Mpelalis Reviews

Mpelalis Reviews

Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026

"Ρεμπέτικο" APON


 Μουσική: APON
Στίχοι: APON

Τα ζευγάρια που αγγίζονται ακόμα


Ζουν εδώ και χρόνια με τις αναθυμιάσεις του πάθους ή μία στέρεη συντροφικότητα που την διαφυλάττουν ως κορυφαία κατάκτηση; Μιλάνε ήρεμα, γελάνε, αγγίζονται, φεύγουν χέρι χέρι. Τι σόι πείραμα είναι τώρα αυτό;

Οδυσσέας Ιωάννου

Κάθε χρόνο, κάθε καλοκαίρι που περνάει, παρατηρώ τους ανθρώπους στο νησί όλο και λιγότερο. Ή μάλλον, μπορεί να τους παρατηρώ το ίδιο, αλλά δεν συμπεραίνω. Σε άλλες ηλικίες έβγαζα συμπεράσματα. Τραβούσα μία εύκολη και βιαστική γραμμή που ένωνε την παρατήρηση με το συμπέρασμα και νόμιζα πως καταλάβαινα πολλά.
Πόσο μιλάνε στην παραλία τα ζευγάρια; Πόσο αγγίζονται; Και κυρίως τα εκατοντάδες ζευγάρια ηλικιωμένων συνομήλικων των ξένων -από πολλές χώρες- τι ακριβώς κάνουν έπειτα από σαράντα χρόνια;  Ζουν εδώ και χρόνια με τις αναθυμιάσεις του πάθους ή μία στέρεη συντροφικότητα που την διαφυλάττουν ως κορυφαία κατάκτηση;
Πώς μιλάνε στα παιδιά τους οι νεότεροι; Πώς μιλάνε στα παιδιά που σερβίρουν; Πώς χαμογελάνε σε αγνώστους και αν λένε μια καλημέρα στα αγγλικά τους σε όσους συναντούν σε ένα στενό χωματόδρομο που οδηγεί στην παραλία.
Αυτή η στριμωγμένη και ακανόνιστη ανθρωπογεωγραφία των δέκα και των είκοσι ημερών σε έναν κοινό τόπο λίγων τετραγωνικών χιλιομέτρων, σίγουρα προσφέρεται για παρατηρήσεις, αλλά όχι για συμπεράσματα. Τουλάχιστον εμένα μού έχουν τελειώσει. Με το ζόρι πια μπορώ να μιλήσω για τον εαυτό μου με κάποια σιγουριά, πόσο μάλλον για τους άλλους.
Όμως τα ηλικιωμένα ζευγάρια των συνομήλικων μού τραβούσαν πάντα την προσοχή. Όχι τα τελευταία χρόνια, πάντα νομίζω. Κυρίως εκείνα που μιλάνε συνέχεια μεταξύ τους, που δεν περνάνε ημίωρα σιωπής. Μιλάνε ήρεμα, γελάνε, αγγίζονται, φεύγουν χέρι χέρι. Τι σόι πείραμα είναι τώρα αυτό;
Κάποιες φορές νομίζω πως είναι άνθρωποι που τα έκαναν όλα σωστά και άλλες όλα λάθος. Και μην μου πεις πως η αλήθεια είναι κάπου στην μέση. Η αλήθεια πάντα παίρνει πλευρά, δεν είναι «ισαποστάκης».
Κάποια μεγάλη απόφαση έχουν πάρει, κάποια απόφαση οριστικής αποδοχής. Είτε από ανάγκη είτε από συνήθεια, είτε από φόβο, είτε από κάποια -ας κρατήσω και μια πισινή- επίπονη και ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία κατάκτησης ενός βαθύτερου νοήματος των ανθρώπινων σχέσεων και δεσμών. Tης σύνδεσης.
Σπάνια είναι Έλληνες, πολύ σπάνια, συνήθως είναι από βόρειες χώρες. Με παιδιά στην χώρα τους ή και χωρίς, με εγγόνια ή και χωρίς, περνάνε ορισμένες μέρες και ξοδεύουν μερικά χρήματα από την σύνταξή τους σε ένα νησί των Κυκλάδων. Και -επαναλαμβάνω- μιλάνε, αγγίζονται, αγκαλιάζονται.
Σε έναν κόσμο ιδιαίτερα βιαστικό εκείνοι είναι ο χρόνος που σταματάει, ή μάλλον ο χρόνος που παίρνει τον χρόνο του. Είναι ο εσωτερικός ρυθμός που αντιστέκεται στο skip και στο fast forward.
Είχα δεν είχα έπεσα πάλι στην παγίδα να βγάλω συμπεράσματα. Μπορεί τίποτα από όλα αυτά.
Συνεχίζω να παρατηρώ. Ένα ζευγάρι τριαντάρηδων από την Φινλανδία, έχουν αναλάβει βάρδιες για το περίπου τρίχρονο κοριτσάκι τους. Όλη μέρα -για ώρες- κάθε μέρα ένας από τους δύο περπατάει πάνω κάτω την παραλία εκατοντάδων μέτρων. Συνήθως τις πρωινές ώρες η μητέρα και τα απογεύματα ο πατέρας. Η μικρή που είναι συνέχεια αγκαλιά με το αρκουδάκι της είναι αεικίνητη.
Μην κάνω διάγνωση αλλά η αίσθησή μου είναι πως όλο αυτό γίνεται για κάποια ανάγκη που έχει το παιδί. Δεν ξέρω που βρίσκουν τόσα αστεία αλλά συνέχεια γελάνε. Πάντα κάποιος πειράζει τον άλλον και γελάνε. Ακούραστοι.
Σε σαράντα χρόνια μπορεί να είναι πάλι εδώ, οι δυο τους, να μιλάνε, να αγγίζονται, να περπατάνε την ίδια παραλία χέρι χέρι και να σκέφτονται πως δεν τα πήγαν και άσχημα. Μπορεί, μην βγάζω συμπεράσματα.

Ανεμογεννήτριες: Ποιοι πραγματικά «κρύβονται» πίσω από το μεγάλο «παιχνίδι» των 5,7 GW στα ελληνικά βουνά


Ποιοι ελέγχουν τα βουνά και τα αιολικά πάρκα της χώρας – Τα ονόματα και τα ποσοστά

Newsroom | email:
info@pronews.gr

Η ελληνική αγορά αιολικής ενέργειας κινείται με φρενήρεις ρυθμούς, υπό τον μανδύα της «πράσινης μετάβασης», προκαλώντας όμως σφοδρές αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες εξαιτίας της ανεξέλεγκτης επέκτασης των έργων και της εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε παρθένα ή και καμμένα δάση, κορυφογραμμές και προστατευόμενες περιοχές.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ, η συνολική εγκατεστημένη αιολική ισχύς στη χώρα άγγιξε τα 5.695 MW (5,7 GW). Πίσω όμως από τους εντυπωσιακούς αριθμούς, το πραγματικό ενδιαφέρον εστιάζεται στο ποιοι μοιράζονται τη «χρυσή πίτα» των επιδοτήσεων και των αδειών, τόσο σε επίπεδο προμηθευτών τεχνολογίας όσο και σε επίπεδο ενεργειακών ομίλων.
Το ιδιότυπο «καρτέλ» της Vestas και το παράδοξο με την Ευρώπη
Στο κομμάτι των κατασκευαστών ανεμογεννητριών (OEMs), η εγχώρια αγορά δεν θυμίζει σε τίποτα τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό. Υπάρχει ένας παίκτης που κάνει απόλυτο κουμάντο:
Vestas (Δανία): Ελέγχει σχεδόν το μισό της ελληνικής επικράτειας με μερίδιο 44,0%. Η κυριαρχία της μάλιστα διευρύνεται, αφού προμήθευσε πάνω από το 55% των νέων μονάδων που εγκαταστάθηκαν στο πρώτο εξάμηνο, «φυτεύοντας» τουρμπίνες σε κάθε γωνιά της χώρας.
Enercon (Γερμανία): Κατέχει το 24,9%, διατηρώντας στην Ελλάδα ποσοστά σχεδόν διπλάσια από τον ευρωπαϊκό της μέσο όρο, κυρίως λόγω της προτίμησής της σε δυσπρόσιτες βουνοκορφές.
Siemens Gamesa: Περιορίζεται στην τρίτη θέση με 15,8%.
Nordex Group (Γερμανία): Εδώ καταγράφεται το ελληνικό παράδοξο. Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη η Nordex κοντράρει στα ίσια τη Vestas, στην Ελλάδα βρίσκεται «εγκλωβισμένη» στην 4η θέση με μόλις 9,2%, δείγμα των κλειστών εμπορικών συμμαχιών που έχουν στηθεί εντός συνόρων.


Ποιοι ελέγχουν πραγματικά τα αιολικά πάρκα: Το πέρασμα στους Άραβες και τα εγχώρια τζάκια
Στο πεδίο των παραγωγών και των ιδιοκτητών των πάρκων, η συγκέντρωση ισχύος αποδεικνύει ότι η ενέργεια της χώρας έχει περάσει στα χέρια ελάχιστων πανίσχυρων παικτών και ξένων κεφαλαίων:
ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – Masdar: Το μεγαλύτερο χαρτοφυλάκιο αιολικών της χώρας (με τεράστια συγκροτήματα σε Εύβοια, Θράκη και Πίνδο) πέρασε στον απόλυτο έλεγχο του κρατικού κολοσσού των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Masdar, σε ένα deal 3,2 δισεκατομμυρίων. Ουσιαστικά, κρίσιμες ελληνικές ενεργειακές υποδομές και βουνοκορφές βρίσκονται πλέον υπό αραβική ιδιοκτησία.
MORE (Motor Oil Renewable Energy): Ο όμιλος Βαρδινογιάννη, μέσω επιθετικών εξαγορών όπως η απορρόφηση της ANEMOS Res (πρώην Ελλάκτωρ), έχει «κλειδώσει» δεσπόζουσα θέση στον αιολικό χάρτη.
Iberdrola / Rokas: Ο ισπανικός πολυεθνικός γίγαντας συνεχίζει να νέμεται σημαντικότατο μερίδιο της εγκατεστημένης ισχύος.
ΔΕΗ Ανανεώσιμες & Enel / Macquarie: Μεγάλα επενδυτικά funds, όπως το αυστραλιανό Macquarie, και η ΔΕΗ στήνουν γιγαντιαία clusters, εκμεταλλευόμενα το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων για να επεκτείνουν τα αιολικά τους μέτωπα.


Πού πήγαν τα δισεκατομμύρια του deal της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή: Ποιοι μοιράστηκαν το ρευστό και πώς αλλάζει χέρια ο πλούτος
Όταν οι τίτλοι των ειδήσεων πανηγυρίζουν για το «deal-μαμούθ των 3,2 δισεκατομμυρίων ευρώ», η πραγματική κατανομή των χρημάτων κρύβει την ουσία:
Enterprise Value vs Ρευστό: Τα 3,2 δισ. ευρώ αφορούν τη Συνολική Αξία της Επιχείρησης (Enterprise Value), νούμερο που συμπεριλαμβάνει και τον καθαρό δανεισμό της εταιρείας, τον οποίο ανέλαβε ο κρατικός κολοσσός Masdar. Το πραγματικό καθαρό τίμημα σε μετρητά (Equity Value) διαμορφώθηκε στα 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ (προς 20 ευρώ ανά μετοχή).

Η πίτα της ρευστότητας που μοιράστηκε με βάση το μετοχολόγιο:
Ο Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Κατέχοντας ποσοστό περίπου 37,3%, άντλησε σχεδόν 880–900 εκατομμύρια ευρώ σε καθαρή ρευστότητα. Το ποσό αυτό δημιούργησε ένα τεράστιο επενδυτικό κεφάλαιο για να χρηματοδοτήσει τα μεγάλα έργα παραχωρήσεων και υποδομών της χώρας (Αττική Οδός, ΒΟΑΚ, Εγνατία Οδός, Καζίνο Ελληνικού).
Γιώργος Περιστέρης: Ως φυσικό πρόσωπο κατείχε άμεσα ποσοστό περίπου 11% των μετοχών, αποκομίζοντας από τη συναλλαγή πάνω από 260 εκατομμύρια ευρώ μέσω των προβλεπόμενων χρηματιστηριακών διατάξεων υπεραξίας κεφαλαίου.
Βαγγέλης Μαρινάκης: Μέσω της επενδυτικής Atale Enterprises, ο εφοπλιστής είχε αποκτήσει σταδιακά στρατηγικό ποσοστό γύρω στο 5,6%–6%, το οποίο ρευστοποιήθηκε στο πλαίσιο της δημόσιας πρότασης, αποφέροντας εκτιμώμενα κεφάλαια ύψους 135–145 εκατομμυρίων ευρώ.
Διεθνή Funds & Θεσμικοί (Free Float): Το υπόλοιπο ~46% του μετοχικού κεφαλαίου, αξίας άνω του 1 δισ. ευρώ, κατέληξε σε διεθνή επενδυτικά funds (BlackRock, Vanguard κ.ά.), τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και μικροεπενδυτές.

Το τρίγωνο της «πράσινης» μπίζνας: Ταμείο Ανάκαμψης, εγγυημένες ταρίφες και ολιγοπώλιο
Πίσω από τις ανεμογεννήτριες που ξεφυτρώνουν σε κάθε κορυφογραμμή, έχει στηθεί ένας μηχανισμός αναδιανομής δημοσίου και ευρωπαϊκού χρήματος προς όφελος ελαχίστων:
Ο πακτωλός του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF): Δισεκατομμύρια ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια διοχετεύονται με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους στις μεγάλες ενεργειακές μπίζνες. Τα χρήματα αυτά δεν κατευθύνονται στον μέσο πολίτη για ενεργειακή αυτονόμηση, αλλά μοιράζονται απευθείας στους ισχυρούς ομίλους (ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή/Masdar, Metlen/Μυτιληναίος, Motor Oil, ΔΕΗ Ανανεώσιμες), μέσα από ένα πλαίσιο διανομής κονδυλίων που εδραίωσε την απόλυτη κυριαρχία τους.
Εγγυημένα κέρδη χωρίς ρίσκο (Ταρίφες): Οι παραγωγοί «κλειδώνουν» εγγυημένες τιμές πώλησης της κιλοβατώρας για 20 χρόνια. Πρόκειται για επενδύσεις μηδενικού επιχειρηματικού ρίσκου, όπου το κόστος και η διασφάλιση των υπερκερδών μετακυλίονται εξ ολοκλήρου στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Η ανακύκλωση του χρήματος: Η Vestas και η Enercon προμηθεύουν απλώς τα μηχανήματα. Οι εγχώριοι όμιλοι, αξιοποιώντας τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και τα φθηνά δάνεια, αγοράζουν τον εξοπλισμό, καταλαμβάνουν τη δημόσια γη και αποκομίζουν σταθερά υπερκέρδη για δεκαετίες.
Έτσι ολοκληρώνεται ο κύκλος: η Ευρώπη δηλώνει ικανοποιημένη για τους «πράσινους στόχους», οι κατασκευαστές εξοπλισμού πουλούν τουρμπίνες και το εγχώριο ολιγοπώλιο νέμεται τον ενεργειακό πλούτο της χώρας με τις πλάτες του κράτους.

Ο μύθος του ουδέτερου εργαλείου: Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι στυλό, αλλά μαστίγιο


Η επίκληση της ουδετερότητας συγκαλύπτει το γεγονός ότι τα γλωσσικά μοντέλα δεν καταγράφουν απλώς τη σκέψη, αλλά τη διαμορφώνουν, την υποτάσσουν και εν τέλει την απαλλοτριώνουν προς όφελος ενός ολιγαρχικού υποδείγματος εξουσίας

Χάρης Φραντζής


Η πιο επικίνδυνη πρόταση που ακούγεται σήμερα για την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη είναι πως πρόκειται για ένα ακόμη εργαλείο στη μακρά ιστορία της ανθρώπινης τεχνικής. Ένα στυλό, μια γραφομηχανή, ένας «νοήμον» επεξεργαστής κειμένου. Η αναλογία μοιάζει αθώα, σχεδόν αυτονόητη, όμως ακριβώς εκεί εδράζεται η μεγαλύτερη ιδεολογική απάτη της εποχής μας. Διότι τα συστήματα αυτά δεν περιορίζονται στη μεταφορά μιας ήδη διαμορφωμένης πρόθεσης στο χαρτί· παρεμβαίνουν στην ίδια τη διαδικασία της σκέψης. Διαλέγουν λέξεις, προτείνουν επιχειρήματα, οργανώνουν το ύφος ενός κειμένου. Και όταν μια μηχανή αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο γίνεται παραγωγός νοήματος και διαμεσολαβητής εξουσίας.

Η αυταπάτη του διάφανου μέσου
Η γραφή είναι μια πάλη με τη γλώσσα, κατασκευή νοήματος μέσα από την αβεβαιότητα, την αποτυχία, την απρόβλεπτη τροπή μιας πρότασης που ανοίγει τον δρόμο σε μια σκέψη που δεν προϋπήρχε. Όταν αυτή η πάλη εκχωρείται σε ένα στατιστικό μοντέλο, ο χρήστης μετατρέπεται από δημιουργό σε επιμελητή έτοιμων, προβλέψιμων διατυπώσεων.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι κάποιες φορές γραμματικά άψογο, αλλά είναι πνευματικά κενό, γιατί δεν φέρει το ίχνος μιας ανθρώπινης εμπειρίας που πάλεψε με τις δικές της αντιφάσεις για να δημιουργήσει νόημα –ανεξαρτήτως του εάν η προσπάθειά της μπορεί να κριθεί επιτυχημένη. Το μολύβι, το στυλό και το πληκτρολόγιο δεν επιλέγουν λέξεις· το γλωσσικό μοντέλο ακριβώς αυτό κάνει, κανονικοποιώντας, ομογενοποιώντας και εξουδετερώνοντας αυτό το μοναδικό αποτέλεσμα που ονομάζουμε ύφος.
Η γλωσσολόγος Έμιλι Μπέντερ περιγράφει τα συστήματα αυτά ως «στοχαστικούς παπαγάλους». Ο όρος «νοημοσύνη» στην ονομασία τους αποτελεί επίτευγμα της βιομηχανίας του μάρκετινγκ, όχι περιγραφικό όρο μιας πραγματικής ικανότητας. Αυτό που παράγουν δεν είναι σκέψη αλλά ανασύνθεση μοτίβων από αχανή σύνολα δεδομένων.
Ο Μαρξ είχε ονομάσει «νεκρή εργασία» το κεφάλαιο που ενσωματώνεται στα μηχανήματα. Στα γλωσσικά μοντέλα, νεκρή εργασία είναι όλη η παρελθούσα γραφή που καταναλώθηκε για την εκπαίδευσή τους, χωρίς τη συγκατάθεση των δημιουργών της. Κάθε χρήση τους συνιστά υφαρπαγή της ανθρώπινης πνευματικής κληρονομιάς.

Η πολιτική οικονομία της σπατάλης
Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως ένα αναπόφευκτο βήμα προόδου. Όμως η ιστορία του πεδίου είναι γεμάτη από κύκλους υπερβολικής αισιοδοξίας και απότομης κατάρρευσης. Η τρέχουσα «άνοιξη», χρηματοδοτούμενη με αμύθητα ποσά, μοιάζει περισσότερο με κερδοσκοπική φούσκα. Κανένα μείζον προϊόν του κλάδου δεν έχει πλησιάσει έστω και ελάχιστα την κερδοφορία, ενώ το ενεργειακό τους αποτύπωμα διογκώνεται ανησυχητικά π.χ. μέσα σε τρία χρόνια περίπου το ένα δέκατο της ηλεκτρικής ζήτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες απορροφάται από τα data centres.
Και όλη αυτή η οικολογική επιβάρυνση για ποιο αποτέλεσμα; Για έναν καταιγισμό από κοινοτοπίες, ψευδαισθήσεις, επίπεδα δοκίμια και αναμασημένες φράσεις. Το παραγόμενο αποτέλεσμα είναι το τέλειο ανάλογο του καταναλωτικού πολιτισμού: εύθραυστο, κακότεχνο, αναλώσιμο.
Η λεγόμενη «επανάσταση» της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι τίποτε περισσότερο από την επέκταση της λογικής της ψηφιακής πλατφόρμας σε κάθε πτυχή της πνευματικής ζωής. Η ίδια τεχνολογία που υπόσχεται μείωση του φόρτου εργασίας λειτουργεί στην πραγματικότητα ως μηχανισμός πειθάρχησης: ενισχύει την επισφάλεια, απαξιώνει δεξιότητες και συγκεντρώνει εξουσία στα χέρια ελάχιστων εταιρειών.
Το πανεπιστήμιο γίνεται πεδίο πειραματισμού για την υποχρεωτική «εξοικείωση» με εργαλεία χρηματοδοτούμενα από τους ίδιους τους παρόχους τους. Οι εργαζόμενοι της γνώσης βλέπουν τον μόχθο τους να υποτιμάται και τη γλώσσα τους να μετατρέπεται σε πρώτη ύλη για μοντέλα που προορίζονται να τους αντικαταστήσουν. Η αντίσταση σε αυτή την εξέλιξη δεν είναι άρνηση της τεχνικής· είναι άρνηση της υποταγής σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που θυσιάζει την ανθρώπινη αυτονομία στον βωμό της κερδοσκοπίας.

Ο λουδισμός ως κριτική της εξουσίας
Η λέξη «Λουδίτης» χρησιμοποιείται σήμερα από αρκετό κόσμο υποτιμητικά. Όμως, όπως τεκμηριώνει ο Γκάβιν Μιούλερ, ο ιστορικός λουδισμός δεν ήταν τεχνοφοβικός. Οι Λουδίτες δεν αντιμάχονταν τις μηχανές καθεαυτές· αντιμάχονταν τη βιομηχανική κοινωνία που τις χρησιμοποιούσε ως όπλο για να διαλύσει συντεχνιακές ελευθερίες, να μειώσει μισθούς και να υποτάξει την εργασία στο κεφάλαιο. Η εξέγερσή τους ήταν μια βαθιά πολιτική πράξη, που έθετε το ερώτημα ποιος ελέγχει την τεχνολογία και προς όφελος ποιου.
Με τον ίδιο τρόπο, η σημερινή άρνηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι νοσταλγία για έναν κόσμο χωρίς υπολογιστές, αν και πτυχές εκείνου του κόσμου –που έχει πλέον χαθεί πιθανόν ανεπανόρθωτα– ήταν πολύ πιο γοητευτικές και όμορφες. Είναι η αναγνώριση ότι τα συστήματα αυτά, στην πραγματική τους λειτουργία, αποτελούν εργαλεία παραγωγής ανοησίας (nonsense θα έλεγε ο Βιτγκενστάιν), στερεοτύπων και συγκέντρωσης εξουσίας. Δεν αρνούμαστε τη γνώση· αρνούμαστε την υποταγή σε μια μηχανή που μετατρέπει την ανθρώπινη επικοινωνία σε πρώτη ύλη για το κέρδος των τεχνο-ολιγαρχών, πολλοί μάλιστα από τους οποίους έχουν και μια τάση προς πιο ακροδεξιές θέσεις και πολιτικές.

Το κόστος της παράδοσης
Όταν χρησιμοποιούμε παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, συναινούμε σε μια αλυσίδα συνεπειών που σπάνια αντιλαμβανόμαστε πλήρως. Γεμίζουμε τις τσέπες των τεχνο-ολιγαρχών, ενισχύουμε την επιτάχυνση της ψηφιακής αποχαύνωσης που επιδεινώνει την ποιότητα της ζωής, αποδεχόμαστε την περαιτέρω υποβάθμιση ενός ήδη υποβαθμισμένου εκπαιδευτικού συστήματος και συναινούμε στην εξάντληση των φυσικών πόρων. Πάνω απ’ όλα, παραδίδουμε την αυτονομία μας, ακριβώς τη στιγμή που ο αυταρχισμός αναδύεται με νέες μορφές και χρειάζεται πειθήνια υποκείμενα, όχι κριτικά σκεπτόμενους πολίτες.
Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να αποδεχθούμε το αφήγημα ότι αυτές οι εξελίξεις είναι αναπόφευκτες. Η τεχνολογία ήταν πάντα και πολιτική και το ερώτημα είναι αν θα επιτρέψουμε σε μια μηχανή του νεοφιλευθερισμού που δεν σκέφτεται να αποφασίζει για εμάς.

Όταν η woke κουλτούρα θέλει να απαλλάξει τη γη από τους ανθρώπους!


του Κώστα Γρίβα

Ο αιφνίδιος θάνατος του αμφιλεγόμενου ακαδημαϊκού δασκάλου του Πανεπιστημίου του Κέημπριτζ, Τζέισον Άρντεϊ, μετά τις αποκαλύψεις για τις ανακρίβειες στο βιογραφικό του, έφερε στο φως ξανά το θέμα της διαβόητης Woke κουλτούρας στα κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δύσης. Είναι εμφανές ότι η επιλογή του συγκεκριμένου ανθρώπου σε μια τόσο σημαντική ακαδημαϊκή θέση έγινε με κυρίαρχα, αν όχι αποκλειστικά, κριτήρια “συμπερίληψης” και “διαφορετικότητας»”
Σε αντίθεση με ό,τι γενικά προβάλλεται αυτά τα κριτήρια δεν έχουν θετικό χαρακτήρα. Η “συμπερίληψη” και η “διαφορετικότητα” αποτελούν προέκταση μιας κουλτούρας μίσους, ενοχής και αλαζονείας, σε ένα ιδιόρρυθμο διαλεκτικό μείγμα. Πυρήνας της woke κουλτούρας είναι η άρνηση των συλλογικών ανθρώπινων ταυτοτήτων, που καταλήγει στην άρνηση της ίδιας της έννοιας του ανθρώπου. Και αυτό δεν είναι μια θεωρητική πραγματικότητα.
Στην πόλη του Κέημπριτζ λοιπόν, εκτός από το ιστορικό ομώνυμο πανεπιστήμιο, όπου δίδασκε ο Άρντεϊ, υπάρχει και ένα μοδάτο βρετανικό πανεπιστήμιο, το Anglia Ruskin University (ARU), ανακηρυχθέν Πανεπιστήμιο της χρονιάς για το 2023. Στο Πανεπιστήμιο αυτό διδάσκει ως Καθηγήτρια Ηπειρωτικής Φιλοσοφίας (Continental Philosophy) η περιβόητη Patricia MacCormack, την περίπτωση της οποίας έχει ξαναεξετάσει στο παρελθόν το SLpress.
H MacCormack δεν έχει καμία σχέση με τον Άρντεϊ. Κατέχει πολύ σοβαρούς και αδιαμφισβήτητους ακαδημαϊκούς τίτλους και είναι η σταρ του Πανεπιστημίου. Η Patricia MacCormack, όμως, είναι η αρχιιέρεια του κινήματος για την εξάλειψη της ανθρωπότητας, η οποία υποστηρίζει και “τεκμηριώνει” ακαδημαϊκά ότι είναι ένα επικίνδυνο παράσιτο στον πλανήτη, καταπιέζει την υπόλοιπη βιόσφαιρα (δηλαδή όλα τα υπόλοιπα όντα στον πλανήτη, από τα βακτήρια μέχρι τον ελέφαντα) και θα πρέπει, πολύ απλά, να πάψει να υπάρχει. Αυτό υποστηρίζει ευθαρσώς  στο βιβλίο της "Απάνθρωπο Μανιφέστο", (Ahuman Manifesto) και γενικότερα στο ακαδημαϊκό έργο και τη δημόσια παρουσία της.
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι απλώς πρόκειται για μια περιθωριακή φιγούρα, η οποία ό,τι λέει δεν έχει σημασία. Όμως, ακόμη και αν ήταν έτσι, απόψεις σαν της MacCormack (που δεν είναι μόνη…) θα πρέπει να ειδωθούν ως η κορυφή του παγόβουνου. Και από κάτω υπάρχει το παγόβουνο… Πολλώ δε μάλλον τη στιγμή που η MacCormack δεν είναι κάποια περιθωριακή φιγούρα. Έχει μεγάλη επιρροή σε πλήθος οικολογικών και άλλων κινημάτων και σοβαρή παρουσία στον δημόσιο διάλογο, έχοντας πλήθος τηλεοπτικών εμφανίσεων στο BBC, μεταξύ των άλλων.
Woke κουλτούρα: Αποδόμηση και άρνηση του ανθρώπου
Οι φιλοσοφικοί πυλώνες πάνω στους οποίους η MacCormack οικοδομεί την ιδεολογία της είναι οι Γάλλοι αποδομιστές φιλόσοφοι, ο Ριζοσπαστικός Φεμινισμός και η Αντι – Πατριαρχία, η “Βαθιά Οικολογία” (Deep Ecology) και η Queer κουλτούρα, μεταξύ των άλλων. Ό,τι δηλαδή συνθέτει αυτό που αναφέρεται ως Woke Culture.
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι, ενώ είναι πέραν από αδιανόητο να τοποθετηθεί κάποιος στον δημόσιο διάλογο υπέρ της εξάλειψης ανθρώπων κάποιων λαών, φυλών, πολιτισμών κλπ, το να υποστηρίζεις από καθέδρας την εξάλειψη ολοκλήρου της ανθρωπότητας να θεωρείται εξόχως προοδευτικό και, εν πάση περιπτώσει, κάτι που μπορεί να συζητηθεί επιστημονικά.
Βέβαια, η MacCormack και οι ομοϊδεάτες της δεν μιλάνε (ακόμη…) για βίαιη εξόντωση του γένους των ανθρώπων αλλά προωθούν την ιδέα του “Ριζοσπαστικού Αντιγεννητισμού” (Antinatalism), δηλαδή την παύση της αναπαραγωγής, έτσι ώστε “ήπια, απαλά και πολιτισμένα”, να πάψουμε να υπάρχουμε. Όμως, το γεγονός παραμένει ότι ο άνθρωπος θεωρείται μίασμα που πρέπει να εξοντωθεί για να “σωθεί ο πλανήτης”. Αν λοιπόν κριθεί ότι δεν αρκεί αυτή η σταδιακή και αργή εξάλειψη και οι άνθρωποι απειλούν να προκαλέσουν “ανήκεστη βλάβη” στον πλανήτη πριν απαλλαγεί από αυτούς, τότε το αφήγημα της “ήπιας” εξαφάνισης μπορεί να αλλάξει. Άλλωστε και οι Ναζί οδηγήθηκαν στο Ολοκαύτωμα αφού είχαν εξετάσει και άλλες πιο “πολιτισμένες” “Τελικές Λύσεις” στο “Εβραϊκό Πρόβλημα”…
Θα ήταν δε αφελής κάποιος αν καθησύχαζε τον εαυτό του λέγοντας ότι “αυτά δεν γίνονται” και συνακόλουθα δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας. Πράγματι, δεν πρόκειται η ανθρωπότητα να αποφασίσει την αυτοεξόντωση γιατί έτσι θέλει η MacCormack και το συνάφι της. Όμως, οι θεωρίες και οι αντιλήψεις αυτές είναι ταυτόχρονα δείκτης της τεράστιας υπαρξιακής κρίσης που διέρχεται ο Ευρωπαϊκός Πολιτισμός αλλά και αίτιο για να εξελιχθεί αυτή η κρίση σε κάτι πολύ χειρότερο στο μέλλον.
Επαναλαμβάνω ότι η άρνηση αυτής ταύτης της έννοιας του ανθρώπου και η δαιμονοποίηση της ανθρωπότητας, αποτελεί προϊόν μιας πολιτισμικής μηχανικής που αρνείται τις συλλογικές ταυτότητες. Είναι σαν να τραβάς μια κλωστή σε ένα πουλόβερ. Η αποδόμηση δεν σταματάει. Όταν αρνείσαι και δαιμονοποιείς την έννοια του έθνους, του λαού, της κοινωνίας, του φύλου κοκ, είναι φυσικό και επόμενο να φθάσεις να αρνηθείς και να δαιμονοποιήσεις την ίδια την έννοια του ανθρώπου. Και όταν διακατέχεσαι από ένα αλαζονικό μίσος για τον ίδιο σου τον εαυτό και μια βαθιά, επίσης αλαζονική, ενοχικότητα, τότε αυτή η άρνηση μετατρέπεται σε μια Θεολογία της Αυτοχειριαστικής Ισχύος, για να παραφράσουμε και τον πατέρα Νικόλαο Λουδοβίκο.
Και όπως είπα και πριν, αυτά που βλέπουμε είναι απλώς η κορυφή. Κάτω από αυτήν γίνονται πολλές διεργασίες τόσο στις συλλογικές γνώσεις και κοσμοαντιλήψεις και πολύ περισσότερο στο συλλογικό ασυνείδητο. Και αυτές οι αόρατες διεργασίες είναι και οι πιο επικίνδυνες. Ένας πολιτισμός που φλερτάρει με τον μηδενισμό, που θεωρεί το μίσος για την ταυτότητα ως αρετή και διακατέχεται από μια αλαζονική ενοχή, είναι ένας επικίνδυνος στις γεωπολιτικές του συμπεριφορές πολιτισμός, πολλώ δε μάλλον μέσα σε ένα εξαιρετικά ρευστό και ακαθόριστο παγκόσμιο σύστημα.
Εν κατακλείδι λοιπόν ,η αντιμετώπιση της Woke κουλτούρας δεν αποτελεί κάποιο περιθωριακό και ασήμαντο θέμα αλλά κυριολεκτικό στοιχείο επιβίωσης για την Ευρώπη. Και η Ελλάδα βρίσκεται στην Ευρώπη…
Πηγή: slpress.gr

Πέμπτη 20 Αυγούστου 2026

“Αλέξης Τσίπρας μονοπρόσωπη ΕΠΠΕ”!

 
"Στο ραντεβού με την ιστορία, ας είμαστε όλοι εκεί": Το μήνυμα Τσίπρα για το νέο του κόμμα

γράφει η ΚΟΜΠΡΑ

Για να πω την αλήθεια, με τρώει εδώ και μέρες, αλλά απέφευγα να υποκύψω στον πειρασμό και να γράψω για το κόμμα του Αλέξη.
Όχι ότι του τρέφω καμιά συμπάθεια, αλλά να, έλεγα ότι είναι ακόμα αρχή να δω πως θα εξελιχθούν τα πράγματα. Όσο περνάει ο καιρός, όμως, τόσο πείθομαι πως πρόκειται για τρόπο!
Και για να μην πολυλογώ, κακώς λέγεται Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη. Εάν θέλουμε τα ονόματα να αποτυπώνουν με ακρίβεια αυτό στο οποίο αναφέρονται, το κόμμα έπρεπε να λέγεται ΤΣΑΡ, Τσιπρική Αριστερά! Πολιτική
Θα μου πείτε ότι δεν μπορεί να είναι Αριστερά ένα απόλυτα προσωποπαγές κόμμα και θα συμφωνήσω μαζί σας. Δηλαδή κάτι περισσότερο από προσωποπαγές! Εδώ ταιριάζει η παράφραση του Λουδοβίκου: Le parti s’ est moi!
Και μάλιστα κακώς το αποκαλώ κόμμα. Μαγαζί με ιδιοκτήτη και απόλυτο αφεντικό είναι, όχι ένωση πολιτών στη βάση κοινών ιδεολογικοπολιτικών αντιλήψεων που λειτουργεί δημοκρατικά!
Άρα ούτε ΤΣΑΡ. Πιο απλό και σαφές το “Αλέξης Τσίπρας μονοπρόσωπη ΕΠΠΕ” (Εταιρεία Περιορισμένης  Πολιτικής Ευθύνης)!
Τα γράφω αυτά και σκέφτομαι ότι μάλλον ο Τσιπράκος έχει τραυματικές εμπειρίες από τον ΣΥΡΙΖΑ και το πήρε ανάποδα…
Μπορεί να είναι παιδί του συριζαϊκού κομματικού σωλήνα, αλλά τελικά φαίνεται ότι τον χάλαγαν τα αριστερά του τύπου “πρώτος μεταξύ ίσων”, “συλλογικές αποφάσεις”, διαπραγμάτευση με τις φράξιες…
Μην τον βλέπετε κοντό και χαμογελαστό, νοιώθει αρχηγάρα! Και για να μην τον αμφισβητούν οι Τσακαλώτοι, οι Φίληδες και οι Σκουρλέτηδες, έφτιαξε μαγαζί από την αρχή και… σ’ όποιον αρέσει!
Σιγά που θα δίνει λογαριασμό στα παλιά συντρόφια! Στο ΣΥΡΙΖΑ τον τραβούσαν… από το μανίκι! Του ζητούσαν εξηγήσεις και που να καταλάβουν! Πολιτική(Αριστερά)
Άσε που ούτε ο ίδιος πολυκαταλάβαινε τι συμβαίνει με τις κρατικές υποθέσεις όταν βρέθηκε στην εξουσία! Καλός ο αριστερός ακτιβισμός, αλλά χρειάζονταν κι άλλα για να κάνεις τον εθνικό καπετάνιο!
Κάπως έτσι φτάσαμε στο τρίτο μνημόνιο! Και για να μην είμαι άδικη, αναγνωρίζω ότι ο Τσιπράκος πήρε το τιμόνι σε καταιγίδα, που οι σόιμπλε την έκαναν ακόμα χειρότερη για να στείλουν το μήνυμα σ’ όσες χώρες-μέλη άρχισαν να λοξοκοιτάνε αριστερά!
Κάπως έτσι ο Αλέξης μας έγινε παράδειγμα προς αποφυγή, κάπως έτσι κόπηκαν τα φτερά των Ποδέμος στην Ισπανία!
Και κάπως έτσι επιστρέφει τώρα… εξημερωμένος και με το στόμα των μεγάλων αφεντικών να στάζει μέλι γι’ αυτόν!
Ναι, τα ίδια τα μεγάλα αφεντικά που τον είχαν πολεμήσει λυσσαλέα πριν μια δεκαετία! Γιατί όχι; Στο μεταξύ, ο Τσιπράκος είδε… το φως το αληθινό!

΄Ησυχες μέρες του Αυγούστου


Δημήτρης Χριστόπουλος

Στο θερινό σινεμά της γειτονιάς παίζουν τις Ήσυχες μέρες του Αυγούστου του Παντελή Βούλγαρη και είμαι ο μοναδικός θεατής. Έχω όλη την αυλή δική μου, καμιά εξηνταριά καρέκλες γύρω μου, αγιόκλημα σκαρφαλωμένο στη μάντρα και το πανί μπροστά μου, ενώ πίσω από τις κλειστές γρίλιες των πολυκατοικιών ακούγεται ο σταθερός ρόγχος των κλιματιστικών, σαν βαριά αναπνοή της πόλης μέσα στη ζέστη. Από το κυλικείο μυρίζει ακόμη ψημένο ποπ κορν· το χάρτινο ποτήρι με την μπίρα έχει νοτίσει απέξω και κάθε τόσο το ακουμπώ στον λαιμό, περισσότερο για τη δροσιά παρά για τη γεύση. Στην καρέκλα δίπλα έχω αφήσει το κινητό κι ένα μικρό σημειωματάριο. Εδώ και μέρες γυρίζει στο μυαλό μου η τελευταία σελίδα ενός βιβλίου που σχεδόν ολοκλήρωσα και δεν βρίσκω ακόμη πού πρέπει να σταματήσει. Στο πανί, η Αθήνα τού 1991 αδειάζει για τον Αύγουστο και τρεις ιστορίες ακολουθούν μοναχικούς ανθρώπους που αναζητούν μια φωνή, μια παρουσία, κάποιον που να μείνει λίγο ακόμη· η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι απλώνεται στις έρημες λεωφόρους και στα δωμάτια με μια ήσυχη μελαγχολία που ταιριάζει σ’ αυτή την πόλη.
Κάπου στη μέση της προβολής ανάβει το κινητό. Το ανοίγω από συνήθεια και στην αυλή εισβάλλει αμέσως ένας άλλος Αύγουστος: γαλάζια νερά, δυο μαυρισμένα πόδια στην άκρη μιας ξαπλώστρας, ένα τραπέζι γεμάτο ψάρια και ποτήρια, μια παρέα που κάνει πρόποση το ηλιοβασίλεμα. Παρακάτω εμφανίζονται συντρίμμια, καμένα σπίτια, ένα φορείο, άνθρωποι που τρέχουν, κι έπειτα πάλι μια πισίνα, ένα παιδί που βουτά από σκάφος, ένα πιάτο στημένο με τόση επιμέλεια ώστε σχεδόν λυπάσαι να φαγωθεί. Εκεί όλα έχουν το ίδιο μέγεθος και διαδέχονται το ένα το άλλο με την ίδια κίνηση του αντίχειρα. Η μυρωδιά του καμένου, η αρμύρα της θάλασσας, το λίπος του ψαριού στα δάχτυλα, η δροσιά ενός ποτηριού στο χέρι μένουν εκτός του κάδρου. Για μια στιγμή αφήνω το κινητό και τότε μυρίζει πιο έντονα το αγιόκλημα, ίσως επειδή μόλις θυμήθηκα πως υπάρχει.
Η γειτνίαση αυτή με απασχολεί περισσότερο από τη χαρά των ανθρώπων. Πάντοτε θέλαμε να λέμε πως περάσαμε όμορφα, να δείχνουμε φωτογραφίες από ένα ταξίδι, να κρατάμε κάτι από ένα καλοκαιρινό βράδυ που τελείωσε· τώρα η αφήγηση αρχίζει ενώ η ζωή ακόμη συμβαίνει, το ποτήρι μετακινείται ελάχιστα προς το φως, τα πρόσωπα πλησιάζουν, το παιδί ξανακάνει τη βουτιά και κάπου εκεί η ματιά διχάζεται: βρισκόμαστε μέσα στο τοπίο και συγχρόνως το κοιτάζουμε σαν να έχει ήδη γίνει ανάρτηση. Το έχω κάνει κι εγώ αρκετές φορές, έχω ψάξει τη σωστή γωνία πριν δοκιμάσω το φαγητό, έχω δει μια θάλασσα πρώτα μέσα από την κάμερα, γι’ αυτό και κάπου εδώ σκέφτομαι πάλι τον τίτλο του βιβλίου που περιμένει το τέλος του: ίσως η Εποχή του air condition να μιλά ακριβώς γι’ αυτό, για μια ζωή σε ελεγχόμενη θερμοκρασία και απόσταση, αρκετά κοντά για να τη βλέπουμε, αρκετά τακτοποιημένη για να χωρά στην οθόνη.
Ξανακοιτάζω την ταινία. Ένας άνθρωπος περιμένει ένα τηλεφώνημα, ένας άλλος πλησιάζει διστακτικά κάποιον που πριν από λίγο ήταν ξένος, κι αυτή η ανάγκη για επαφή, μέσα σε μια Αθήνα χωρίς μηνύματα, stories και αδιάκοπες ειδοποιήσεις, μοιάζει ξαφνικά παλιά και σημερινή μαζί. Δίπλα μου η μπίρα έχει αρχίσει να ζεσταίνεται, στο βάθος του χάρτινου κουτιού έχουν απομείνει λίγα ποπ κορν, μερικά καμένα, κάθε φύσημα του αέρα φέρνει το αγιόκλημα και πίσω από τη μάντρα επιμένει ο ρόγχος των κλιματιστικών, ενώ η μουσική του Χατζιδάκι συνοδεύει τις τελευταίες σκηνές. Κοιτάζω τις κενές σειρές και σκέφτομαι: απόψε κανείς δεν ξέρει ότι βρίσκομαι εδώ, κανείς δεν έχει δει την μπίρα, την αυλή, τη μοναχική προβολή. Η βραδιά, τουλάχιστον μέχρι αυτή τη στιγμή, ανήκει στην αυλή.
Το κινητό ανάβει ξανά στην καρέκλα. Το αφήνω να φωτίζει το σημειωματάριο και, πριν σβήσει μόνο του, γράφω στην τελευταία λευκή σελίδα δυο λέξεις, ίσως για το τέλος του βιβλίου. Κοιτάζω πάλι μπροστά. Στο πανί κυλούν οι τίτλοι, το αγιόκλημα μοσχοβολά και πίσω από τις μάντρες ανασαίνουν τα κλιματιστικά.

Το τέρας του υπερτουρισμού και οι διακοπές ρεύματος στη Νάξο


Tα απόνερα του τουριστικού κύματος γίνονται ήδη αντιληπτά στην καθημερινότητα της Νάξου και των Κυκλάδων γενικότερα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ελάχιστες ημέρες πριν από της Παναγίας, η Μέση, μικρό ορεινό χωριό της βόρειας Νάξου έμεινε χωρίς ρεύμα. Οχι για ένα πεντάλεπτο ή για μία ώρα αλλά για 15 ολόκληρες ώρες!
Προφανώς τη σχετική είδηση τη φιλοξένησαν μόνο τα τοπικά sites, η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών την αγνοεί.
Ποιος ασχολείται άλλωστε μ’ ένα μικροσκοπικό, μη τουριστικό χώριο στον ορεινό όγκο της Νάξου με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους;
Το ρεύμα βέβαια κόπηκε και άλλου στο νησί. Στην Απείρανθο, στη Μουτσούνα, στο Φιλώτι, σχεδόν παντού. Αλλά ούτε και αυτό έγινε είδηση. Το να κοπεί το ρεύμα μερικές φορές μέσα στο καλοκαίρι στο μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων θεωρείται κάτι το συνηθισμένο. Θα έπρεπε να είναι έτσι; Οχι βέβαια.
Αν “φιλοξενήσεις” την είδηση για τις συνεχείς διακοπές ρεύματος στο νησί όμως, θα πρέπει να εξηγήσεις και που αυτές οφείλονται Αύγουστο μήνα. Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα, τα θέματα που κάνουν τζιζ. Αρχίζουν επίσης και τα ερωτηματικά.
Ενα χαρακτηριστικό: Αντέχει το ηλεκτρικό δίκτυο της Νάξου την υπερφόρτωση η οποία μοιραία λαμβάνει χώρα στο νησί τον Αύγουστο μήνα κατά τον οποίο τετραπλασιάζεται ή πενταπλασιάζεται ο πληθυσμός λόγω του τουριστικού κύματος;
Φαίνεται ότι η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα τείνει προς το αρνητικό. Ειδικοί δεν είμαστε αλλά όταν διαπιστώνεις ότι το φως τρεμοπαίζει στο σπίτι σου μερικές φορές την ημέρα και εν τέλει το ρεύμα κόβεται (για παραπάνω από μία ώρα) υποψιάζεται ότι κάτι σοβαρότερο από αυτό που εξηγούν οι υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ στο τηλέφωνο.
Σύμφωνοι, “κάηκε ένας μετασχηματιστής” αλλά κανείς δεν μας λέει γιατί και επίσης γιατί τώρα. Τελικά μήπως οι… λαϊκιστές, οι κινδυνολόγοι, οι συμμορίτες της μιζέριας που μιλούν για τον υπερτουρισμό και τις συνέπειές του έχουν τελικά ίσως ένα δίκιο;
Μήπως αυτό που ονομάζουμε φέρουσα ικανότητα του νησιού, ως προς τις υποδομές τουλάχιστον, έχει ξεπεραστεί κατά πολύ με συνέπεια ακριβώς τη σταδιακή κατάρρευση των υποδομών;
Ο υπερτουρισμός εξελίσσεται σε τέρας που απειλεί να καταβροχθίσει τα πάντα στο διάβα του. Και τα θύματά του, και τους θύτες. Εμβια και μη έμβια. Περιβάλλον, υποδομές, ο,τι μπορεί να φανταστεί κανείς.
Μιλώντας με άνθρωπο που γνωρίζει πολύ καλά τα της Νάξου, μάθαμε ότι πλέον είναι το νησί των Κυκλάδων με τις περισσότερες οικοδομικές άδειες. Και πράγματι, ακόμη και με το μάτι μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι η Νάξος χτίζεται με πυρετώδεις ρυθμούς.
Δεν χτίζονται σχολεία, κέντρα υγείας ή νοσοκομεία. Ξενοδοχεία και μεζονέτες χτίζονται.
Και γι’ αυτό στο άμεσο μέλλον σκηνές όπως αυτή που θα σας περιγράψουμε ευθύς αμέσως δεν αποκλείεται να γίνουν κανόνας.
Βρίσκεται σ’ ένα γραφικό ταβερνάκι σε κάποια αξιώτικη παραλία μετά το μπάνιο. Εχεις παραγγείλει και ανυπομονείς. Ξαφνικά, διαπιστώνεις ότι το ρεύμα κόβεται στο μαγαζί.
Ο σερβιτόρος σε ενημερώνει περίλυπος, έντρομος ίσως, ότι “η παραγγελία σας δυστυχώς θα αργήσει, δεν έχουμε ρεύμα στο μαγαζί, μας συγχωρείτε, δεν είναι δική μας ευθύνη”.
Περνάνε 40 λεπτά, το ρεύμα δεν έρχεται, το αρνάκι που έχεις παραγγείλει δεν είναι δυνατόν να ψηθεί. Και τότε φεύγεις, αγανακτισμένος, έχοντας φάει μόνο ψωμί. Ο ιδιοκτήτης σιχτιρίζει την τύχη του που το ρεύμα κόπηκε μέσα στο μεσημέρι, πάνω στο πικ της κίνησης. Και άλλες δύο παρέες φεύγουν επίσης καθώς δεν ήθελαν να περιμένουν άλλο.
Τελικά, υπάρχει ή όχι υπερτουρισμός στα κυκλαδονήσια παιδιά; Πρόκειται για υπερβολές ή για μία δυστοπική πραγματικότητα που είναι ήδη παρούσα;
Ανεβείτε μέχρι τη Μέση της Νάξου και ρωτήστε τους κατοίκους της που έμειναν 15 ώρες χωρίς ρεύμα καλοκαιριάτικα. Σίγουρα θα έχουν κάτι παραπάνω να σας πουν…

Η 1 δισ. «ρήτρα διαφυγής» και η μεγάλη ολιγοπωλιακή αυταπάτη


του Βασίλη Λύκου 

Το αφήγημα που πλασάρεται επικοινωνιακά ακούγεται σχεδόν σαν οικονομικό θαύμα. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκος Πιερακάκης, υπέβαλε αίτημα στην Κομισιόν για την επέκταση της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, υποσχόμενος ότι το εργαλείο αυτό θα ξεκλειδώσει ενεργειακές επενδύσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ για την τριετία 2026–2028. Η κυβερνητική υπόσχεση; Ότι οι επενδύσεις αυτές θα θωρακίσουν το σύστημα και θα οδηγήσουν νομοτελειακά σε φθηνότερο ρεύμα.
Όμως, ας διαλύσουμε την πρώτη μεγάλη αυταπάτη πριν πιάσουμε την ουσία: Τι σημαίνει στην πραγματικότητα «ρήτρα διαφυγής»;
Δεν πρόκειται για κάποιο ευρωπαϊκό «τσέρκι» ή δωρεάν κοινοτικό χρήμα που πέφτει ουρανοκατέβατο από τις Βρυξέλλες. Η ρήτρα διαφυγής είναι απλώς μια δημοσιονομική ντρίμπλα. Η ΕΕ επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ξεπεράσουν προσωρινά τα αυστηρά όρια των δημόσιων δαπανών —έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως— αποκλειστικά για ενεργειακές υποδομές. Με απλά ελληνικά: Η Κομισιόν μας δίνει την άδεια να δανειστούμε και να αυξήσουμε το δημόσιο χρέος μας.
Ο ίδιος ο κ. Πιερρακάκης έσπευσε να διευκρινίσει ότι «δεν πρόκειται για επιταγή που θα δει ο κόσμος στον λογαριασμό του», αλλά για «επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος». Και κάπου εδώ γεννιέται το αμείλικτο ερώτημα: Ποιος θα βάλει τα λεφτά, ποιος θα τσεπώσει τα κέρδη και ποιος θα φορτωθεί τελικά τον λογαριασμό;
Το παράδοξο των ΑΠΕ: Παράγουμε περισσότερο, πληρώνουμε χρυσάφι
Ζούμε το απόλυτο ελληνικό ενεργειακό θέατρο του παραλόγου. Ενώ η χώρα γεμίζει με καθρέφτες και ανεμογεννήτριες, το ρεύμα για το νοικοκυριό παραμένει είδος πολυτελείας. Γιατί;
Διότι το σύστημα χτίστηκε ανάποδα. Παράγουμε «πράσινη» ενέργεια τις ώρες αιχμής, αλλά επειδή δεν υπάρχουν επαρκή δίκτυα μεταφοράς και χωρητικότητα αποθήκευσης, η ενέργεια αυτή απλώς «πετιέται» στα σκουπίδια μέσω αναγκαστικών περικοπών. Όταν βραδιάζει, το σύστημα καίει πανάκριβο φυσικό αέριο για να κρατηθεί όρθιο και ο καταναλωτής πληρώνει τη νύχτα τα σπασμένα της ημέρας.

Τι αποδεικνύει η επιστήμη;
Μελέτες για το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα δείχνουν καθαρά ότι για να απορροφηθούν αποτελεσματικά οι ΑΠΕ χωρίς να πετιέται ενέργεια, απαιτείται ένας βέλτιστος συνδυασμός αποθήκευσης της τάξης των 1.250–1.750 MW (πέραν της υφιστάμενης αντλησιοταμίευσης).
Αν τα χρήματα της ρήτρας διαφυγής πήγαιναν αποκλειστικά σε δημόσιες υποδομές αποθήκευσης και δικτύων, το όφελος θα ήταν συλλογικό. Αν όμως ο δημοσιονομικός χώρος λειτουργήσει ως έμμεση επιδότηση για να τρέξει ένας νέος κύκλος παραγωγής από «πράσινους» developers, τότε μιλάμε για καθαρή επενδυτική υπερθέρμανση. Το Δημόσιο αναλαμβάνει το ρίσκο, οι ιδιώτες τα κέρδη και η κοινωνία τις επιβαρύνσεις των δικτύων.

Η μεταμόρφωση της ΔΕΗ: Από κοινωφελής οργανισμός σε επιθετικό Developer
Σε αυτό το τοπίο, ο ρόλος της ΔΕΗ είναι κομβικός. Με το Ελληνικό Δημόσιο να διατηρεί πλέον μειοψηφική συμμετοχή 33,4% (11,58% άμεσα και 21,82% μέσω Υπερταμείου/HCAP), η εταιρεία λειτουργεί ως ένας πλήρως καθετοποιημένος, διεθνοποιημένος ενεργειακός όμιλος.
Το στρατηγικό σχέδιο της ΔΕΗ για την τριετία 2026–2028 προβλέπει ένα επενδυτικό πρόγραμμα-μαμούθ 10,1 δισ. ευρώ, θέτοντας στόχο για EBITDA 2,9 δισ. ευρώ το 2028. Ταυτόχρονα, η εταιρεία κινείται επιθετικά για τον πλήρη έλεγχο των assets:

Εδώ βρίσκεται η ουσία του πολιτικού ζητήματος: Το Δημόσιο δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο 1 δισ. ευρώ για την ενέργεια, την ίδια ακριβώς στιγμή που η ΔΕΗ επεκτείνεται επιθετικά ως ιδιοκτήτης και developer ενεργειακών assets.
Ποιος εγγυάται ότι η νέα δημόσια δαπάνη δεν θα λειτουργήσει συμπληρωματικά για να αυξήσει την κεφαλαιακή αξία, τα EBITDA και τα μερίσματα μιας εισηγμένης εταιρείας, αντί να μειώσει την τιμή της κιλοβατώρας;
Το επικίνδυνο μοντέλο: Κοινωνικοποίηση του ρίσκου, ιδιωτικοποίηση της απόδοσης
Όταν το κράτος αναζητά δημοσιονομική ευελιξία χωρίς απόλυτη διαφάνεια, το ρίσκο για τον πολίτη είναι τεράστιο. Το επικίνδυνο σενάριο είναι η εμπέδωση ενός στρεβλού μοντέλου:
Μοντέλο Μεταφοράς Κινδύνου = Δημόσιο Ρίσκο + Ιδιωτικό Έργο + Κοινωνικός Λογαριασμός
Δεν μπορεί η κοινωνία να ακούει διαρκώς το παραμύθι ότι «οι επενδύσεις θα φέρουν μελλοντική αποκλιμάκωση» και την ίδια στιγμή να βλέπει τους ισολογισμούς των ενεργειακών ομίλων να εκτοξεύονται, ενώ στους δικούς της λογαριασμούς καταφθάνουν νέες επιβαρύνσεις, τέλη δικτύου και ρυθμιζόμενες χρεώσεις.

Η απαίτηση: Δείξτε μας τον λογαριασμό
Πριν δαπανηθεί έστω και ένα ευρώ από τον δημοσιονομικό χώρο της ρήτρας διαφυγής, η κυβέρνηση οφείλει να δώσει καθαρές απαντήσεις με αριθμούς. Απαιτείται η δημοσιοποίηση ενός αναλυτικού πίνακα για κάθε έργο:
  • Ταυτότητα & Ιδιοκτησία: Ποιο έργο χρηματοδοτείται και σε ποιον ανήκει η υποδομή;
  • Σύνθεση Χρηματοδότησης: Ποιο ποσοστό είναι δημόσια δαπάνη και ποιο ιδιωτική επένδυση;
  • Ανάλυση Κόστους – Οφέλους: Ποια είναι η αναμενόμενη απόδοση και ο χρόνος απόσβεσης;
Το ταμείο του πολίτη: Πόσα λεπτά του ευρώ θα μειωθεί πραγματικά η κιλοβατώρα;
Οι πολίτες δεν χρειάζονται άλλα «πράσινα» επενδυτικά αφηγήματα ούτε προεκλογικές υποσχέσεις. Η πράσινη μετάβαση κρίνεται αποκλειστικά σε μία και μόνο μονάδα μέτρησης: την τιμή της κιλοβατώρας που πληρώνει το νοικοκυριό. Και αυτή τη φορά, δεν αρκεί να μας πουν ότι θα γίνει φθηνότερη. Απαιτούμε να μας δείξουν τον λογαριασμό.
Γιατί αν η ρήτρα των 1 δισ. ευρώ καταλήξει να χρηματοδοτήσει τις υποδομές των λίγων ενώ ο κόσμος παλεύει με τους λογαριασμούς, τότε δεν θα μιλάμε για ενεργειακή μετάβαση αλλά για τη μεγαλύτερη αναδιανομή πλούτου της εποχής μας ίσως μεγαλύτερη και από αυτή του Χρηματιστηρίου του ’90…
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Δρ. Βασίλης Λύκος Political Analyst, Biologist – PhD in Risk Assesment & Integrated Environmental Management - MSc in Integrated Coastal Zone Management, University of Crete - Regional Councilor of the Region of Central Greece, Regional Unit of Euboea

Τετάρτη 19 Αυγούστου 2026

Μπορεί να υπάρξει «ψηφιακή νοθεία» σε εκλογές; Η απάντηση από τον Φεντερίκο Καράσκο


Μπορεί η τεχνολογία να χρησιμοποιηθεί για να επηρεαστούν εκλογικά αποτελέσματα; Η απάντηση που δίνει ο καλεσμένος του militaire news είναι ευθεία και ίσως για κάποιους σοκαριστική: «Ναι. Ο πιο ασφαλής τρόπος ψηφοφορίας εξακολουθεί να είναι το χαρτί, το κλασσικό ψηφοδέλτιο…Υπάρχουν πολλοί τρόπου και επίπεδα που μπορεί να επηρεάσουν ένα εκλογικό αποτέλεσμα, στην εποχή της χρήσης ψηφιακών μέσων…Και δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η ψήφος των ομογενών εξ αποστάσεως, αποτελεί λάφυρο για όποιον ελέγχει τα συστήματα πληροφορικής μιας εκλογικής αναμέτρησης»! Ο Φεντερίκο Καράσκο, ιδρυτής της εταιρείας Graypes, ειδικός σε ότι έχει να κάνει με την τεχνολογία και φυσικά τη τεχνητή νοημοσύνη, δεν κάνει απλά εκτιμήσεις και δεν λέει «λόγια του αέρα». Παραθέτει στοιχεία,τα οποία περιλαμβάνουν και βίντεο που δείχνουν πως και σε ποιες φάσεις μιας «ψηφιακής» εκλογικής αναμέτρησης, μπορούν να υπάρξουν παρεμβάσεις και αλλοίωση αποτελεσμάτων.

Περί σεξισμού και άλλων δαιμονίων


Εμείς, οι άνθρωποι της Δύσης, καταγγέλλουμε την απάνθρωπη και επιβεβλημένη υποταγή 
της γυναίκας 
σε πρότυπα 
που φαντάζουν 
και είναι βάρβαρα. 
Αλλά την ίδια ώρα 
η δυτική ομοιομορφία που επιβάλλει συμπεριφορές, αισθητικά πρότυπα και κάθε λογής εξευγενισμένες μπούργκες 
είναι πολιτισμός. 
Δεν υπάρχει καμία απειλή όπλου. Ο πολίτης –και ιδιαίτερα η γυναίκα– πυροβολείται κάθε μέρα από το πρότυπο.

Κώστας Βαξεβάνης

Τα στερεότυπα στις λέξεις δηµιουργούν στερεότυπα στο µυαλό. Ενας φίλος µας, που τον αποκαλούµε στην παρέα «βλάκα», κινδυνεύει να αντιµετωπίζεται ως βλάκας, ακόµη και αν δεν είναι. Οι άνθρωποι δεν απολογούνται µόνο στη λογική, αλλά και σε όσα ασυνείδητα δηµιουργούν για να ικανοποιήσουν όσα έχουν προαποφασίσει. Ζούµε σε µια εποχή που η πρόσβαση στην πληροφορία, η ελεύθερη διακίνηση των απόψεων και η γνώση της Ιστορίας δηµιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε να απέχουµε όλο και περισσότερο από τα σχήµατα αναζητώντας την ουσία. ∆εν «τελειοποιείται» ο άνθρωπος µέσω κάποιου αυτοµατισµού, απλώς είναι σε πλεονεκτική θέση συγκριτικά µε τους προγόνους του. Τα έχει όλα µπροστά του, µπορεί να κρίνει ο ίδιος αντί να γίνεται όµηρος στερεοτύπων, δοξασιών ή αντιεπιστηµονικών απόψεων. Οχι, ο άνθρωπος γνωρίζει ότι δεν κινδυνεύει από µια µαύρη γάτα στον δρόµο, κινδυνεύει όµως πάντα από την ανοησία.
Ωστόσο η πληροφορία ποτέ δεν λειτουργεί σε ουδέτερη περιοχή. Εχει ερµηνείες, επιδέχεται στρέβλωση και υπάρχουν αρκετοί που είναι έτοιµοι να την κάνουν εργαλείο µόνο και µόνο για να εξυπηρετήσουν όχι µια συνωµοσιολογική λειτουργία, αλλά ένα προσωπικό σύµπλεγµα. ∆υστυχώς σήµερα δηµιουργούνται διάφορα στερεότυπα, στο όνοµα αυτής ακριβώς της αντιµετώπισης των στερεοτύπων. Αποτελεί τραγική ειρωνεία µάλιστα οι άνθρωποι που θεωρητικά δίνουν µάχη για να µη χαρακτηρίζεται κάποιος µε βάση τα σωµατικά ή τα φυλετικά του χαρακτηριστικά να είναι έτοιµοι να χαρακτηρίσουν κάποιον µε σκληρά και άδικα επίθετα για την άποψή του. Οι χαρακτηρισµοί ως όπλο, αλλά στο όνοµα του καλού.
Την προηγούµενη εβδοµάδα ο σκιτσογράφος Αρκάς σε ένα σκίτσο του εµφάνιζε οµοιόµορφες γυναίκες εξαιτίας αισθητικών επεµβάσεων, γράφοντας «δεν είσαστε όµορφες, είσαστε οµοιόµορφες». Εναντίον του Αρκά εξαπολύθηκε µια σκληρή επίθεση στην οποία τον αποκαλούσαν σεξιστή και πατριαρχικό (δύο χαρακτηρισµοί που είναι σε πρόχειρη χρήση πλέον και πάνε µε όλα σαν την κόκα κόλα). Γράφτηκαν µερικές δεκάδες άρθρα για να διαβεβαιώσουν ότι ο σκιτσογράφος κρίνει και απαξιώνει τις επιλογές των γυναικών πάνω στο ίδιο τους το σώµα. Πως η άποψη που εκφράζει είναι απότοκο της µαύρης πατριαρχίας και πως καµιά γυναίκα δεν χάνει την ατοµικότητά της επειδή κάνει botox, επέµβαση ή χρήση υαλουρονικού. Κάποιοι αρθρογράφοι πάνε ακόµη πιο κάτω, λέγοντας πως αυτό το σκίτσο βάζει ακόµη ένα λιθαράκι σε µια ρητορική που θεωρεί τις γυναίκες αντικείµενα που προορίζονται να ευχαριστήσουν το µάτι.
Νοµίζω ότι η άποψή µου για τον Αρκά εδώ και χρόνια είναι γνωστή. Ο γνωστός σκιτσογράφος (αν είναι πραγµατικά ο δηµιουργός όσων εµφανίζονται ως έργα του) έχει θέσει τον εαυτό του στην υπηρεσία των πιο συστηµικών αντιλήψεων, στο πλευρό και όχι απέναντι στην εξουσία. Θεωρώ όµως ότι ο Αρκάς έχει δικαίωµα να εκφράζει άποψη µε τα σκίτσα του. Σε ό,τι αφορά το συγκεκριµένο σκίτσο, θα αποφύγω την ευκολία των χαρακτηρισµών που κάνουν οι ειδικοί περί του σεξισµού και της πατριαρχίας και θα προκαλέσω αν θέλετε µε την ουσία.
Καταρχάς είναι το σκίτσο σεξιστικό; Σεξισµός είναι οι προκαταλήψεις, η υποτίµηση και η άνιση µεταχείριση που γίνεται µε βάση το φύλο. Αφορούν την πεποίθηση ότι ένα φύλο είναι ανώτερο από άλλο ή ότι υπάρχουν συµπεριφορές επειδή ακριβώς µιλάµε για το συγκεκριµένο φύλο. Ο Αρκάς δεν παριστάνει ως αιτία του φαινοµένου της οµοιοµορφίας το γεγονός ότι πρόκειται για γυναίκες, αλλά απλώς κριτικάρει ένα φαινόµενο που εµφανίζεται έντονα σε γυναίκες.
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα να κάνει επεµβάσεις στο σώµα του, να ορίζει τα αισθητικά του πρότυπα και αναµφίβολα, ως προσωπικότητα, αποτελείται από ένα σύνολο στοιχείων που τον προσδιορίζουν. Παρ’ όλα αυτά οι επιλογές µας δεν αιωρούνται στο σύµπαν και το κενό ως ενδεχόµενα. Υπάρχουν αιτίες που τις δηµιούργησαν και είναι δηλωτικές και των κοινωνικών αλλά και των προσωπικών αντιλήψεων. Σε κάθε περίπτωση µπορούν να κριθούν, όχι εν είδει κουτσοµπολιού αλλά και βαθιάς πολιτικής άποψης. Ο εργαζόµενος των 800 ευρώ, ο οποίος φυτοζωεί αλλά τρέχει να αγοράσει ό,τι προτείνουν η διαφήµιση και ο καταναλωτισµός, προφανώς έχει προτεραιότητες που δηλώνουν τον µηχανισµό µε τον οποίο λειτουργεί. Προφανώς η συµπεριφορά του εξηγείται ως συµπεριφορά «θύµατος των καπιταλιστικών προτύπων», αλλά από την άλλη όλοι όσοι παίρνουν 800 ευρώ δεν έχουν την ίδια συµπεριφορά ή την ίδια προτεραιότητα ζωής.
Συγχωρήστε µε, αλλά η οµοιοµορφία των ανθρώπων (εν προκειµένω των γυναικών) που εµφανίζεται ως καταναλωτική απαίτηση και µέτρο επιτυχηµένης ύπαρξης αποτελεί τον τρόπο µε τον οποίο ο νεοφιλελευθερισµός (ως πιο βάρβαρη µορφή του καπιταλισµού) επικρατεί και αλώνει τον άνθρωπο. Τον µετατρέπει από πολίτη σε καταναλωτή, σε πελάτη και τελικώς σε άβουλο εξαρτηµένο άνθρωπο που έχει παραδοθεί και περιµένει την επόµενη διαφήµιση-τάση για να ολοκληρωθεί, παραβλέποντας ποιο είναι το πρόβληµα της ζωής του και πλέον και της ψυχής του. Γιατί ο νεοφιλελευθερισµός παράγει το ανικανοποίητο και τη δυστυχία, έναντι των οποίων θα πουλήσει την απολεσθείσα εξαιτίας του ευτυχία.
Το να κρίνεις αυτή τη βολική καπιταλιστική µανιέρα, που περιβάλλεται δήθεν από το άλλοθι δικαιωµάτων, δεν είναι ούτε αδιακρισία ούτε σεξισµός. Είναι η συνειδητοποίηση ότι τα προβλήµατα παράγονται και αναπαράγονται και έχουν αιτίες οι οποίες δεν ακυρώνονται αν είσαι in ή alert ώστε να υποταχθείς στην ισοπεδωτική οµογενοποίηση. Εχει λίγη σηµασία αν είναι αισθητική ή εσωτερική, αλλά η αισθητική είναι εµφανής.
Τον 16ο αιώνα οι γυναίκες ήταν υποχρεωµένες να υπακούν σε βάναυσα αισθητικά κριτήρια που περιλάµβαναν από τον απάνθρωπο κορσέ έως τη βαφή µε επικίνδυνη δηλητηριώδη µπελαντόνα. Η αποµάκρυνση από αυτά τα στερεότυπα και πρότυπα σήµερα θεωρείται απελευθέρωση της γυναίκας. Οποιος σήµερα αναλύσει τις συνήθειες εκείνης της εποχής θα αναφερθεί στις πατριαρχικές αντιλήψεις που ήθελαν τη γυναίκα άβουλη και αντικείµενο. Στην οµοιοµορφία στην οποία αναφέρεται ο Αρκάς δεν υπάρχει πατριαρχία, δεν υπάρχει επιβολή αντίληψης από τον άντρα, αλλά αυτόβουλη παράδοση σε πρότυπα που θεωρούνται επιλογές αλλά δεν είναι. Παρ’ όλα αυτά, το να κριτικάρει κάποιος το φαινόµενο χαρακτηρίζεται σεξισµός και πατριαρχία.
Από την έναρξη του πολέµου στο Ιράν, έχουν γίνει χιλιάδες αναφορές στις καταπιεσµένες γυναίκες που είναι αναγκασµένες να φοράνε χιτζάµπ. Το χιτζάµπ, όπως και η µπούργκα στο Αφγανιστάν, αποτελεί µια συνήθεια που δεν είναι επιλογή του καθεστώτος και µόνο, αλλά θεωρείται θρησκευτική αναγκαιότητα. Το ίδιο ίσχυε πριν από δεκαετίες στην Ελλάδα µε το µαντίλι. Το καθεστώς στο Αφγανιστάν έπεσε, αλλά η µπούργκα µένει.
Εµείς, οι άνθρωποι της ∆ύσης, καταγγέλλουµε την απάνθρωπη και επιβεβληµένη υποταγή της γυναίκας σε πρότυπα που φαντάζουν και είναι βάρβαρα. Αλλά την ίδια ώρα η δυτική οµοιοµορφία που επιβάλλει συµπεριφορές, αισθητικά πρότυπα και κάθε λογής εξευγενισµένες µπούργκες είναι πολιτισµός. ∆εν υπάρχει καµία απειλή όπλου. Ο πολίτης –και ιδιαίτερα η γυναίκα– πυροβολείται κάθε µέρα από το πρότυπο.
Η άποψη ότι αυτό που συµβαίνει είναι µια κοινωνική λειτουργία δεν αφορά την ευθύνη καθενός και κάθε κρίση για τον κίνδυνο στον οποίο βρισκόµαστε είναι σεξισµός βολεύει µια χαρά τους καταπιεστές. Πιστέψτε µε, δεν είναι οι άντρες ούτε υπάρχει αντίθεση γυναίκα και άντρα. Είναι εξίσου θύµατα και οι δύο, και πλέον, όπως ο νεοφιλελευθερισµός έχει αλώσει το «όλον» του ανθρώπου και όχι µόνο την εργασία του, και πελάτες του ψυχιάτρου.

H… “φύση” της αθλιότητας


Το 2021 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη η Εύβοια, η..

Νίκος Μπογιόπουλος

Το 2021 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη η Εύβοια, η Βαρυμπόμπη, η Πάρνηθα
Το 2022 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγιναν στάχτη ο Εβρος και η Πεντέλη…
∎ Το 2023 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και ξανάγινε στάχτη ο Εβρος σε εκείνη την ασύλληπτη τραγωδία, ξανάγινε στάχτη η Πάρνηθα…
Το 2024 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έφτασε να γίνει στάχτη η Αττική, από το Βαρνάβα μέχρι το Χαλάνδρι…
Το 2025 η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Και έγινε στάχτη η Αχαΐα και η Χίος…
Φέτος, το 2026, η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ήταν σε πλήρη αντιπυρική ετοιμότητα. Η στάχτη, πιά, ξεκινάει από το Πόρτο Γερμενό και φτάνει μέχρι την Χαλκιδική, από το Ρέθυμνο μέχρι τη Φωκίδα, από την Σκύρο μέχρι την Σαλαμίνα, με 11 νεκρούς ανθρώπους, με εκατοντάδες χρόνια ανθρώπινου κόπου κατεστραμμένα, με χιλιάδες στρέμματα δάσους καμένα.
 Αλλά πως το είχε πει ο Μητσοτάκης σε μια τελευταία – από εκείνες της γνωστής ευφυίας – ανάρτησή του;
Α, ναι:
“Η φύση – είπε – ξεπερνά κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό”.
Ετσι, για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία πως για κάποιους η πολιτική αθλιότητα αποτελεί δεύτερη… φύση τους.

Η πολιτική δεν είναι επικοινωνία (όσο και εάν θα το ήθελαν μερικοί)


Τα κόμματα – ξεκινώντας από τη Νέα Δημοκρατία – χαράσσουν πολιτική με κριτήρια επικοινωνιακά. Και έτσι χάνουν την ουσία

του Λευτέρη Θ. Χαραλαμπόπουλου

Οι πολιτικοί «πρώτης γραμμής» ζουν – κυριολεκτικά… – μέσα στη δημόσια σφαίρα. Ένα σύμπαν εικόνων, λέξεων, και συμβολισμών. Η έγνοια τους σε μεγάλο βαθμό είναι το να «περάσουν το μήνυμα» ή να απαντήσουν στο μήνυμα και τη ρητορική κάποιου άλλου. Το άγχος τους αφορά κυρίως την εικόνα και τις εντυπώσεις, το πολιτικό μάρκετιγνκ.
Την ίδια ώρα, εάν μιλάμε για τους «επαγγελματίες της πολιτικής» η ζωή τους είναι σχετικά προστατευμένη από τις δυσκολίες της καθημερινότητας, ή αυτές φτάνουν στα αυτιά τους – για την ακρίβεια πλέον στην οθόνη του κινητού τους καθώς σκρολάρουν – φιλτραρισμένη από επαγγελματίες της επικοινωνίας (συμπεριλαμβανομένων και των αλγόριθμων και της τεχνητής νοημοσύνης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης). Ακόμη και όταν συναντούν την «πραγματική ζωή», όταν κάνουν χειραψίες και μοιράζουν χαμόγελα σε μια περιοδεία, όταν επισκέπτονται νοσοκομεία ή σχολεία, όταν σπεύδουν για να αποκτήσουν γνώση «από πρώτο χέρι» για μια φυσική καταστροφή, στην πραγματικότητα παραμένουν μέσα στη επικοινωνιακή «φούσκα» τους.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική τους γνώση για το πώς ζουν, εργάζονται, αγωνιούν αυτοί που θα τους ψηφίσουν είναι πάντα περιορισμένη. Βεβαίως, έχουν μεγάλο όγκο πληροφορίας: οι επικοινωνιολόγοι τους παραθέτουν τις τάσεις της κοινής γνώμης, οι σύμβουλοί τους αναλύουν τις τελευταίες στατιστικές για την οικονομία και την απασχόληση, οι ειδικοί στην πολιτική στρατηγική τους προτείνουν τρόπους να κινηθούν. Όμως, στην πραγματικότητα εξακολουθούν να αγνοούν τον εξαιρετικά περίπλοκο τρόπο με τον οποίο μια κοινωνία ζει, σκέπτεται και τελικά κάνει τις επιλογές της αποτυπώνοντας την πραγματική πολυμορφία της.
Γνωρίζω ότι ο αντίλογος σε αυτό είναι ότι και οι ίδιοι οι πολίτες σε μεγάλο βαθμό έχουν μια εικόνα της πραγματικότητας διαμεσολαβημένη από τον τρόπο που είναι σήμερα συγκροτημένη η δημόσια σφαίρα στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άρα και αυτοί εντός της «φούσκας» είναι. Και όντως ορισμένα φαινόμενα της εποχής μας, ιδίως αυτά που σχετίζονται με τους κάθε λογής «πανικούς» στους οποίους επενδύει η ακροδεξιά, έχουν να κάνουν με επικοινωνιακές κατασκευές χωρίς αντιστοίχιση με την πραγματικότητα. Όμως, την ίδια στιγμή η ίδια η καθημερινότητα της μεγάλης πλειονότητας της κοινωνίας διαμορφώνεται από την αναμέτρηση – συχνά οδυνηρή – με καταστάσεις και προβλήματα που είναι εκτός της «φούσκας»: τον μισθό που τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας, τα προβλήματα ενός δημόσιου νοσοκομείου, την κατάσταση σε ένα σχολείο, τα δρομολόγια των λεωφορείων ή του μετρό που αραιώνουν, τη φωτιά που απειλεί να κάψει το εξοχικό στο οποίο επένδυσαν τους κόπους μιας ζωής.
Αυτό σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι δεν πρόκειται να πειστούν απλώς και μόνο από την επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα ή την εικόνα. Ακόμη και εκεί όπου υποτίθεται ότι μετρούν οι επικοινωνιολόγοι το πώς αντιδρούν – π.χ. αν έχουν «θετική» ή «αρνητική» γνώμη για συγκεκριμένους πολιτικούς, ή ποιες έννοιες ή ακόμη και λέξεις έχουν θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο – το αποτέλεσμα προσφέρει αποσπασματική εικόνα του τρόπου με τον οποίο πραγματικά σκέφτονται.
Εκτός όλων των άλλων, γιατί όπως πολλά χρόνια τώρα γνωρίζουν και οι διαφημιστές, ούτε καν για ένα προϊόν δεν αρκεί ένας θετικός συνειρμός ή μια ωραία εικόνα για να  το αγοράσεις: πρέπει να έχει και ποιότητα και η τιμή να είναι συμφέρουσα, η εταιρεία που το παράγει να έχει γενικά καλά προϊόντα και φυσικά να μην σε απογοητεύσει κατά το δειγματισμό του. Να το πω πιο απλά: όντως η αναγνωρισιμότητα μιας μάρκας απορρυπαντικού θα κάνει το βλέμμα σου να στραφεί προς τα εκεί στο ράφι του σουπερμάρκετ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα καταλήξει τελικά και στο καλάθι.
Και βέβαια οι πολίτες δεν σταθμίζουν το τι θα ψηφίσουν με τον τρόπο που διαλέγουν ένα προϊόν στο σουπερμάρκετ. Η απόφασή τους είναι πολύ πιο σύνθετη. Σχετίζεται με αυτό που λέμε ιδεολογία, ιδίως όταν μιλάμε για ιστορικά ρεύματα, αν και αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό γίνει πιο σύνθετο, από τη στιγμή που κεντροδεξιά και κεντροαριστερά κόμματα συνέκλιναν στην ίδια λίγο πολύ πολιτική τις προηγούμενες δεκαετίες. Επηρεάζεται ακόμη από τον βαθμό στον οποίο ιστορικά ένα κόμμα ή ένα ρεύμα τους έχει εκπροσωπήσει, δηλαδή τους έκανε να αισθανθούν ότι έκανε πράγματα που βελτίωσαν τη ζωή τους. Και εξαρτάται από το πώς όντως ζουν, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, τις ανάγκες που έχουν, το ποιες λύσεις για αυτά τα προβλήματα και αυτές τις ανάγκες θα ήθελαν να γίνουν πράξη.
Προφανώς μετράει το εάν διαχρονικά έχουν εμπιστοσύνη ή συμπάθεια σε έναν πολιτικό, αλλά κάποιες φορές αυτό είναι δευτερεύουσα παράμετρος – διαφορετικά, για να χρησιμοποιήσω ένα παράδειγμα του περασμένου αιώνα, ο Λεωνίδας Κύρκος θα έπρεπε να είχε κυβερνήσει τη χώρα για πολλά χρόνια και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης να μην είχε κυβερνήσει ποτέ, εάν αναλογιστούμε την τεράστια συμπάθεια που συγκέντρωνε ο πρώτος και τις μεγάλες και διαχρονικές αντιπάθειες ο δεύτερος.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Από τη μια ότι όλοι οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί που στηρίζονται πρωτίστως στην επικοινωνία, είτε αυτό αφορά τη μαγική εικόνα μιας χώρας σε διαρκή ανάπτυξη και ευημερία, είτε αυτό αφορά τον τρόπο που φαντασιώνονται ότι μπορούν να "στοχοποι'ησουν" τους αντιπάλους τους και να τους «αποδομήσουν», έχουν όρια, τα οποία μάλιστα στενεύουν, γιατί ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας αισθάνεται ότι η ζωή του έχει γίνει χειρότερη, πιο επισφαλής, το κόστος ζωής πιο μεγάλο, οι προοπτικές μικρότερες, η αίσθηση ότι το κράτος είναι πιο διεφθαρμένο και εχθρικό εντονότερη, όπως και ότι θα ήθελε να αλλάξουν τα πράγματα. Αυτά δεν είναι «συμβολισμοί», ούτε βέβαια είναι αποτελέσματα «τοξικότητας» στη «φούσκα» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Το ακριβώς αντίθετο: είναι εκεί όπου η «φούσκα» σπάει επειδή συγκρούεται με την πραγματικότητα και τα ερωτήματα που αυτή θέτει. Και την ώρα της κάλπης, σε πείσμα όλων των επικοινωνιολόγων, των «συμβούλων» και των spin doctors, εισαγόμενων και μη, θα είναι η πραγματικότητα που θα βαρύνει περισσότερο από την εικόνα.
Από την άλλη, όμως, όλα αυτά σημαίνουν ότι όποιος θέλει να είναι όντως το αντίπαλο δέος, δεν θα το κάνει μέσω της εικόνας ή της επικοινωνίας πρωτίστως. Σε τελική ανάλυση, θα το κάνει εάν πείσει ότι εκπροσωπεί όντως την εφικτή – δηλαδή πραγματική – πολιτική αλλαγή. Εάν, δηλαδή, πείσει, με τη σοβαρότητα του προγράμματος και την απουσία εύκολων – αλλά προφανώς ανέφικτων – συνθημάτων, ότι εάν ασκήσει τη διακυβέρνηση της χώρας θα μπορέσει όντως να λύσει προβλήματα και να κάνει αλλαγές που θα κάνουν τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη: θα συγκρατήσει το κόστος ζωής, θα βοηθήσει επενδύσεις που θα φέρουν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, θα στηρίξει τη δημόσια παιδεία και υγεία και θα επαναφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας. Με συγκεκριμένες προτάσεις, νομοσχέδια γραμμένα από πριν, και τεκμηρίωση του πώς θα βρεθούν οι απαραίτητοι πόροι. Χωρίς «ευκολίες» και χωρίς «δημιουργικές ασάφειες». Πάνω από όλα με επίγνωση ότι τις εκλογές κερδίζει τελικά αυτός που όντως μπορεί να κοιτάξει στα μάτια τον ψηφοφόρο και να τον πείσει ότι μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης.
Πηγή: www.in.gr

Το καλώδιο περνά από την Άγκυρα – Η γαλλική «λύση» και το τουρκικό τετελεσμένο


του Δημήτρη Μηλάκα

Η είσοδος της γαλλικής Meridiam με πλειοψηφικό ποσοστό 66% στον Great Sea Interconnector (GSI) παρουσιάστηκε (από την κυβέρνηση και το σύστημα των media που τη στηρίζουν) ως η κίνηση που αλλάζει τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου.
Σύμφωνα μ’ αυτήν την ανάγνωση ένας ισχυρός γαλλικός όμιλος (Meridiam) αναλαμβάνει τον έλεγχο του φορέα υλοποίησης, η επίσης γαλλική Nexans κατασκευάζει το καλώδιο και πίσω από το έργο βρίσκονται πλέον κεφάλαια και συμφέροντα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες του ελληνικού ΑΔΜΗΕ.
Αυτή, όμως, είναι μόνο η μία όψη της συμφωνίας. Η άλλη όψη ωστόσο είναι περισσότερο σύνθετη και ίσως πολύ πιο κρίσιμη για τα ελληνικά συμφέροντα.
Η Meridiam δεν μπαίνει απλώς σε ένα έργο το οποίο παρεμποδίζει η Τουρκία. γαλλική εταιρία rέχει ήδη σημαντική παρουσία στην τουρκική αγορά και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, προετοιμάζεται μαζί με την τουρκική Makyol να διεκδικήσει τα δικαιώματα λειτουργίας των δύο γεφυρών του Βοσπόρου και ενός εκτεταμένου δικτύου αυτοκινητοδρόμων. Έχει επομένως κάθε λόγο να συνεννοηθεί με την Άγκυρα και κανέναν λόγο να μετατρέψει μια επένδυση υποδομής σε μετωπική γεωπολιτική σύγκρουση.
Από αυτήν την οπτική, η γαλλική είσοδος δεν προαναγγέλλει κατ’ ανάγκην κάποια ευρωπαϊκή αναμέτρηση με την τουρκική «Γαλάζια Πατρίδα». Μπορεί να προετοιμάζει έναν συμβιβασμό:

το καλώδιο θα ποντιστεί,
η Ελλάδα δεν θα ζητήσει επισήμως τουρκική άδεια,
αλλά η Meridiam θα εξασφαλίσει από την Άγκυρα την πρακτική συναίνεση που χρειάζεται για να προχωρήσουν οι εργασίες.

Στη διπλωματική γλώσσα πρόκειται για μια μορφή «δημιουργικής ασάφειας». Στην πολιτική πραγματικότητα, όμως, το ερώτημα είναι ποιος θα πιστωθεί / κερδίσει (από) το αποτέλεσμα και ποιος θα έχει κατοχυρώσει ένα τετελεσμένο.

Η άδεια που δεν απαιτείται
Το νομικό πλαίσιο είναι σαφέστερο από όσο συχνά παρουσιάζεται. Το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει σε όλα τα κράτη το δικαίωμα να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα. Προβλέπει επίσης ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει την πόντιση ή τη συντήρησή τους, με την επιφύλαξη ορισμένων περιορισμένων δικαιωμάτων που συνδέονται με την εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Υπάρχει εδώ μια κρίσιμη διάκριση: η παράγραφος 3 του άρθρου 79 απαιτεί τη συναίνεση του παράκτιου κράτους (Τουρκίας) για τη χάραξη της πορείας των αγωγών, όχι των καλωδίων. Συνεπώς, ακόμη και αν γινόταν δεκτή η τουρκική αξίωση ότι η πορεία του καλωδίου διέρχεται από τουρκική υφαλοκρηπίδα, η Άγκυρα δεν αποκτά δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίψει την πόντιση ενός διερχόμενου ηλεκτρικού καλωδίου. Πολύ περισσότερο, δεν νομιμοποιείται να τη σταματήσει με πολεμικά πλοία.
Η Τουρκία, άλλωστε, δεν έχει υπογράψει την UNCLOS. Επικαλείται, ωστόσο, κατά περίπτωση κανόνες της που θεωρούνται εθιμικό διεθνές δίκαιο, ενώ απορρίπτει τις προβλέψεις που δεν εξυπηρετούν τις θέσεις της στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτό ακριβώς κάνει την υπόθεση ακόμη πιο αποκαλυπτική: εκείνο που επιδιώκει η Άγκυρα είναι να της ζητηθεί συναίνεση, ώστε να εμφανιστεί ως το αρμόδιο παράκτιο κράτος στην επίμαχη περιοχή.
Έμπειρη ελληνική διπλωματική πηγή, με θητεία στην προεδρία της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών για Θαλάσσιες Επιστημονικές Έρευνες, περιγράφει με σαφήνεια τη φόρμουλα που μπορεί να ακολουθηθεί: «Η Ελλάδα δεν θα ζητήσει τουρκική άδεια, ενώ η Τουρκία θα τη δώσει». Όχι, βεβαίως, στην Αθήνα ή στη Λευκωσία. Το σχετικό αίτημα ή η τεχνική συνεννόηση μπορεί να γίνει από τη γαλλική εταιρεία, η οποία θα επικαλεστεί την ανάγκη ασφαλούς εκτέλεσης των εργασιών χωρίς τα κράτη που βρίσκονται πίσω από το έργο να αναγνωρίζουν επισήμως τουρκική δικαιοδοσία.
Η ίδια πηγή επισημαίνει ότι ανάλογες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν με νορβηγικές, γερμανικές και ιταλικές εταιρείες. Η τεχνική διευθέτηση επιτρέπει σε όλες τις πλευρές να διατηρήσουν τη δημόσια θέση τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο:

Η Ελλάδα μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν ζήτησε και δεν έλαβε άδεια από την Τουρκία.
Η Άγκυρα μπορεί να ισχυριστεί ότι οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν μόνο αφού η ίδια ενημερώθηκε και συναίνεσε.
Η εταιρεία ολοκληρώνει το έργο και όλοι αποφεύγουν την κρίση.

Μόνο που οι δύο αφηγήσεις δεν έχουν το ίδιο γεωπολιτικό βάρος. Για την Ελλάδα, η διευθέτηση επιτρέπει την ολοκλήρωση μιας σημαντικής ευρωπαϊκής υποδομής. Για την Τουρκία, όμως, δημιουργεί τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι χωρίς τη δική της συγκατάθεση ούτε ένα ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος μπορεί να περάσει από τις θαλάσσιες περιοχές που εντάσσει στη «Γαλάζια Πατρίδα»

Ο επενδυτής

Η επιλογή της Meridiam προσφέρεται για μια τέτοια διευθέτηση. Ο γαλλικός όμιλος δεν είναι ένας εργολάβος που θα ολοκληρώσει ένα έργο και θα αποχωρήσει. Ειδικεύεται στη μακροχρόνια χρηματοδότηση, ανάπτυξη και λειτουργία δημόσιων υποδομών. Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία περίπου 24 δισ. ευρώ και περισσότερα από 130 έργα, ενώ στην Τουρκία έχει ήδη συμμετάσχει σε τέσσερα μεγάλα συγκροτήματα νοσοκομείων μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Παράλληλα, η Meridiam φέρεται να προετοιμάζει κοινή προσφορά με τη Makyol για τα δικαιώματα λειτουργίας της γέφυρας της 15ης Ιουλίου, της γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και κρατικών αυτοκινητοδρόμων. Πρόκειται για μια πιθανή επένδυση που προϋποθέτει όχι απλώς καλές σχέσεις με τουρκικές επιχειρήσεις αλλά μακρόχρονη συνεργασία με το τουρκικό κράτος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Meridiam λειτουργεί ως όργανο της Άγκυρας ούτε ότι η συμφωνία για τον GSI υπαγορεύθηκε από την Τουρκία. Σημαίνει, όμως, ότι η εταιρεία έχει συμφέροντα και διαύλους που την καθιστούν κατάλληλο ενδιάμεσο.
Η επιχειρηματική της λογική δεν είναι να αποδείξει ποιος έχει δίκιο στην ελληνοτουρκική διαφορά. Είναι να περιορίσει το πολιτικό ρίσκο, να διασφαλίσει την επένδυσή της και να βρει μια φόρμουλα αποδεκτή από όλους.
Αυτά τα δεδομένα υπονομεύουν τα όποια επιχειρήματα ότι η γαλλική συμμετοχή μετατρέπει αυτομάτως το καλώδιο σε ευρωπαϊκό ανάχωμα απέναντι στην Τουρκία. Η Meridiam ασφαλώς προσθέτει οικονομικό και πολιτικό βάρος στο έργο. Το βάρος αυτό, όμως, θα χρησιμοποιηθεί για να προχωρήσει μια διαδικασία που θα ικανοποιεί την Τουρκία χωρίς αυτό να πρέπει να ομολογηθεί επισήμως από την ελληνική πλευρά.
Η αλλαγή είναι λεπτή αλλά καθοριστική. Η Τουρκία δεν θα χρειαστεί να στείλει πολεμικά πλοία για να σταματήσει τις εργασίες. Θα έχει ήδη αποδείξει ότι η συνέχισή τους προϋποθέτει προηγούμενη συνεννόηση μαζί της. Και η Ελλάδα δεν θα έχει αναγνωρίσει τυπικά τουρκική υφαλοκρηπίδα, αλλά θα έχει αποδεχθεί πρακτικά έναν μηχανισμό ο οποίος βασίζεται στην τουρκική αξίωση.

Το τετελεσμένο
Το δίλημμα για την Αθήνα είναι πραγματικό. Η άρνηση οποιασδήποτε έμμεσης συνεννόησης μπορεί να οδηγήσει σε νέα αναστολή των ερευνών, σε οικονομικές επιβαρύνσεις και ενδεχομένως σε οριστική αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του GSI. Η αποδοχή της «δημιουργικής ασάφειας» επιτρέπει να προχωρήσει ένα έργο που θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και έχει ήδη εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ.
Το τίμημα, όμως, που πρέπει να καταβάλλει η Αθήνα δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από την ολοκλήρωση του έργου της πόντισης του καλωδίου. Εφόσον η Τουρκία καταφέρει να παρεμβληθεί ως αναγκαίος συνομιλητής, θα έχει επιτύχει έναν πάγιο στόχο της, να μετατρέψει δηλαδή τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε πρακτική διαδικασία την οποία ακολουθούν κράτη και εταιρείες:

Δεν χρειάζεται διεθνής αναγνώριση της «Γαλάζιας Πατρίδας». Αρκεί να συμπεριφέρονται οι ενδιαφερόμενοι σαν να μην μπορούν να ενεργήσουν χωρίς προηγούμενη τουρκική συγκατάθεση.

Η εξέλιξη έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή κανονικά οι αναγκαίες άδειες για τις έρευνες στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας θα έπρεπε να εκδοθούν από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές. Εάν, παράλληλα με αυτές, αναζητηθεί μια τουρκική διαβεβαίωση ή «μη αντίρρηση», δημιουργείται μια γκρίζα διοικητική πραγματικότητα
Ελλάδα και Τουρκία θα εμφανίζονται να έχουν λόγο για την ίδια θαλάσσια περιοχή, έστω και αν η μία δεν αναγνωρίζει επισήμως την αρμοδιότητα της άλλης.

Γι’ αυτό η επιτυχία του έργου δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο από το αν θα φτάσει τελικά το καλώδιο στην Κύπρο. Πρέπει να κριθεί και από τη διαδικασία με την οποία θα φτάσει.

Αν η Meridiam εξασφαλίσει μια πρακτική τουρκική συναίνεση και οι εργασίες πραγματοποιηθούν χωρίς ένταση, η κυβέρνηση θα μπορεί να μιλά για επανεκκίνηση του GSI και για ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Η Άγκυρα, όμως, θα έχει κάθε λόγο να παρουσιάσει την ίδια εξέλιξη ως απόδειξη ότι οι απαιτήσεις της δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται.
Το πιθανότερο σενάριο, συνεπώς, δεν είναι μια θεαματική ελληνοτουρκική αναμέτρηση με γαλλικά πλοία στη μέση. Είναι μια αθόρυβη διαπραγμάτευση μεταξύ εταιρειών, κυβερνήσεων και τεχνικών υπηρεσιών, από την οποία όλοι θα επιχειρήσουν να εξέλθουν δηλώνοντας νικητές:

Η εταιρεία θα έχει διασώσει την επένδυσή της.
Η Ελλάδα και η Κύπρος θα έχουν αποκτήσει το καλώδιο.
Η Γαλλία θα έχει ενισχύσει την οικονομική της παρουσία και στις δύο πλευρές.
Η Τουρκία θα έχει κατοχυρώσει τον ρόλο του αναγκαίου συνομιλητή.

Μέσα απ’ αυτήν την οπτική γωνία το πραγματικό τεστ για την ελληνική εξωτερική πολιτική είναι το αν μπορεί να ολοκληρώσει το έργο χωρίς να μετατρέψει μια παράνομη παρεμπόδιση σε αποδεκτό προηγούμενο. Γιατί ένα καλώδιο μπορεί να ποντιστεί μία φορά, όμως η διαδικασία που θα ακολουθηθεί πιθανότατα θα επιτρέψει στην Άγκυρα να την επικαλείται ως προηγούμενο για κάθε επόμενο καλώδιο, αγωγό, έρευνα ή ενεργειακό έργο στην ανατολική Μεσόγειο.

Το… κομμένο καλώδιο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ξεκίνησε το 2012 ως πρωτοβουλία της κυπριακής EuroAsia Interconnector, με βασικό στόχο να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Το 2021 απέκτησε σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και εξασφάλισε χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη».
Τον Ιούλιο του 2023 υπεγράφη σύμβαση περίπου 1,4 δισ. ευρώ με τη γαλλική Nexans για την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου. Ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε στη συνέχεια τον ρόλο του φορέα υλοποίησης και το έργο μετονομάστηκε σε Great Sea Interconnector.
Το καλοκαίρι του 2024, κατά τις έρευνες για τη χάραξη της όδευσης νοτίως της Κάσου, η Τουρκία έστειλε πολεμικά πλοία και απαίτησε να προηγηθεί συνεννόηση μαζί της. Οι εργασίες ανεστάλησαν και το έργο εισήλθε σε μια περίοδο γεωπολιτικών, χρηματοδοτικών και ρυθμιστικών αβεβαιοτήτων.
Η συμφωνία για την απόκτηση του 66% του φορέα υλοποίησης από τη Meridiam επιδιώκει να εξασφαλίσει κεφάλαια, τεχνογνωσία και πολιτική στήριξη. Δεν αίρει, όμως, το βασικό εμπόδιο.
Το κρίσιμο βήμα παραμένει η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στις περιοχές όπου η Άγκυρα έχει ήδη επιβάλει με την παρουσία της την αναστολή των εργασιών. Εκεί θα αποδειχθεί αν η γαλλική είσοδος αλλάζει τον συσχετισμό ισχύος ή απλώς προσφέρει το κατάλληλο όχημα για έναν συμβιβασμό με την Τουρκία.