Πόσες φορές έχουμε ακούσει αυτή τη λέξη μετά από ένα έγκλημα;
Η γυναικοκτονία στη Ροδόπη και η εύκολη λέξη που χρησιμοποιούμε μετά, όταν υπάρχουν απειλές, έλεγχος και κακοποίηση, το πρόβλημα δεν αρχίζει τη στιγμή που βγαίνει το μαχαίρι. «Θόλωσα». Πόσες φορές έχουμε ακούσει αυτή τη λέξη μετά από ένα έγκλημα; Τόσες ώστε σχεδόν να έχει γίνει μέρος του αστυνομικού λεξιλογίου. Ο καθ’ ομολογίαν δράστης της γυναικοκτονίας στη Ροδόπη φέρεται να είπε ότι «θόλωσε και δεν γνώριζε τι έκανε».
Δεν θα αξιολογήσω τι θα ισχυριστεί επίσημα ενώπιον της Δικαιοσύνης. Αυτό είναι δουλειά των δικαστών. Η κοινωνία όμως δικαιούται να εξετάζει τη γλώσσα με την οποία περιγράφουμε ξανά και ξανά τέτοια εγκλήματα. Γιατί παράλληλα με το «θόλωσα» υπάρχουν οι μαρτυρίες συγγενών της 44χρονης. Ότι υπήρχε κακοποίηση. Ψυχολογικός έλεγχος. Προσπάθεια απομόνωσης. Και, σύμφωνα με τις καταγγελίες, απειλές ότι αν έφευγε από εκείνον θα τη σκότωνε.
Υπάρχει επίσης το γεγονός ότι η γυναίκα είχε αποφασίσει να προχωρήσει σε διαζύγιο. Αν όλα αυτά επιβεβαιωθούν πλήρως από την έρευνα, τότε η ιστορία δεν αρχίζει τη στιγμή του φόνου. Έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Και αυτό έχει σημασία. Γιατί το «θόλωσε» περιγράφει μια στιγμή. Η ενδοοικογενειακή βία, αντίθετα, μπορεί να περιγράφει μια διαδικασία. Έλεγχο. Ζήλια που μετατρέπεται σε ιδιοκτησιακή αντίληψη. Παρακολούθηση. Απομόνωση. Απειλές. Και σε ορισμένες περιπτώσεις κλιμάκωση όταν η γυναίκα αποφασίσει να φύγει. Δεν είναι κάθε καβγάς προάγγελος εγκλήματος. Δεν είναι κάθε απειλή βέβαιο ότι θα πραγματοποιηθεί. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό υπάρχει η εκτίμηση κινδύνου.
Η δημόσια συζήτηση πρέπει να φύγει από το ερώτημα, «Γιατί θόλωσε;» και να πάει στο πολύ χρησιμότερο, «Ποια σημάδια υπήρχαν πριν;». Γιατί μετά το έγκλημα είμαστε όλοι σοφοί. Βρίσκουμε τις φωτογραφίες. Τις μαρτυρίες. Τους γείτονες που είχαν ακούσει. Τον συγγενή που γνώριζε.Την παλιά απειλή. Και ανακατασκευάζουμε τον εφιάλτη. Το πραγματικό κράτος πρόνοιας και ασφάλειας πρέπει να μπορεί να κάνει κάτι δυσκολότερο, να διαβάζει μέρος αυτής της εικόνας πριν εμφανιστεί η κίτρινη κορδέλα της Αστυνομίας. Αυτό σημαίνει ότι η ενδοοικογενειακή βία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ιδιωτικός καβγάς μέχρι να υπάρξει αίμα. Σημαίνει ότι μια απειλή θανάτου δεν είναι «βαριά κουβέντα πάνω στα νεύρα». Είναι πληροφορία που πρέπει να αξιολογηθεί.
Σημαίνει ότι η στιγμή της αποχώρησης μιας κακοποιημένης γυναίκας από μια σχέση μπορεί να είναι ακριβώς η στιγμή που χρειάζεται περισσότερη προστασία. Και σημαίνει επίσης ότι πρέπει να αλλάξει η δική μας γλώσσα. «Έγκλημα πάθους». «Την αγαπούσε υπερβολικά». «Δεν άντεξε τον χωρισμό». «Θόλωσε».
Όλες αυτές οι φράσεις έχουν ένα κοινό πρόβλημα. Μεταφέρουν το κέντρο της ιστορίας στο συναίσθημα του δράστη. Ενώ το κέντρο πρέπει να βρίσκεται στο δικαίωμα του θύματος να φύγει, να πει όχι και να συνεχίσει τη ζωή του. Ένας χωρισμός δεν χρειάζεται τη συναίνεση και των δύο. Το «φεύγω» δεν είναι διαπραγμάτευση. Και η απόρριψη δεν αποτελεί βλάβη που επιτρέπει σε κανέναν να «χάσει τον έλεγχο». Το έγκλημα στη Ροδόπη θα κριθεί από τη Δικαιοσύνη.
Εμείς όμως μπορούμε τουλάχιστον να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε λέξεις που κάνουν ένα ιστορικό βίας να μοιάζει με ξαφνική καταιγίδα. Γιατί πολλές φορές, πριν κάποιος “θολώσει”, μια γυναίκα έχει περάσει μήνες ή χρόνια βλέποντας ολοκάθαρα τον κίνδυνο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου