Η χώρα που αποκεφάλισε βασιλιά ανακάλυψε πως μπορείς να έχεις πολιτική αυλή χωρίς στέμμα, εξουσία χωρίς νομιμοποίηση και Δημοκρατία με τους πολίτες σε ρόλο κομπάρσου.
Η Γαλλία δεν χάνει απλώς την ισορροπία της, αλλά παραπατά σαν έκπτωτος δούκας που κατεβαίνει τα μαρμάρινα σκαλιά του παλατιού, ενώ οι πιστωτές αλλάζουν τις κλειδαριές. Γυαλίζει τα παράσημα της Ιστορίας και απαγγέλλει Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη, την ώρα που όλο και περισσότεροι πολίτες αναρωτιούνται αν αυτές οι αξίες ισχύουν και γι’ αυτούς.
Η χώρα που δίδαξε στον κόσμο την Επανάσταση διατηρεί τις μεγάλες λέξεις στη βιτρίνα και αδειάζει το περιεχόμενό τους στην αποθήκη. Ο Σαρλ ντε Γκωλ αντιλαμβανόταν την εξουσία ως ιστορική ευθύνη και τη Γαλλία ως ανεξάρτητη δύναμη. Οι επίγονοί όμως κράτησαν το ύφος του στρατηγού, πέταξαν το σχέδιο και παρέδωσαν το τιμόνι σε μια ελίτ που αντιμετωπίζει το κράτος σαν ιδιωτικό γιοτ. Έτσι οι πολίτες πληρώνουν τα καύσιμα, οι ισχυροί απολαμβάνουν τη θέα και ο καπετάνιος φωτογραφίζεται.
Η αποικία έφυγε. Το αφεντικό παρέμεινε
Για δεκαετίες, η Γαλλία αξιοποίησε την αποικιακή κληρονομιά της και την εργασία μεταναστών, ενώ διαφήμιζε την οικουμενικότητα των δημοκρατικών αξιών της. Τα εργατικά χέρια ήταν ευπρόσδεκτα, οι άνθρωποι που ανήκαν σε αυτά έπρεπε συχνά να περιμένουν στην ουρά της κοινωνικής αναγνώρισης. Η συμφωνία ήταν βολική προβλέποντας εργασία για την οικονομία, υπομονή για τους εργαζομένους, διακηρύξεις για την πολιτική τάξη. Με άλλα λόγια η Γαλλία έγινε ένα αποικιακό κατάστημα με ευρωπαϊκή βιτρίνα και παλιές τιμές στο ταμείο.
Όμως οι δεύτερες και τρίτες γενιές δεν είναι αιώνιοι φιλοξενούμενοι, είναι Γάλλοι πολίτες που διεκδικούν εργασία, αξιοπρέπεια και ισότιμη συμμετοχή. Η Δημοκρατία τούς υπόσχεται ισότητα και η καθημερινότητα τούς προσφέρει διάδρομο αναμονής, τους λέει δηλαδή, ότι ανήκουν στη χώρα, αρκεί να μη ζητούν επίμονα αποδείξεις.
Τρεις πρόεδροι, μία πολιτική κηδεία
Μετά τον Ζακ Σιράκ, η γαλλική πολιτική έμοιασε με πολυτελές ξενοδοχείο που αλλάζει διευθυντές, ανανεώνει την υποδοχή και αφήνει τα υδραυλικά να σαπίζουν.
Ο Νικολά Σαρκοζί έδωσε στην προεδρία τον ρυθμό τηλεοπτικού θεάματος. Ο Φρανσουά Ολάντ απέδειξε ότι ακόμη και η Αριστερά μπορεί να απογοητεύσει τους ψηφοφόρους της χωρίς να χρειάζεται να κυβερνά η Δεξιά. Και ύστερα ήρθε ο Εμανουέλ Μακρόν, ο χρηματοοικονομικός μεσσίας που υποσχέθηκε να ανακαινίσει το πολιτικό σύστημα αλλάζοντας τη συσκευασία του προϊόντος.
Ο Μακρόν κυβέρνησε συχνά σαν διευθυντής που ανακοινώνει περικοπές με χαμόγελο, επειδή διάβασε ότι η αναδιάρθρωση αυξάνει την ανταγωνιστικότητα. Η κοινωνία, όμως, δεν είναι προβληματικός ισολογισμός και οι πολίτες δεν είναι υπάλληλοι υποχρεωμένοι να χειροκροτούν τις ζημιές τους.
Η σύγκρουση για τις συντάξεις και η αναταραχή μετά τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 2024 αποκάλυψαν την απόσταση ανάμεσα στο Ελιζέ και τη χώρα. Ο πρόεδρος που ήθελε να υπερβεί τα παλιά κόμματα αποδυνάμωσε τον δικό του πολιτικό χώρο και ο άνθρωπος που υποσχέθηκε σταθερότητα συνέβαλε στην αβεβαιότητα.
Ήθελε να γίνει αρχιτέκτονας της νέας Γαλλίας, κινδυνεύει όμως να μείνει ως εργολάβος που έστησε εντυπωσιακή πρόσοψη, χρέωσε ακριβά τα έργα και ανακάλυψε πως τα θεμέλια είχαν ραγίσει.
Το φέρετρο και ο καθρέφτης
Η Γαλλία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς θεσμούς, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και διεθνές βάρος. Αυτό που χάνει είναι η κοινωνική νομιμοποίηση της εξουσίας της. Συγχέει την ιστορική κληρονομιά με ισόβιο δικαίωμα πρωταγωνισμού και την πολιτική ισχύ με την άδεια να περιφρονεί τους πολίτες.
Η ειρωνεία λοιπόν, είναι τέλεια. Η χώρα που αποκεφάλισε τη μοναρχία εξακολουθεί να παράγει πολιτικές αυλές. Οι βασιλιάδες της δεν φορούν στέμμα. Φορούν κοστούμια, μιλούν για μεταρρυθμίσεις και απορούν γιατί οι πολίτες επιμένουν να συμπεριφέρονται ως πολίτες.
Ο Μακρόν κάποτε θα φύγει από το Ελιζέ. Το ερώτημα είναι αν θα αφήσει πίσω του μια Δημοκρατία που ακούει την κοινωνία ή ένα παλάτι που συνομιλεί με τους καθρέφτες του.
Η γαλλική αυτοκρατορία έχει περάσει, η αλαζονεία, όμως, από ότι φαίνεται παραμένει στην εξουσία. Και αυτή τη φορά ο λογαριασμός δεν μπορεί να σταλεί σε πρώην αποικία, αλλά θα πληρωθεί στη Γαλλία, από εκείνους που δίδασκαν Δημοκρατία στους άλλους χωρίς να προσέχουν ότι οι δικοί τους μαθητές είχαν ήδη εγκαταλείψει την αίθουσα. Οι μεγάλες διακηρύξεις από όποιον και αν προέρχονται (Μαρίν Λεπέν, Ζαν-Λυκ Μελανσόν, Ραφαέλ Γκλικσμάν, Εντουρ Φιλίπ) ξεθωριάζουν, η κοινωνική οργή θεριεύει και το πολιτικό σύστημα αναζητά διέξοδο στον καθρέφτη του.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο Απόστολος Αποστόλου είναι Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Πηγή: www.documentonews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου