Τα δώρα έχουν συσχετιστεί με την ιδέα της επίδειξης φροντίδας, με τα άτομα να κατασκευάζουν την αυταπάτη ότι η χρηματική αξία ισοδυναμεί με τη δύναμη των συναισθημάτων
Newsroom
Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου τιμάται κάθε χρόνο στις 14 Φεβρουαρίου, όπου αναφέρεται κι ως η «ημέρα των ερωτευμένων». Η ημερομηνία αυτή βρίσκει τα ερωτευμένα ζευγάρια να εκδηλώνουν την αγάπη τους προς το ταίρι τους με διάφορα δώρα και άλλες ρομαντικές χειρονομίες, στο όνομα της «αγάπης».
Παρόλα αυτά, αρκετοί δεν γνωρίζουν την ιστορία και προέλευση της ημέρας αυτής, πολλώ δε μάλλον ότι πιθανώς έχει ρίζες από αρχαίες, παγανιστικές παραδόσεις, που είχαν ως χαρακτηριστικό τη βία. Τι ισχύει όμως;
Πως τιμάται σήμερα η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου
Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου τιμάται, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε αρκετές χώρες του δυτικού πολιτισμού, την 14η Φεβρουαρίου κάθε έτους. Μάλιστα, σύμφωνα με το εορτολόγιο, στην Ελλάδα, τιμάται η μνήμη του Ουαλεντίνου Ιερομάρτυρος και Ουαλεντίνου επισκόπου, με τα κάτωθι ονόματα να γιορτάζουν:
Βαλεντίνη, Βαλεντίνα, Ντίνα, Βαλεντίνος, Βαλεντίων, Βαλεντίνο, Ντίνος
Σύμφωνα με τα έθιμα της ημέρας, η πλειονότητα των ερωτευμένων ανταλλάσσει δώρα όπως γλυκά, κοσμήματα, άνθη και κάρτες προς τιμήν της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου. Σε άλλες περιπτώσεις, στα δώρα Αγίου Βαλεντίνου μπορεί να συμπεριληφθούν ένα ρομαντικό δείπνο ή ένα ταξίδι.
Στον αντίποδα, οι «haters» της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου, έχουν κατοχυρώσει μια άτυπη «Singles Day», στην οποία κάνουν οι ίδιοι τα δώρα στον εαυτό τους, απολαμβάνουν σόλο ένα γεύμα, και, εν κατακλείδι, συμφιλιώνονται με τον εαυτό τους, σε μια ημέρα που η κοινωνία πιέζει ασφυκτικά υπέρ της συντροφικότητας.
Η «σκοτεινή ιστορία» της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου
Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου θεωρείται ως μια μέρα που οι ερωτευμένοι εκδηλώνουν με κάθε πιθανό τρόπο. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν τις πιθανές καταβολές της ημέρας. Αρκετά στοιχεία με την προέλευση της ημέρας έχουν ισχυρή δόση μυστηρίου, καθώς λεπτομέρειες και πηγές χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου ή μεταμορφώθηκαν από τις αφηγήσεις των παλαιοτέρων.
Σε κάθε περίπτωση, ορισμένες πηγές θεωρούν πως το νήμα της συγκεκριμένης ιστορίας πρέπει να πιαστεί από την αρχαία Ρώμη. Όπως αναφέρει ο Άρνι Σάιπελ, κατά το διάστημα 13-15 Φεβρουαρίου, οι Ρωμαίοι τιμούσαν το παγανιστικό έθιμο των Λουπερκαλίων. Στα Λουπερκάλια, οι άνδρες θυσίαζαν μια κατσίκα και έναν σκύλο και στη συνέχεια μαστίγωναν τις γυναίκες με τα δέρματα των ζώων που μόλις είχαν σκοτώσει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, αυτή η κτηνώδης πράξη γινόταν ώστε οι γυναίκες να καταστούν γόνιμες.
Τα Λουπερκάλια ήταν δημοφιλή και ένα από τα ελάχιστα παγανιστικά έθιμα που εξακολουθούσαν να τιμώνται ακόμα και 150 χρόνια μετά τη νομιμοποίηση του Χριστιανισμού στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Η καθιέρωση της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου από έναν… Πάπα!
Με την ανάληψη καθηκόντων από τον Πάπα Γελάσιο στα τέλη του πέμπτου αιώνα, τέθηκε οριστική διακοπή στα Λουπερκάλια. Λίγο αργότερα, η Καθολική εκκλησία κήρυξε την 14η Φεβρουαρίου ως ημέρα όπου θα τιμάται η μνήμη του μαρτυρικού Αγίου Βαλεντίνου.
Αυτή η ανακήρυξη φέρεται να προέρχεται από ενέργειες του αυτοκράτορα Κλαύδιου Β’. Σύμφωνα με τις πηγές, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας εκτέλεσε δύο άνδρες — και οι δύο με το όνομα Βαλεντίνος — στις 14 Φεβρουαρίου σε διαφορετικά έτη τον τρίτο αιώνα. Το μαρτύριο τους αυτό τιμήθηκε από την Καθολική Εκκλησία με την καθιέρωση της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η ανακήρυξη προήλθε από την επιθυμία των Χριστιανών να αντικαταστήσουν τα Λουπερκάλια.
Με ποιον τρόπο κατέστη ως «η γιορτή των ερωτευμένων»
Για να φτάσουμε στη σημερινή εκδοχή της ημέρας, πραγματοποιήθηκαν αρκετές μεταβολές στις ανθρώπινες κοινωνίες. Όπως φαίνεται, όμως, στο παρελθόν, οι άνθρωποι δεν τιμούσαν την ημέρα όπως οι άνθρωποι σήμερα.
Με την καθιέρωση της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου, εξακολουθούσε η ημέρα να τιμά τη γονιμότητα και την αγάπη στους Ρωμαίους. Παράλληλα, την ίδια περίπου εποχή, οι Νορμανδοί γιόρταζαν την Ημέρα του Γαλατίνου. Η λέξη Γαλατίν σήμαινε «εραστής των γυναικών». Πιθανότατα κάποια στιγμή υπήρξε σύγχυση με την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, εν μέρει επειδή ακούγονται παρόμοιες.
Με την πάροδο του χρόνου, η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου συνέχισε να γίνεται όλο και πιο «γλυκιά». Ο Τσόσερ και ο Σαίξπηρ την εξιδανίκευσαν στα έργα τους και κέρδισε δημοτικότητα σε όλη τη Βρετανία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο μεν Τσόσερ ήταν ο πρώτος που συνέδεσε την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου με τον έρωτα στο ποίημά του «The Parlement of Foules». Μεταγενέστεροι ποιητές, όπως και ο Σαίξπηρ, ακολούθησαν το παράδειγμα του Τσόσερ και βοήθησαν στη δημιουργία των ρομαντικών συνδηλώσεων που έχουμε σήμερα.
Να σημειωθεί ότι, στο διάστημα του Μεσαίωνα, οι χειροποίητες χάρτινες κάρτες έγιναν τα διακριτικά της ημέρας.
Τελικά, η παράδοση έφτασε στον λεγόμενο Νέο Κόσμο. Η Βιομηχανική Επανάσταση εισήγαγε τις εργοστασιακά κατασκευασμένες κάρτες τον 19ο αιώνα. Και το 1913, η Hallmark Cards του Κάνσας Σίτι, Μιζούρι, ξεκίνησε τη μαζική παραγωγή καρτών του Αγίου Βαλεντίνου.
Από εκείνο το διάστημα ο Φεβρουάριος δεν θα ήταν ξανά ίδιος. Ωστόσο, τα μηνύματα και οι συμβολισμοί εκείνων των εποχών έχουν εξαφανιστεί.
Ποιος ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος;
Σύμφωνα με τη Σίντνεϊ Κομπς, ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για τουλάχιστον 30 αγίους με το προσωνύμιο Βαλεντίνος. Ωστόσο, δύο άγιοι ξεχωρίζουν, για τους οποίους όμως δεν υπάρχουν αναφορές για την αγάπη και τον έρωτα.
Οι δύο Άγιοι με το όνομα Βαλεντίνος έχουν πολλές ομοιότητες, γεγονός που οδηγεί ορισμένους ερευνητές να αναρωτιούνται αν ήταν ο ίδιος άνθρωπος. Και οι δύο, ήταν μάρτυρες, οι οποίοι θανατώθηκαν από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κλαύδιο. Λέγεται επίσης ότι και οι δύο άνδρες πέθαναν στις 14 Φεβρουαρίου, αν και με διαφορά ετών.
Ο πρώτος Βαλεντίνος ήταν ένας ιερέας που συνελήφθη κατά τη διάρκεια των διωγμών των Χριστιανών από τη Ρώμη. Όταν οδηγήθηκε ενώπιον του αυτοκράτορα, ο Βαλεντίνος αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη του και ως τιμωρία τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ο αρχηγός του οίκου που κρατούσε τον Βαλεντίνο προκάλεσε τον ιερέα να δείξει την αληθινή δύναμη του Θεού.
Σύντομα, ο Βαλεντίνος λέγεται ότι αποκατέστησε την όραση σε ένα νεαρό τυφλό κορίτσι και όλο το σπίτι προσηλυτίστηκε. Μόλις η είδηση του θαύματος και της μεταστροφής έφτασε στον αυτοκράτορα, ο Βαλεντίνος εκτελέστηκε.
Ο δεύτερος ιερέας, ο επίσκοπος Βαλεντίνος του Τέρνι, θεωρείτο επίσης θαυματουργός. Γνωστός για την ικανότητά του να θεραπεύει σωματικές αναπηρίες, ένας λόγιος έστειλε τον επίσκοπο να θεραπεύσει τον μοναχογιό του, ο οποίος δεν μπορούσε να μιλήσει ή να ισιώσει το σώμα του.
Μετά από μια νύχτα προσευχής, ο επίσκοπος λέγεται ότι θεράπευσε το αγόρι – και η οικογένεια, μαζί με επισκέπτες λόγιους, ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό. Λίγο αργότερα, ο επίσκοπος συνελήφθη για τις πράξεις του και, αφού αρνήθηκε να ασπαστεί τον παγανισμό, αποκεφαλίστηκε.
Η καπιταλιστική… ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου
Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, τα τελευταία χρόνια, συνδέεται άμεσα με την προσφορά κάθε λογής δώρου μεταξύ των ερωτευμένων. Ωστόσο, όπως όλες οι δημοφιλείς ημέρες, αποτελεί μία ημερομηνία που «οργιάζει» ο καπιταλισμός και ο υπερκαταναλωτισμός.
Η εμπορευματοποίηση της ημέρας
Μπορεί να μην το αντιλαμβανόμαστε, αλλά αυτές οι ημέρες έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομία αλλά και στο περιβάλλον. Αναφορικά με τη μάστιγα της υπερκατανάλωσης και του καπιταλισμού, σύμφωνα με τη Μπρίνα Γκολούμποβιτς, οι άνθρωποι ξοδεύουν περίπου 27 δισεκατομμύρια δολάρια για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου.
Παράλληλα, το άγχος και η πίεση για προσφορά δώρων αυξάνονται κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα δώρα έχουν συσχετιστεί με την ιδέα της επίδειξης φροντίδας, με τα άτομα να δημιουργούν την αυταπάτη ότι η χρηματική αξία ισοδυναμεί με τη δύναμη των συναισθημάτων. Κι ενώ η έννοια της προσφοράς δώρων συνδέεται με την αγάπη και τα θετικά συναισθήματα, στην πραγματικότητα, η αγορά δώρων με αφορμή μια τέτοια ημέρα, έχει τις ρίζες της στην επιθυμία διατήρησης θετικής εμφάνισης απέναντι στους άλλους.
Από την άλλη, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει μέρη για να επιδεικνύουν τι έλαβαν ή τι θα δωρίσουν, αναπτύσσοντας ένα παραστατικό ιδανικό της προσφοράς δώρων μέσω της κοινωνικής επιρροής.
Ο καπιταλισμός προωθεί την ιδέα ότι τίποτα δεν είναι αρκετό. Όσο μεγαλύτερο είναι το δώρο, τόσο περισσότερο νοιάζεσαι για ένα άτομο. Και αν ένα δώρο είναι χειροποίητο ή επαναχρησιμοποιημένο, θεωρείται λιγότερο ειλικρινές.
Οι περιβαλλοντικές συνέπειες
Βέβαια, ο αντίκτυπος αυτής της ημέρας είναι εξαιρετικά σημαντικός και για το περιβάλλον. Σύμφωνα με τη συγγραφέα, το αποτύπωμα του άνθρακα από τα είδη δώρων και τις μορφές δαπανών είναι υψηλό.
Ιδιαίτερο παράδειγμα αποτελεί η καλλιέργεια των τριαντάφυλλων που χρησιμοποιούνται για την εν λόγω ημέρα. Ενδεικτικά, η ποσότητα των τριαντάφυλλων που καλλιεργούνται και κόβονται έχει περίπου το ισοδύναμο αποτύπωμα άνθρακα με 2.000 αυτοκίνητα που οδηγούνται για ένα χρόνο.
Σε παρόμοια λογική βρίσκουμε και τα υπόλοιπα δώρα που προσφέρουν οι ερωτευμένοι μεταξύ τους. Η πλειονότητα αυτών παράγεται ή τυλίγεται με πρώτη ύλη το πλαστικό, γεγονός που σημαίνει ότι το περιβάλλον επιβαρύνεται εξίσου σημαντικά.
Σε κάθε περίπτωση, η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι μια εξαιρετικά προσοδοφόρα ημέρα για τις οικονομίες και ορισμένους κλάδους που το έχουν ανάγκη, ωστόσο, είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι αυτή η εμπορική ημέρα προσφοράς δεν θα βασίζεται σε πρακτικές που βλάπτουν το περιβάλλον.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου