Όσο μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση πλούτου, τόσο ισχυρότερη είναι η ικανότητά του να διαμορφώνει τους κανόνες που υποτίθεται ότι τον περιορίζουν.
Ενδεικτικές της ανεξέλεγκτης και ληστρικά προνομιακής μεταχείρισης των πλουσίων αυτού του κόσμου είναι οι εκτιμήσεις της έκθεσης που δημοσίευσε η Oxfam, η διεθνής συνομοσπονδία 20 και πλέον ανεξάρτητων οργανώσεων που εργάζεται για την καταπολέμηση της φτώχειας και της ανισότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, υπολογίζεται πως ο συνολικός πλούτος που διατηρείται σε offshore εταιρείες αυξήθηκε στα 13,25 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2023. Τα 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια από αυτά βρίσκονται κρυμμένα στους λεγόμενους «φορολογικούς παραδείσους» και είναι επιμελώς αόρατα για τις αρμόδιες αρχές. Πρόκειται για ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 3% του παγκόσμιου ΑΕΠ! Μάλιστα, το 80% των κρυμμένων χρημάτων ανήκει στο 0,1% των πλουσιότερων νοικοκυριών. Επιβεβαιώνεται, δηλαδή, πως μία χούφτα ανθρώπων διατηρεί αφορολόγητο πλούτο που ισούται με το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων του φτωχότερου μισού του παγκόσμιου πληθυσμού.
Δεν θα μπορούσε να είναι πιο εμφανές πως η φοροδιαφυγή των δισεκατομμυριούχων δεν αποτελεί απλώς μια … λογιστική ιδιαιτερότητα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, αλλά έναν μηχανισμό μεταφοράς βαρών προς τα κάτω. Όταν η ελίτ του 0,1% μεταφέρει τα τρισεκατομμύριά της εκτός φορολογικής εμβέλειας, τα κράτη καλούνται να καλύψουν το κενό μέσω έμμεσων ή άμεσων φόρων. Αυτό συνεπάγεται περικοπές σε κοινωνικές δαπάνες (υγεία, εκπαίδευση, επιδόματα) ή αύξηση του δημόσιου χρέους. Ασφαλώς, οι συνέπειες πλήττουν μόνο τα μεσαία και χαμηλότερα εισοδήματα που επιβαρύνονται με υψηλότερη φορολογία, ακριβότερο κόστος ζωής και εξαντλητικές συνθήκες διαβίωσης. Ταυτόχρονα, η συγκέντρωση πλούτου ενισχύει την επιρροή εκείνων που έχουν ήδη τη δυνατότητα να διαμορφώνουν κανόνες προς όφελός τους, διαιωνίζοντας ένα σύστημα στο οποίο η φορολογική συμμόρφωση παρουσιάζεται ως υποχρέωση των πολλών και η φορολογική εξαίρεση ως προνόμιο των λίγων. Δηλαδή, η ανισότητα αναπαράγεται και προστατεύεται και με την θεσμική βούλα.
Το γεγονός πως οι δισεκατομμυριούχοι δεν φορολογούνται αποτελεσματικά δεν αποτελεί τεχνική ή ελεγκτική δυσκολία των κυβερνήσεων. Είναι μία συνειδητή επιλογή. Είναι η … ευγνωμοσύνη των πολιτικών προς όσους χρηματοδοτούν προεκλογικές εκστρατείες και υποσχέσεις με την ίδια ευκολία που μεταφέρουν κεφάλαια σε φορολογικούς παραδείσους. Το σύστημα της διαφθοράς τους φροντίζει να παρουσιάζει την φορολόγηση του πλούτου ως «επικίνδυνη για την ανάπτυξη» ή ως «αποτρεπτικό παράγοντα για επενδύσεις». Η αυστηρότητά τους εξαντλείται στη δυσανάλογη και δυσβάσταχτη φορολόγηση των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων και η πολιτική βούληση για την πάταξη της φοροδιαφυγής των πλουσίων περιορίζεται σε μεγαλόσχημες δηλώσεις.
Άλλωστε, οι φορολογικοί παράδεισοι δεν είναι απλώς εξωτικοί προορισμοί με γαλάζια νερά και χαμηλό συντελεστή φορολόγησης. Αποτελούν υπηρεσίες εξυπηρέτησης των υπερ-πλουσίων και απολαμβάνουν την πολιτική συγκάλυψη. Η ύπαρξή τους δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τις κυβερνήσεις που υπόσχονται διαφάνεια στους ψηφοφόρους τους, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζουν με κάθε τρόπο ότι η διαφάνεια δεν θα είναι ποτέ τόση ώστε να ενοχλήσει τους βασικούς επενδυτές τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι κυβερνώντες καταφέρνουν να γίνουν ιδιαιτέρως δημιουργικοί. Νομοθετούν αθόρυβα διευκολύνσεις για τους δισεκατομμυριούχους φίλους τους, αποκρύπτουν εντέχνως τα μητρώα δικαιούχων offshore λογαριασμών και δεν δείχνουν ιδιαίτερο ζήλο στους απαραίτητους ελέγχους.
Αν κάτι χαρακτηρίζει τη φοροδιαφυγή των δισεκατομμυριούχων, δεν είναι η έκταση αλλά η προβλεψιμότητά της. Στο σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα, η δυνατότητα του πλούτου να διαφεύγει από τη φορολογία δεν αποτελεί παρέκκλιση αλλά φυσική εξέλιξη. Επί της ουσίας, όσο μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση πλούτου, τόσο ισχυρότερη είναι η ικανότητά του να διαμορφώνει τους κανόνες που υποτίθεται ότι τον περιορίζουν. Η ανισότητα ανάμεσα στην ολιγάριθμη ελίτ και την εξαθλιωμένη πλειοψηφία διαιωνίζεται και διευρύνεται ως αποτέλεσμα ενός συστήματος που ανταμείβει τη συσσώρευση πλούτου περισσότερο από τη λογοδοσία και θεωρεί τη φορολόγηση εμπόδιο όταν αυτή αφορά τους ισχυρούς, αλλά αναγκαιότητα όταν αφορά τους υπόλοιπους. Η αφορολόγητη ανισότητα δεν είναι εξαίρεση του συστήματος, είναι ο κανόνας του. Είναι ο μηχανισμός και το επιχειρηματικό του μοντέλο.
Το γεγονός πως οι δισεκατομμυριούχοι δεν φορολογούνται αποτελεσματικά δεν αποτελεί τεχνική ή ελεγκτική δυσκολία των κυβερνήσεων. Είναι μία συνειδητή επιλογή. Είναι η … ευγνωμοσύνη των πολιτικών προς όσους χρηματοδοτούν προεκλογικές εκστρατείες και υποσχέσεις με την ίδια ευκολία που μεταφέρουν κεφάλαια σε φορολογικούς παραδείσους. Το σύστημα της διαφθοράς τους φροντίζει να παρουσιάζει την φορολόγηση του πλούτου ως «επικίνδυνη για την ανάπτυξη» ή ως «αποτρεπτικό παράγοντα για επενδύσεις». Η αυστηρότητά τους εξαντλείται στη δυσανάλογη και δυσβάσταχτη φορολόγηση των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων και η πολιτική βούληση για την πάταξη της φοροδιαφυγής των πλουσίων περιορίζεται σε μεγαλόσχημες δηλώσεις.
Άλλωστε, οι φορολογικοί παράδεισοι δεν είναι απλώς εξωτικοί προορισμοί με γαλάζια νερά και χαμηλό συντελεστή φορολόγησης. Αποτελούν υπηρεσίες εξυπηρέτησης των υπερ-πλουσίων και απολαμβάνουν την πολιτική συγκάλυψη. Η ύπαρξή τους δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τις κυβερνήσεις που υπόσχονται διαφάνεια στους ψηφοφόρους τους, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζουν με κάθε τρόπο ότι η διαφάνεια δεν θα είναι ποτέ τόση ώστε να ενοχλήσει τους βασικούς επενδυτές τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι κυβερνώντες καταφέρνουν να γίνουν ιδιαιτέρως δημιουργικοί. Νομοθετούν αθόρυβα διευκολύνσεις για τους δισεκατομμυριούχους φίλους τους, αποκρύπτουν εντέχνως τα μητρώα δικαιούχων offshore λογαριασμών και δεν δείχνουν ιδιαίτερο ζήλο στους απαραίτητους ελέγχους.
Αν κάτι χαρακτηρίζει τη φοροδιαφυγή των δισεκατομμυριούχων, δεν είναι η έκταση αλλά η προβλεψιμότητά της. Στο σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα, η δυνατότητα του πλούτου να διαφεύγει από τη φορολογία δεν αποτελεί παρέκκλιση αλλά φυσική εξέλιξη. Επί της ουσίας, όσο μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση πλούτου, τόσο ισχυρότερη είναι η ικανότητά του να διαμορφώνει τους κανόνες που υποτίθεται ότι τον περιορίζουν. Η ανισότητα ανάμεσα στην ολιγάριθμη ελίτ και την εξαθλιωμένη πλειοψηφία διαιωνίζεται και διευρύνεται ως αποτέλεσμα ενός συστήματος που ανταμείβει τη συσσώρευση πλούτου περισσότερο από τη λογοδοσία και θεωρεί τη φορολόγηση εμπόδιο όταν αυτή αφορά τους ισχυρούς, αλλά αναγκαιότητα όταν αφορά τους υπόλοιπους. Η αφορολόγητη ανισότητα δεν είναι εξαίρεση του συστήματος, είναι ο κανόνας του. Είναι ο μηχανισμός και το επιχειρηματικό του μοντέλο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου