Νεοφιλελεύθερο καθεστώς και ακροδεξιά: µια ένοχη σχέση

Τα ριζοσπαστικά προγράμματα και οι έντιμες στάσεις μπορούν να ξαναδώσουν ελπίδα.

του Μενέλαου Γκίβαλου

 
Οι ακροδεξιές αντιλήψεις και δράσεις, το ίδιο το νεοφασιστικό φαινόµενο, δεν αποτελούν απλώς (στρεβλές) ιδεολογικοπολιτικές αντιλήψεις που ανήκουν στην περιοχή του εποικοδοµήµατος. Πολλοί µάλιστα που ανακάλυψαν πρόσφατα τον νεοφασισµό στην Ευρώπη και αρκούνται στον εξορκισµό του δεν κατανόησαν και δεν θέλουν να κατανοήσουν ότι η ακροδεξιά, ο νεοφασισµός, η βία έχουν ιστορικά θεµέλια. Παράγονται και τροφοδοτούνται στην οικονοµική βάση, στους θεσµούς, στον τρόπο µε τον οποίο λειτουργούν η δηµοκρατία και οι αξίες που τη συγκροτούν. Οι ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και η αποδυνάµωση και ο ευτελισµός των δηµοκρατικών θεσµών αποτελούν δυστυχώς τους γενετήριους µηχανισµούς αυτών των φαινοµένων.
Οι ακραίες µονεταριστικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές, οι τροµερές ανισότητες, η ασύδοτη δράση των µηχανισµών που ιδιοποιούνται τον δηµόσιο και κοινωνικό πλούτο οδηγούν σε περιθωριοποίηση και απόγνωση µεγάλα τµήµατα της κοινωνίας. Το καθεστώς της περιθωριοποίησης, της εξαθλίωσης των πολιτών, η απουσία οποιασδήποτε σοβαρής κοινωνικής προστασίας οδηγούν ένα τµήµα της κοινωνίας στην αποστασιοποίηση κι ένα άλλο στην αναζήτηση ερεισµάτων στη βία, την κατασκευή «αντιπάλων», την απόρριψη των ίδιων των δηµοκρατικών θεσµών.
Στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης θριαµβεύουν ο ατοµικισµός, ο απηνής ανταγωνισµός, η διάλυση των συλλογικοτήτων που στηρίζονταν στις αξίες της αλληλεγγύης και της συνεργασίας.
Στη θέση αυτής της χαµένης συλλογικότητας το αποµονωµένο άτοµο αναζητά µια άλλη «συλλογικότητα» που τη συγκροτούν η βία, η περιφρόνηση της δηµοκρατίας, η εχθρότητα προς τον «άλλον» που πρέπει να εξοντωθεί.
Η ακροδεξιά και ο νεοφασισµός έχουν δυναµική παρουσία στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες. Αναλαµβάνουν ακόµη και κυβερνητικές εξουσίες (Ιταλία) και ταυτόχρονα καθορίζουν την πολιτικοϊδεολογική «ατζέντα» σε πολλές κυβερνήσεις. Ιδιαίτερα µε τον Τραµπ η ακροδεξιά έχει «πετύχει» µια διεθνούς τύπου «νοµιµοποίηση» που επεκτείνεται σε αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και χώρες. Ως και η θεωρία του «ζωτικού χώρου» του Χίτλερ επιβραβεύτηκε µε την περίπτωση της Γροιλανδίας.
Θα επισηµάνουµε ότι η ακροδεξιά και ο νεοφασισµός δεν συγκρούονται µε το νεοφιλελεύθερο πρότυπο. Καταγγέλλουν ανέξοδα την παγκοσµιοποίηση χάρη ενός στείρου εθνικισµού, αλλά δεν θίγουν τα δοµικά χαρακτηριστικά του νεοφιλελεύθερου καθεστώτος. Αντίθετα, διαµορφώνεται µεταξύ τους ένα συνεκτικό, οργανικό δίπολο. Ο νεοφιλελευθερισµός και οι αυταρχικές – αντικοινωνικές πολιτικές του διαµορφώνουν τα πεδία ανάπτυξης των νεοφασιστικών και ακροδεξιών µορφωµάτων. Με τη σειρά τους τα µορφώµατα αυτά πολιτικοποιούν και ιδεολογικοποιούν τις αντιλήψεις τους και διεκδικούν θέσεις στην κεντρική ή τοπική εξουσία.
Στη συνέχεια οι πολιτικοί φορείς που υπηρετούν και χειραγωγούνται από τα νεοφιλελεύθερα οικονοµικοπολιτικά συµφέροντα «ευαισθητοποιούνται» και χρησιµοποιούν τα νεοφασιστικά κινήµατα και την ακροδεξιά  ως φόβητρο προκειµένου να διατηρήσουν την εκλογική τους πελατεία.
Η συνεργασία αυτή είναι µεν άτυπη, λειτουργεί όµως αποτελεσµατικά και για τους δύο πόλους του ζεύγους… Ασφαλώς η αντιπαράθεση, η σύγκρουση των δηµοκρατικών πολιτών και φορέων µε τον νεοφασισµό, πρέπει να συνεχιστεί και να ενταθεί και σε πολιτικό και σε ιδεολογικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Όµως πριν από όλα δεν πρέπει να παραβλέψουµε τη «µήτρα», τη Λερναία Υδρα που παράγει αυτά τα απαράδεκτα φαινόµενα.
Τα ριζοσπαστικά προγράµµατα που αντιµετωπίζουν τα κρίσιµα προβλήµατα, οι έντιµες και καθαρές φωνές και στάσεις, οι συλλογικές δράσεις µπορούν να ξαναδώσουν ελπίδα και προοπτική στους νέους και σ’ εκείνους που έχασαν την πίστη τους στη δηµοκρατία. Και αυτή είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο Μενέλαος Γκίβαλος είναι Αν. καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ

Πηγή: www.documentonews.gr