Μενέλαος Χαραλαμπίδης: «Η ιστορία κακοποιείται συστηματικά στο ελληνικό σχολείο»

 

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης μιλά στη LiFO για τη δημόσια συζήτηση που άνοιξε το βιβλίο του οι «Δωσίλογοι», τα κλειστά αρχεία που δυσκολεύουν την έρευνα, για την έμπνευση που βρίσκει στην επιστήμη και για τις επικίνδυνες αναλογίες ανάμεσα στις ναζιστικές πρακτικές και τη στοχοποίηση των μεταναστών. Ιστορικός από πάθος κι από …τύχη, ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης αναδεικνύει την κληρονομιά της δεκαετίας του ΄40 στο σήμερα.

Δυόμισι χρόνια μετά την κυκλοφορία του βιβλίου του «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια), ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης ακόμα βομβαρδίζεται από προσκλήσεις για να το παρουσιάσει–«Σε σαραντατρείς πόλεις έχω πάει! Συναντώ ανθρώπους που θέλουν να κάνουν πράγματα για τον τόπο τους, ν’ ανοίξουν θέματα, να τα συζητήσουν δημόσια, κι αυτό είναι πολύ αισιόδοξο γιατί βλέπεις πως δεν είσαι μόνος»…

Γαλουχημένος με τις αφηγήσεις του πατέρα του από την καθημερινότητα των προσφύγων επί κατοχής στον Βύρωνα, πέρασε την εφηβεία του ως ροκάς, σπούδασε οικονομικά κι επί δεκαοχτώ χρόνια εργάστηκε στη μόνη υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών που έδινε χρήματα αντί να παίρνει, στην διεύθυνση Εθνικών Κληροδοτημάτων. Η ιστορία ίσως να παρέμενε το κρυφό πάθος του αν δεν ξεκινούσε, τυχαία σχεδόν, μεταπτυχιακό στο ΕΚΠΑ υπό τη εποπτεία του Αντώνη Λιάκου.

Σε αντίθεση με τους περισσότερους συναδέλφους του, ο ίδιος κινείται με μία «χαοτική λογική»: «Προσπαθώ να φορτώσω όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες από αρχεία, βιβλία, προφορικές συνεντεύξεις, απ’ ο,τιδήποτε, και αφήνω όσο το δυνατόν μεγαλύτερο πεδίο ελεύθερο για το τι θέμα θα προκύψει.  Υπάρχει έμπνευση στην επιστήμη!». Εκτός πανεπιστημίου  - «η φουρνιά μου έπεσε πάνω στα μνημόνια, επί χρόνια δεν άνοιγαν θέσεις»- άνοιξε άλλους δρόμους για να μοιραστεί τις γνώσεις του, όπως τους ιστορικούς περιπάτους της Αθήνας.

Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης μιλά στη Σταυρούλα Παπασπύρου για τις διαχρονικές παθογένειες της δικαστικής εξουσίας και των σωμάτων ασφαλείας, για τα αρχεία που παραμένουν κλειστά εμποδίζοντας την έρευνα, για την επικίνδυνη αναλογία ανάμεσα στις ναζιστικές πρακτικές και τη στοχοποίηση των μεταναστών σήμερα. 

Όπως τονίζει: «η ιστορία είναι μια υπέροχη επιστήμη που κακοποιείται συστηματικά στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, όχι με την ευθύνη βέβαια των εκπαιδευτικών· με την ευθύνη της εκάστοτε ηγεσίας που αποφασίζει να διδάσκεται με αυτόν τον τρόπο που διδάσκεται το μάθημα της ιστορίας».  

Μια ειλικρινής συζήτηση που μας ωθεί ν’ αναζητήσουμε ουσιαστική σχέση με το παρελθόν μας.