Φεύγοντας απ’ το στόμα του, η λέξη ξεκίνησε να αιωρείται σαν μπαλόνι γενεθλίων που ξέφυγε από τα χέρια ενός παιδιού: «Διασκεδαστικό» – αυτή ήταν η λέξη. Μόνο που η συγκεκριμένη, επειδή βγήκε από τα συγκεκριμένα χείλη (ο Θεός να τα κάνει «χείλη» δηλαδή), δεν ανέβηκε ως μπάλα στον ουρανό, αλλά κάθισε ως βαρίδι στη θάλασσα, πνίγοντας ανθρώπους – 148 ανθρώπους.
Στις ειδήσεις, βέβαια, όλα τούτα παρουσιάστηκαν με έναν περίεργο επαγγελματισμό: «Κλιμάκωση». «Στρατιωτική απάντηση». «Επιχείρηση αποτροπής». Στο μεταξύ, κάπου αλλού, κάποιος πίνει καφέ. Αλλος σκρολάρει στο κινητό του. Παρακάποιος σχολιάζει ότι η βενζίνη ανέβηκε πέντε λεπτά. Και κάπως έτσι, ο πόλεμος είναι πάντα μια ιστορία που συμβαίνει «κάπου αλλού». Μέχρι που αρχίζει, σιγά σιγά, να στάζει στο τραπέζι σου.
Σε ένα τέτοιο τραπέζι, στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, μετά την ταινία «Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασσά, πιάσαμε κουβέντα για τους εξελικτικούς αλγόριθμους. Γιατί φυσικοί ήμασταν, αυτό βρήκαμε εμείς «διασκεδαστικό». Ταίριαζε εξάλλου με το ντοκιμαντέρ, που έδειχνε πώς ένας έφηβος στην Ελλάδα τού τώρα είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σχέση με έναν γρύλο. Είχε στραβισμό (ο έφηβος, όχι ο γρύλος του) και τον κορόιδευαν: οπότε φίλοι του έγιναν τα έντομα και τα περιστέρια. Η σχέση που ανέπτυξε με τον γρύλο και όλο του το σόι (του γρύλου, όχι του εφήβου) ήταν αδιανόητη.
Πώς γίνεται όμως κάτι τέτοιο; Κάπως έτσι έφτασε η κουβέντα στους εξελικτικούς αλγόριθμους, που άρχισαν να αναπτύσσονται τέλη της δεκαετίας του 1960: βασιζόμενοι στη δαρβινική θεωρία της εξέλιξης των ειδών, οι επιστήμονες μελέτησαν τη μέθοδο που πρότεινε ο Δαρβίνος για το πώς εξελίσσονται τα είδη. Πώς δηλαδή; Εχεις έναν πληθυσμό μέσα σ’ ένα περιβάλλον. Τα άτομα αυτού του πληθυσμού ναι μεν έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά, καθώς ανήκουν στο ίδιο είδος (μέλισσες, φάλαινες, λύκοι, γρύλοι κ.λπ.), αλλά το καθένα έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες: ένας λύκος τρέχει πιο γρήγορα από έναν άλλο ή ακούει καλύτερα.
Δηλαδή, κάθε άτομο του πληθυσμού επιλύει τα προβλήματα που εμφανίζονται στο περιβάλλον του ανάλογα με τις ικανότητές του. Τι λέει ο Δαρβίνος; «Survival of the fittest» – αυτό είπε. Οχι ότι ο πιο ισχυρός επιβιώνει, αλλά ο καλύτερα προσαρμοσμένος στο να λύνει τα προβλήματα του περιβάλλοντος. Αυτός έχει περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει, άρα περισσότερες πιθανότητες να ζευγαρώσει, άρα να περάσει τη γονιδιακή του πληροφορία στην επόμενη γενιά. Ετσι φτάνουμε στην έννοια της «φυσικής επιλογής»: χάρις σε αυτόν τον μηχανισμό, από γενιά σε γενιά έχεις απογόνους οι οποίοι έχουν κληρονομήσει τέτοια χαρακτηριστικά που τους βοηθάνε να επιλύουν καλύτερα τα προβλήματα του περιβάλλοντος. Οπότε κάποια στιγμή, φτάνεις στο σημείο το είδος να έχει εξελιχθεί τόσο καλά, ώστε να έχει βρει τις βέλτιστες λύσεις. Η λέξη-κλειδί είναι το «βέλτιστες»: η διαδικασία της δαρβινικής εξέλιξης των ειδών είναι μια διαδικασία βελτιστοποίησης.
Οι επιστήμονες κάνανε το ίδιο στους υπολογιστές μέσω «γενετικών αλγορίθμων» και έχουν φτάσει πλέον σε τέτοιο σημείο που να βρίσκουν τη βέλτιστη λύση μέσα από έναν πληθυσμό 10 εις τη 200στή! Αδιανόητα πράγματα. Αρα στους υπολογιστές ισχύει το ίδιο όπως και στη φύση, ενώ ο Δαρβίνος δικαιώνεται ακόμα μια φορά. Ισχύει όμως το ίδιο και για την κοινωνία;
Φυσικά ισχύει. Οταν ο άνθρωπος δρα σε αρμονία με τη φύση, ισχύει. Ο έφηβος βρήκε τον βέλτιστο τρόπο να ξεπεράσει το κοινωνικό bulling, έγινε και ταινία και πλέον έχει δεκάδες φίλους. Αν, ωστόσο, δρούμε ως άπληστα, ξιπασμένα όντα, τότε δεν. Το να βγει ο Τραμπ και να κάνει έναν πόλεμο, έτσι επειδή έτσι, και να βομβαρδίσει μια ιρανική μη οπλισμένη φρεγάτα και να πει «ρώτησα γιατί δεν τους αιχμαλωτίσαμε, αλλά μου είπαν πως ήταν πιο διασκεδαστικό να τους βυθίσουμε», αυτό δεν αποτελεί βέλτιστη λύση. Ωστόσο, εμφανίζεται ως τέτοια. Ακριβώς γιατί στον κόσμο τους δεν ισχύουν οι νόμοι της φύσης, ούτε καν της νοημοσύνης, υπολογιστικής ή μη. Ισχύουν οι νόμοι της ισχύος: όλα είναι ένα παιχνίδι. Παιχνίδι θανάτου, λόγω εξαχρείωσης και βαρεμάρας. Το χειρότερο είναι πως το βρίσκουν βέλτιστα διασκεδαστικό.
Αλλά το βέλτιστα χειροτερότερο, πως δεν είναι οι μόνοι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου