Η χρονιά της εκρηκτικής συσσώρευσης πλούτου, της μόνιμης ακρίβειας, των στάσιμων μισθών και της κανονικοποιημένης κοινωνικής ανισότητας σε παγκόσμια κλίμακα
Το 2025 καταγράφηκε ως χρονιά-τομή για την παγκόσμια ανισότητα καθώς το πλουσιότερο 10% του παγκόσμιου πληθυσμού απορρόφησε πάνω από το μισό του συνολικού παγκόσμιου εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 50% μοιράστηκε ένα μονοψήφιο ποσοστό. Την ίδια στιγμή, το ακόμα πλουσιότερο 1% συνέχισε να συσσωρεύει πλούτο με ρυθμούς πολλαπλάσιους της οικονομικής μεγέθυνσης, φτάνοντας να κατέχει σχεδόν τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου ιδιωτικού πλούτου.
Η χρονιά σημαδεύτηκε από ιστορικά υψηλά κέρδη για τις μεγάλες επιχειρήσεις, τις τράπεζες και τα επενδυτικά κεφάλαια. Σε πολλές χώρες, τα εταιρικά κέρδη αυξήθηκαν με διψήφια ποσοστά, ενώ οι πραγματικοί μισθοί είτε παρέμειναν στάσιμοι είτε μειώθηκαν λόγω πληθωρισμού. Το κόστος στέγασης, ενέργειας και βασικών αγαθών αυξήθηκε ταχύτερα από τα εισοδήματα, μετατρέποντας την «ανάπτυξη» σε εμπειρία απώλειας για την κοινωνική πλειοψηφία. Η παραγωγικότητα συνέχισε να αυξάνεται, όμως το μερίδιο της εργασίας στο παραγόμενο εισόδημα συρρικνώθηκε ακόμη περισσότερο.
Το 2025 επιβεβαίωσε και στη χώρα μας ότι η ανισότητα λειτουργεί πλέον με αυτοτροφοδοτούμενους μηχανισμούς. Ο πλούτος γεννά πλούτο μέσα από χρηματοπιστωτικά εργαλεία, φορολογικά προνόμια και πρόσβαση σε επενδυτικές αγορές που παραμένουν κλειστές για τους πολλούς. Αντίθετα, η εργασία εξαντλείται σε καθεστώς επισφάλειας, με μερική απασχόληση, ατομικές συμβάσεις και απορρύθμιση των συλλογικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, η ανισότητα εντός των χωρών αυξήθηκε ταχύτερα από οποιαδήποτε μείωση των ανισοτήτων μεταξύ χωρών. Ακόμη και σε οικονομίες με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, το μεγαλύτερο μέρος των νέων εισοδημάτων κατευθύνθηκε προς τα ανώτερα στρώματα.
Για τη μεγάλη πλειοψηφία, το 2025 μεταφράστηκε σε συνεχή πίεση. Περισσότερες ώρες εργασίας για μικρότερη αγοραστική δύναμη, μεγαλύτερη εξάρτηση από δανεισμό, περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία, στέγη και κοινωνική προστασία. Η καθημερινότητα έγινε αριθμητικό πρόβλημα επιβίωσης, ενώ οι υποσχέσεις περί κοινωνικής κινητικότητας απομακρύνθηκαν ακόμη περισσότερο.
Η χρονιά αυτή κατέδειξε με σαφήνεια ότι η παγκόσμια οικονομία παράγει πλούτο χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη. Όσο η ανάπτυξη μετριέται αποκλειστικά με δείκτες κερδοφορίας και όχι με την αναδιανομή, τόσο η απόσταση ανάμεσα σε «αυτούς» και «εμάς» θα βαθαίνει. Το 2025 δεν ήταν απλώς μια δύσκολη χρονιά για τους πολλούς, ήταν η χρονιά που οι αριθμοί απέδειξαν ότι το σύστημα λειτουργεί με ακρίβεια υπέρ των λίγων και για τους πολλούς απομένουν η… ακρίβεια και ο πληθωρισμός.
Η χρονιά σημαδεύτηκε από ιστορικά υψηλά κέρδη για τις μεγάλες επιχειρήσεις, τις τράπεζες και τα επενδυτικά κεφάλαια. Σε πολλές χώρες, τα εταιρικά κέρδη αυξήθηκαν με διψήφια ποσοστά, ενώ οι πραγματικοί μισθοί είτε παρέμειναν στάσιμοι είτε μειώθηκαν λόγω πληθωρισμού. Το κόστος στέγασης, ενέργειας και βασικών αγαθών αυξήθηκε ταχύτερα από τα εισοδήματα, μετατρέποντας την «ανάπτυξη» σε εμπειρία απώλειας για την κοινωνική πλειοψηφία. Η παραγωγικότητα συνέχισε να αυξάνεται, όμως το μερίδιο της εργασίας στο παραγόμενο εισόδημα συρρικνώθηκε ακόμη περισσότερο.
Το 2025 επιβεβαίωσε και στη χώρα μας ότι η ανισότητα λειτουργεί πλέον με αυτοτροφοδοτούμενους μηχανισμούς. Ο πλούτος γεννά πλούτο μέσα από χρηματοπιστωτικά εργαλεία, φορολογικά προνόμια και πρόσβαση σε επενδυτικές αγορές που παραμένουν κλειστές για τους πολλούς. Αντίθετα, η εργασία εξαντλείται σε καθεστώς επισφάλειας, με μερική απασχόληση, ατομικές συμβάσεις και απορρύθμιση των συλλογικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, η ανισότητα εντός των χωρών αυξήθηκε ταχύτερα από οποιαδήποτε μείωση των ανισοτήτων μεταξύ χωρών. Ακόμη και σε οικονομίες με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, το μεγαλύτερο μέρος των νέων εισοδημάτων κατευθύνθηκε προς τα ανώτερα στρώματα.
Για τη μεγάλη πλειοψηφία, το 2025 μεταφράστηκε σε συνεχή πίεση. Περισσότερες ώρες εργασίας για μικρότερη αγοραστική δύναμη, μεγαλύτερη εξάρτηση από δανεισμό, περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία, στέγη και κοινωνική προστασία. Η καθημερινότητα έγινε αριθμητικό πρόβλημα επιβίωσης, ενώ οι υποσχέσεις περί κοινωνικής κινητικότητας απομακρύνθηκαν ακόμη περισσότερο.
Η χρονιά αυτή κατέδειξε με σαφήνεια ότι η παγκόσμια οικονομία παράγει πλούτο χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη. Όσο η ανάπτυξη μετριέται αποκλειστικά με δείκτες κερδοφορίας και όχι με την αναδιανομή, τόσο η απόσταση ανάμεσα σε «αυτούς» και «εμάς» θα βαθαίνει. Το 2025 δεν ήταν απλώς μια δύσκολη χρονιά για τους πολλούς, ήταν η χρονιά που οι αριθμοί απέδειξαν ότι το σύστημα λειτουργεί με ακρίβεια υπέρ των λίγων και για τους πολλούς απομένουν η… ακρίβεια και ο πληθωρισμός.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου