θα συνέβαινε εάν το ίδιο δισεκατομμύριο χρησιμοποιούνταν για να κινητοποιήσει δύο ή τρία δισεκατομμύρια ιδιωτικών επενδύσεων; Τι θα συνέβαινε εάν με φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα δημιουργούσε νέο παραγωγικό κεφάλαιο, νέες εξαγωγές, νέες επιχειρήσεις και υψηλότερη παραγωγικότητα;

Τότε η απόδοση δεν θα περιοριζόταν στους τόκους. Θα επέστρεφε στο κράτος μέσω υψηλότερου ΑΕΠ, μεγαλύτερων φορολογικών βάσεων, περισσότερης απασχόλησης και τελικά μικρότερου λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Αυτό ακριβώς είναι το κόστος ευκαιρίας της πρόωρης αποπληρωμής. Δεν αρκεί να μας λέει η κυβέρνηση: “Εξοικονομήσαμε 150 εκατ. τόκους”. Πρέπει να απαντήσει στο εξής: “Τι θα μπορούσε να παράγει το κεφάλαιο που χρησιμοποιήσαμε για να εξοικονομήσουμε αυτά τα 150 εκατομμύρια;”

Και υπάρχει ένα μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας. Η συγκυρία είναι ακόμη σημαντικότερη επειδή το Ταμείο Ανάκαμψης δεν θα διαρκέσει για πάντα. Το ΔΝΤ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι καθώς ολοκληρώνεται η χρηματοδότηση του Next Generation EU, η ανάπτυξη κινδυνεύει να επιβραδυνθεί, ενώ εξακολουθούν να βαραίνουν την οικονομία η χαμηλή επένδυση, η υποτονική παραγωγικότητα και το δημογραφικό πρόβλημα. Ο OECD επίσης επισημαίνει ότι η ενίσχυση των επενδύσεων είναι κρίσιμη ακριβώς επειδή η χαμηλή παραγωγικότητα εξακολουθεί να περιορίζει την ανταγωνιστικότητα και το βιοτικό επίπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο. Διαθέτει ακόμη ευρωπαϊκά κεφάλαια. Διαθέτει δημοσιονομικά πλεονάσματα. Έχει αποκαταστήσει την πρόσβασή της στις αγορές. Το τραπεζικό σύστημα έχει σταθεροποιηθεί. Και διαθέτει πολύ μακροπρόθεσμη δομή δημόσιου χρέους.

Αν υπάρχει στιγμή για παραγωγική ανασυγκρότηση, είναι αυτή. Η παραγωγικότητα είναι και πολιτική χρέους. Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο λάθος της δημόσιας συζήτησης. Αντιμετωπίζουμε την πολιτική χρέους και την αναπτυξιακή πολιτική σαν δύο διαφορετικά πράγματα. Δεν είναι. Για μια υπερχρεωμένη χώρα, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι πολιτική μείωσης του χρέους. Εάν αυξηθεί μόνιμα η παραγωγικότητα, αυξάνεται το δυνητικό ΑΕΠ. Εάν αυξηθεί το δυνητικό ΑΕΠ, αυξάνεται η φορολογική βάση, χωρίς να χρειάζεται αύξηση φορολογικών συντελεστών.

Εάν αυξηθεί η φορολογική βάση, βελτιώνεται η δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους. Και εάν το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από το χρέος, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ υποχωρεί. Γι’ αυτό το ΔΝΤ, ενώ εξακολουθεί να ζητά δημοσιονομική πειθαρχία και πρωτογενή πλεονάσματα, υπογραμμίζει ταυτόχρονα ότι οι σημαντικές επενδυτικές ανάγκες της Ελλάδας καθιστούν αναγκαία την προτεραιότητα στις δημόσιες επενδύσεις που ενισχύουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η χώρα να αποδείξει ότι μπορεί να παράγει

Δεν υπάρχει αντίφαση. Η παραγωγική ανάπτυξη δεν είναι η εναλλακτική της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Είναι το επόμενο στάδιό της. Η Ελλάδα κινδυνεύει να κερδίσει τη μάχη του χρέους και να χάσει τη μάχη της παραγωγής. Η κυβέρνηση δικαιούται να θεωρεί επιτυχία το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί σήμερα να αποπληρώνει πρόωρα τις υποχρεώσεις της. Η δυνατότητα όμως δεν συνεπάγεται και οικονομική σκοπιμότητα.

Ένα υπερχρεωμένο κράτος οφείλει ασφαλώς να μειώνει το χρέος του. Αλλά όταν το χρέος έχει αναδιαρθρωθεί σε μεγάλες διάρκειες, όταν υπάρχει επαρκές απόθεμα ασφαλείας και όταν η χώρα παρουσιάζει τεράστιο παραγωγικό κενό, το επόμενο διαθέσιμο ευρώ πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με βάση τον τόκο που εξοικονομεί αλλά και με βάση το εισόδημα που μπορεί να δημιουργήσει. Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ λογιστικής και οικονομικής πολιτικής.

Η λογιστική λέει: χρωστάω 100, έχω 10, πληρώνω τα 10 και χρωστάω 90. Η αναπτυξιακή οικονομική πολιτική ρωτά: μπορώ να χρησιμοποιήσω ένα μέρος των 10 ώστε αύριο να παράγω 120 αντί για 100 και να εξυπηρετώ ευκολότερα τα 100 που χρωστάω; Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε μεταξύ δημοσιονομικής υπευθυνότητας και ανάπτυξης. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι, μετά τη χρεοκοπία και την εξυγίανση, η δημοσιονομική υπευθυνότητα αλλάζει περιεχόμενο. Στην πρώτη φάση σημαίνει να σταματήσεις να δημιουργείς χρέος. Στη δεύτερη σημαίνει να εξασφαλίσεις τη βιωσιμότητά του.

Στην τρίτη όμως σημαίνει να επενδύσεις ώστε να μη μείνεις για πάντα μια φτωχή οικονομία που απλώς αποπληρώνει υποδειγματικά τους πιστωτές της. Η Ελλάδα έχει φτάσει σε αυτή την τρίτη φάση. Και με παραγωγικότητα που εξακολουθεί να βρίσκεται μόλις στο 55% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, η μεγάλη οικονομική πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς να αποδείξει ότι μπορεί να πληρώνει. Είναι να αποδείξει ότι μπορεί να παράγει.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Δημοσθένης Μιχόπουλος είναι συγγραφέας. Ασχολείται συστηματικά με την  ιστορία, τη  θεολογία και την πολιτική ανάλυση, επιχειρώντας να προσεγγίσει τα φαινόμενα ως ενιαίο σύνολο. Έχει εκδώσει δύο βιβλία στα αγγλικά με αντικείμενο τη στρατηγική θέση του Ιράν, προσεγγίζοντάς το ως σύνορο και σημείο συνάντησης διαφορετικών κόσμων, όπου διασταυρώνονται ενεργειακά, χρηματοπιστωτικά και γεωπολιτικά συμφέροντα. Είναι φυσικός, με μεταπτυχιακές σπουδές στην πληροφορική και τη θεολογία, και υποψήφιος διδάκτορας στις κβαντικές τηλεπικοινωνίες. Προετοιμάζει την έκδοση του έργου “Θεολογία της Ιστορίας”.

Πηγή: slpress.gr

Τουρκία και Ισραήλ σε ρόλο Σκύλλας και Χάρυβδης

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Δίδυμη απειλή για την ντε φάκτο, εδαφικά ακρωτηριασμένη και υποτελή Συρία
Νέα περίοδο έντασης στην ανατολική Μεσόγειο εγκαινίασε ο βομβαρδισμός από την ισραηλινή αεροπορία στις 18 Αυγούστου εγκαταλελειμμένης αεροπορικής βάσης στα βόρεια της Συρίας. Ώρες μόλις πριν τα ισραηλινά αεροπλάνα καταστρέψουν τους αεροδιαδρόμους της βάσης Αμπού αλ Ντοχούρ, που βρίσκεται 70 χιλιόμετρα από τα βόρεια σύνορα της Συρίας, Τούρκοι αξιωματούχοι επιθεώρησαν τις εγκαταστάσεις της με σκοπό, όπως γράφτηκε, να καταγράψουν τις αναγκαίες εργασίες για να καταστεί η βάση σύντομα πλήρως λειτουργική.
Η Τουρκία παρότι χαρακτήρισε τις αιτιάσεις αβάσιμες δεν έκρυψε τις προθέσεις της να μετατρέψει την Συρία σε ένα υποτελές κράτος – πολεμικό ορμητήριο, όπως είναι το ψευδοκράτος στην κατεχόμενη Κύπρο. Εκδήλωσε τα σχέδια της, στέλνοντας την επομένη κιόλας 200-250 θωρακισμένα οχήματα, μεταξύ των οποίων 20 άρματα μάχης, στα βορειοδυτικά της Συρίας, επιλέγοντας έτσι να επενδύσει στρατιωτικά στο πεδίο των χερσαίων δυνάμεων όπου διατηρεί ήδη αδιαφιλονίκητο προβάδισμα. Παρότι λοιπόν η αντίδραση της Άγκυρας ήταν πλήρως αναντίστοιχη με τα ακαριαία αντανακλαστικά που έδειξε τον Νοέμβριο του 2015 όταν κατέρριψε ρωσικό πολεμικό αεροσκάφος στα συρο-τουρκικά σύνορα, προφασιζόμενη ότι παραβίασε τον εναέριο χώρο της, η αποστολή στην Συρία τόσων αρμάτων δεν προεξοφλεί εκτόνωση της αντίθεσης.
Στο ίδιο συμπέρασμα, της κλιμάκωσης, οδηγεί και μια προσεκτικότερη ματιά στην στάση του Ισραήλ. Οι επικείμενες εκλογές στο κράτος-απαρτχάιντ στις 27 Οκτωβρίου δεν είναι αρκετές για να δικαιολογήσουν τον βομβαρδισμό της βάσης έξω από την συριακή πόλη Ιντλίμπ. Οι Ισραηλινοί έχουν επιτεθεί ξανά σε εγκαταστάσεις που χρησιμοποιεί η Τουρκία εντός του Συριακού εδάφους. Το 2025 χαρακτηριστικά βομβάρδισαν το στρατιωτικό αεροδρόμιο Χάμα και μια βάση στην Χομς που χρησιμοποιούσε η Τουρκία για να διευκολύνει και να επεκτείνει την στρατιωτική της παρουσία στη Συρία. Ο Ερντογάν άλλωστε, που διατηρεί 3.000 στρατιωτες στην Ντόχα του Κατάρ και 500 άλλους στην Μογκαντίσου της Σομαλίας στο πλαίσιο διμερών στρατιωτικών συμφωνιών, έχει επίσημα δηλώσει ότι η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινάει από το Αλέπο, ξεκινάει από την Δαμασκό, ξεκινάει από την Βηρυτό”.
Κατά συνέπεια, οι βλέψεις της Τουρκίας είναι αναντίρρητα επεκτατικές, υπονομεύουν την ανεξαρτησία της Συρίας κι αποτελούν αντεστραμμένο είδωλο των Ισραηλινών βλέψεων, μιας και το Ισραήλ διατηρεί επεκτατικές βλέψεις στη Συρία, για την ενσωματώσει στο μεγάλο Ισραήλ, σε βάρος της ανεξαρτησίας και της ίδιας της κυριαρχίας της. Τουρκία και Ισραήλ άλλωστε έχουν από κοινού και ντε φάκτο καταλάβει τμήματα της Συριακής επικράτειας στα βόρεια και νότια της χώρας, αντίστοιχα. Τουρκία και Ισραήλ επίσης από κοινού, άλλοτε σιωπηλά κι άλλοτε όχι, εργάστηκαν για την ανατροπή του Άσαντ διεξάγοντας έναν ασύμμετρο πόλεμο εναντίον του επί 15 σχεδόν χρόνια μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024 που αναγκάστηκε να φύγει από την Συρία παραδίνοντας την σε αυτό τον μοναδικά ετερόκλητο συνασπισμό Τούρκων, Ισραηλινών, Αμερικάνων, Γάλλων και όλων σχεδόν των αράβων βασιλιάδων που όπλιζαν και χρηματοδοτούσαν τις ένοπλες τζιχαντιστικές οργανώσεις οι οποίες συμμετείχαν στον “εμφύλιο” πόλεμο. Η Τουρκία έτσι υποστήριξε τον ανοικτό πόλεμο του Ισραήλ εναντίον της Συρίας και του άξονα της αντίστασης (Ιράν, Χεζμπολάχ κ.α.) που κατέβαλε τεράστιες θυσίες για την ακεραιότητα της Συρίας, ως μέσο προφανώς για να μην περάσει υπό τον έλεγχο του ιμπεριαλισμού και του Σιωνισμού. Η Τουρκία έτσι υποστήριξε και τον ιμπεριαλισμό και τον Σιωνισμό στο πολεμικό θέατρο της Συρίας, που οδήγησε στον θάνατο μισό εκατομμύρια Σύρους και εκατομμύρια άλλους στην προσφυγιά. Οι τουρκικές “πλάτες” στον ιμπεριαλισμό δεν αφορούν μόνο το παρελθόν ή την περίοδο διακυβέρνησης του Άσαντ, αλλά και το σήμερα. Η συμφωνία του πρώην τζιχαντιστή σύρου προέδρου Αχμέντ αλ Σαράα για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ δεν θα είχε δοθεί χωρίς την τουρκική συγκατάθεση. Η Άγκυρα έτσι στηρίζει την κυβέρνηση του κουίζλινγκ Αούν και τον εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο, παίρνοντας πιθανά την εκδίκησή της για την στήριξη που προσέφερε η λιβανεζικη αντίσταση υπέρ του Άσαντ πολεμώντας τους τζιχαντιστές.

Η Τουρκία υποστήριξε τον Σιωνισμό με πιο και άμεσο και υλικό τρόπο. Το 40% της ισραηλινής κατανάλωσης πετρελαίου ή 700.000 βαρέλια καθημερινά ξεκινάει από το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν στην Μεσόγειο όπου καταλήγουν τρεις αγωγοί: Ο αγωγός Μπακού – Τιφλίδα – Τσεϊχάν (BTC) που μεταφέρει αζέρικο πετρέλαιο, ο αγωγός που ξεκινάει από το Τενγκίζ του Καζακστάν, διέρχεται την Ρωσία και την Κασπία Θάλασσα μέσω του Νοβοροσίσκ και της Σαμψούντας (BTC) για να καταλήξει κι αυτός στο Τσεϊχάν, μαζί με τον τρίτο αγωγό που ξεκινάει από το κουρδικό Κιρκούκ στο βόρειο Ιράκ. Τα έσοδα της Τουρκίας από το Ισραήλ ανέρχονταν σε 1,27 δολ. ανά βαρέλι! Με άλλα λόγια, τα καύσιμα που χρησιμοποιούσαν τα ισραηλινά τανκς για να ισοπεδώνουν τα σπίτια, τα τζαμιά και τις εκκλησίες στην Γάζα, πολτοποιώντας και θάβοντας κάτω από τις ερπύστριες τους χιλιάδες Παλαιστίνιους κινούνταν χάρη στον διπρόσωπο Ερντογάν και την Τουρκία.
Η Τουρκία επομένως είναι συνεργός του Ισραήλ στην γενοκτονία της Γάζας, όχι λιγότερο απ’ όσο είναι η Ελλάδα κι άλλες ΝΑΤΟϊκές χώρες, που παρείχαν κάθε αναγκαία υλική υποστήριξη στους Σιωνιστές για την πραγματοποίηση της γενοκτονίας. Τούτου δοθέντος, το αίτημα της Άγκυρας προς την Ίντερπολ για έκδοση διεθνούς εντάλματος σύλληψης σε βάρος του Νετανιάχου, με αφορμή τα βασανιστήρια και τους βιασμούς που υπέστησαν όσοι συμμετείχαν στο Στολίσκο Ελευθερίας, μια μέρα μετά το ισραηλινό βομβαρδισμό στην βάση Αμπού αλ Νταχούρ ξεχειλίζει από υποκρισία, εργαλειοποιεί το Παλαιστινιακό και μετατρέπει το διεθνές δίκαιο σε μέτρο τιμωρίας των ανταγωνιστών αντί για εργαλείο απόδοσης δικαιοσύνης. Ο καιροσκόπος Ερντογάν και η αναθεωρητική Τουρκία χρησιμοποιούν το Παλαιστινιακό όπως ο γενοκτόνος Νετανιάχου και το σιωνιστικό Ισραήλ εργαλειοποιούν το Κουρδικό και την γενοκτονία των Αρμενίων.
Ποιός ξεχνάει ότι το Ισραήλ έφτασε στο σημείο ακόμη και να απειλήσει την (ταπεινωτική για το Ερεβάν) προσέγγιση Αρμενίας – Τουρκίας, αναγνωρίζοντας την γενοκτονία των Αρμενίων από την Τουρκία το 1915, μόνο και μόνο για να πλήξει την Άγκυρα; Δεν είναι τυχαίο πώς ακόμη και η ενδοτική Παλαιστινιακή Αρχή θεωρούσε ανέκαθεν την Τουρκία βαρίδι στα πόδια της και απειλή για την ύπαρξή της…

Μακρινό το ενδεχόμενο του πολέμου
Οι υλικοί δεσμοί που συνδέουν την Τουρκία και το Ισραήλ καθιστούν εξαιρετικά μικρή την πιθανότητα, στο πολιτικά ορατό μέλλον, να ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ τους. Το Ισραήλ θα διακινδύνευε την οριστική απώλεια της Σαουδικής Αραβίας, ως ελάχιστη ένδειξη αλληλεγγύης του Ριάντ προς την Άγκυρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας για την ίδρυση του Ισλαμικού ΝΑΤΟ στις 7 Αυγούστου μεταξύ των δύο αυτών χωρών και του Πακιστάν, όπως και τον κίνδυνο μιας ακόμη καθαρής στρατιωτικής ήττας μετά από αυτή στο Ιράν. Η Άγκυρα θα διακινδύνευε ένα οριστικό ρήγμα με τις ΗΠΑ και την παγκόσμια ελίτ που χρηματοδοτεί και στηρίζει το Ισραήλ. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται και η ΕΕ. Το πιθανότερο σενάριο παραμένει η συγκέντρωση υλικού, η βελτίωση θέσεων, η επίδειξη δύναμης και η πραγματοποίηση χειρουργικών, προληπτικών πληγμάτων που δεν θα απειλούν έμψυχο δυναμικό.
Την ίδια απειλή με τη Συρία, εκ μέρους Τουρκίας και Ισραήλ, μοιράζεται και η Κύπρος. Μετά την τουρκική αίτηση έκδοσης διεθνούς εντάλματος σύλληψης για τον φυγόδικο γενοκτόνο Νετανιάχου, ο ισραηλινός πρωθυπουργός έσπευσε να κατηγορήσει την Τουρκία για την παράνομη κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού. Εν τω μεταξύ το Ισραήλ, που φέρεται να νοιάζεται για την κατοχή της Κύπρου, συνδέεται κανονικά με το λιμάνι Καλέτσικ στα βόρεια του νησιού και δεκάδες πλοία αναχωρούν από τη Χάιφα για να φτάσουν στο τουρκοκυπριακό λιμάνι… Δηλαδή, το Ισραήλ έχει αναγνωρίσει τα λιμάνια στα κατεχόμενα, υλοποιώντας πιθανά ένα πάγιο τουρκικό αίτημα!
Το Ισραήλ δεν έχει δικαίωμα να μιλάει για την Κύπρο επειδή τα ίδια και χειρότερα με όσα έπραξαν οι Τούρκοι έχει κάνει στην Παλαιστίνη από το 1947. Πολύ περισσότερο, “το πιο μισητό κράτος στον κόσμο” ακόμη και για τον Τραμπ, δεν έχει δικαίωμα να μιλάει για την Κύπρο επειδή κάθε αναφορά του γίνεται σκόπιμα για να προετοιμάσει το έδαφος ώστε Τουρκικές βάσεις και στρατόπεδα στα κατεχόμενα να αποτελέσουν στόχο μελλοντικών ισραηλινών επιθέσεων. Για την μετατροπή της κατεχόμενης Κύπρου σε θέατρο πολέμου, πλάι στο νότιο Λίβανο, τη νότια Συρία, την Ιορδανία, το Ιράκ, την Υεμένη και το Ιράν, εργάζεται εντατικά το Ισραηλινό κράτος που προπαγανδίζει δημόσια την ανάγκη βομβαρδισμού των κατεχόμενων, υποτίθεται για την ασφάλεια του Ισραήλ. Στην πράξη, στόχος είναι η επιβίωση του Σιωνισμού, που αναπαράγεται μέσω πολέμων, και η υλοποίηση του “μεγάλου Ισραήλ”, ώστε το (με νόμο) εβραϊκό κράτος να διευρύνει τα σύνορα του. Το σχέδιο μετατροπής των κατεχομένων σε Γάζα, για χάρη του Ισραήλ, παρουσιάστηκε μάλιστα στην Αθήνα από Ισραηλινό σύμβουλο σε κλειστή σύσκεψη ελλήνων “διαμορφωτών γνώμης”. Η μεταφορά του πολέμου στα κατεχόμενα της Κύπρου είναι ιδανικό “σχέδιο Β” τόσο για το Ισραήλ όσο και για την Τουρκία, μιας και δεν θα απειληθεί δικό τους έδαφος ώστε τυχόν απώλειες να σημάνουν πολιτικό κόστος, ούτε θα τεθεί ζήτημα ενεργοποίησης του άρθρου 5 της βορειοατλαντικής συμμαχίας περί αλληλοϋποστήριξης, καθώς τα κατεχόμενα δεν είναι έδαφος κράτους – μέλους του ΝΑΤΟ, ακόμη και στην καθαρά υποθετική αλλά πρακτικά αδύνατη υπόθεση που θα ζητούνταν αντίποινα σε βάρος του σιωνιστικού κράτους.
Άκρως ανησυχητική είναι επίσης η στάση της Κυπριακής ηγεσίας που χάρη των οικονομικών ωφελειών από την συνεργασία με το Ισραήλ έχει υποταχθεί στους σχεδιασμούς του, μετατρέποντας την Κυπριακή Δημοκρατία σε σιωνιστική αποικία.
Σε αυτό το πλαίσιο ο οξυνόμενος ανταγωνισμός Τουρκίας – Ισραήλ, που θυμίζει την Σκύλλα και την Χάρυβδη, απειλεί περαιτέρω τη σταθερότητα στην Μέση Ανατολή και την νοτιοανατολική Μεσόγειο και απορρέει από τα επεκτατικά σχέδια δύο ολιγαρχιών εξ ίσου φιλοπόλεμων και αναθεωρητικών, εξ ίσου υποταγμένων στον ιμπεριαλισμό, το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, και γι’ αυτό εξ ίσου επικίνδυνων…

Πηγή: leonidasvatikiotis.wordpress.com

Τάσος Λειβαδίτης "Φυσάει Στα Σταυροδρόμια Του Κόσμου"

Παγωνιά
φυσάει στους έρημους δρόμους της πολιτείας
ο άνεμος στροβιλίζει τη σκόνη
παρασέρνει τ’ αποτσίγαρα τα σύννεφα τα χαρτιά
λίγοι μοναχικοί διαβάτες περνάνε βιαστικοί στους δρόμους
φυσάει, φυσάει στις καμινάδες στις στέγες κάτω απ’ τις γέφυρες
φυσάει μες απ’ τ’ αχαμνά σκέλια των κατάδικων που
σουλατσάρουν στα προαύλια των φυλακών
φυσάει στις ματωμένες κοιλιές των γυναικών που γεννάνε έξω
απ’ τις κλειστές πόρτες των νοσοκομείων
φυσάει στις παράγκες στα παραπήγματα στα καπηλειά
φυσάει κάτω απ’ τα παλιά ανάχτορα
Μνημόσυνο για τους πεσόντες
Εξέδρες, τα ψηλά καπέλα των υπουργών
μονύελα, γάντια, ακριβές γούνες
οι φαντάροι στη γραμμή παρουσιάζουν όπλα
πίσω απ’ τις ξιφολόγχες που γυαλίζουν
στριμώχνεται ο λαός
Φάτσες τετράγωνες ρυτιδωμένες
φάτσες μελανιασμένες απ’ το κρύο μελανιασμένες απ’ τις καπνιές
χοντρά δυνατά σαγώνια σαπισμένα δόντια
μάτια κάτω απ’ τα τσαλακωμένα κασκέτα
κόκκινα και βλοσυρά
Ανάπαυσον ο Θεός τους δούλους σου, αλληλούια, φυσάει
Ένας γέρος μισοκοιμάται
ένας σοβατζής με τη φόρμα του χιονισμένη απ’ ασβέστη
δεν υπάρχει διέξοδος
οι Σλάβοι μας απειλούν, ο πόλεμος
ησυχία ησυχία μιλάει ο κύριος υπουργός, ο πόλεμος, αλληλούια
φυσάει μες απ’ τα δεκανίκια των σακάτηδων που χτυπάνε
τις πόρτες των πολιτειών
φυσάει μες στις κιθάρες των τυφλών που παίζουν στις γωνιές
των δρόμων
φυσάει ανάμεσα στα κόκκαλα των νεκρών
Μια γυναίκα σφίγγει τρομαγμένη το παιδί της
εκείνο πονάει και μπήγει τις φωνές
σκασμός λοιπόν μιλάει ο υπουργός
ένας αρτεργάτης φτύνει, καθάρματα, αλληλούια
κι η φτυσιά του πηγμένη απ’ τ’ αλεύρι φουσκώνει σαν προζύμι
για ένα μεγάλο αυριανό ψωμί, λάβετε φάγετε, φυσάει
Εργάτες απ’ τους υπονόμους απ’ τα τσιμεντάδικα απ’ το γκάζι
σκουπιδιαραίοι χτίστες εργάτες απ’ τα σφαγεία
γυναίκες απ’ αυτές που πουλάνε χόρτα στην αγορά
κορίτσια που ζεσταίνουνε τα χέρια τους κάτω απ’ τις μασκάλες
κάτι πελώρια κόκκινα χέρια φαγωμένα απ’ τα νερά
Το έθνος μας απειλείται…
υπέρ βωμών και εστιών…
μα πρέπει να συντομεύουμε εξοχότατε, μας περιμένουν για το τσάι
ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπηένας ζητιάνος ξύνει τ’ αχαμνά του
Ο άγνωστος στρατιώτης κρυώνει κάτω απ’ το ψιλό χιονόνερο
ένας γεράκος αλέθει ένα κάστανο με τα φαφουτιασμένα γούλια του
μια πουτάνα κρεμασμένη στο μπράτσο ενός αμερικάνου ναύτη
ένα κορίτσι θυμάται τις παιδικές του προσευχές
«και επί γης ειρήνη»
Φυσάει
Φυσάει στα κοκκαλιάρικα απλωμένα χέρια των ζητιάνων στα
σκαλοπάτια των εκκλησιών
φυσάει στις ξεπαγιασμένες σιωπηλές ουρές έξω απ’ τα λαϊκά
συσσίτια
φυσάει στα οργανοτροφεία στα μπορντέλα στα παιδικά άσυλα
φυσάει
φυσάει
– Να διαφυλάξωμεν την ασφάλειαν του έθνους
– Θα διώξουν λένε κι άλλους εργάτες αύριο – τι θα γίνουμε
– Σας πάει περίφημα η ερμίνα σας αγαπητή μου
– Ελεήστε με χριστιανοί, δώστε μου μια δραχμίτσα χριστιανοί
– Μακάριοι οι πεινώντες κι οι διψώντες
– Κάνε πιο κει ντε το στόμα σου βρωμάει σαν απόπατος
– Η ελευθερία της πατρίδος
– Την πήγα στο νοσοκομείο μα θέλαν λεφτά…
– Απαιτεί να εξοπλισθώμεν
– Πέθανε
– Φυτίλια για τους αναφτήρες… φυτίλια για τους αναφτήρες
φυσάει
τι θα γίνουμε
πάρτε αδέρφια έχουμε και φυτίλια για τους δυναμίτες
Φάτσες αυλακωμένες απ’ το χρόνο και τη βλογιά
φάτσες σημαδεμένες απ’ την πείνα και τα εργατικά ατυχήματα
φάτσες πρισμένες βρώμικες τριχωτές
φάτσες τραβηγμένες απ’ τις τανάλιες ενός άγριου χαμόγελου
φάτσες φαρδειές σαν στήθεια μητρικά
φάτσες σκληρές σαν αμόνια
Μια γυναίκα βγάζει το στήθος της και θηλάζει ένα κίτρινο μωρό
ο άνεμος μπερδεύει τα σύννεφα
τα σύννεφα μπερδεύονται στις σημαίες
ο θάνατος περιοδεύει τον κόσμο με τη μάσκα ενός στρατηγού
κλαίνε οι γυναίκες πλένοντας τα μαύρα ρούχα τους
οι άνθρωποι κλαίνε στα κατώφλια στις γωνιές των δρόμων
στα χωράφια
κλαίνε στα χαρακώματα στα νοσοκομεία έξω απ’ τα ταμεία, ανεργίας
δάκρυα δάκρυα, τα μάτια μας θα ζήσουνε και πέρα από το θάνατο μας
για να κλαίνε
φυσάει
Ο άνεμος μπερδεύει τις φωνές τα χρόνια τα ηλεχτρικά καλώδια
μπερδεύει τα δόντια ενού καπνεργάτη με τις ξιφολόγχες
μπερδεύει τον υπουργό μ’ ένα μαύρο σκυλί
μπερδεύει τον μαστό αυτής της γυναίκας που θηλάζει με τον
τρούλλο της γειτονικής εκκλησίας
φυσάει
Τα τζάμια των μεγαλουπόλεων είναι θολά βρωμισμένα απ’ τα
πεινασμένα χνώτα μας
καθώς θάβουμε τους νεκρούς έχουν το στόμα τους ανοιχτό
οι νεκροί μας, πεινάνε
Ένα κοριτσάκι κάθεται στο κατώφλι
έχει τυλίξει μ’ ένα πανί, σαν κούκλα, το δεκανίκι του πατέρα της
και το νανουρίζει, νάνι νάνι
Τα μέγαρα ρίχνουν έναν ίσκιο βαρύ που σπάει τη ραχοκοκκαλιά μας
τρέχουν οι δρόμοι λαχανιασμένοι, τα παράθυρα είναι τυφλά
φυσάει
Μια λεχώνα ουρλιάζει κάτω απ’ τον παραμορφώμενο ουρανό
ο άντρας της γυρίζει τους δρόμους ζητιανεύοντας ένα κερί
ν’ ανάψει δίπλα στο νηογέννητο
Οι χορταρομαζώχτρες γυρίζουν τα χωράφια
μαζεύοντας στην ποδιά τους σφαίρες σάπιες αρβύλες και
κιτρινισμένα γράμματα
ά, γεννάτε γεννάτε μανάδες, κοιλοπονάτε
ουρλιάχτε απ’ τους πόνους της γέννας
σκίστε τα ρούχα σας και τυλίχτε μη σας κρυώσει το μωρό
γεννάτε γεννάτε, χρειάζεται κι’ άλλους νεκρούς ο πόλεμος
φυσάει
Φυσάει μες απ’ τους σκισμένους αγκώνες των χαμάληδων
φυσάει μες απ’ τα τρύπια βρακιά των ανέργων
φυσάει
φυσάει μέσα στην οργισμένη καρδιά του λαού
Ο υπουργός χειρονομεί
πάνω στο χαμηλό μαύρο ουρανό
τα χέρια του σχεδιάζουν την προδοσία
Μια γριά σταυροκοπιέται : Κύριε των δυνάμεων
– των Δυτικών βέβαια Δυνάμεων
Ένας οδοκαθαριστής τρέμει απ’ το κρύο
τα δόντια του χτυπάνε
παίζοντας ένα υπόκωφο οργισμένο τραγούδι
έι αφεντικά…
ποιός φώναξε, κανείς, φυσάει
Εργάτες απ’ τη λαχαναγορά απ’ τις πριονοκορδέλες απ’ τα
λιπάσματα
φορτοεκφορτωτές πλύστρες εργάτες απ’ τα νταμάρια
τα τσούρμα απ’ τα λιμάνια που κουβαλάνε τα σακιά του
αλευριού, 80 κιλά το καθένα
γριές που καθαρίζουν τα δημόσια αποχωρητήρια
με τα μάτια τους κόκκινα και πρησμένα απ’ την αμμωνία
Ο άνεμος βουίζει στις παρόδους στις πλατείες στους σταθμούς
βουίζουν οι στέγες τα σύρματα οι καμπάνες
βουίζουν τα χρόνια που έρχονται
Δυο εργάτες κουβεντιάζουν χαμηλόφωνα
δεν ακούς τι λένε
βλέπεις μονάχα τα πλατειά τους χείλια να σαλεύουνε σαν χέρια
έτοιμα να χτυπήσουν
Ένα γυαλιστερό αυτοκίνητο σταμάτησε
κυλάνε δυο φαλακροί κύριοι και μια χοντροκώλα κυρία
η πατρίς απαιτεί θυσίας
Οι τράπεζες ξαπλωμένες στα φαρδιά πεζοδρόμια
σαν προϊστορικά ζώα που χωνεύουν τη λεία τους
Η γριά κοιτάει τον άγνωστο στρατιώτη γυμνό μες στην
παγωνιά
βγάζει το σάλι της και προχωράει να σκεπάσει αυτό το γυμνό
παιδί που κρυώνει
Φάτσες τραχειές σαν κούτσουρα
φάτσες κοφτερές σαν τσεκούρια
φάτσες κόκκινες χαλκοπράσινες σταχτιές
φάτσες βαθειές κι απέραντες σαν το βαθύ κι απέραντο ορίζοντα
χέρια που χτίζουνε τον κόσμο σε μιάν ώρα
και τον γκρεμίζουν σ’ ένα δευτερόλεπτο
φάτσες χοντροκομμένες πέτρινες σημαδιακές
Ένας καρβουνιάρης με τα μάτια στο μαύρο μούτρο του
σαν κόκκινα φανάρια κινδύνου μες τη νύχτα
μια μέρα, θα λογαριαστούμε, ποιός φώναξε, κανείς
φυσάει ο πόλεμος, ο πόλεμος
– απόψε φωνάξαμε όλοι μαζί
Ο άνεμος παίρνει το σάλι της γριάς
το σηκώνει ψηλά, το ξεδιπλώνει
και το σάλι μεγαλώνει μεγαλώνει
και σαν ένα τεράστιο μαύρο χταπόδι
αδράχνει την πολιτεία
Ο άνεμος μπερδεύει τους δρόμους τις χρονολογίες τα πρόσωπα
παρασέρνει τη σκόνη απ’ τα πεδία των μαχών
αυτή η σκόνη θάβει σιγά – σιγά την Ευρώπη
φυσάει στα χωράφια, στα λιμάνια, στα ξέστρατα
πάνω στα τζάμια μας αντιφεγγίζουν οι μεγάλες πυρκαγιές της
Ασίας
ένα σινιάλο ουρλιάζει μες τη νύχτα S.O.S, S.O.S
ποιός κινδυνεύει
φυσάει μες στα μεγάλα τούνελ που περνάν τα τραίνα γεμάτα
φαντάρους και σκοτεινιά
που πάνε S.O.S
ο κόσμος βουλιάζει
φυσάει στους λόφους στα σταυροδρόμια στις εκκλησίες
οι γερμανίδες τραγουδάνε καθισμένες στα κατώφλια
τρείς φίλοι κινάνε, και πέρα τραβούν, στο Ρήνο να πάνε…
πήγαιναν οι φίλοι όταν στο δρόμο ξαφνικά
τους βρήκε ο πόλεμος
τώρα σαπίζουνε θαμένοι σ’ έναν ξένο τόπο
στο Ρήνο να πάνε, κρασάκι να πιούν…
ο άνεμος μπερδεύει τις χειρονομίες τα γεγονότα τα αίματα
μετατοπίζει τα σύνορα κουρελιάζει τους γεωγραφικούς χάρτες
αναποδογυρίζει το άγαλμα της Ελευθερίας και στη θέση του
μπήγει έναν τεράστιο ξύλινο σταυρό
παρασέρνει τα σύννεφα τα έθνη τις πυρκαγιές
φυσάει
φυσάει παράξενα απόψε ο άνεμος αλλάζοντας το σχέδιο του
κόσμου
Οι φαντάροι χτυπάνε τα πόδια τους να ζεσταθούν
γλιστράει το χιονόνερο πάνω στα κράνη
μετά τον κύριο υπουργό ένας στρατηγός ανεβαίνει στο βήμα
χάιλ Χίτλερ
ώ με συγχωρείτε, η ελευθερία της πατρίδος – ήθελα να πω
τα γάντια χειροκροτούν
κάτω απ’ τα τριμμένα πανωφόρια των παιδιών
ξεχωρίζεις τις μυτερές υποσιτισμένες ωμοπλάτες
Μια παρέα κορίτσια χαχανίζει
κοιτώντας το ξεκούμπωτο βρακί ενός μεθυσμένου
Το κοριτσάκι όλο μουρμουράει
νάνι νάνι
μα το δεκανίκι δεν μπορεί να κοιμηθεί
– θυμάται τον πόλεμο
φυσάει
Φάτσες από κατράμι φάτσες από μπετόν
χοντρά δυνατά σαγώνια γυμνασμένα απ’ τις αμασίες
μάτια που κι απ’ τις ξιφολόγχες κόβουν πιό καλά
τα χέρια τους είναι έτοιμα να σώσουνε τον κόσμο
εις τους αιώνας των αιώνων
Πιο σιγά λοιπόν, πιο σιγά, θα ξυπνήσετε τους νεκρούς –
θα ξυπνήσουμε
φυσάει στους καταφρονεμένους και τους γυμνούς
Κάποιος πέφτει
ποιός είναι ποιός είναι, δυο αστυφύλακες τρέχουν, τίποτα τίποτα
ένας άνεργος, λιγοθύμησε
φυσάει
μπορεί και να πέθανε
αλληλούια, τα σταυροδρόμια σαν μεγάλοι σταυροί ακουμπισμένοι στο
χώμα
οι ξιφολόγχες γυαλίζουν, πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα
ρουφιάνοι, οι μελανιασμένες φάτσες
ο άνεμος τι θα γίνουμε φυσάει
αλληλούια αλληλούια αλληλούια
Κι έγινε τότε μεγάλη σιωπή.
Κι άρχισε ο ήλιος να κατεβαίνει μέσα στις φλόγες της δύσης.
Κι ο ουρανός έγινε κόκκινος. Και το χώμα κόκκινο. Σαν αίμα.
Και δεν ακουγόταν τίποτα σ’ όλη τη γη.
Και προβάλλοντας σιγά – σιγά πίσω απ’ τα υψώματα
μεγάλες σκοτεινές φάλαγγες φάνηκαν νάρχονται.
Απ’ τις πεδιάδες, απ’ τα φαράγγια, απ’ τις χαράδρες, απ’ τα βουνά
απ’ όλους τους δρόμους φάνηκαν νάρχονται
οι νεκροί του πολέμου.
Ξετυλίγονταν σε μακριές μαύρες σειρές σα να πηγαίναν σε μάχη.
Και προχωρούσαν σέρνοντας τα βήματα τους και τρικλίζοντας
το κορμί τους έγερνε μπροστά σα νάχαν πολύ περπατήσει
σα νάχαν κουραστεί να περιμένουν τόσο πολύ
Και προχωρούσαν κουτσαίνοντας και σαλεύαν αργά ως το βάθος
του κόσμου.
Και κάθε τόσο τρεμούλιαζε η γης, ύστερα έσκαγε κι άνοιγε
ένα μαυροπράσινο χέρι έβγαινε απ’ το χώμα και τέντωνε τα σάπια
δάχτυλα.
Οι νεκροί ανακλαδίζονταν και σηκώνονταν όρθιοι
Και πατούσαν πάνω στους άλλους νεκρούς και προχωρούσαν
και σερνόντουσαν κι αυτοί στο χώμα κι αρπάζονταν απ’ τις
χλαίνες των άλλων κι ανασηκώνονταν
και σμίγαν τις φάλαγγες και πλήθαιναν και προχωρούσαν
εκατομμύρια νεκροί.
Κι ανάβαν κόκκινοι οι ορίζοντες σα να καιγόταν ο κόσμος.
Ερχόντουσαν απ’ τα χαρακώματα, απ’ τις υπόγειες στοές, απ’ τις
τρύπες
ερχόντουσαν απ’ τους ομαδικούς τάφους τους ανοιγμένους στις
πεδιάδες
εκεί που τους είχαν σωριάσει γρήγορα – γρήγορα σα να φτυαρίζαν
ένα σωρό κοπριά.
Ερχόντουσαν με τις κομματιασμένες, ματωμένες χλαίνες τους
σκεπασμένες από ένα παχύ στρώμα λάσπη
με τα μάτια τους γυάλινα, πελώρια ανοιγμένα, όπως μείναν την
ώρα που τους κάρφωναν την ξιφολόγχη
με το στόμα συσπασμένο, σκισμένο απ’ την τελευταία κραυγή.
Ερχόντουσαν απ’ τα σταχτιά, ερημωμένα πεδία της μάχης
με τα πρόσωπα χωματένια, παραμορφωμένα
καθώς την ώρα που έπεσαν, οι άλλοι τρέχοντας πατούσαν πάνω
τους και προχωρούσαν
κι όλη τη μέρα, αρβύλες ρόδες άλογα, τους ποδοπατούσαν ανάμεσα
στις κανονιές και τον καπνό.
Ερχόντουσαν ξεκοιλιασμένοι, σπαραγμένοι, σαπισμένοι
ανασαίνοντας δύσκολα με το κεφάλι ανεστραμένο και το στόμα,
σαν μια πληγιασμένη τρύπα, ανοιχτό.
Και προχωρούσαν αργά μέσα στο κόκκινο πελώριο ηλιοβασίλεμα.
Άλλοι κρατούσαν με τα χέρια τους τα χυμένα τους σπλάχνα
άλλοι βαστούσαν σαν ντουφέκια στους ώμους τούς ξεριζωμένους
σταυρούς
άλλοι με τα κομμάτια της οβίδας ακόμα καρφωμένα στα
κόκκαλά τους
κι άλλοι με γαντζωμένα πάνω τους τα συρματοπλέγματα, όπως
τάχαν αγκαλιάσει την ώρα που τους θέριζε το πολυβόλο.
Κι απ’ τις βομβαρδισμένες πολιτείες γυναίκες ερχόντουσαν
αναμαλλιασμένες
σφίγγοντας στο σαπισμένο βυζί τους τα κομματιασμένα βρέφη τους.
Και σκελετοί μαύροι καρβουνιασμένοι στα κρεματόρια
με χέρια καμμένα, στρεβλωμένα, σα ρίζες δέντρου, απ’ την αγωνία.
Και προχωρούσαν βαρειά, γυαλίζοντας από έναν παχύ λιπαρό
ιδρώτα
μ’ ένα ηλίθιο γέλιο όπως γελάνε αυτοί που δεν περιμένουν πια
τίποτα
όπως γελάνε εκείνοι που έχουν αποφασίσει κάτι τρομαχτικό.
Και προχωρούσαν και συστρέφονταν κι ανεβοκατέβαιναν
και κουλουριάζονταν και πλήθαιναν και προχωρούσαν
τόπο, τόπο, κάντε τόπο στους νεκρούς.
Και κατέβαινε ο ήλιος μέσα στις φλόγες του δειλινού.
Που πάνε που πάνε, σταματήστε τους
οι στρατηγοί χειρονομούν
οι υπουργοί κι οι πόρνες τρέμουν
σταματήστε τους
Τα ψηλά καπέλα πέφτουν
οι γούνες ξαναγίνονται ζώα και τους δαγκώνουν το λαιμό
ο τεράστιος ίσκιος των νεκρών τους συνθλίβει τα κόκκαλα
κάτω απ’ αυτόν τον ασήκωτο ίσκιο ζαρώνουν οι επίσημοι
σαν φυσαρμόνικες που κλείνουν
Στρατιώτες επιτεθείτε
αξιωματικοί επιτεθείτε
όλοι οι λόχοι όλα τα όπλα
επιτεθείτε
Οι μεγαλόσταυροι μπήγουν τα δόντια τους στα στήθεια των
στρατηγών
τα μάτια τους τρομαγμένα χύνονται στην άσφαλτο και σαλεύουν
σαν αράχνες
πως να σκοτώσουμε τους σκοτωμένους εξοχώτατοι
χι – χι – χι
Οι φαντάροι είναι κίτρινοι
τα όπλα στα χέρια τους αλλάζουν και γίνονται δεκανίκια
ύστερα αλλάζουν και γίνονται κεριά
ύστερα αλλάζουν
και δεν υπάρχουν μήτε όπλα μήτε στρατιώτες πια
Οι νεκροί, προχωράνε, αμίλητοι
αναποδογυρίζουν τα καμιόνια αναποδογυρίζουν τα τάνκς
πατάνε πάνω στις ξιφολόγχες και τις σάλπιγγες
Επιτεθείτε
χι – χι – χι
Μια γυναίκα ουρλιάζει: γιέ μου
και χύνεται στα πόδια ενός νεκρού
ένας νταμαρτζής φωνάζει, μαζί τους
ένας χτίστης: δολοφόνοι
ένας αχθοφόρος σηκώνει το χέρι του
κι η γροθιά του πελωρια κρέμεται πάνω απ’ τα μέγαρα
βοήθεια, μαζί τους, δολοφόνοι
γιέ μου γιέ μου…
Και τότε ξανάρχισε ο άνεμος
Κι ολάκαιρο το πλήθος σάλεψε κι άρχισε να προχωράει
ένα δάσος από σηκωμένες γροθιές
ένα απέραντο βουητό
ειρήνη
ειρήνη
Τα μεγάλα ρολόγια των πολιτειών τρίζουν καθώς σπρώχνουν τον
χρόνο
οι χτίστες κατεβαίνουν απ’ τις σκαλωσιές και προχωράνε
αυτοί που στρώνουνε τις δημοσιές βάζουν τις αξίνες στους ώμους
και προχωράνε, ειρήνη, ειρήνη
Οι τοίχοι τα σπίτια οι πλατείες οι σταθμοί
κοιτάζουν έκπληχτα αυτό το σκοτεινό πλήθος
που κάνει τον κόσμο να τρέμει
και να ξαναγεννιέται
έρχονται απ’ τα ορυχεία απ’ τα χαντάκια απ’ τους υπονόμους
έρχονται απ’τα βάθη του χρόνου καβάλα στους οδοστρωτήρες
ακούστε
αγκομαχάνε οι ρόδες τους σαν την ανάσα της ιστορίας
Οι χωριάτες αρπάζουν τα δικράνια τους και προχωράνε
ο άνεμος βουίζει μες στα στάχια βελάζουν τα μοσκάρια στις
αυλές
ξύλα κι αξίνες ανεμίζουν στον αέρα
οι δρόμοι αυτά τα πελώρια λαρύγγια του κόσμου
σφυροκοπάνε από κραυγές, ερχόμαστε, παραμερίστε
κατεβαίνουμε σαν μια χιονοστιβάδα που όσο κατηφορίζει, μεγαλώνει
Μια απέραντη θέρμη απο χιλιάδες χνώτα
τα κεριά λυώνουν μονομιάς στο βάθος των εκκλησιών
τραντάζεται ο θόλος τ’ ουρανού απ’ τα μεγάλα καρδιοχτύπια
ερχόμαστε από πολύ μακριά
πηγαίνουμε πολύ μακριά
βαδίσαμε μες στη λάσπη και το αίμα
βαδίσαμε πάνω στα κόκκαλα των παιδιών μας
βαδίσαμε χιλιάδες χρόνια για νάρθουμε
φάτσες σημαδεμένες απ’ τα οξέα και τις μπαλνταδιές του
μέλλοντος
χέρια που παίζουνε σαν παιχνιδάκια τις βαρειές και την τύχη του
κόσμου
ειρήνη
Σφυρίζουν τα τραίνα
μια μεγάλη βουή απ’ όλα τα σημεία του ορίζοντα
χιλιάδες χέρια αδράχνουν και χτυπάνε τις καμπάνες
οι κουλοχέρηδες αρπάζουν με τα δόντια τους και τραβάνε τα, σκοινιά
οι γυναίκες αρπάζουν τα μωρά τους και τα σηκώνουν ψηλά
σαν λάβαρα
ο άνεμος φυσάει τα μαλλιά τους
ο άνεμος φυσάει και ξεδιπλώνει σαν σημαίες τα μαλλιά τους
θέλουμε να σπείρουμε, θέλουμε να υφάνουμε, θέλουμε να γεννήσουμε
ειρήνη, ειρήνη
Ο άνεμος σκίζει τα σύννεφα
και πάνω σ’ αυτά τα κουρελιασμένα πλήθη
πέφτει ξαφνικά ένας καταρράχτης φως
είμαστε εμείς που ζυμώνουμε και δεν έχουμε ψωμί
εμείς που βγάζουμε το κάρβουνο και κρυώνουμε
είμαστε εμείς που δεν έχουμε τίποτα
κι ερχόμαστε να πάρουμε τον κόσμο
ειρήνη, ειρήνη, είμαστε οι προλετάριοι
Σαν μια αστραπή το αύριο αυλακώνει τις πρωτεύουσες
οι πολιτείες φαρδαίνουνε σπρωγμένες απ’ τους αγκώνες του
πλήθους
οι περαστικές σκιές πέφτουν τραχειές πάνω στα μέγαρα σαν
αξίνες
αυτός ο θόρυβος είναι ο σφυγμός ενός πελώριου πυρετού
– θάλεγες πως το ίδιο το μέλλον βαδίζει σήμερα
Οι τυφλοί πίσω απ’ το σκοτάδι τους με τρεμάμενα ρουθούνια
μυρίζονται αυτόν τον ήλιο που πάει ν’ ανατείλει
είμαστε εμείς που γκρεμιζόμαστε απ’ τις σκαλωσιές
εμείς που μας θάβουν οι στοές των ορυχείων
εμείς που πέφτουμε ουρλιάζοντας μες τα λειωμένα μέταλλα
ειρήνη, ειρήνη, ο άνεμος που σας παρασέρνει απόψε
έρχεται απ’ τα χνώτα μας και τα φυσερά μας
Χιλιάδες άνθρωποι προχωράνε
βλοσυροί, χοντροκομμένοι, βρώμικοι, μην πιστεύοντας στο Θεό
κουβαλώντας σαν ένα καινούργιο πελώριο Θεό
τη δύναμη τους
είμαστε εμείς που κλαίμε σ’ όλες τις γωνιές του κόσμου
εμείς που βλαστημάμε όλα τα ιερά του κόσμου
είμαστε εμείς που τραγουδάμε σ’ όλες τις γλώσσες του
κόσμου
ειρήνη, ειρήνη
Προχωράνε απ’ όλα τα σημεία της γης
με τις χοντρές πατούσες τους γκρεμίζοντας τα σύνορα
με τα σκληρά ροζασμένα χέρια τους σχεδιάζοντας πάνω στον
κόκκινο ορίζοντα
τις φαρδιές χειρονομίες ενός καινούργιου πεπρωμένου
Και πίσω έρχεται ο άνεμος
πίσω τους έρχεται ο μεγάλος άνεμος
πίσω τους έρχεται ο μεγάλος άνεμος βουίζοντας
ειρήνη, ειρήνη, ε ι ρ ή ν η

Πηγή: https://tetradia.blogspot.com

Σ.Σ.: Στα 1953 κέρδισε το πρώτο βραβείο ποίησης στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ νεολαίας στη Βαρσοβία με το ποίημα «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου». Το έργο κατασχέθηκε από την ελληνική λογοκρισία και έγινε αιτία να δικαστεί ο ποιητής το 1955 στο Πενταμελές Εφετείο. Ο ποιητής υπερασπίστηκε από το εδώλιο την ουσία της τέχνης του και αθωώθηκε πανηγυρικά:

(…) Δεν δικάζομαι για κανένα συγκεκριμένο αδίκημα, αλλά γι' αυτήν την ίδια την ποιητική μου ιδιότητα (…). Προσπάθησα να δείξω τη φρίκη και την αθλιότητα που επισωρεύει ο πόλεμος, να δείξω τη δραματική πείρα δύο παγκόσμιων πολέμων και τα εκατομμύρια ξύλινους σταυρούς που φύτεψαν στη γη, σκόρπισαν όμως και τους σπόρους για μια πλούσια άνθιση της μεταπολεμικής λογοτεχνίας (…).

(Από την «Απολογία» του Τάσου Λειβαδίτη)

sioualtec.blogspot.com

Πού πήγαν τα παιδιά από τις γειτονιές;

Η εξαφάνιση των παιδιών από τον δρόμο δεν είναι μόνο αλλαγή οικογενειακών συνηθειών, μα είναι μεταβολή στο ποιος θεωρείται νόμιμος χρήστης του δημόσιου χώρου.

Αντώνης Μπατζιάς

Θυμάμαι, από τα παιδικά χρόνια στην Καρδίτσα και στον Άγιο Ακάκιο, εκείνη την απλή φράση που συνόδευε την έξοδο από το σπίτι, «Να γυρίσεις πριν νυχτώσει».
Δεν ήταν διακήρυξη ελευθερίας ούτε απόδειξη ότι μεγαλώναμε σε έναν ασφαλή παράδεισο, ήταν απλώς ένα χρονικό όριο μέσα στο οποίο μπορούσες να χαθείς από το οπτικό πεδίο των μεγάλων, να αλλάξεις διαδρομή, να καθυστερήσεις σε μια πλατεία, να αποφασίσεις μόνος σου ποιο στενό θα πάρεις για να επιστρέψεις.
Αν σταματήσω εδώ, έχω ήδη γράψει το πιο εύκολο και πιο άχρηστο άρθρο, εμείς είχαμε χώμα στα γόνατα, τα σημερινά παιδιά έχουν δαχτυλιές στις οθόνες.
Μόνο που το παρελθόν δεν ήταν τόσο αθώο και τα παιδιά δεν ξύπνησαν ένα πρωί αποφασισμένα να ανταλλάξουν τη γειτονιά με το tablet. Προηγήθηκε μια πόλη που γέμισε αυτοκίνητα, στένεψε τα πεζοδρόμια, περίφραξε το παιχνίδι και μετέτρεψε την ανεπίβλεπτη παιδική παρουσία σε ένδειξη γονεϊκής αμέλειας.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι γιατί τα παιδιά «κλείστηκαν» στο σπίτι. Είναι ποιος έκλεισε πρώτος την πόρτα.

Η γειτονιά όπου δεν ακούγονται παιδιά
Στις περισσότερες ελληνικές πόλεις, η γειτονιά εξακολουθεί να υπάρχει ως ταχυδρομική διεύθυνση, όχι απαραίτητα ως κοινός τόπος. Ο δρόμος είναι διάδρομος κυκλοφορίας, το πεζοδρόμιο χώρος στάθμευσης ή επέκταση καταστήματος, η πλατεία οργανωμένη κατανάλωση.
Το παιδί γίνεται αποδεκτό όταν κάθεται δίπλα στους γονείς του, όταν παίζει στον ειδικά προβλεπόμενο χώρο ή όταν μετακινείται γρήγορα από το σπίτι στο σχολείο. Ένα δεκάχρονο που απλώς περιφέρεται μοιάζει σχεδόν με διοικητικό λάθος.
Η εξαφάνιση των παιδιών από τον δρόμο δεν είναι μόνο αλλαγή οικογενειακών συνηθειών, μα είναι μεταβολή στο ποιος θεωρείται νόμιμος χρήστης του δημόσιου χώρου.
Το αυτοκίνητο μπορεί να καταλαμβάνει επί ώρες μερικά τετραγωνικά μέτρα χωρίς να χρειάζεται να δικαιολογήσει την παρουσία του, όμως μια παρέα παιδιών που κάνει θόρυβο, κλοτσά μια μπάλα ή κάθεται στα σκαλιά πρέπει διαρκώς να αποδεικνύει ότι δεν ενοχλεί.
Η πόλη δηλώνει «δημόσια», αλλά λειτουργεί με όρους ιδιωτικού σαλονιού, δηλαδή επιτρέπεται να βρίσκεσαι εκεί εφόσον είσαι ήσυχος, προβλέψιμος και, κατά προτίμηση, πελάτης.
Η απουσία γίνεται, μάλιστα, αυτοτροφοδοτούμενη. Όσο λιγότερα παιδιά βρίσκονται έξω, τόσο πιο ασυνήθιστη και επισφαλής μοιάζει η παρουσία τους. Όσο περισσότεροι γονείς τα μεταφέρουν με αυτοκίνητο, τόσο πυκνότερη γίνεται η κυκλοφορία γύρω από σχολεία και δραστηριότητες. Κι όσο πυκνώνει η κυκλοφορία, τόσο πιο λογική φαίνεται η επόμενη διαδρομή με αυτοκίνητο.
Μια ατομική επιλογή προστασίας, απολύτως κατανοητή από τη σκοπιά κάθε οικογένειας, καταλήγει συλλογικά να κατασκευάζει το περιβάλλον από το οποίο προσπαθεί να προστατευτεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παλιά αλάνα ήταν μια μικρή δημοκρατία. Τα κορίτσια είχαν συχνά λιγότερη ελευθερία, τα παιδιά με αναπηρία αποκλείονταν σχεδόν αυτονόητα, ο νταής της γειτονιάς δεν είναι επινόηση των σύγχρονων γονέων.
Η νοσταλγία σβήνει αυτές τις ανισότητες επειδή θυμάται συνήθως την παιδική ηλικία εκείνου που μπορούσε να κυκλοφορεί. Το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψουμε σε μια μυθοποιημένη δεκαετία. Είναι να αναρωτηθούμε γιατί, με περισσότερη γνώση και περισσότερα τεχνικά μέσα, κατασκευάσαμε λιγότερη ελευθερία.

Από το «γύρνα πριν νυχτώσει» στο GPS
Το «πριν νυχτώσει» ήταν ασαφές, κάποτε αυθαίρετο και πάντως διαπραγματεύσιμο. Το GPS δεν διαπραγματεύεται. Μετατρέπει την κίνηση του παιδιού σε κουκκίδα, την καθυστέρηση σε ειδοποίηση και το κενό πληροφορίας σε λόγο συναγερμού.
Μια πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση για την ψηφιακή παρακολούθηση θέσης επισημαίνει ότι οι γονείς μπορούν πλέον να γνωρίζουν συνεχώς και με ακρίβεια πού βρίσκεται ένα παιδί, αλλά θέτει παράλληλα ζητήματα συναίνεσης, ιδιωτικότητας και ανάπτυξης της αυτονομίας. Η τεχνολογία δεν προσφέρει απλώς ένα εργαλείο· αλλάζει αυτό που θεωρούμε υπεύθυνη γονεϊκή συμπεριφορά.
Είναι εύκολο να ειρωνευτεί κανείς τον γονέα που κοιτάζει μια εφαρμογή για να δει αν το παιδί έφτασε στο φροντιστήριο. Είναι όμως και άδικο. Όταν η διάβαση είναι σβησμένη, το πεζοδρόμιο κομμένο στα δύο από παρκαρισμένα και ο οδηγός αντιμετωπίζει το όριο ταχύτητας ως προσωπική προσβολή, η επιτήρηση γίνεται υποκατάστατο μιας ασφάλειας που η πόλη αρνείται να προσφέρει.

Το GPS δεν γεννά μόνο τον φόβο· συχνά εγκαθίσταται πάνω σε έναν φόβο απολύτως υλικό.
Το παράδοξο είναι ότι ζητάμε από τα παιδιά να γίνουν κάποτε αυτόνομοι ενήλικες, αφού πρώτα περάσουν τα πρώτα δεκαπέντε ή δεκαοκτώ χρόνια της ζωής τους υπό διαρκή συνοδεία.
Θέλουμε να μάθουν να υπολογίζουν τον κίνδυνο χωρίς να τους επιτρέπουμε να πάρουν ούτε μία μικρή απόφαση που περιέχει κίνδυνο. Η ανεξαρτησία αναβάλλεται μέχρι την ηλικία κατά την οποία υποτίθεται ότι πρέπει να εμφανιστεί πλήρως σχηματισμένη.
Δεν πρόκειται για ρομαντική υπεράσπιση του κινδύνου. Πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στην προστασία και στην κατάργηση κάθε δοκιμής. Η λάθος στροφή, η συνεννόηση με έναν φίλο, η εκτίμηση του χρόνου, ακόμη και η μικρή αμηχανία του να ζητήσεις πληροφορίες από έναν άγνωστο είναι τρόποι με τους οποίους ένα παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να κινηθεί μέσα στον κόσμο.
Η κουκκίδα στην οθόνη καθησυχάζει τον ενήλικα· δεν είναι βέβαιο ότι μαθαίνει στο παιδί να βρίσκει τον δρόμο του.

Πότε έγινε επικίνδυνο να είσαι δέκα χρονών;
Υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι και υπάρχει η κοινωνική παραγωγή του φόβου. Το δύσκολο είναι ότι οι δύο κατηγορίες μπλέκονται. Η βαριά κυκλοφορία, η ταχύτητα και η κακή πεζή υποδομή δεν είναι γονεϊκές φαντασιώσεις.
Από την άλλη, η εντύπωση ότι πίσω από κάθε γωνία παραμονεύει ένας άγνωστος ενισχύεται από ένα μιντιακό περιβάλλον που μετατρέπει το σπάνιο περιστατικό σε μόνιμο φόντο της καθημερινότητας. Έτσι ο «καλός γονιός» δεν καλείται απλώς να προστατεύει, oφείλει να προβλέπει τα πάντα, διαφορετικά θα κριθεί εκ των υστέρων σαν να μπορούσε.
Η ελληνική έρευνα στο Κορδελιό–Εύοσμο είναι αποκαλυπτική ακριβώς επειδή δεν περιγράφει μια αραιοκατοικημένη περιοχή με τεράστιες αποστάσεις. Σ’ έναν πυκνό δήμο, με μικτές χρήσεις και σύντομες διαδρομές, το 66,5% των παιδιών 6 έως 12 ετών πήγαινε στο σχολείο με τα πόδια, αλλά μόλις το 14,08% μόνο του.
Οι γονείς συνέδεσαν τη συνοδεία με επικίνδυνες διαβάσεις, ανεπαρκή πεζοδρόμια και παράνομες συμπεριφορές οδηγών. Τα παιδιά, δηλαδή, περπατούν, απλώς δεν είναι ανεξάρτητα.
Η διεθνής εικόνα δείχνει επίσης ότι δεν υπάρχει κάποιο βιολογικό σημείο στο οποίο ένα παιδί «είναι έτοιμο». Σε συγκριτική έρευνα 16 χωρών, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Νορβηγία βρέθηκαν στις πρώτες θέσεις παιδικής ανεξάρτητης κινητικότητας, ενώ χώρες όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία πολύ χαμηλότερα.
Στα 10 τους, περίπου 6 στα 10 παιδιά στη Φινλανδία και στη Γερμανία επιτρεπόταν να χρησιμοποιούν μόνα τους τοπικά λεωφορεία· στην Ιταλία το αντίστοιχο επίπεδο ελευθερίας εμφανιζόταν στα δεκατρία ή δεκατέσσερα. Η διαφορά δεν βρίσκεται στα παιδιά. Βρίσκεται στις υποδομές, στις κοινωνικές προσδοκίες και στην εμπιστοσύνη.

Το αυτοκίνητο και η εξορία του ελεύθερου παιχνιδιού
Το αυτοκίνητο δεν αφαίρεσε από τα παιδιά μόνο την ασφάλεια. Αφαίρεσε τον χώρο και, μαζί του, το δικαίωμα στην απρόβλεπτη χρήση. Ένας δρόμος σχεδιασμένος για συνεχή ροή δεν ανέχεται παύσεις, λοξές διαδρομές ή μια μπάλα που ξεφεύγει. Δηλαδή δεν ανέχεται τίποτε από όσα κάνουν το παιδικό παιχνίδι παιχνίδι.
Έτσι το μεταφέραμε σε περιφραγμένες παιδικές χαρές, με συγκεκριμένα όργανα, ώρες και ενήλικες θεατές. Το παιδί έχει χώρο, αρκεί να παραμένει στην παιδική του ζώνη.
Όμως το ελεύθερο παιχνίδι δεν είναι υπηρεσία που παρέχεται αποκλειστικά από μία τσουλήθρα. Χρειάζεται δυνατότητα εξερεύνησης, συνάντηση χωρίς ραντεβού, μικρές συγκρούσεις που λύνονται χωρίς διαιτητή.

Ο κοινός οδηγός WHO και UNICEF για τους παιδοκεντρικούς δημόσιους χώρους, που δημοσιεύτηκε το 2026, αντιμετωπίζει το παιχνίδι ως δικαίωμα και οργανώνει τις προτάσεις του γύρω από έξι αρχές: ασφάλεια, παιχνίδι, πρόσβαση, υγεία, ισότητα και βιωσιμότητα. Ζητά ήπια κυκλοφορία, ασφαλείς διαβάσεις και προστατευμένες διαδρομές προς σχολεία, πάρκα και χώρους παιχνιδιού.
Η ανεξάρτητη κινητικότητα δεν είναι απλώς ένας πιο ευχάριστος τρόπος μετακίνησης. Συστηματική ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας τη συνδέει με περισσότερη σωματική δραστηριότητα, ενώ καταγράφει πόσο καθοριστικές είναι οι αντιλήψεις των γονέων και το ίδιο το δομημένο περιβάλλον.
Όταν αποκλείουμε κάθε μικρό ρίσκο, δεν μηδενίζουμε το συνολικό ρίσκο, μα το μεταφέρουμε στην ακινησία, στην απομόνωση και στην εξάρτηση.
Το όριο των 30 χιλιομέτρων δεν είναι, επομένως, η εμμονή κάποιων που μισούν τους οδηγούς. Ανασκόπηση εφαρμογών σε σαράντα ευρωπαϊκές πόλεις κατέγραψε κατά μέσο όρο 23% λιγότερες συγκρούσεις, 37% λιγότερους θανάτους και 38% λιγότερους τραυματισμούς μετά την καθιέρωσή του.
Τα ποσοστά δεν σημαίνουν ότι μια πινακίδα αρκεί χωρίς έλεγχο και επανασχεδιασμό του δρόμου. Δείχνουν όμως ότι η ταχύτητα είναι πολιτική επιλογή, όχι φυσικό φαινόμενο.

Το παιδί ως πρόγραμμα με μόνιμο συνοδό
Όταν η γειτονιά δεν μπορεί να φιλοξενήσει αυθόρμητη κίνηση, η παιδική ηλικία οργανώνεται σαν εβδομαδιαίο ημερολόγιο στελέχους, δηλαδή σχολείο, ξένη γλώσσα, άθλημα, μουσική, μεταφορά, παραλαβή. Ακόμη και το παιχνίδι χρειάζεται συνεννόηση ενηλίκων, διαθέσιμη ώρα και αυτοκίνητο. Το παιδί δεν συναντά απλώς έναν φίλο, μιας και οι δύο οικογένειες πραγματοποιούν μικρή επιχείρηση logistics.
Αυτή η παιδική ηλικία δεν είναι μόνο κουραστική, αλλά και ταξικά άνιση. Η οικογένεια που διαθέτει χρόνο, χρήματα και όχημα αγοράζει δραστηριότητες, ιδιωτικούς χώρους και ασφαλείς μετακινήσεις. Η οικογένεια που δεν τα διαθέτει δεν αποκτά περισσότερη ελευθερία, αλλά συχνά αποκτά ένα παιδί περιορισμένο στο σπίτι.
Ο δημόσιος χώρος θα έπρεπε να μειώνει τέτοιες διαφορές. Όταν γίνεται αφιλόξενος, τις μετατρέπει σε πεπρωμένο.
Και δεν είναι μόνο η κυκλοφορία ή η έλλειψη υποδομών που γεννά αυτή την απομάκρυνση. Υπάρχει η βία, η επιθετικότητα, η παρενόχληση, ο εκφοβισμός, η παρουσία ανθρώπων που μπορεί να εκμεταλλευτούν την ευαλωτότητα ενός παιδιού.
Υπάρχει ο φόβος ότι μια διαδρομή που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητη μπορεί να κρύβει έναν κίνδυνο που ο γονιός δεν θα προλάβει να αποτρέψει. Και υπάρχει, βέβαια, η πραγματική ανασφάλεια σε ορισμένες γειτονιές: σκοτεινά σημεία, εγκαταλελειμμένοι χώροι, απουσία ενηλίκων, αδυναμία άμεσης βοήθειας.
Δεν είναι όλα αυτά υπερβολές ούτε μπορούν να απορριφθούν ως προϊόν τηλεοπτικού πανικού. Ένα παιδί δεν πρέπει να εκτίθεται σε βία για να αποδείξει ότι είναι ανεξάρτητο.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εύλογη προστασία μετατρέπεται σε μόνιμη απαγόρευση και όταν κάθε κίνδυνος αντιμετωπίζεται σαν να έχει την ίδια πιθανότητα.
Άλλο να μαθαίνει ένα παιδί να αναγνωρίζει έναν ύποπτο ενήλικα, να ζητά βοήθεια, να αποφεύγει ένα επικίνδυνο σημείο και να επιστρέφει σε συμφωνημένη ώρα, κι άλλο να μεγαλώνει με την πεποίθηση ότι ο κόσμος έξω από την πόρτα είναι εξ ορισμού εχθρικός.
Η ασφάλεια δεν χτίζεται με την απομόνωση. Χτίζεται με φωτισμένους δρόμους, παρουσία ανθρώπων, σχέσεις εμπιστοσύνης, σχολεία που ακούν τα παιδιά και γειτονιές όπου η βία δεν μένει αόρατη.
Κάπου εδώ εμφανίζεται η οθόνη, ο βολικός κατηγορούμενος κάθε συζήτησης. Προφανώς οι πλατφόρμες σχεδιάζονται για να κρατούν την προσοχή και δεν χρειάζονται αθωωτική απόφαση.
Αλλά ένα παιδί που δεν μπορεί να πάει μόνο του σε φίλο, να σταθεί στην πλατεία χωρίς να καταναλώσει ή να κατέβει στον δρόμο χωρίς συνοδό θα αναζητήσει αλλού παρέα, παιχνίδι και περιπέτεια. Δεν διαλέγει το ψηφιακό αντί του πραγματικού σε συνθήκες ουδέτερου ανταγωνισμού. Το πραγματικό έχει ήδη αποκλειστεί.

Μια πόλη όπου ένα παιδί πηγαίνει μόνο του στο σχολείο
Ο OECD σημειώνει ότι ασφαλέστερα πεζοδρόμια και πεζές διαδρομές μπορούν να ενισχύσουν την ανεξάρτητη κινητικότητα των παιδιών και ταυτόχρονα να μειώσουν τον χρόνο που δαπανούν οι γονείς ως συνοδοί. Δεν πρόκειται για μια ειδική πολιτική που ωφελεί μόνο τους ανηλίκους. Το πεζοδρόμιο στο οποίο χωρά ένα παιδί χωρά και ένα αναπηρικό αμαξίδιο, έναν ηλικιωμένο, έναν γονέα με καρότσι.
Οι λύσεις δεν είναι μυστηριώδεις, είναι πραγματικά ελεύθερα πεζοδρόμια, συνεχείς ποδηλατικές διαδρομές, φωτισμός, διαβάσεις που υποχρεώνουν το αυτοκίνητο να επιβραδύνει, σχολικοί δρόμοι χωρίς κυκλοφορία στις ώρες προσέλευσης και αποχώρησης, χώροι όπου επιτρέπεται να παίζεις χωρίς εισιτήριο.
Στο Παρίσι, μέχρι την έναρξη της σχολικής χρονιάς του 2025 είχαν διαμορφωθεί περισσότεροι από 300 «δρόμοι των σχολείων», καλύπτοντας περίπου τα μισά νηπιαγωγεία και δημοτικά της πόλης, 100 από αυτούς είχαν ανασχεδιαστεί και φυτευτεί μόνιμα. Ο χώρος που αφαιρέθηκε από το αυτοκίνητο επέστρεψε στο περπάτημα, στο παιχνίδι και στην παραμονή
Μια φιλική προς τα παιδιά πόλη δεν είναι μια τεράστια παιδική χαρά ούτε ένας κόσμος χωρίς κίνδυνο. Είναι μια πόλη που επιτρέπει στα παιδιά να μαθαίνουν σταδιακά να διαχειρίζονται τον κίνδυνο, αντί να τα προστατεύει από κάθε εμπειρία μέχρι να τα παραδώσει απότομα στην ενηλικίωση.
Και είναι μια πόλη που δεν μεταφέρει ολόκληρο το βάρος της ασφάλειας στην αγωνία κάθε οικογένειας ξεχωριστά.
Το αν ένα παιδί μπορεί να πάει μόνο του στο σχολείο είναι τελικά ένας ανελέητα απλός δείκτης. Μετρά αν ο δρόμος συγχωρεί το λάθος, αν οι οδηγοί αναγνωρίζουν ότι δεν έχουν αποκλειστική κυριότητα της πόλης, αν υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που κοιτούν γύρω τους και όχι μόνο μπροστά τους.
Μετρά ακόμη αν αντιμετωπίζουμε το παιδί ως πολίτη που αποκτά σταδιακά δικαιώματα και ευθύνες ή ως εύθραυστο οικογενειακό περιουσιακό στοιχείο που μεταφέρεται από προστατευμένο χώρο σε προστατευμένο χώρο.
Ίσως, λοιπόν, τα παιδιά να μην εξαφανίστηκαν από τις γειτονιές. Ίσως οι γειτονιές να έπαψαν να χωρούν ανθρώπους που δεν οδηγούν, δεν καταναλώνουν και δεν συνοδεύονται.
Κι αν μια πόλη δεν μπορεί να εμπιστευτεί ένα δεκάχρονο για τη μικρή διαδρομή μέχρι το σχολείο, το πρόβλημα δεν είναι ότι το δεκάχρονο δεν μεγάλωσε αρκετά. Είναι ότι η πόλη έχει ξεχάσει για ποιον υποτίθεται πως υπάρχει.
*Φώτο αρχείου – Eurokinissi

www.koutipandoras.gr

«Πράσινη» Λεηλασία: Πώς το νέο Χωροταξικό ΑΠΕ θυσιάζει βουνά και κάμπους στο βωμό των κερδών

Στο πεδίο των φωτοβολταϊκών, το ΥΠΕΝ θεσπίζει ανώτατο όριο κάλυψης γης στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.

του Βασίλη Λύκου 

Η επίσημη ανακοίνωση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενεργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) από το Υπουργίο Περιβάλοντος και Ενέργειας επιχειρήθηκε να επενδυθεί με ένα φτηνό επικοινωνιακό περιτύλιγμα περί «αυστηρών κανόνων», «προστασίας του τοπίου» και «διασφάλισης των τοπικών κοινωνιών». Η πραγματικότητα, ωστόσο, συνιστά μια απροκάλυπτη και προκλητική θεσμική κοροϊδία. Πίσω από τις κυβερνητικές θριαμβολογίες κρύβεται ένας μηχανισμός που νομιμοποιεί την ανεξέλεγκτη δράση των ενεργειακών ομίλων, μετατρέποντας τα βουνά, τις προστατευόμενες περιοχές και την πλέον γόνιμη αγροτική γη της χώρας σε μια απέραντη, ανεξέλεγκτη βιομηχανική ζώνη.

Η μεγάλη απάτη των 1.200 μέτρων
Το κεντρικό αφήγημα του Υπουργείου εστιάζει στη θέσπιση ορίου υψομέτρου, προβάλλοντας την «απαγόρευση τοποθέτησης αιολικών σταθμών πάνω από τα 1.200 μέτρα» ως δήθεν ιστορική τομή. Όποιος όμως ανατρέξει στις πονηρές μεταβατικές διατάξεις, αντιλαμβάνεται αμέσως το μέγεθος του εμπαιγμού.
Από τον νέο κανόνα εξαιρούνται πλήρως όχι μόνο τα έργα που διαθέτουν ήδη Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), αλλά ακόμη και όσα έχουν απλώς υποβάλει Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και έχει εγκριθεί η τυπική πληρότητα του φακέλου τους πριν από τη δημοσίευση του πλαισίου σε ΦΕΚ.

• Το αδειοδοτικό τέρας: Στη χώρα βρίσκονται σε καθεστώς αδειοδοτικής ωρίμανσης (στάδιο Βεβαίωσης Παραγωγού) αιολικά έργα συνολικής ισχύος περίπου 18,3 GW, όταν ο αναθεωρημένος στόχος του ΕΣΕΚ για όλα τα χερσαία αιολικά είναι μόλις 8,9 GW για το 2030.
• Το παράδειγμα των Τρικάλων: Στον ορεινό όγκο των Τρικάλων υπάρχει ήδη ένα γιγαντιαίο χαρτοφυλάκιο αιολικών έργων ισχύος 600 MW —που αντιστοιχεί σε περίπου 150 ανεμογεννήτριες—, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων «γλιτώνει» χάρη στις μεταβατικές διατάξεις.

Η επιστημονική παράνοια βγάζει μάτι: Αν ένα αιολικό έργο είναι περιβαλλοντικά ακατάλληλο στα 1.300 ή στα 1.600 μέτρα υψόμετρο, δεν μετατρέπεται ξαφνικά σε «βιώσιμο» επειδή ο επενδυτής υπέβαλε έναν διοικητικό φάκελο λίγους μήνες νωρίτερα! Την ίδια στιγμή που στην υπόλοιπη Ευρώπη (όπως στις Άλπεις μέσω της Σύμβασης των Άλπεων) θεσπίζονται αδιαπέραστες Ζώνες Αποκλεισμού (Exclusion Areas) που απαγορεύουν οριζόντια κάθε αλλοίωση της συνοχής του τοπίου και εφαρμόζονται άμεσα σε όλα τα μη κατασκευασμένα έργα —αφού η οικολογική ευαλωτότητα του βουνού δεν υπολογίζει διοικητικές προθεσμίες—, το ελληνικό κράτος εφευρίσκει νομικά παράθυρα για να βαφτίζει τα καταστροφικά έργα «νόμιμα επενδυτικά δικαιώματα».

Στερεά Ελλάδα: Η βίαιη μετατροπή του αγροτικού τοπίου
Στο πεδίο των φωτοβολταϊκών, το ΥΠΕΝ θεσπίζει ανώτατο όριο κάλυψης γης στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Η αναφορά σε ένα «μικρό ποσοστό της τάξης του 1,5%» καλλιεργεί εσκεμμένα την εντύπωση μιας λελογισμένης παρέμβασης. Η μαθηματική και γεωγραφική αποδελτίωση, όμως, αποκαλύπτει μια εφιαλτική εικόνα.
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας καταλαμβάνει συνολική έκταση περίπου 15,5 εκατομμυρίων στρεμμάτων. Το «αθώο» 1,5% μεταφράζεται στη δυνατότητα τσιμεντοποίησης και κάλυψης με μαύρα πάνελ σε πάνω από 230.000 στρέμματα. Για να καταλάβουμε για τι μέγεθος μιλάμε, η έκταση αυτή ισοδυναμεί με ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας και των προαστίων της!

• Οροπέδιο Δομοκού: Στο οροπέδιο του Δομοκού, στη Μακρυρράχη και την Ξυνιάδα, οι εκτάσεις που έχουν λάβει αδειοδότηση (πάνω από 90.000 στρ.) μόνο στον Δήμο Δομοκού προσεγγίζουν τα 3/4 της έκτασης Αθήνας και Πειραιά μαζί.
• Βοιωτία και Εύβοια: Στη Βοιωτία, το 1,5% επιτρέπει την κάλυψη 44.000 στρεμμάτων γης, κυρίως στον κάμπο της Θήβας και τον Αλιάρτο, καταστρέφοντας υψηλής παραγωγικότητας αρδευόμενα χωράφια, ενώ στην Εύβοια οι εγκρίσεις επεκτείνονται ακόμη και σε αναδασωτέες ή καμένες εκτάσεις στη Βόρειο Εύβοια.

Ενώ σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία απαγορεύεται αυστηρά η κατάληψη γης υψηλής παραγωγικότητας από συμβατικά, χαμηλά πάνελ και επιβάλλονται δεσμευτικά τεχνικά πρότυπα (όπως το Agri-PV) που υποχρεώνουν τους επενδυτές να διατηρούν το 66% έως 90% της γεωργικής παραγωγής, η Ελλάδα επιτρέπει την ολοκληρωτική αλλαγή χρήσης και το θάψιμο της πρωτογενούς παραγωγής κάτω από το τσιμέντο.

Η αθέατη βιομηχανική ζώνη
Η καταστροφή συμπληρώνεται από μια σειρά από παράλληλες βαριές υποδομές:

1. Σταθμοί Αποθήκευσης (Μπαταρίες): Γιγαντιαίες εγκαταστάσεις συσσωρευτών λιθίου χωροθετούνται δίπλα σε οικισμούς ή μέσα σε δάση, εισάγοντας εφιαλτικούς κινδύνους ατυχημάτων.
2. Μικρά Υδροηλεκτρικά & Αντλησιοαποταμίευση: Τα έργα αυτά εξαιρούνται πλήρως από τους περιορισμούς υψομέτρου, εισβάλλοντας στην καρδιά των ορεινών οικοσυστημάτων της Πίνδου, των Αγράφων, της Οίτης, των Βαρδουσίων και της Γκιώνας.
3. Συνοδευτικά Έργα Δικτύου: Χιλιάδες χιλιόμετρα νέων γραμμών υψηλής τάσης, τεράστιοι υποσταθμοί και βίαιες διανοίξεις δρόμων κατακερματίζουν τα δάση.

Όταν συνυπολογιστούν οι ζώνες ασφαλείας, οι υποσταθμοί και οι δρόμοι προσπέλασης, η πραγματική κατάληψη γης ξεπερνά κατά πολύ το «αθώο» 1,5%, αφαιρώντας οριστικά εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα από τον πρωτογενή τομέα.

Η γυμνή αλήθεια
Δεν πρόκειται για περιβαλλοντική πολιτική. Πρόκειται για μια βίαιη, κρατικά συντονισμένη αναδιανομή γης και δημόσιου πλούτου υπέρ των ενεργειακών ομίλων. Η πραγματική προστασία των βουνών και των πεδιάδων απαιτεί έναν και μοναδικό κανόνα: Άμεση, οριζόντια ακύρωση όλων των μη κατασκευασμένων έργων άνω των 1.200 μέτρων και έξω από αυστηρές ζώνες φέρουσας ικανότητας, ανεξάρτητα από το στάδιο αδειοδότησης.
Όλα τα υπόλοιπα είναι απλώς το θεσμικό άλλοθι μιας ασύλληπτης περιβαλλοντικής και κοινωνικής λεηλασίας.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Βασίλης Λύκος είναι περιβαλλοντολόγος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κρήτης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας

Πηγή: www.documentonews.gr

Μακιαβέλι εναντίον Μητσοτάκη: Όταν ο διάλογος γίνεται αφοπλισμός!

Η κυβέρνηση αφήνει τη χώρα χωρίς εθνική στρατηγική ασφαλείας απέναντι σε μια Τουρκία που διαρκώς ενισχύεται…

του Δημήτρη Απόκη

Το κεντρικό μάθημα του Νίκολο Μακιαβέλι για την τέχνη της διακυβέρνησης παραμένει ωμό και ανελέητο: οι κίνδυνοι που εντοπίζονται από μακριά μπορούν να αντιμετωπιστούν. Εκείνοι που αγνοούνται μέχρι να γίνουν οφθαλμοφανείς καθίστανται ανεξέλεγκτοι.

Η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη έναντι της Τουρκίας δεν είναι απλώς ελαττωματική — είναι καταστροφικά ελλιπής στον πυρήνα της. Στην καρδιά αυτής της αποτυχίας βρίσκεται η απουσία οποιασδήποτε σοβαρής και ρεαλιστικής Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας, ικανής να αντιμετωπίσει μια πολυδιάστατη, αναθεωρητική Τουρκία που ταυτόχρονα στρατιωτικοποιεί το Αιγαίο και την κατεχόμενη Κύπρο, συνάπτει νέες συμμαχίες και εκμεταλλεύεται περιφερειακά σημεία έντασης.

• Αντί για ένα συνεκτικό δόγμα που ενσωματώνει την αποτροπή, τις συμμαχίες, την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαχείριση κρίσεων, η Αθήνα προσφέρει το κενό σύνθημα των «ήρεμων νερών» και του λειτουργικού διαλόγου. Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι αυτοσχεδιασμός μεταμφιεσμένος σε σύνεση, και έχει επιτρέψει στις απειλές της Άγκυρας να ωριμάσουν από μακρινούς κινδύνους σε άμεσους, σωρευτικούς κινδύνους.

Η εκστρατεία της Τουρκίας στο Αιγαίο παραβιάζει συστηματικά τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), τη Συνθήκη των Παρισίων (1947) και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας αρνείται στα ελληνικά νησιά τα πλήρη θαλάσσια δικαιώματά τους, επινοεί «γκρίζες ζώνες» και διατηρεί το casus belli του 1995. Οπλισμένα F-16, UAV και ναυτικές μονάδες παραβιάζουν τακτικά τον ελληνικό εναέριο χώρο και τα χωρικά ύδατα.

• Με προεδρικά διατάγματα του Ερντογάν η Τουρκία δημιούργησε θαλάσσια πάρκα που επεκτείνονται σε περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας, απομονώνοντας το Καστελλόριζο και δημιουργώντας σφήνα μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ σχέδια νόμου επιδιώκουν την κωδικοποίηση αυτών των διεκδικήσεων στο εσωτερικό δίκαιο.

Το ζήτημα του καλωδίου της Κάσου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανεξέλεγκτης επιθετικότητας και του ελληνικού δισταγμού.
Τον Ιούλιο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία περικύκλωσαν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume που πραγματοποιούσε έρευνες βυθού για τον Great Sea Interconnector (GSI) — την κρίσιμη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ — κοντά στην Κάσο και την Κάρπαθο, σε ύδατα που η Ελλάδα ορθώς θεωρεί ως υφαλοκρηπίδα της.

• Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX προβάλλοντας τουρκική δικαιοδοσία και ανάγκασε τη διακοπή των ερευνών. Παρόμοια παρενόχληση έχει επαναληφθεί, συμπεριλαμβανομένων πρόσφατων τουρκικών ναυτικών αναπτύξεων φρεγατών και κορβετών στην ίδια περιοχή καθώς οι έρευνες ετοιμάζονται να ξαναρχίσουν με γαλλική επένδυση.

Κάθε φορά, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έδωσε προτεραιότητα στην αποκλιμάκωση έναντι της σταθερής διεκδίκησης δικαιωμάτων, επιτρέποντας στην Τουρκία να εγκαθιδρύσει de facto βέτο σε υποδομές που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Αυτό δεν είναι διαχείριση κρίσης. Είναι στρατηγική υποχώρηση που ενθαρρύνει περαιτέρω παρεμβάσεις.
Η κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία παραμένει κατάφωρη παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.

• Το 2026 κλιμακώθηκε: F-16 και συστήματα αεράμυνας αναπτύχθηκαν στο Ερτζάν/Τύμπου, αναβαθμίσεις διαδρόμου για διαρκείς επιχειρήσεις και παρενόχληση αεροσκαφών υπουργών Άμυνας της ΕΕ. Εκατοντάδες εναέριες και ναυτικές παραβιάσεις του FIR Λευκωσίας συνεχίζονται, μαζί με προκλήσεις στην ουδέτερη ζώνη και ανοιχτές απειλές.

Η Άγκυρα απορρίπτει οποιαδήποτε λύση εκτός από την τυπική διχοτόμηση και πλέον αφήνει να αιωρείται ο λόγος περί προσάρτησης. Αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Είναι η σταθερή μετατροπή της κατοχής σε μόνιμη προκεχωρημένη βάση προβολής ισχύος κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.

• Ενώ η Αθήνα εμμένει στον διάλογο, η Άγκυρα οικοδομεί σκληρή ισχύ. Στις 7 Αυγούστου 2026, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραψαν στη Μέκκα τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας — ένα σύμφωνο συλλογικής άμυνας τύπου ΝΑΤΟ που ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Θεσπίζει μηχανισμούς πολιτικοστρατιωτικού συντονισμού υψηλού επιπέδου, κοινές ασκήσεις σε ξηρά, θάλασσα, αέρα και μη επανδρωμένα συστήματα, καθώς και βαθιά συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία με προτεραιότητα στην τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τα αυτόνομα συστήματα.

• Η Τουρκία, ήδη ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ, εντάσσεται πλέον σε έναν σουνιτικό άξονα με το πυρηνικά οπλισμένο Πακιστάν και τον κορυφαίο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο. Αυτό δεν είναι αμυντική στάση. Είναι στρατηγική διαφοροποίηση που ενισχύει το χέρι της Άγκυρας έναντι Ελλάδας και Κύπρου, ενώ η Αθήνα παραμένει χωρίς αντίστοιχη αρχιτεκτονική.

Ταυτόχρονα, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας έχουν εκραγεί για τη Συρία. Στα μέσα Αυγούστου 2026 το Ισραήλ έπληξε την αεροπορική βάση Άμπου αλ-Ντουχούρ κοντά στο Χαλέπι μετά από προειδοποιήσεις ότι η Συρία ετοιμαζόταν να φιλοξενήσει τουρκικά στρατεύματα, παραβιάζοντας συμφωνημένο status quo ασφαλείας.

• Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ κατηγόρησε τον Ερντογάν ότι «σέρνει την Τουρκία σε επικίνδυνες περιπέτειες». Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική παρουσία που απειλεί την ασφάλειά του. Η Τουρκία απέρριψε τις κατηγορίες και δεσμεύτηκε να συνεχίσει τη στήριξη στη Δαμασκό.

Αυτή η ρήξη αποκαλύπτει το κενό στην Αθήνα: μια ρεαλιστική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας θα αντιμετώπιζε τη σύγκρουση Ισραήλ-Τουρκίας τόσο ως κίνδυνο όσο και ως ευκαιρία για ενίσχυση του άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και συντονισμό της αποτροπής.
Αντίθετα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν προσφέρει καμία ορατή δογματική απάντηση, αφήνοντας την Ελλάδα αντιδραστική ενώ οι περιφερειακές ισορροπίες μεταβάλλονται.

• Αυτές οι εξελίξεις αποκαλύπτουν την κεντρική χρεοκοπία της προσέγγισης Μητσοτάκη. Η Ελλάδα δεν διαθέτει σοβαρή, ρεαλιστική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας που να ορίζει την Τουρκία ως την κύρια, διαρκή απειλή.

Που να ενσωματώνει στρατιωτικά, διπλωματικά, ενεργειακά και συμμαχικά μέσα. Να θέτει σαφείς κόκκινες γραμμές με μηχανισμούς επιβολής, και να προετοιμάζεται για πίεση σε πολλαπλά μέτωπα — από το Αιγαίο και την Κύπρο έως υβριδικές απειλές και μεταβαλλόμενες μεσανατολικές ευθυγραμμίσεις.
Αυτό που υπάρχει είναι μια συλλογή τακτικών κινήσεων: περιστασιακές γεωτρήσεις νότια της Κρήτης, θαλάσσια πάρκα εντός χωρικών υδάτων και προφορική επιμονή στην άρση του casus belli.
Αυτά παρουσιάζονται ως «καθορισμός της ατζέντας». Στην πραγματικότητα είναι αποσυνδεδεμένες χειρονομίες μέσα σε μια πολιτική που εξακολουθεί να προκρίνει την εμφάνιση ηρεμίας έναντι της ουσίας της αποτροπής.

• Το δόγμα των «ήρεμων νερών» δεν είναι σύνεση. Είναι στρατηγική τύφλωση. Αντιμετωπίζει κάθε τουρκική κλιμάκωση — παρενόχληση στην Κάσο, θαλάσσια πάρκα, F-16 στην κατεχόμενη Κύπρο, τη συμφωνία της Μέκκας, τις περιπέτειες στη Συρία — ως μεμονωμένο γεγονός προς διαχείριση μέσω διαλόγου και όχι ως απόδειξη συνεκτικού αναθεωρητικού σχεδίου.

Αποτυγχάνει να μετατρέψει τις συμμαχίες της Ελλάδας με Γαλλία, Ισραήλ, Αίγυπτο και Ηνωμένες Πολιτείες σε δεσμευτική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Επιτρέπει στην Τουρκία να κανονικοποιεί τετελεσμένα ενώ η Ελλάδα συγχαίρει τον εαυτό της που αποφεύγει την «ένταση». Ορθώς η πολιτική αυτή αποκαλείται εγκληματικός κατευνασμός. Είναι χειρότερο: είναι παραίτηση από τη στρατηγική ευθύνη σε μια εποχή που η Τουρκία κατασκευάζει ενεργά εναλλακτικές στη δυτική τάξη που κάποτε την περιόριζε.

• Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές και θα γίνουν καταστροφικές. Τα ενεργειακά έργα παραμένουν όμηροι. Οι άμυνες των νησιών αντιμετωπίζουν διαρκή αμφισβήτηση. Η Κύπρος κινδυνεύει από βαθύτερη εδραίωση της κατοχής. Η περιφερειακή θέση της Ελλάδας διαβρώνεται καθώς η Τουρκία συνάπτει νέους συνασπισμούς και εκμεταλλεύεται την ισραηλινοτουρκική τριβή.

Μια αιφνίδια κρίση — για ένα καλώδιο, μια νησίδα ή μια κρίση στη Συρία — θα βρει την Αθήνα χωρίς τη δογματική σαφήνεια ή τις προετοιμασμένες απαντήσεις που μια πραγματική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας θα είχε εξασφαλίσει.

• Η προειδοποίηση του Μακιαβέλι αγνοήθηκε για πάρα πολύ καιρό. Αρνούμενη να διαμορφώσει και να εφαρμόσει μια σοβαρή, ρεαλιστική Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας όταν οι κίνδυνοι ήταν ακόμη διαχειρίσιμοι, η κυβέρνηση Μητσοτάκη τους άφησε να γίνουν άμεσοι και πολύ δυσκολότεροι να αντιστραφούν. Ο διάλογος χωρίς αποτροπή δεν είναι διπλωματία. Είναι αυτοαφοπλισμός.

Η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να αντέξει αυτή την εγκληματική και καταστροφική ψευδαίσθηση.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πρέπει να φύγει.

FILE PHOTO: Στην Ιερά Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Βαρύπετρο Χανίων παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία με την ευκαιρία της εορτής Κοιμήσεως της Θεοτόκου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης,
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Γεωπολιτική και Διεθνή Οικονομία. Απόφοιτος των πανεπιστημίων The American University, School of International Service, και The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies της Ουάσιγκτον. Είναι μέλος του The International Institute for Strategic Studies, του Λονδίνου. Ως Δημοσιογράφος, υπήρξε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ και στο Αμερικανικό Πεντάγωνο. 

Πηγή: hellasjournal.com

Πέτρος Σωκράτους Κόκκαλης: Ο γιατρός που τόλμησε!

Ο βίος και η πολιτεία του Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη συνιστούν ένα πολυσχιδές και ιδιαίτερα γοητευτικό πεδίο ιστορικής ανασύνθεσης, όπου η προσωπική διαδρομή διαπλέκεται αρμονικά με τις μεγάλες τομές του 20ού αιώνα. Η ευρωπαϊκή του παιδεία και ο πληθωρικός κοσμοπολιτισμός του συγκρότησαν μία προσωπικότητα ανοικτή στις ιδέες και τις προκλήσεις της εποχής, εμφορούμενη από υψηλά ιδανικά, επιστημονική πειθαρχία και βαθιά κοινωνική ευαισθησία. Η ενεργός εμπλοκή του στον Εθνικό Διχασμό και αργότερα στον Εμφύλιο Πόλεμο αναδεικνύει έναν άνθρωπο, που δεν περιορίσθηκε στη θεωρητική ενατένιση των γεγονότων αλλά επέλεξε συνειδητά να τοποθετηθεί μέσα στη δίνη της ιστορίας, αναλαμβάνοντας το κόστος των επιλογών του.

Η ακαταμάχητη προσωπική του γοητεία και η πνευματική του καλλιέργεια τον έφεραν σε επαφή με ορισμένες από τις πιο ανατρεπτικές φυσιογνωμίες του αιώνα, ενώ παράλληλα καλλιέργησε έναν έντονο και ουσιαστικό θαυμασμό για τους μεγάλους δασκάλους της τέχνης και της μουσικής. Στα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης η δράση του υπερέβη τα στενά ταξικά και ιδεολογικά όρια, επιβεβαιώνοντας την ικανότητά του να γεφυρώνει κόσμους φαινομενικά ασύμβατους μεταξύ τους και να μετακινείται με τόλμη και ευπροσηγορία ανάμεσα σε αντιθετικά πεδία σκέψης και πράξης. 

Η επιστημονική του πορεία, ιδιαίτερα στον τομέα της Χειρουργικής, χαρακτηρίζεται από πρωτοποριακά επιτεύγματα, οξυδέρκεια και μία απαράμιλλη δεκτικότητα στην καινοτομία. Η συμβολή του δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο της τυπικής διεκπεραίωσης των στόχων του αλλά επεκτείνεται και στη διαμόρφωση ενός ανθρωποκεντρικού προτύπου ιατρικής, όπου η θεραπεία συνδέεται άρρηκτα με την αξιοπρέπεια και την κοινωνική δικαιοσύνη. Πραγματοποίησε πρωτοποριακές πειραματικές επεμβάσεις και μεταμοσχεύσεις καρδιάς, πνευμόνων και καρδιάς-πνεύμονα σε πειραματόζωα στο Ανατολικό Βερολίνο, σε συνεργασία με τον Σοβιετικό φυσιολόγο Vladimir Demikhov. Οι εργασίες αυτές θεωρούνται ότι συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της μεταμοσχευτικής χειρουργικής. Ο Κόκκαλης ήταν ήδη διεθνώς αναγνωρισμένος για το έργο του στη θωρακοχειρουργική και τη νευροχειρουργική πριν στραφεί στην καρδιοχειρουργική.

Επίσης, η διαδρομή του μπορεί να αναγνωσθεί ως ένα υπόδειγμα διανοουμένου και ενεργού πολίτη, ο οποίος ενσωμάτωσε τη θεωρητική γνώση στην έμπρακτη συμμετοχή στα κοινά, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη συγκρότηση κρίσιμων ιστορικών εξελίξεων. Ακροτελεύτια, αξίζει να υπογραμμισθεί ο ρηξικέλευθος στοχασμός του, που συνιστά την ανεξίτηλη σφραγίδα του χαρίσματός του στη Χειρουργική του 20ού αιώνα:  «Όταν ζητάς να μιλήσεις, θα πρέπει αυτό που θα πεις να είναι κάτι τι παραπάνω από τη σιωπή»!

Στο ντοκιμαντέρ συμμετέχει και ο Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας κ.Θανάσης Χρήστου (Πρόεδρος ΤΙΑΔΠΑ του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου). Ο κ.Χρήστου μελέτησε τη ζωή του Πέτρου Σ. Κόκκαλη και συνέγραψε το βιβλίο "ΠΕΤΡΟΣ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ ΚΟΚΚΑΛΗΣ (1896-1962)  Ο ΑΣΤΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΒΕΝΙΖΕΛΙΣΜΟ ΣΤΟ ΛΕΝΙΝΙΣΜΟ" (εκδ.Λιβάνη)

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Βασίλης Κοσμόπουλος ενώ την έρευνα η Γιούλη Κόκκορη.